I FSK 506/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) dotyczyła skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa-Targówek (NUS) w sprawie zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za 2000 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Warszawie uznał skargę za zasadną, stwierdzając przewlekłość postępowania z rażącym naruszeniem prawa. WSA zobowiązał NUS do wydania rozstrzygnięcia w terminie miesiąca, wymierzył grzywnę w wysokości 5.000 zł oraz przyznał stronie D. K. sumę pieniężną w tej samej wysokości. NUS wniósł skargę kasacyjną, kwestionując punkty wyroku dotyczące zobowiązania do wydania rozstrzygnięcia, wymierzenia grzywny i przyznania sumy pieniężnej. Organ argumentował, że decyzja w sprawie zwrotu VAT została wydana przed wyrokiem WSA, co czyni zobowiązanie do jej wydania bezprzedmiotowym. Podnosił również, że wymierzenie grzywny i przyznanie sumy pieniężnej było nieuzasadnione, zwłaszcza w kontekście ustaleń dotyczących nienależnego zwrotu VAT i prawomocnego skazania strony za przestępstwa podatkowe. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, przeprowadził dowód uzupełniający z decyzji NUS z 24 października 2024 r. Sąd uznał, że zarzut naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (dotyczący zobowiązania do wydania rozstrzygnięcia) jest zasadny, ponieważ decyzja została wydana po wyroku WSA, co czyniło to zobowiązanie bezprzedmiotowym. W związku z tym, NSA uchylił ten punkt wyroku i umorzył postępowanie w tym zakresie. W pozostałym zakresie NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że kwestie merytoryczne dotyczące zasadności wniosku o zwrot VAT nie mogły być przedmiotem oceny w postępowaniu dotyczącym przewlekłości. NSA uznał, że wymierzenie grzywny i przyznanie sumy pieniężnej było fakultatywne i nie stwierdził oczywistego przekroczenia granic uznania sędziowskiego w tej kwestii, biorąc pod uwagę długotrwałość postępowania i ograniczone działania organu. Ostatecznie, NSA uchylił zaskarżony wyrok w punkcie dotyczącym zobowiązania do wydania aktu i umorzył postępowanie w tym zakresie, a w pozostałej części oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących skargi na przewlekłość postępowania administracyjnego, w szczególności w kontekście wydania decyzji przez organ po wniesieniu skargi, a także stosowania środków dyscyplinujących organ (grzywna, suma pieniężna).
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie organ wydał decyzję po wyroku sądu pierwszej instancji, co może nie mieć zastosowania w innych przypadkach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd administracyjny może zobowiązać organ do wydania rozstrzygnięcia w określonym terminie, jeśli organ wydał już decyzję po wniesieniu skargi na przewlekłość, ale przed wydaniem wyroku przez sąd?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli decyzja została wydana przed wyrokiem sądu, zobowiązanie do jej wydania staje się bezprzedmiotowe i powinno zostać uchylone.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że wydanie decyzji przez organ po wniesieniu skargi na bezczynność, nawet z naruszeniem terminu, wyłącza możliwość uwzględnienia takiej skargi poprzez zobowiązanie organu do dokonania tej czynności. Sąd orzeka na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy.
Czy sąd administracyjny może z urzędu wymierzyć organowi grzywnę i przyznać stronie sumę pieniężną w przypadku stwierdzenia przewlekłości postępowania, nawet jeśli organ ostatecznie wydał decyzję?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stosowanie tych środków jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, a ich zastosowanie zależy od oceny realiów sprawy i nie jest wykluczone, gdy organ ostatecznie załatwi sprawę, ale z rażącym naruszeniem prawa.
Uzasadnienie
NSA uznał, że wymierzenie grzywny i przyznanie sumy pieniężnej jest fakultatywne i zależy od uznania sędziowskiego. W tej sprawie, mimo wydania decyzji, sąd nie stwierdził oczywistego przekroczenia granic uznania sędziowskiego w zakresie stosowania tych środków, biorąc pod uwagę długotrwałość postępowania i ograniczone działania organu.
Czy merytoryczne kwestie dotyczące zasadności wniosku o zwrot nadwyżki podatku VAT mogą być przedmiotem oceny w postępowaniu dotyczącym przewlekłości postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny orzekając w przedmiocie przewlekłości organów zajmuje się wyłącznie kwestią, czy organ nie działał przewlekle przy wydaniu aktu lub dokonaniu czynności wynikającej z przepisów prawa. Merytoryczne kwestie nie mogą być przedmiotem oceny w tym postępowaniu.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że postępowanie w przedmiocie przewlekłości dotyczy wyłącznie braku działania organu, a nie meritum sprawy. Kwestie zasadności wniosku o zwrot podatku nie mają wpływu na ocenę przewlekłości.
Przepisy (12)
Główne
p.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, gdy organ nie rozstrzygnął toczącej się przed nim sprawy.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie w przedmiocie uchylenia wyroku i umorzenia postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie w przedmiocie oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 149 § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd ocenia, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
p.p.s.a. art. 149 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może z urzędu lub na wniosek strony wymierzyć organowi grzywnę lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 161 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Postępowanie staje się bezprzedmiotowe, gdy organ wydał decyzję.
p.p.s.a. art. 207 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w przypadkach szczególnie uzasadnionych.
O.p. art. 70 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dotyczy terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych.
O.p. art. 70 § 6 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dotyczy zawieszenia biegu terminu przedawnienia w przypadku wszczęcia postępowania karnego lub o przestępstwo skarbowe.
Ustawa z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw art. 20 § 1
Dotyczy stosowania przepisów o przedawnieniu do zobowiązań powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej.
Ustawa z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw art. 20 § 2
Dotyczy stosowania przepisów korzystniejszych dla podatnika.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wydanie decyzji przez organ po wyroku WSA czyni bezprzedmiotowym zobowiązanie sądu do wydania rozstrzygnięcia w terminie. • Kwestie merytoryczne dotyczące zasadności wniosku o zwrot VAT nie są przedmiotem oceny w postępowaniu o przewlekłość.
Odrzucone argumenty
Argumenty organu dotyczące nieuzasadnionego wymierzenia grzywny i przyznania sumy pieniężnej, które NSA uznał za nieprzekraczające granic uznania sędziowskiego.
Godne uwagi sformułowania
wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji obiektywnie czyniło zatem bezprzedmiotowym (...) wydanie przez Sąd pierwszej instancji orzeczenia jak w punkcie 2 zaskarżonego wyroku • sąd administracyjny orzekając w przedmiocie przewlekłości organów zajmuje się wyłącznie kwestią, czy organ nie działał przewlekle przy wydaniu aktu lub dokonaniu czynności wynikającej z przepisów prawa. • nie można jednak zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, choćby nawet organ naruszył przy tym terminy określone w przepisach prawa.
Skład orzekający
Małgorzata Niezgódka – Medek
przewodniczący
Marek Olejnik
sprawozdawca
Dominik Mączyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skargi na przewlekłość postępowania administracyjnego, w szczególności w kontekście wydania decyzji przez organ po wniesieniu skargi, a także stosowania środków dyscyplinujących organ (grzywna, suma pieniężna)."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie organ wydał decyzję po wyroku sądu pierwszej instancji, co może nie mieć zastosowania w innych przypadkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność postępowań administracyjnych i sądowych, a także kluczowe znaczenie terminowości działań organów. Pokazuje również, jak sąd reaguje na sytuacje, gdy organ działa po fakcie.
“Organ wydał decyzję po wyroku sądu? NSA wyjaśnia, co to oznacza dla postępowania.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.