I FSK 51/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-02-25
NSApodatkoweWysokansa
podatek akcyzowynieważność decyzjiprawo procesoweCOVID-19posiedzenie niejawneprawo do obronyNSAWSAskarga kasacyjna

NSA uchylił wyrok WSA w Warszawie dotyczący odmowy stwierdzenia nieważności decyzji podatkowej, wskazując na naruszenie prawa procesowego w zakresie informowania strony o możliwości rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. sp. z o.o. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w przedmiocie podatku akcyzowego. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że sąd pierwszej instancji naruszył prawo procesowe, nie informując prawidłowo strony o zarządzeniu z 28 stycznia 2021 r. dotyczącym rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym, co pozbawiło ją możliwości przedstawienia stanowiska.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Decyzja ta utrzymywała w mocy odmowę stwierdzenia nieważności pierwotnej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego określającej zobowiązanie w podatku akcyzowym na kwotę 880,00 zł. Skarżąca spółka wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, zarzucając rażące naruszenie prawa w zakresie oceny dowodów. WSA oddalił skargę, uznając, że organ podatkowy prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy. Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając skargę kasacyjną, uchylił wyrok WSA. Kluczowym zarzutem okazało się naruszenie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19. Sąd pierwszej instancji, mimo braku zgody strony na posiedzenie niejawne, wydał zarządzenie z 28 stycznia 2021 r. dotyczące trybu rozpoznania sprawy, jednak nie poinformował o nim strony. NSA uznał, że pozbawiono w ten sposób spółkę możliwości przedstawienia swojego stanowiska, co stanowiło wadę postępowania. W związku z tym, wyrok WSA został uchylony w całości i sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, naruszenie prawa procesowego w zakresie informowania strony o trybie rozpoznawania spraw, w tym o możliwości posiedzenia niejawnego, stanowi wadę postępowania i jest podstawą do uchylenia wyroku.

Uzasadnienie

Sąd pierwszej instancji nie poinformował strony o zarządzeniu z 28 stycznia 2021 r. dotyczącym trybu rozpoznawania spraw na posiedzeniu niejawnym, co pozbawiło ją możliwości przedstawienia swojego stanowiska, naruszając tym samym prawo do obrony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

ustawa o COVID art. 15 zzs4 § ust. 3

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Przepis ten umożliwia rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, gdy przeprowadzenie rozprawy może wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia, a nie można jej przeprowadzić zdalnie. Kluczowe jest jednak prawidłowe poinformowanie stron o tej możliwości.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 174

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 209

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

O.p. art. 247 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dotyczy przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji.

O.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dotyczy swobodnej oceny dowodów.

O.p. art. 197 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dotyczy powoływania biegłych.

O.p. art. 121 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dotyczy zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dotyczy obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez WSA art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19 poprzez wadliwe poinformowanie strony o zarządzeniu z 28 stycznia 2021 r. i pozbawienie jej możliwości przedstawienia stanowiska.

Godne uwagi sformułowania

Sąd pierwszej instancji nie informując Strony o zarządzeniu z 28 stycznia 2021 r. pozbawił ją możliwości przedstawienia swojego stanowiska w sprawie nie tylko w ramach rozprawy zdalnej, ale również na piśmie.

Skład orzekający

Zbigniew Łoboda

przewodniczący

Mariusz Golecki

sprawozdawca

Maja Chodacka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów proceduralnych dotyczących rozpoznawania spraw w okresie pandemii COVID-19, w szczególności art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19, oraz znaczenie prawidłowego informowania stron o trybie postępowania."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z ustawą o COVID-19 i może mieć mniejsze zastosowanie po jej uchyleniu lub zmianach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne aspekty postępowania sądowego, nawet w sytuacjach nadzwyczajnych, i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia orzeczenia.

Błąd proceduralny WSA uchyla wyrok w sprawie podatkowej – lekcja o prawie do obrony w czasach pandemii.

Dane finansowe

WPS: 880 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 51/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maja Chodacka
Mariusz Golecki /sprawozdawca/
Zbigniew Łoboda /przewodniczący/
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 2231/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-03-19
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 15 zzs4 ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Zbigniew Łoboda, Sędzia NSA Mariusz Golecki (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Maja Chodacka, Protokolant Patryk Pogorzelski, po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 2231/20 w sprawie ze skargi J. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 30 września 2020 r. nr 1401-IOA1.615.23.2020.AJ w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz J. sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie kwotę 560 (słownie: pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 19 marca 2021 r., sygn. V SA/Wa 2231/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Skarżąca", "Strona", "Spółka") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "DIAS", "Organ podatkowy") z 30 września 2020 r. nr 1401-IOA1.615.23.2020.AJ w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
2. Z uzasadnienia przedmiotowego orzeczenia Sądu pierwszej instancji wynika, że Naczelnik Urzędu Celnego I w Warszawie (dalej: "NUC") decyzją nr 441000- UAGR.860.341.2015.JC z 29 maja 2015 r. określił Stronie zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym w kwocie 880,00 zł z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego pojazdu typu quad marki S. L. o nr nadwozia VIN: [...], pojemność silnika 695 cm3 rok produkcji 2010. Strona nie skorzystała z prawa do wniesienia odwołania od powyższej decyzji.
Pismem z 13 stycznia 2020 r. Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji NUC z 29 maja 2015 r. ze względu na jej wydanie z rażącym naruszeniem prawa. We wniosku podniesiono, że wydając decyzję organ w uzasadnieniu wskazał dowody, na których opierał się w postępowaniu. Treść uzasadnienia wskazuje, że znajdujące się w aktach konkretne dowody zostały przez organ wydający decyzję zlekceważone, zaś ustalenia poczynione, stojące u podstawy rozstrzygnięcia, stoją wbrew treści zgromadzanych i powołanych dowodów.
Decyzją z 9 czerwca 2020 r. DIAS odmówił stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej NUC z 29 maja 2015 r.
Rozpoznając sprawę w następstwie odwołania DIAS zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy decyzję z 9 czerwca 2020 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej NUC z 29 maja 2015 r.
Na ww. decyzję DIAS skargę wniosła Strona. Organ podatkowy w odpowiedzi na skargę podtrzymał w mocy dotychczasową argumentację w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za niezasadną. Odnosząc się do zarzutów Spólki dotyczących uchybień w postępowaniu prowadzonym przez NUC Sąd pierwszej instancji wskazał, że NUC, ustalił podstawę opodatkowania opierając się, m.in. na zaświadczeniu n 90 o przeprowadzonym badaniu technicznym nr 3608/2010/BTP z 2 września 2010 r. wraz z załącznikiem, karcie pojazdu, decyzji nr KT.5500036279/10 z 27 października 2010 r. o czasowej rejestracji, dokumencie w postaci pozwolenia czasowego z 27 października 2010 r., decyzji nr KT.5500039832/10 z 23 listopada 2010 r., zawiadomieniu o zbyciu pojazdu z 24 sierpnia 2011 r., faktury VAT nr [...] z 24 sierpnia 2011 r., zawiadomieniu z 6 września 2011 r., oświadczeniu z 1 września 2010 r., faktury VAT [...] z 20 października 2010 r., informacji z CEPIK z 28 maja 2015 r., wniosku o rejestrację z 26 października 2010 r., karcie informacyjnej, a więc na dokumentach. Kontrolowana decyzja zawiera ustalenia w zakresie cech charakterystycznych pojazdu w celu stwierdzenia, czy jest to pojazd mechaniczny przeznaczony zasadniczo do przewozu osób, czy pojazd terenowy przeznaczony do wykorzystywania jako ciągnik. W analizowanej sprawie postępowanie podatkowe, w tym zwłaszcza sposób gromadzenia materiału dowodowego, jak również jego ocena, nie mogą zatem uzasadniać zarzutu rażącego naruszenia prawa w zakresie określenia wysokości zobowiązania podatkowego. Faktu tego nie zmieniają argumenty podniesione w skardze, tj. pominięcie opinii uprawnionego diagnosty w postaci wystawionych dokumentów rejestracyjnych na podstawie oględzin pojazdu oraz powołanie biegłego w tym zakresie. Są bowiem uzasadnione interesem skarżącej, bez uwzględnienia jednakże istoty trybu nadzwyczajnego postępowania podatkowego, mającego za przedmiot stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej. Dokonana przez Spółkę odmienna ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego w oparciu o jej subiektywne przekonanie, a także odmienna wykładnia przepisów prawa, nie dawała zdaniem Sądu pierwszej instancji żadnych podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania.
4. Skargę kasacyjną od ww. wyroku Sądu pierwszej instancji złożyła Strona, zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji DIAS. Strona wniosła ponadto o rozpatrzenie przedmiotowej sprawy na rozprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
4.1. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 poz. 2325, z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
a) art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm. dalej: "O.p.") w zw. z art. 191, w zb. z art 197 § 1 O.p.
b) art. 121 § 1 i art. 122 O.p.
4.2. Ponadto na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji Organu podatkowego z 30 września 2020 r.
b) art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm. dalej: "ustawa o COVID").
5. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Organ podatkowy podtrzymał swoją dotychczasową argumentację w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Ponadto DIAS wniósł o zasądzenie kosztów postepowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
6.1. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uwzględniając z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały enumeratywnie wymienione w § 2 tego artykułu. Zaskarżony wyrok nie został wydany w warunkach nieważności, stąd do rozpoznania pozostały zarzuty skargi kasacyjnej, które oparte zostały na podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.
6.2. Dla niniejszego rozstrzygnięcia w sprawie kluczowe znaczenie ma naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy o COVID. Przepis ten stanowi, że istnieje możliwość rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w momencie gdy sąd uzna, rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie rozprawy może wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących przy czym nie można jej przeprowadzić w sposób zdalny. Sąd pierwszej instancji w piśmie z 23 grudnia 2020 r. wykonując zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 2 grudnia 2020 r. powiadomił Spółkę o takiej możliwości i zapytał Stronę czy wyraża zgodę na skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne. Pismem z 12 stycznia 2021 r. Skarżąca nie wyraziła zgody na przeprowadzenie posiedzenia niejawnego.
Zarządzeniem z dnia 28 stycznia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 2 grudnia 2020 r. Skarżąca została w sposób wystarczający poinformowana o trybie rozpoznawania spraw wskazanym w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy o COVID (k. 43 akt sądowoadministracyjnych). Z akt sprawy w żaden sposób nie wynika jednak, by Spółka została zawiadomiona o zarządzeniu z 28 stycznia 2021 r., nie znajduje się w nich bowiem żadna informacja co podjęcia jakichkolwiek prób zawiadomienia Strony. W tym kontekście zapadłe rozstrzygnięcie należało uznać za wadliwe, albowiem Sąd pierwszej instancji nie informując Strony o zarządzeniu z 28 stycznia 2021 r. pozbawił ją możliwości przedstawienia swojego stanowiska w sprawie nie tylko w ramach rozprawy zdalnej, ale również na piśmie.
Biorąc pod uwagę powyższe za bezzasadne należało uznać ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.
7. Mając powyższe na uwadze powyższe, wyrok Sądu pierwszej instancji podlegał uchyleniu w całości na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.
8. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 209, art. 203 pkt 1 w zw. z 205 § 2 p.p.s.a.
M. Chodacka Z. Łoboda M. Golecki
Sędzia del. WSA Sędzia NSA Sędzia NSA

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI