I FSK 535/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-03-14
NSApodatkoweWysokansa
przywrócenie terminuodwołaniepełnomocnictwowinastarannośćspółka z o.o.księgowapostępowanie administracyjnepodatek VAT

NSA uchylił wyrok WSA w sprawie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania podatkowego, wskazując na potrzebę ponownej analizy relacji między spółką a jej pełnomocnikiem-księgową.

Sprawa dotyczyła odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji podatkowych, gdzie główna księgowa spółki odebrała decyzje, ale nie poinformowała o tym zarządu. WSA uchylił postanowienie organu podatkowego, uznając, że sprawa wymaga szerszej analizy. NSA uchylił wyrok WSA, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania poprzez niewłaściwą ocenę winy spółki w uchybieniu terminu i brak analizy zakresu umocowania pełnomocnika.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej od wyroku WSA w Gliwicach, który uchylił postanowienie organu podatkowego odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji podatkowych. Spółka złożyła odwołanie z ponad 5-miesięcznym opóźnieniem, argumentując, że główna księgowa, będąca jednocześnie pełnomocnikiem, zataiła fakt odbioru decyzji przed zarządem. Organ podatkowy odmówił przywrócenia terminu, uznając, że spółka ponosi winę za zaniedbania pracownika. WSA uchylił to postanowienie, wskazując na potrzebę analizy relacji między spółką a jej pełnomocnikiem-księgową oraz potencjalne znamiona czynu zabronionego. NSA uznał jednak skargę kasacyjną za zasadną, zarzucając WSA naruszenie przepisów postępowania. Sąd kasacyjny podkreślił, że ocena winy powinna dotyczyć osoby legitymowanej do działania w imieniu spółki, a nie tylko jej pracownika, oraz że należy zbadać zakres umocowania pełnomocnika. W związku z tym NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zaniedbanie pracownika, nawet pełnomocnika, nie może być automatycznie uznane za brak winy spółki w uchybieniu terminu. Należy ocenić winę osoby legitymowanej do działania w imieniu spółki oraz zakres umocowania pełnomocnika.

Uzasadnienie

NSA wskazał, że ocena braku winy powinna dotyczyć osoby legitymowanej do działania w imieniu spółki, a nie tylko pracownika. Podkreślono potrzebę zbadania, czy pełnomocnictwo faktycznie uprawniało do złożenia odwołania i czy osoba ta dochowała należytej staranności. Zaniedbania pracownika obciążają spółkę, chyba że wykaże ona brak winy osoby reprezentującej ją.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Ordynacja podatkowa art. 162 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Przesłanki przywrócenia terminu, w tym konieczność uprawdopodobnienia braku winy.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania).

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego postanowienia organu podatkowego przez WSA.

Ordynacja podatkowa art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu podatkowego do należytego i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Ordynacja podatkowa art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu podatkowego do przeprowadzenia dowodów.

k.c. art. 38

Kodeks cywilny

Działanie osoby prawnej przez jej organy.

k.s.h. art. 201 § § 1

Kodeks spółek handlowych

Zarząd jako organ spółki z o.o.

Ordynacja podatkowa art. 223 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Termin do wniesienia odwołania.

Ordynacja podatkowa art. 162 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Procedura przywrócenia terminu.

Ordynacja podatkowa art. 163 § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu.

Ordynacja podatkowa art. 148 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Doręczanie pism w siedzibie organu podatkowego.

k.k. art. 276

Kodeks karny

Ukrywanie, usuwanie dokumentu.

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez WSA, polegające na braku analizy relacji między spółką a jej pełnomocnikiem-księgową oraz na niewłaściwej ocenie winy w uchybieniu terminu. Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do wszystkich argumentów organu podatkowego i nie wyjaśnił w sposób pełny motywów swojego rozstrzygnięcia.

Odrzucone argumenty

Argumentacja WSA, że sprawa wymagała szerszej analizy relacji między spółką a jej pełnomocnikiem oraz oceny czynu zabronionego popełnionego przez księgową.

Godne uwagi sformułowania

brak winy w uchybieniu terminu oznacza brak winy osoby legitymowanej do podejmowania czynności prawnej w imieniu tej spółki osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia zaniedbania jej pracowników (nie stanowią) o braku winy w dopełnieniu wymogów procesowych

Skład orzekający

Adam Bącal

przewodniczący

Małgorzata Niezgódka - Medek

członek

Sławomir Presnarowicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia winy w uchybieniu terminu w kontekście działania pełnomocnika będącego jednocześnie pracownikiem spółki oraz odpowiedzialności spółki za jego zaniedbania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie pełnomocnik jest jednocześnie głównym księgowym i działa na szkodę spółki, co może wymagać szczegółowej analizy faktów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje złożoność odpowiedzialności w relacjach pracodawca-pracownik-pełnomocnik w kontekście procedur administracyjnych, z elementem potencjalnego działania na szkodę firmy.

Czy księgowa, która ukryła decyzje podatkowe, pogrążyła swoją firmę? NSA wyjaśnia, kto ponosi winę.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 535/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Adam Bącal /przewodniczący/
Małgorzata Niezgódka - Medek
Sławomir Presnarowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Przywrócenie terminu
Sygn. powiązane
I SA/Gl 1086/05 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2006-01-31
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 162
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Adam Bącal, Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka – Medek, Sędzia del. WSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Protokolant Iwona Wtulich, po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 stycznia 2006 r. sygn. akt I SA/Gl 1086/05 w sprawie ze skargi Spółki A [sp. z o.o. w Katowicach] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, 2. zasądza od Spółki A na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach kwotę 220 zł (słownie: dwieście dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt I SA/Gl 1086/05, po rozpoznaniu sprawy Spółki A [sp. z o.o. z siedzibą w Katowicach], uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w przedmiocie podatku od towarów i usług.
Z ustaleń stanu faktycznego podanego w zaskarżonym wyroku wynika, że zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, działając na podstawie art. 162 § 1 i 2 oraz art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez Spółkę A, zwaną dalej Spółką, z dnia 03.03.2005 r. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od trzech decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Katowicach z dnia [...] września 2004 r., rozliczających podatek od towarów i usług za luty, kwiecień i maj 2002 r. oraz ustalających za te okresy dodatkowe zobowiązanie podatkowe, odmówił przywrócenia terminu. W uzasadnieniu postanowienia wskazano na wstępie, że Spółka wniosła odwołanie od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Katowicach z dnia [...] września 2004 r. nr [...] z ponad 5 - miesięcznym opóźnieniem w stosunku do terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, jednocześnie zgodnie z art. 162 Ordynacji podatkowej składając wniosek o przywrócenie terminu. Dalej wskazano, że przywrócenie terminu oznacza uznanie, że strona może skorzystać z uprawnień, które utraciła wskutek jego uchybienia. Jednak, aby doszło do przywrócenia terminu strona musi zgodnie z art. 162 Ordynacji podatkowej: a) złożyć wniosek, w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, b) wskazać we wniosku przyczyny uchybienia terminu, c) uprawdopodobnić brak winy w spowodowaniu przekroczenia terminu, d) dokonać czynności dla której przewidziano dany termin. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego przyjmuje się zaś obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W tym kontekście, powołując się na cytowane stanowiska doktryny oraz orzecznictwa podkreślono, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Za takie powody uznaje się np. nagłą chorobę, awarię komunikacyjną, pożar, powódź, itp., a ta w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła. W następnej kolejności nawiązano do argumentacji wniosku Spółki, akcentując, że jej pełnomocnik wskazał, iż Zarząd Spółki o treści przedmiotowych decyzji dowiedział się dopiero w dniu 24.02.2005 r. gdyż E. C. - główna księgowa zataiła nie tylko przed Zarządem Spółki, ale też przed udziałowcami oraz prawnikami zatrudnionymi w Spółce fakty i okoliczności ustalane w toku kontroli, wątpliwości kontrolujących i pytania skierowane do Spółki, jak również informacje o protokołach kontroli oraz doręczonych decyzjach, których odbiór pokwitowała. Zatem E. C., pomimo udzielonego jej pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki w toku postępowania kontrolnego, przekroczyła z jednej strony zakres umocowania (odebrała decyzje wymiarowe), a z drugiej dopuściła się czynu niedozwolonego wskutek zaniechania czynności służbowych.
Przedstawione okoliczności, zdaniem pełnomocnika Spółki wyczerpują przesłanki z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż Spółka reprezentowana przez jej Zarząd, nie ponosi winy za niezłożenie w terminie 14 dni od daty odbioru przez E. C., odwołania od skarżonych decyzji w przedmiocie podatku akcyzowego za 2002 r.
Odnosząc się do tej argumentacji organ odwoławczy stwierdził, że podmiot gospodarczy powinien tak zorganizować funkcjonowanie przedsiębiorstwa, by nie dochodziło do uchybienia terminu, gdyż nie tylko wina podatnika, lecz również innych osób, w tym pełnomocnika, gdy pełnomocnik reprezentuje stronę w postępowaniu, czy pracownika wyłącza możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Na właścicielu przedsiębiorstwa (czy osób odpowiedzialnych za jego funkcjonowanie) spoczywa obowiązek odpowiedniego podziału zadań oraz kontroli i nadzoru nad pracą wykonywaną przez podległe mu osoby. Brak ze strony skarżącego takich działań jest wyrazem braku szczególnej staranności w prowadzeniu własnych spraw, który to brak nie pozwala uznać, iż nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu do wniesienia środka odwoławczego. Zaniedbanie pracownika odpowiedzialnego za sprawy napływającej korespondencji w stosunku do osób trzecich obciążają osobę prawną (pracodawcę) zatrudniającą tegoż pracownika. W tym kontekście wskazano, że Spółka jako osoba prawna, na podstawie art. 38 k.c. działa poprzez swoje organa. W przypadku spółki z o.o. organem prowadzącym jej sprawy i reprezentującym ją na zewnątrz, jest zgodnie z art. 201 § 1 Kodeksu spółek handlowych zarząd Spółki. Strona może również działać przez pełnomocnika. Z załączonego do akt sprawy prawidłowo sporządzonego pełnomocnictwa z dnia 01.03.2004 r. jednoznacznie wynika, że E. C. została upoważniona przez Prezesa Zarządu do reprezentowania Spółki przed organami podatkowymi, Urzędem Kontroli Skarbowej oraz organami ZUS. Tak więc na podstawie pełnomocnictwa oraz zgodnie z art. 148 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej stanowiącym, iż pisma mogą być doręczane w siedzibie organu podatkowego, E. C. w dniu 07.09.2004 r. osobiście odebrała przedmiotowe decyzje, co skutkowało rozpoczęciem biegu terminu do wniesienia odwołania od dnia 08.09.2004 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, zarzucając mu naruszenie prawa procesowego przez rozstrzygnięcie sprawy bez przeprowadzenia analizy stanu faktycznego, zwłaszcza oceny czynu zabronionego popełnionego przez E. C. Nadto naruszenie prawa procesowego przez stosowanie formalnej teorii dowodów, a także jego rażące naruszenie przez pozbawienie Zarządu Spółki możliwości wypowiedzenia się, co do przeprowadzonych dowodów. W uzasadnieniu skargi wskazano, że jest w sprawie w zasadzie bezsporne, że E. C. - główna księgowa w skarżącej Spółce świadomie zataiła przed jej Zarządem, udziałowcami a także prawnikami w niej zatrudnionymi, fakt odbioru decyzji wymiarowych w podatku od towarów i usług. Co więcej, dokumenty te ukryła a następnie wyniosła poza siedzibę Spółki. Jej zachowanie, wyczerpujące znamiona czynu zabronionego stało się powodem rozwiązania z nią umowy o pracę bez wypowiedzenia. Tym samym, jej czyn nie może być traktowany jako zwykłe niedbalstwo polegające na zlekceważeniu przepisów procesowych, czy też omyłki w obliczaniu terminów. Ukrywając protokół kontroli E. C. wprowadziła Zarząd w błąd, iż kontrola trwa nadal i wszystko jest w porządku. Zarząd Spółki nie miał podstaw do kwestionowania prawdziwości jej twierdzeń, skoro jako główna księgowa należała do kategorii osób najwyższego zaufania, miała dostęp do finansów, była beneficjentem przelewów bankowych podpisywanych niejednokrotnie przez Prezesa in blanco.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku między innymi stwierdził, iż brak jest w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia rozważań na płaszczyźnie relacji między stroną postępowania (jednostka organizacyjna) a jej pełnomocnikiem, będącym równocześnie jej pracownikiem i to wysoko ulokowanym w hierarchii stanowisk, bo głównym księgowym i jej znaczenia dla oceny zawinienia strony w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu I instancji, nie może być wątpliwości, że sytuacja jaka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie odbiegała od "typowych" stanów faktycznych, takich jak niedbalstwo pracownika odpowiedzialnego w jednostce za obieg dokumentacji, czy wysyłania korespondencji. Mamy bowiem tu do czynienia z sytuacją, gdy samodzielny pracownik, jak wspomniano wysoko ulokowany w hierarchii a równocześnie jej pełnomocnik, działającym z pełną świadomością na szkodę jednostki. Nie wdając się w ocenę znamion podmiotowych tego zachowania, Sąd I instancji podkreśla, iż nie sposób nie dostrzec w tym zdarzeniu przedmiotowych znamion art. 276 kodeksu karnego (Kto czyni bezużytecznym, ukrywa lub usuwa dokument, którym nie ma prawa wyłącznie rozporządzać ...) oraz stawia pytanie, czy dopełnienie tego obowiązku (wniesienie w terminie odwołania) stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Takiej oceny zaskarżone postanowienie, zdaniem Sądu I instancji, w istocie nie zawiera, ograniczając się do przywołania licznych tez orzecznictwa sądowego, nie zawsze pozostających w związku z realiami sprawy. Wskazywano także, że strona skarżąca powoływał się na istnienie dowodu, w postaci przesłuchania E. C., przeprowadzonego w toku postępowania prowadzonego przez Dyrektora Izby Skarbowej. Dowodu tego w sprawie nie przeprowadzono, co zubożyło istotnie materiał dowodowy. Gdyby zatem, organ odwoławczy uznał przy ponownym rozpatrzeniu sprawy konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o okoliczności dotyczące wzajemnych relacji, miedzy E. C. a zarządem skarżącej, które były by pomocne przy dokonaniu wspomnianych ocen, winien dowód ten przeprowadzić. W tej sytuacji w ocenie Sądu I instancji przedstawione rozważania są wystarczające do uznania, że zaskarżone postanowienie nie zostało poprzedzone wnikliwą analizą okoliczności mających wpływ na ocenę, czy w sprawie wystąpiły ustawowe przesłanki zastosowania art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej.
W imieniu organu administracji rządowej Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach, skargę kasacyjną sporządził radca prawny A. D., zaskarżając w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt I SA/G1 1086/05 uchylający postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia [...] 2005 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. Skargę kasacyjną oparto na podstawie wynikającej z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), tj. na naruszeniu prawa materialnego art. 162 § 1 ustawy z 29.08.1997 r. (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) - Ordynacja podatkowa przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że strona uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy poprzez uznanie, że świadome niezłożenie odwołania od decyzji podatkowych przez legalnie działającego pełnomocnika nie było uchybieniem tego podatnika.
Skargę kasacyjną oparto również na podstawie wynikającej z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), na naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ) w związku z art. 162 § 1, art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach wydanego bez naruszenia przepisów art. 162 § 1, art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podnosi, że Sąd I instancji wskazuje, jakie ewentualne uchybienia organ odwoławczy popełnił. Pierwsze to: "Brak jednak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia rozważań na płaszczyźnie relacji między stroną postępowania (jednostka organizacyjna) a jej pełnomocnikiem, będącym równocześnie jej pracownikiem i to wysoko ulokowanym w hierarchii stanowisk, bo głównym księgowym i jej znaczenia dla oceny zawinienia strony w uchybieniu terminu". Dalej podkreśla, iż Sąd I instancji nie ma w tej sprawie racji. Powyższe bowiem rozważania o relacji między spółką a jej pełnomocnikiem, są zawarte na stronie 3 i 4 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Mianowicie organ odwoławczy wskazywał, że Spółka A na podstawie art. 38 kc działa poprzez swoje organa. Jej organem reprezentującym ją na zewnątrz, jest zarząd spółki. Na podstawie art. 136 Op może działać przez pełnomocnika. Z pełnomocnictwa z dnia 01.03.2004 r. wynika, że E. C. została upoważniona przez Prezesa Zarządu G. B. do reprezentowania spółki przed organami podatkowymi, UKS i organami ZUS. Jako pełnomocnik E. C. w dniu 07.09.2004 r. osobiście odebrała decyzje podatkowe. Następnie organ odwoławczy wskazał: "nie można mówić o przekroczeniu zakresu umocowania w każdym wypadku szkody wyrządzonej przez pełnomocnika w następstwie czynności prawnej dokonanej w imieniu reprezentowanego. Ogólne domniemanie przemawia zawsze za tym, że czynność prawna dokonana została przez oczekiwanie, że ten, kto zleca innej osobie dokonanie czynności prawnej w swoim imieniu, powinien we własnym interesie dołożyć najwyższej staranności przy wyborze swojego pełnomocnika (vide: S. Rudecki: Glosa do wyroku SN z dnia 24.07.2003r., sygn. akt CKN 571/01, POSP 2004/7-8/100 - t. l). Biorąc powyższe fakty pod uwagę autor skargi kasacyjnej formuje pytanie, jakie jeszcze organ odwoławczy miałby podnieść kwestie relacji między spółką a jej pełnomocnikiem, który jest jednocześnie pracownikiem na wysokim stanowisku głównego księgowego. Przecież w ocenie skarżącego, właśnie okoliczność, że pełnomocnikiem jest główny księgowy spółki zatrudniony na umowę o pracę, jeszcze bardziej zwiększa odpowiedzialność spółki i jej zarządu za ujemne skutki postępowania pełnomocnika.
W imieniu podatnika polemikę ze stanowiskiem skarżącego, w piśmie z dnia 6 maja 2006 r., prowadził doradca podatkowy A. D., wnosząc jednocześnie o odrzucenie lub oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). W literaturze przedmiotu, jak również w orzecznictwie NSA wskazuje się, że gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego (zob. B. Gruszczyński, Postępowanie kasacyjne na tle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Materiały na konferencję Sędziow NSA, Warszawa 2004, publikacja powołana w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, pod red. T. Wosia, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 542 oraz wyrok NSA z 9.03.2005 r., FSK 618/04, ONSA WSA 2005, nr 6, poz. 120 ).
W rozpatrywanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż trafne są zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej wskazujące na naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" - p.p.s.a., w związku z art. 162 § 1, art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach wydanego bez naruszenia przepisów art. 162 § 1, art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej.
Stosownie do treści art. 162 Ordynacji podatkowej, dla przywrócenia terminu konieczne jest łączne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie:
1. uchybienie terminu,
2. złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu o określonym terminie,
3. uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminu,
4. dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do oceny ustaleń organów podatkowych, dokonanych przez Sąd I instancji, czy Spółka uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu (przesłanka wymieniona wyżej jako "3"), do wniesienia odwołania od trzech decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Katowicach z dnia [...] września 2004 r., rozliczających podatek od towarów i usług za luty, kwiecień i maj 2002 r. oraz ustalających za te okresy dodatkowe zobowiązanie podatkowe. Poza sporem bowiem, pozostawały trzy pozostałe powyżej powołane przesłanki ( wymienione jako "1", "2" i "4").
W kontekście powołanych wyżej unormowań prawnych oraz oceny dokonanej przez Sąd I instancji, za słuszny należy uznać wywód zawarty w skardze kasacyjnej że Sąd I instancji oceniał badanie kwestii winy lub jej braku po stronie zarządu Spółki, a nie w postępowaniu pełnomocnika E. C. Zasadnie bowiem podnosi autor skargi kasacyjnej, że jeśli uznamy upoważnienie dla E. C. z dnia 01.03.2004 r. za pełnomocnictwo do wszystkich czynności prawnych przed organami podatkowymi, a więc także przed Dyrektorem Izby Skarbowej w Katowicach, to E. C. była w pełni i samodzielnie uprawniona do wniesienia odwołania od decyzji podatkowych, które osobiście odebrała w dniu 07.09.2004 r. W takiej sytuacji Sąd I instancji, nie powinien skupiać się wyłącznie na ocenie ustaleń organów podatkowych w zakresie relacji, między zarządem Spółki a jej główną księgową, lecz także na ocenie ustaleń, czy upoważnienie z dnia 01.03.2004 r. faktycznie uprawniało pełnomocnika w osobie E. C. do złożenia w terminie 14 dni do 21.09.2004 r. odwołania od decyzji podatkowych do organu odwoławczego Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach. Jest to niewątpliwie zagadnienie wstępne, które implikuje możliwość dokonania kolejnych ocen i wyciągania kolejnych wniosków w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący niniejsza sprawę podziela wyrażany uprzednio w orzecznictwie pogląd, iż brak winy w uchybieniu terminu, oznacza brak winy osoby legitymowanej do podejmowania czynności prawnej w imieniu tej spółki (wyrok NSA z 15.01.1998 r., sygn. akt SA/Sz/191/97, nie publikowany). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi, jako konieczną przesłankę do ewentualnego przywrócenia terminu, należy oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania. W odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, należy przyjąć, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena czy dochowali reguł starannego działania winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria ( wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., I SA/Gd 745/98, LEX nr 42023 ). Uznanie braku winy jednostki organizacyjnej do wniesienia środka odwoławczego w ustawowym terminie wymaga wykazania braku winy osoby legitymowanej do podejmowania czynności prawnej w jej imieniu. W żadnym razie o braku winy w dopełnieniu wymogów procesowych nie mogą stanowić nieprawidłowości organizacyjne tej jednostki oraz zaniedbania jej pracowników (wyrok NSA z dnia 20 września 2001 r., IV SA 1340/99, LEX nr 54141).
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, za uzasadniony uznaje podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" - p.p.s.a., w związku z art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej) i to w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd bowiem nie odniósł się do wszystkich podniesionych w postanowieniu organu podatkowego argumentów oraz nie wyjaśnił w sposób pełny wszystkich motywów, którymi się kierował przy podjęciu zaskarżonego wyroku.
Z tych powodów nie mogło zostać poddane pełnej kontroli ze strony Naczelnego Sądu Administracyjnego i czyni przedwczesnym rozważania, co do trafności zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego, tj. art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną jako zasługującą na uwzględnienie i stosując przepisy art. 185 § 1 p.p.s.a., oraz będąc związany wnioskami skargi kasacyjnej, poprzez treść art. 183 § 1 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi administracyjnemu I instancji.
Zwrot kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od skarżącego Spółki A na podstawie przepisu art. 203 pkt 2 wyżej powołanej ustawy p.p.s.a. w związku z § 6 pkt 3 i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI