I FSK 1478/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną podatnika, potwierdzając prawidłowość decyzji organów podatkowych i WSA w sprawie odliczenia VAT od faktur dokumentujących nierzeczywiste transakcje.
Sprawa dotyczyła prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego od faktur dokumentujących rzekome nabycie usług niematerialnych, szkoleniowych oraz bazy lekarzy. Podatnik kwestionował ustalenia organów podatkowych i wyrok WSA, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i nieuzasadnione było odliczenie VAT od tzw. pustych faktur.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. M. od wyroku WSA w Białymstoku, który oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług. Sporne były kwestie nabycia usług niematerialnych, szkoleniowych oraz bazy lekarzy, które zdaniem organów podatkowych nie miały miejsca, a faktury je dokumentujące były tzw. pustymi fakturami. Podatnik zarzucał organom i sądowi I instancji naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w tym błędne ustalenie stanu faktycznego i brak wyczerpania materiału dowodowego. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że organy prawidłowo ustaliły, iż transakcje nie miały miejsca, co wyklucza prawo do odliczenia podatku naliczonego. Sąd podkreślił, że odliczenie VAT jest możliwe tylko w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do czynności opodatkowanych, a posiadanie faktury nie jest wystarczające, gdy usługa nie została rzeczywiście wykonana. NSA uznał również, że zastosowanie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT (obowiązek zapłaty podatku od wystawionej faktury) jest instrumentem ochrony finansów publicznych, a nie sankcją. Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo wywiązały się z obowiązku ustalenia prawdy obiektywnej, a dalsze przesłuchiwanie świadków czy dopuszczanie dowodu z biegłego nie wniosłoby nic nowego do sprawy. Uzasadnienie wyroku WSA zostało uznane za prawidłowe.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje tylko w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do czynności opodatkowanych, a posiadanie faktury nie jest wystarczające, gdy usługa nie została rzeczywiście wykonana.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że odliczenie VAT jest warunkowane rzeczywistym wykonaniem usługi lub objęciem ekonomicznego władztwa nad rzeczą. Samo posiadanie faktury, bez potwierdzenia rzeczywistej transakcji, nie uzasadnia odliczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
u.p.t.u. art. 86 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Odliczenie naliczonego podatku od towarów i usług od kwoty podatku należnego ma miejsce w takim zakresie, w jakim towary i usługi, w cenie których jest zawarty podatek naliczony, są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.
u.p.t.u. art. 108 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
W przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty. Jest to instrument ochrony finansów publicznych.
u.p.t.u.
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Tekst jednolity Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 86 § ust. 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 86 § ust. 10
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 86 § ust. 11
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 86 § ust. 13
Ustawa o podatku od towarów i usług
Doprecyzuje warunki odliczenia podatku naliczonego w aspekcie temporalnym.
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej przez organ podatkowy.
O.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego przez organ podatkowy.
O.p. art. 193 § § 4
Ordynacja podatkowa
Możliwość nieuznania ksiąg podatkowych za dowód w przypadku ich nierzetelności.
P.p.s.a. art. 145 § §1 ust 1 lit. a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia w przypadku naruszenia prawa materialnego.
P.p.s.a. art. 145 § §1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
P.u.s.a. art. 1 § § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Kontrola sądów administracyjnych nad działalnością administracji publicznej.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej (art. 122, 187 § 1) i P.p.s.a. (art. 145 §1 ust 1 lit. a) poprzez błędne przyjęcie, że to podatnik winien przedstawić dowody na wykonanie transakcji, a organ nie zebrał wyczerpująco materiału dowodowego. Naruszenie art. 193 § 4 O.p. i art. 145 §1 ust 1 lit. a) P.p.s.a. poprzez nieuznanie ksiąg podatkowych za dowód. Naruszenie art. 86 ust. 1 i 2 u.p.t.u. w zw. z art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) P.p.s.a. poprzez niezastosowanie przepisów i błędne uznanie, że podatnikowi nie przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Naruszenie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. i art. 145 § 1 ust 1 lit. a) P.p.s.a. poprzez niezastosowanie przepisów i błędne uznanie, że faktury sprzedaży nie dokumentowały rzeczywistych transakcji. Naruszenie art. 1 § 2 P.u.s.a. i art. 145 §1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez pobieżną kontrolę ustaleń organu podatkowego i brak kontroli samowoli organu w zakresie wybiórczego gromadzenia materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
faktury wystawione przez Skarżącego są tzw. fakturami pustymi konstrukcja prawna uregulowana w tym przepisie jest instrumentem ochrony finansów publicznych przed uszczupleniem należności podatkowej obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej co do zasady jest powinnością organu podatkowego nie jest zobowiązany do przeprowadzania dowodów, które nie wniosą już niczego nowego do sprawy, natomiast mogą się przyczynić do niezasadnego przedłużenia czasu trwania postępowania świadczyłaby o tym, że do wykonywania usług na rzecz M. szkolił się on później niż wykonywał na rzecz tego podmiotu usługi objęte szkoleniem
Skład orzekający
Adam Nita
sprawozdawca
Artur Mudrecki
członek
Janusz Zubrzycki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie stanowiska NSA w zakresie odliczenia VAT od pustych faktur, obowiązków organów podatkowych oraz interpretacji art. 108 ust. 1 ustawy o VAT."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z transakcjami VAT.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu 'pustych faktur' i prawa do odliczenia VAT, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i prawników zajmujących się prawem podatkowym.
“Puste faktury i VAT: Kiedy odliczenie jest niemożliwe, a zapłata obowiązkowa?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 1478/18 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-07-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2018-07-26 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Adam Nita /sprawozdawca/ Artur Mudrecki Janusz Zubrzycki /przewodniczący/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I SA/Bk 1820/17 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2018-05-09 I FSK 1478/20 - Wyrok NSA z 2024-06-27 I FZ 19/18 - Postanowienie NSA z 2018-03-15 III SA/Wa 2994/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-12-19 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054 art. 86 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 108 ust. 1 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Sędzia NSA Artur Mudrecki, Sędzia WSA del. Adam Nita (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Wojnarska, po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 9 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Bk 1820/17 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 28 września 2017 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za III kwartał 2014 r. oraz określenia obowiązku zapłaty wynikającego z faktur wystawionych we wrześniu 2014 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku kwotę 5400 (słownie: pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z 9 maja 2018 r., sygn. akt. I SA/Bk 1820/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (zwany dalej Sądem I instancji) oddalił skargę A. M. (w dalszej części uzasadnienia określanego mianem Podatnika, Strony lub Skarżącego) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (zwanego dalej Organem odwoławczym lub Organem II instancji) z 28 września 2017 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za III kwartał 2014 r. oraz określenia obowiązku zapłaty podatku w trybie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Stan faktyczny sprawy został szczegółowo przedstawiony w wyroku Sądu I instancji, opublikowanym w CBOSA. Zagadnieniem spornym w relacjach pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego były trojakiego rodzaju kwestie, mające znaczenie przez wzgląd na ich podatkowoprawne konsekwencje. Należy do nich problem: 1) usług niematerialnych, według treści dokumentacji podatkowej nabywanych przez Stronę od T. Sp. z o.o., a następnie świadczonych przez Skarżącego V. Sp. z o.o.; 2) usług szkoleniowych nabywanych przez Podatnika od T. Sp. z o.o., wykorzystywanych następnie do świadczenia usług dla V. Sp. z o.o. i M.; 3) zakupu bazy lekarzy od T. Sp. z o.o., wykorzystywanej do świadczenia przez Stronę usług dla M. W przekonaniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. (dalej określanego mianem Organu I instancji lub NUS) wszystkie te przejawy aktywności gospodarczych w rzeczywistości nie miały miejsca. W związku z tym, faktury wystawione Podatnikowi przez jego kontrahentów nie mogły stanowić podstawy do pomniejszenia podatku należnego o kwoty naliczonego podatku od towarów i usług, wskazane w tych szczególnego rodzaju rachunkach. Ponieważ zaś Strona nie świadczyła również usług swoim Partnerom handlowym, określono jej wysokość podatku od towarów i usług na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Tym samym, Organ I instancji stanął na stanowisku, że faktury wystawione przez Skarżącego są tzw. fakturami pustymi. Zapatrywanie to podzielił Organ odwoławczy. Także Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał racje administracji podatkowej i oddalił skargę Strony na ostateczną decyzję Organu II instancji. W skardze kasacyjnej na ten judykat Podatnik wniósł o: 1) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, 2) zasądzenie na rzecz Strony kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za postępowanie kasacyjne. Jednocześnie wyrokowi Sądu I instancji zarzucono: I. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy: 1) art. 122 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 201 – zwanej dalej O.p.). poprzez ich błędną interpretację oraz art. 145 §1 ust 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 – zwanej dalej P.p.s.a.) poprzez jego niezastosowanie i mylne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w ślad za ustaleniem organu podatkowego, iż to podatnik winien przedstawić dowody na wykonanie transakcji. Tymczasem, jak podkreślił Skarżący, to organ jest obowiązany zebrać w sposób wyczerpujący i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, czego nie zrobił, gdyż nie przesłuchał kluczowych świadków, tj. prezesa T. Sp. z o.o. i prezesa V. Sp. z o.o.. Ponadto, nie dopuścił on dowodu z – jak to ujęto - biegłego informatyka, celem ustalenia wykonania transakcji kupna-sprzedaży towarów i usług w III kwartale 2014 r. u Podatnika. Jak podkreślono, organ podatkowy winien dokładnie wyjaśnić stan faktyczny w sprawie, czego nie wykonał, tylko oparł swoje przekonanie na domniemaniach faktycznych; 2) art. 193 § 4 O.p. oraz art. 145 §1 ust 1 lit. a) P.p.s.a. Zdaniem Strony nastąpiło to poprzez niezastosowanie wskazanych przepisów i - w ślad za organem podatkowym - nieuznanie ksiąg podatkowych za III kwartał 2014 r. za dowód. Doszło zaś do tego na skutek błędnego przyjęcia, że księgi te są nierzetelne i nie przedstawiają rzeczywistych transakcji. Tymczasem zdaniem Podatnika, w księgach zaewidencjonowane są faktury zakupu oraz sprzedaży towarów i usług w III kwartale 2014r., dokumentujące rzeczywiste transakcje kupna-sprzedaży; 3) art. 86 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r., nr 177, poz. 1054 – zwanej dalej u.p.t.u.) w zw. z art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) P.p.s.a. Według Skarżącego doszło do tego poprzez niezastosowanie wskazanych przepisów w ślad za organem podatkowym. Było to zaś efektem błędnego uznania, że Podatnikowi nie przysługuje prawo obniżenia podatku należnego o podatek naliczony od zakupu towarów i usług, dokonanych w III kwartale 2014 r. Tymczasem w przekonaniu Strony była ona władna dokonać takiego odliczenia, gdyż w III kwartale 2014 r. zakupiła towary i usługi, które służyły do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług; 4) art. 108 ust. 1 u.p.t.u. oraz art. 145 § 1 ust 1 lit. a) P.p.s.a poprzez ich niezastosowanie. Zdaniem Skarżącego, Sąd I instancji w ślad za organem podatkowym błędnie uznał, że faktury sprzedaży towarów i usług w III kwartale 2014 r. na rzecz V. Sp. z o.o. i M. nie dokumentowały rzeczywistych transakcji. Tymczasem czynności te faktycznie miały miejsce, co potwierdzili Podatnik w swoich zeznaniach, a także A. P. w piśmie nadesłanym do organu kontrolnego; II. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 – zwanej dalej P.u.s.a.) oraz art. 145 §1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Zdaniem Strony doszło do tego poprzez niezastosowanie wskazanych przepisów, ponieważ z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że: 1) Wojewódzki Sąd Administracyjny pobieżnie skontrolował prawidłowość ustaleń organu podatkowego, przyjmując a priori ustalenia faktyczne w wersji określonej dowolnie przez organ podatkowy; 2) Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dokonał kontroli samowoli organu w zakresie wybiórczego gromadzenia materiału dowodowego, tj. bez uwzględnienia dowodów na korzyść Podatnika. Uzasadniając swoje racje, Skarżący wskazał m.in., że transakcje zakupu oraz sprzedaży udokumentowane fakturami VAT w III kwartale 2014 r. rzeczywiście miały miejsce. Jak podkreślono, przede wszystkim potwierdzają to zeznania Strony, informacje od prezesa T. Sp. z o.o. oraz oświadczenie A. P. wraz z wykazami usług wykonanych na rzecz jego firmy przez Skarżącego. W przekonaniu Podatnika, innymi dowodami potwierdzającymi transakcje zakupu i sprzedaży są przede wszystkim potwierdzenia bankowe zapłaty – jak to ujęto - wszystkich faktur. W tym kontekście Strona postawiła pytanie, po co miałby płacić za coś, czego nie wykonano? Podniesiono też bezpodstawność zarzutu, że Podatnik nie mógł wykorzystać dostępu do bazy danych lekarzy w Europie do świadczenia usług na rzecz firmy M. W oświadczeniu A. P. jest bowiem tylko podane, że Skarżący świadczył na jego rzecz usługi mailingowe zarówno w roku 2014 jak i w 2015 r. i nie jest wskazane, jakie było źródło tych usług (z jakiej bazy pochodziły dane) i w którym okresie mailingi pochodziły z dostępu do bazy lekarzy w Europie. W reakcji na te zarzuty i argumentację, Organ odwoławczy wniósł o: 1) oddalenie skargi kasacyjnej, 2) zasądzenie od Skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i jako taka została oddalona. Stało się tak, ponieważ aprobaty Naczelnego Sądu Administracyjnego nie uzyskały zarzuty podniesione w piśmie procesowym, skutkującym przeniesieniem do niego sprawy sądowoadministracyjnej. W świetle art. 86 ust. 1 u.p.t.u., odliczenie naliczonego podatku od towarów i usług od kwoty podatku należnego ma miejsce w takim zakresie, w jakim towary i usługi, w cenie których jest zawarty podatek naliczony są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Oznacza to, że wykluczona jest redukcja należnego podatku od towarów i usług, ciążącego na podatniku tej daniny o podatek naliczony w sytuacji, gdy jego ciężar ekonomiczny nie został poniesiony w związku z działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.p.t.u., wykonywaną przez podmiot obowiązany z tytułu podatku, natomiast nastąpiło to przez wzgląd na realizację potrzeb osobistych tej osoby. Ponadto wskazać trzeba na dwa podstawowe wymogi sformułowane w art. 86 ust. 2, 10 i 11 u.p.t.u. (w brzmieniu na czas urzeczywistnienia przez Stronę podatkowego stanu faktycznego), a w aspekcie temporalnym doprecyzowane w art. 86 ust. 13 u.p.t.u. Sprawiają one, że w przypadku "obrotu wewnątrzkrajowego" (dostaw towarów lub świadczenia usług) istnieją dwie zasadnicze przesłanki odliczenia podatku naliczonego: podatnik musi posiadać szczególnego rodzaju rachunek, czyli fakturę (fakturę VAT) oraz powinien objąć ekonomiczne władztwo nad rzeczą albo świadczona mu usługa winna być rzeczywiście wykonana. Niespełnienie któregokolwiek z tych warunków wyklucza redukcję należnego podatku od towarów i usług o kwoty podatku naliczonego. Dlatego właśnie, samo legitymowanie się fakturą, bez objęcia ekonomicznego władztwa nad rzeczą lub bez rzeczywistego wykonania udokumentowanej w niej usługi, nie uzasadnia odliczenia naliczonego podatku od towarów i usług. W takim bowiem przypadku nie jest urzeczywistniony ustawowy, wpisany w konstrukcję podatku od wartości dodanej, warunek redukcji kwot podatku należnego. Tym samym, jeżeli organ podatkowy stwierdzi jedną lub drugą niedoskonałość, bez potrzeby ustalania tzw. dobrej wiary podatnika ma prawo, a przede wszystkim – przez wzgląd na neutralność podatku oraz interes finansów publicznych - obowiązek zanegowania odliczenia. Z kolei, art. 108 ust. 1 u.p.t.u. stanowi, że w przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty. Nie ulega wątpliwości, że konstrukcja prawna uregulowana w tym przepisie jest instrumentem ochrony finansów publicznych przed uszczupleniem należności podatkowej w wyniku nieuzasadnionego odliczenia podatku naliczonego na podstawie faktury, która nie potwierdza rzeczywistej transakcji. Istnieje bowiem ryzyko tego, że adresat faktury potraktuje wskazany w niej podatek jako podatek naliczony, a organy podatkowe nie wykryją tej nieprawidłowości (kontrola podatkowa jest wszak wybiórcza i nie każdy podatnik jest adresatem tych czynności) - por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt P 40/13, Lex nr 1668770. Z tej perspektywy, unormowanie zawarte we wspomnianym przepisie jest więc elementem swoistego "uszczelniania systemu" – skoro odbiorca faktury może na jej podstawie odliczyć podatek naliczony, to ten kto ją wystawił zobowiązany jest odprowadzić kwotę, która dla niego jest podatkiem należnym. Dlatego, w orzecznictwie można się spotkać z poglądem, iż konstrukcji prawnej uregulowanej w art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług nie sposób klasyfikować jako sankcji podatkowej (administracyjnej). Dodatkowo świadczy o tym fakt, iż możliwa jest korekta faktury wystawionej w okolicznościach wskazanych w art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. (wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 31 stycznia 2013 r, sygn. akt C-642/11, Lex nr 1258555 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 marca 2017 r., sygn. akt I FSK 1068/15, Lex nr 2281032, por. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt I FSK 1544/15, Lex nr 2301374.). Jednocześnie nie ma wątpliwości, że jeżeli podmiot wystawiający fakturę we właściwym czasie całkowicie usunął możliwość jakiegokolwiek uszczuplenia należności podatkowych, może wyeliminować tę fakturę z obrotu prawnego, nawet jeśli wystawiając ją działał w złej wierze (por. w szczególności wyrok TSUE z 19 września 2000 r., sygn. C-454/98). Odnosząc te spostrzeżenia do stanu faktycznego sprawy i zarzutów podnoszonych w skardze kasacyjnej, w pierwszej kolejności godzi się zauważyć, że w postępowaniu podatkowym obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej co do zasady jest powinnością organu podatkowego (por. art. 122 oraz ar. 187 § 1 O.p.). Inaczej niż w prawie cywilnym, w prawie i w postępowaniu podatkowym nie obowiązuje zasada, że określone okoliczności powinien udowodnić ten, kto wywodzi z nich korzystne dla siebie skutki prawne. Ponieważ zaś powinność ustalenia prawdy obiektywnej jest domeną organu podatkowego kierującego postępowaniem podatkowym, a równocześnie reprezentującego w stosunku podatkowoprawnym podmiot uprawniony z tytułu podatku, jest on obowiązany badać okoliczności zarówno uzasadniające racje administracji podatkowej, jak i przemawiające na korzyść podatnika jako strony stosunku podatkowoprawnego. Z kolei w przypadkach, gdy zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy samego prawa, czyli w sposób wskazany w art. 21 § 1 pkt 1 O.p. (a tak jest w podatku od towarów i usług) prawa podmiotu uprawnionego z tytułu podatku są chronione poprzez ukształtowanie w Ordynacji podatkowej prawnego domniemania prawidłowości deklaracji podatkowej zawierającej samoobliczenie podatku. W myśl art. 21 § 2 O.p., w takiej sytuacji co do zasady przyjmuje się bowiem, że podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty. Jedną z możliwości obalenia tego prawnego założenia jest zaś określenie wysokości zobowiązania podatkowego w deklaratoryjnej decyzji podatkowej (por. art. 21 § 3 O.p.). Swoistym rozwinięciem i uszczegółowieniem tej regulacji prawnej z zakresu ogólnego prawa podatkowego dla celów ustawy o podatku od towarów i usług jest art. 99 ust. 12 u.p.t.u. W brzmieniu tego przepisu, obowiązującym w chwili urzeczywistnienia przez podatnika, w przedmiotowej sprawie podatkowego stanu faktycznego za poszczególne okresy rozliczeniowe w podatku od towarów i usług stanowi on, że zobowiązanie podatkowe, kwotę zwrotu różnicy podatku, kwotę zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 1 u.p.t.u., przyjmuje się w kwocie wynikającej z deklaracji podatkowej, chyba że naczelnik urzędu skarbowego lub organ kontroli skarbowej określi je w innej wysokości. Także więc przez wzgląd na regulację prawną z zakresu szczególnego prawa podatkowego (ustawy o podatku od towarów i usług), tak długo jak nie zostanie obalone domniemanie prawidłowości deklaracji podatkowej, przyjmuje się że wartości wskazane w tym dokumencie zostały określone prawidłowo. Biorąc pod uwagę te okoliczności należy przyznać rację Skarżącemu w tym fragmencie jego wywodu, w którym artykułuje on powinności dowodowe organu podatkowego. Jednocześnie jednak godzi się zauważyć, że NUS prawidłowo wywiązał się z tego obowiązku. Odnosząc to spostrzeżenie do pierwszego z wcześniej wyartykułowanych, spornych zagadnień, istniejących w relacjach pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego należy podnieść, że Organ I instancji wykazał, że usługi niematerialne nabywane przez Stronę od T. Sp. z o.o., według treści dokumentacji podatkowej podmiot ten uprzednio pozyskiwał od O. Sp. z o.o. Część z nich, po nabyciu od T. Sp. z o.o., Podatnik zbywał zaś V. Sp. z o.o. Jednocześnie, w trakcie postępowania podatkowego wykazano, że O. Sp. z o.o. faktycznie nie prowadziła swojej działalności za pośrednictwem powołanych do tego organów spółki, lecz ją pozorowała. Potwierdzeniem tego były zeznania prezes zarządu tego podmiotu. Stwierdziła ona, że kierowana przez nią spółka została stworzona do wystawiania fikcyjnych faktur. W tym kontekście należy zauważyć, że w postępowaniu podatkowym obowiązuje zarówno zasada prawdy obiektywnej (materialnej), wyrażona w powoływanym już art. 122 O.p., jak i zasada szybkości i prostoty, skodyfikowana w art. 125 § 1 tej samej ustawy. Przepis ten stanowi, że organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Rolą podmiotu prowadzącego postępowanie podatkowe jest zaś kierowanie się w swoich działaniach obydwoma tymi pryncypiami (a także honorowanie pozostałych zasad postępowania podatkowego). Biorąc to pod uwagę należy przyjąć, że jeżeli prawda obiektywna została ustalona w określony sposób, przez wzgląd na konieczność kierowania się także zasadą szybkości i prostoty organ podatkowy nie jest zobowiązany do przeprowadzania dowodów, które nie wniosą już niczego nowego do sprawy, natomiast mogą się przyczynić do niezasadnego przedłużenia czasu trwania postępowania. W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego tak było w przedmiotowej sprawie i dlatego pierwszy z zarzutów skargi kasacyjnej należy uznać za nieuzasadniony. W przekonaniu tym utwierdzają ustalenia poczynione w odniesieniu do pozostałych transakcji realizowanych przez Stronę. Jak wiadomo, usługi szkoleniowe nabywane od T. Sp. z o.o. następnie miały być wykorzystywane przez Stronę do świadczeń na rzecz M. oraz V. Sp. z o.o. Organ odwoławczy wskazał jednak, że usługi ujęte w fakturach na rzecz V. Sp. z o.o. już wcześniej były fakturowane na rzecz tego podmiotu przez T. Sp. z o.o. oraz przez Skarżącego. W tej sytuacji jako zasadne jawi się więc podawanie w wątpliwość nabywania wskazanych usług szkoleniowych. Służyły one bowiem temu, co i bez nich już wcześniej było wykonywane na rzecz wskazanego kontrahenta Strony. Z kolei, jeżeli chodzi o współpracę Skarżącego z M., w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie sposób było przyjąć, iż usługi wskazane w fakturach istotnie były wykonywane na rzecz tego podmiotu. Dodatkowo wykazano, że faktory dokumentujące szkolenie Strony zostały wystawione we wrześniu 2014 r. Tymczasem pierwsza faktura, dokumentująca usługę na rzecz M. jest datowana na 5 czerwca 2014 r., a dotyczy umowy z 5 maja 2014 r. W tej sytuacji, gdyby dać wiarę twierdzeniom Podatnika należałoby przyjąć, że do wykonywania usług na rzecz M. szkolił się on później niż wykonywał na rzecz tego podmiotu usługi objęte szkoleniem. Wreszcie, co do zakupu dostępu do bazy lekarzy w Europie wykazano, że faktura dokumentująca tę transakcję pochodzi z 30 września 2014 r. Jednocześnie sam Skarżący zeznał, iż dostęp do tej bazy był przez niego wykorzystywany wyłącznie dla świadczenia usług na rzecz firmy M. Te zaś – jak wynika z treści faktur (usługi informatyczne) – były dokumentowane tymi szczególnego rodzaju rachunkami datowanymi na 5 lipca 2014 r., 5 sierpnia 2014 r. oraz 5 września 2014 r. Oznacza to, że gdyby dać wiarę twierdzeniom Strony, świadczeń na rzecz M. dokonywałaby wcześniej niż nabyła ostęp do bazy danych, umożliwiającej jej wykonywanie. W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tej sytuacji zasadnie w trakcie postępowania podatkowego zastosowano art. 193 § 4 O.p. i nie uznano za dowód ksiąg podatkowych Strony, obejmujących III kwartał 2014 r. Organ I instancji, przy aprobacie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zasadnie zanegował zaś odliczenie naliczonego podatku od towarów i usług wynikającego z pustych faktur oraz określił Skarżącemu podatek na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. Zapatrywanie to słusznie podzielił Sąd I instancji. Uzasadnienie jego wyroku jest zaś prawidłowe i pozwala ustalić, że sądowoadministracyjna kontrola ostatecznego rozstrzygnięcia zapadłego w sprawie podatkowej była właściwa. Z wszystkich tych względów, nie znalazł potwierdzenia żaden z zarzutów podniesionych w piśmie procesowym skutkującym przeniesieniem sprawy sądowoadministracyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W związku z tym skarga kasacyjna została oddalona. Stało się tak na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 – zwanej dalej P.p.s.a.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Adam Nita Janusz Zubrzycki Artur Mudrecki
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI