I FSK 525/20

I FSK 525/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-04-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-05-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Mudrecki /przewodniczący/
Marek Zirk-Sadowski
Zbigniew Łoboda /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Gd 1616/19 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2019-11-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1221
art. 87 ust. 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Artur Mudrecki, Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, Sędzia NSA Zbigniew Łoboda (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. sp. z o.o. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1616/19 w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 27 czerwca 2019 r., nr 2201-IOV-1.4033.20.2019/20/06 w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za październik 2018 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. sp. z o.o. z siedzibą w G. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (słownie: trzysta sześdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1616/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 27 czerwca 2019 r. w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za październik 2018 r., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej - "p.p.s.a."), oddalił skargę.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że w dniu 18 listopada 2018 r. do Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku wpłynęła złożona przez P. sp. z o.o. z siedzibą w G. deklaracja VAT-7 za październik 2018 r. z wykazaną nadwyżką podatku naliczonego nad należnym w wysokości 305.206 zł do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 60 dni. Termin zwrotu przypadał na dzień 17 stycznia 2019 r.
W dniu 21 grudnia 2018 r. Naczelnik Pomorskiego Urzędu Skarbowego
w Gdańsku wszczął wobec spółki kontrolę podatkową w zakresie sprawdzenia prawidłowości rozliczenia z budżetem państwa oraz prawidłowości ewidencjonowania obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących za okres od 1 października 2018 r. do 31 października 2018 r.
Naczelnik Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku przedłużył 60-dniowy termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za październik 2018 r. następującymi postanowieniami: z dnia 27 grudnia 2018 r. - do dnia 22 lutego
2019 r. oraz z dnia 5 lutego 2019 r. - do dnia 30 kwietnia 2019 r.
Następnie postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2019 r. Naczelnik Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku, działając na podstawie art. 87 ust. 2 zd. drugie ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2017 r. poz. 1221 ze zm., dalej - "u.p.t.u.") w związku z art. 216 § 1, art. 274b i art. 277 ustawy
z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm., dalej - "O.p."), przedłużył termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za październik 2018 r. do dnia 31 maja 2019 r.
Spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, zaś po jego rozpatrzeniu, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku postanowieniem
z dnia 27 czerwca 2019 r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
Zdaniem organu odwoławczego, Naczelnik Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku zasadnie przedłużył termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazanej w deklaracji VAT-7 za październik 2018 r. do dnia 31 maja
2019 r.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wskazał, że przedłużenie terminu zwrotu podatku zostało dokonane w związku z prowadzoną wobec spółki kontrolą podatkową, w toku której gromadzony jest materiał dowodowy niezbędny do stwierdzenia prawidłowości sporządzonego przez spółkę rozliczenia VAT-7
za październik 2018 r. Zasadność zwrotu wykazanej przez spółkę różnicy podatku od towarów i usług za październik 2018 r. wymaga zweryfikowania wobec powstałych
w powyższym zakresie wątpliwości dotyczących wewnątrzwspólnotowych usług transportowych oraz transakcji zakupu samochodów. Organ odwoławczy zauważył, że w toku kontroli podatkowej organ pierwszej instancji podjął szereg czynności zmierzających do szczegółowego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego. Wskazał ponadto, że na dzień wydania postanowienia z dnia 4 kwietnia 2019 r. organ pierwszej instancji nie otrzymał odpowiedzi na wszystkie wystosowane zapytania, a także protokołów z czynności sprawdzających przeprowadzonych u podmiotów: W. sp. z o.o. z siedzibą w R. oraz A. sp. z o.o. z siedzibą w W.
Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że wbrew zarzutom strony, zaskarżone postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. W tym kontekście organ podkreślił, że w świetle treści art. 87 ust. 2 u.p.t.u., przesłanką do przedłużenia terminu zwrotu bezpośredniego jest powzięcie przez organ podatkowy podejrzeń czy też wątpliwości co do zasadności tego zwrotu. Na tym etapie postępowania organ decyduje wyłącznie o konieczności dalszego badania zasadności zwrotu, a nie
o samej zasadności zwrotu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku spółka zarzuciła, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku nie uchylił postanowienia organu pierwszej instancji, pomimo że nie zawierało ono należytego uzasadnienia co do powstania wymogu dodatkowego zweryfikowania zasadności zwrotu nadwyżki podatku, w szczególności nie zawierało wskazania, jakie konkretnie wątpliwości uzasadniają przedłużenie terminu do zwrotu podatku i dlaczego organ podatkowy uznał, że takie wątpliwości wystąpiły. Ponadto spółka zarzuciła, że organ odwoławczy w sposób dowolny uznał, że w chwili wydania zaskarżonego postanowienia zaistniała przesłanka do przedłużenia terminu do zwrotu podatku od towarów i usług opierająca się na okoliczności, że organ podatkowy jest w toku czynności sprawdzających, które wymagają dalszej analizy, podczas gdy tego typu czynności prowadzone są przez organ pierwszej instancji od dłuższego czasu bez żadnych widocznych skutków i nowych dla postępowania okoliczności, co prowadzi wyłącznie do wielokrotnego przedłużania postępowania bez pojawienia się w sprawie nowego materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, oddalając skargę powołanym na początku wyrokiem z dnia 20 listopada 2019 r., uznał, że skarga nie była zasadna.
W ocenie Sądu pierwszej instancji organy podatkowe w sposób jednoznaczny wykazały konieczność sprawdzenia zasadności zwrotu wykazanego przez spółkę
w deklaracji VAT-7 za październik 2018 r.
Sąd wskazał, że z treści zaskarżonego postanowienia wynika, iż zebrany
i zaprezentowany w sprawie materiał dowodowy w pełni pozwala na zaaprobowanie stwierdzenia organu odwoławczego: - po pierwsze, że w niniejszej sprawie powstały wątpliwości co do zasadności zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za październik 2018 r. w wysokości 305.206 zł.; - po drugie, że wnioskowana pismem organu odwoławczego z dnia 24 maja 2019 r. i następnie przesłana przez Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku pismem przewodnim z dnia 30 maja 2019 r. dokumentacja (potwierdzone za zgodność z oryginałem kopie: upoważnienia Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z dnia 10 grudnia 2018 r. do przeprowadzenia kontroli podatkowej, pism dotyczących przedłużenia kontroli podatkowej w spółce, a także wystosowanych przez organ pierwszej instancji wezwań do strony, wystąpień do kontrahenta spółki i podmiotów świadczących na rzecz spółki wewnątrzwspólnotowe usługi transportowe oraz pism skierowanych do organów podatkowych właściwych ze względu na siedzibę przewoźnika) potwierdza, że w związku z prowadzoną kontrolą podatkową organ pierwszej instancji podjął wobec skarżącej szereg czynności zmierzających do sprawdzenia prawidłowości rozliczenia z budżetem państwa oraz prawidłowości ewidencjonowania obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących za okres objęty kontrolą podatkową. Czynności kontrolne organu zostały udokumentowane w zgromadzonym przez organ prowadzący kontrolę podatkową materiale dowodowym, z którym przedstawiciel kontrolowanej spółki ma prawo na każdym etapie prowadzonej kontroli podatkowej zapoznawać się oraz składać stosowne wyjaśnienia.
Sąd podkreślił, że organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia szczegółowo omówił powyższe fakty. Jednocześnie odpowiedział na zarzuty i argumenty strony podniesione w zażaleniu i powielone w skardze. Ponadto organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu wskazał stronie, iż kwestia oceny prawidłowości zadeklarowanego przez spółkę zwrotu podatku od towarów i usług za październik 2018 r. na dzień wydania postanowienia organu pierwszej instancji
z dnia 4 kwietnia 2019 r. nie została jeszcze zakończona i przesądzona, gdyż była wówczas przedmiotem weryfikacji.
Sąd wskazał też, że wbrew zarzutom skargi, w zaskarżonym postanowieniu wskazano prawidłową podstawę prawną zastosowania instytucji przedłużenia terminu zwrotu podatku. Brzmienie przepisu jest jasne i nie wymagało szerszego omówienia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła P. sp. z o.o. z siedzibą w G., wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a., poprzez uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 27 czerwca 2019 r. oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z dnia 4 kwietnia 2019 r., o rozpoznanie sprawy na rozprawie, a także o zasądzenie zwrotu kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 pkt 2 lit. b) O.p. w zw. z art. 217 § 2 O.p. i art. 124 O.p. oraz art. 210 § 1 pkt 6 i 4
w zw. z art. 219 oraz art. 121 O.p., art. 122 O.p., art. 187 § 1, art. 191 O.p. w zw. z art. 87 ust. 2 u.p.t.u., poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, co doprowadziło do zaniechania uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 27 czerwca 2019 r. oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku z dnia
4 kwietnia 2019 r., w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za październik 2018 r. w kwocie 305.206 zł do dnia 31 maja 2019 r, które to postanowienie (organu pierwszej instancji) nie zawierało należytego uzasadnienia co do powstania wymogu dodatkowego zweryfikowania zasadności zwrotu nadwyżki podatku, w szczególności nie zawierało wskazania, jakie konkretnie wątpliwości uzasadniają przedłużenie terminu do zwrotu podatku i dlaczego organ podatkowy uznał, że takie wątpliwości wystąpiły, podczas gdy organ podatkowy powinien w przedmiotowym postanowieniu zawrzeć uzasadnienie faktyczne i prawne, które odpowiadałoby prawdzie i dałoby się zweryfikować za pomocą materiałów zgromadzonych w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego, jawnych i możliwych do udostępnienia stronie, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, co zdaniem podatnika miało istotny wpływ na wynik sprawy, oraz poprzez dowolne uznanie, że w chwili wydania zaskarżonego postanowienia zaistniała przesłanka do przedłużenia terminu do zwrotu podatku od towarów i usług opierająca się na okoliczności, że organ podatkowy jest w toku kontroli podatkowej, która wymaga dalszej analizy, podczas gdy kontrola podatkowa była prowadzona przez Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku od kilku miesięcy poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia bez żadnych widocznych skutków i nowych dla postępowania okoliczności, co prowadzi wyłącznie do wielokrotnego przedłużania postępowania bez pojawienia się w sprawie nowego materiału dowodowego.
Według skarżącej, również postanowienie organu drugiej instancji naruszało zasady określone w art. 121, art. 122, art. 124 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 O.p., gdyż wobec stwierdzenia nieprawidłowości dyskwalifikujących postanowienie organu pierwszej instancji, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku winien był uchylić wadliwe postanowienie Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku
Skarżąca zarzuciła też naruszenie prawa materialnego, tj. art. 87 ust. 2 u.p.t.u. w zw. z art. 274b O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w ustalonym
w postanowieniu stanie faktycznym, z którego nie wynika, aby zaistniały uzasadnione podstawy do przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
w Gdańsku wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Stosownie do zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Izby Finansowej sprawa skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie była zasadna.
Wstępnie trzeba przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w § 2 art. 183 p.p.s.a. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09).
Z uzasadnienia zarzutów kasacyjnych wynika, że istotne zastrzeżenia spółki budzi postanowienie Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku (organu pierwszej instancji) z uwagi na niedomagania treściowe uzasadnienia. Natomiast według skarżącej, zaskarżone rozstrzygniecie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku jest nieprawidłowe przede wszystkim dlatego, że z uwagi na podnoszone mankamenty uzasadnienia postanowienia organu pierwszej instancji z dnia 4 kwietnia 2019 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej miał obowiązek uchylić to postanowienie.
W świetle powyższego sporna pozostaje kwestia kompetencji orzeczniczych organu odwoławczego, a zwłaszcza, czy rozpoznając zażalenie od postanowienia organu pierwszej instancji w sprawie przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług, organ drugiej instancji władny był merytorycznie ocenić zasadność przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług, czy też winien ograniczyć się do samego skontrolowania prawidłowości postanowienia organu pierwszej instancji.
Wskazać zatem trzeba, że z zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego wynika obowiązek ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej przez organ drugiej instancji. Postępowanie odwoławcze (zażaleniowe) winno być przeto nakierowane na ustalenie istnienia okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia zasadności przedłużenia terminu zwrotu podatku. Organ odwoławczy nie może się ograniczyć do zbadania szczegółowości uzasadnienia organu pierwszej instancji.
Zagadnienie rozbudowania argumentacji przez organ drugiej instancji w sprawie przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług, było już przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego. Między innymi w wyroku z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt I FSK 891/16, Sąd ten przypomniał, że istotą zasady dwuinstancyjności jest dwukrotne rozstrzygnięcie tej samej sprawy przez dwa organy. Organ odwoławczy obowiązany jest więc ponownie rozpoznać sprawę rozstrzygniętą przez organ pierwszej instancji, przy czym nie może on ograniczyć się do kontroli aktu pierwszoinstancyjnego, ale obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę w jej istocie. Oba postępowania, pierwszo- jak i drugoinstancyjne mają charakter merytoryczny, zatem organ odwoławczy ponownie merytorycznie rozpoznaje i rozstrzyga sprawę uprzednio zakończoną rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. Postępowanie odwoławcze winno zmierzać do ustalenia istnienia okoliczności faktycznych znaczących dla zasadności przedłużenia zwrotu VAT, a nie tylko oceniać stopień szczegółowości uzasadnienia organu pierwszej instancji. Skoro organ odwoławczy rozpoznaje sprawę w całokształcie, to korekta uzasadnienia polegająca na rozbudowaniu motywacji, w żaden sposób nie pozbawia strony prawa do dwukrotnego rozpoznania sprawy przez organ podatkowy.
Niezależnie od powyższego, w kontekście zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. należy zauważyć, że podstawę do uwzględnienia skargi w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania stanowi tylko takie naruszenie prawa, które ma kwalifikowany charakter, a mianowicie gdy określone uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zatem stwierdzenie, że doszło do naruszenia przepisów proceduralnych samo w sobie nie jest wystarczające do uchylenia zaskarżonego aktu. Jeżeli więc w postanowieniu z dnia 4 kwietnia 2019 r. Naczelnik Pomorskiego Urzędu Skarbowego w Gdańsku stwierdził jedynie, że w celu zbadania zasadności zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za październik 2018 r. została wszczęta wobec spółki kontrola podatkowa i że w toku tej kontroli podejmuje się czynności zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego (wymienione przez organ w postanowieniu), to można uznać, że stanowiło to uchybienie przepisom określającym wymogi uzasadnienia. W sytuacji jednak, gdy organ drugiej instancji podziela stanowisko co do potrzeby weryfikacji rozliczenia podatnika, wskazuje powstałe wątpliwości dotyczące rozliczeń podatnika i powołuje się na określone okoliczności faktyczne wynikające z akt sprawy oraz przedstawia je w uzasadnieniu postanowienia, to w takim przypadku stwierdzony mankament uzasadnienia postanowienia organu pierwszej instancji nie może mieć wpływu na wynik sprawy.
Gdy chodzi zaś o zarzut naruszenia art. 87 ust. 2 u.p.t.u. w zw. z art. 247b O.p., to z przepisu art. 87 ust. 2 u.p.t.u. wynika, że zwrot różnicy podatku, z zastrzeżeniem ust. 6 i ust. 6a, następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika na rachunek bankowy podatnika w banku mającym siedzibę na terytorium kraju albo na rachunek podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem, wskazany w zgłoszeniu identyfikacyjnym, o którym mowa w odrębnych przepisach, lub na wskazany przez podatnika rachunek banku mającego siedzibę na terytorium kraju lub na rachunek spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, jako zabezpieczenie udzielanego przez ten bank lub przez tę kasę kredytu, na podstawie złożonego przez podatnika do naczelnika urzędu skarbowego, w terminie do złożenia deklaracji podatkowej, pisemnego, nieodwołalnego upoważnienia organu podatkowego, potwierdzonego przez bank lub spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową udzielających kredytu, do przekazania tego zwrotu. Jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanej w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego. Jeżeli przeprowadzone przez organ czynności wykażą zasadność zwrotu, o którym mowa w zdaniu poprzednim, urząd skarbowy wypłaca należną kwotę wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia płatności podatku lub jego rozłożenia na raty.
Z powyższego wynika, że przedłużenie terminu zwrotu podatku od towarów i usług (nadwyżki podatku naliczonego na należnym) jest możliwe, gdy zasadność zwrotu wymaga dodatkowej weryfikacji (sprawdzenia). Mechanizm ten ma służyć zabezpieczeniu interesów budżetu Państwa i unikania dokonywania zwrotów, które w wyniku późniejszych działań administracji podatkowej (w następstwie ustalenia stanu faktycznego) mogłyby okazać się niezasadne. Przepis art. 87 ust. 2 u.p.t.u. nie zawiera konkretnych przesłanek nakazujących weryfikację zasadności zwrotu podatku od towarów i usług. Wystarczy więc powzięta przez organ podatkowy wątpliwość co do zasadności zwrotu (wyrok NSA z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I FSK 641/21).
Z treści zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wynika, że przedłużenie terminu zwrotu podatku zostało dokonane w związku z prowadzoną wobec spółki kontrolą podatkową, w toku której gromadzony jest materiał dowodowy, potrzebny do zweryfikowania prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług za przedmiotowy miesiąc. Organ przedstawił, że konieczność weryfikacji rozliczenia podatnika podyktowana jest wątpliwościami dotyczącymi wewnątrzwspólnotowych usług transportowych oraz transakcji zakupu samochodów w kontekście ich rzeczywistego charakteru. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku omówił również podejmowane czynności oraz powody, dla których nie zostały jeszcze wyjaśnione okoliczności sprawy (oczekiwanie na odpowiedzi na wszystkie wystosowane zapytania, a także na protokoły z czynności sprawdzających przeprowadzonych u podmiotów: W. sp. z o.o. z siedzibą w R. oraz A. sp. z o.o. z siedzibą w W.).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że w sprawie wystąpiły przesłanki usprawiedliwiające przedłużenie terminu zwrotu podatku od towarów i usług za przedmiotowy okres, bazując na ustaleniach i wypowiedzi organu odwoławczego, a zatem podniesione zarzuty kasacyjne nie były zasadne.
Skarżąca formułuje w skardze kasacyjnej także stanowisko, że okoliczności sprawy nie wskazują, aby zwrot podatku od towarów i usług wynikał z transakcji, co do których istnieje uzasadnione i poparte zgromadzonym materiałem dowodowym przypuszczenie, że są to transakcje obarczone znacznym ryzykiem.
Odnosząc się do tej wypowiedzi strony zwrócić trzeba uwagę, że z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż w sprawie przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług organ podatkowy nie ma obowiązku wskazywać na konkretne dowody świadczące o nieprawidłowościach w rozliczeniu podatku. Podnosi się bowiem, że na etapie weryfikacji zasadności zwrotu organ decyduje wyłącznie o konieczności dalszego badania zasadności zwrotu, a nie o samej zasadności zwrotu. Nie chodzi więc o wykazanie, że zwrot jest niezasadny, ani o wykazanie, że istnieją dowody przemawiające za niezasadnością zwrotu. Chodzi natomiast o wykazanie, że istnieją okoliczności przemawiające za potrzebą dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku (por. wyroki NSA: z dnia 31 marca 2015 r., sygn. akt I FSK 183/14 oraz z dnia 5 lipca 2016 r., sygn. akt I FSK 2039/15).
W tym stanie rzeczy, uznając, że skarga kasacyjna nie dostarczyła podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a. Z kolei postanowienie o zwrocie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego miało umocowanie w art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Zbigniew Łoboda Artur Mudrecki Marek Zirk-Sadowski
Sędzia NSA Sędzia NSA Sędzia NSA