I SA/Wr 152/10

I SA/Wr 152/10 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2010-04-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-02-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Henryka Łysikowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 1049/10 - Postanowienie NSA z 2012-02-08
I FSK 204/12 - Wyrok NSA z 2012-04-27
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
*Uchylono interpretację przepisów prawa podatkowego
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
art. 43 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Łysikowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędzia WSA Marta Semiczek, Protokolant Katarzyna Motyl, po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2010 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. we W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów - Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług I. uchyla zaskarżoną interpretację, II. zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 457 (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A Sp. z o.o. (zwanej dalej: wnioskującą, skarżącą) jest interpretacja indywidualna Ministra Finansów, z dnia [...] r., nr [...], dotycząca zakresu i sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego, regulujących podatek od towarów i usług, w indywidualnej sprawie.
Zaskarżona interpretacja została oparta o następujące zdarzenie przyszłe i stan prawny sprawy.
We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej z dnia 4 sierpnia 2009 r. wnioskująca podała, że zamierza dokonywać zakupu wierzytelności przeterminowanych (po upływie terminu zapłaty wynikającego z faktury), płacąc za wierzytelność jej równowartość pomniejszoną o dyskonto, które stanowi jej potencjalne wynagrodzenie. Zapłata za wierzytelności nastąpi ze środków własnych wnioskującej. Umowa przelewu wierzytelności jest definitywna, a zapłata przez cesjonariusza cedentowi niezależna od tego, czy dłużnik tę wierzytelności spłaci – celem umowy jest samo nabycie wierzytelności, a nie windykacja na rzecz cedenta. Po dokonaniu cesji wierzytelności pomiędzy jej stronami (wnioskującą i cedentem) nie będą istnieć żadne dodatkowe zobowiązania, gdyż wszelkie wzajemne roszczenia wygasną wraz ze spełnieniem warunków umowy. W przypadku ewentualnej nieściągalności wierzytelności od dłużnika, nabywca nie może żądać od sprzedawcy wypłaconej mu kwoty w drodze tzw. regresu. Zakupione wierzytelności będą ujmowane przez wnioskującą Spółkę jako własne aktywa, które następnie będą podlegać – z zaangażowaniem własnych środków finansowych – restrukturyzacji poprzez zawarcie umowy z dłużnikiem, polegającej na ustaleniu harmonogramu płatności, czyli rozłożenie jej w czasie oraz jej oprocentowanie za zgodą dłużnika, ewentualnie na prowadzeniu egzekucji sądowej lub pozasądowej, albo dalszej odsprzedaży.
W oparciu o tak przedstawione zdarzenie przyszłe zadano pytanie, czy wnioskująca prawidłowo traktuje usługę nabycia na własne ryzyko wierzytelności przeterminowanych od właściciela pierwotnego jako usługę pośrednictwa finansowego, zwolnioną od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy regulującej ten podatek.
Przedstawiając własne stanowisko w sprawie, Spółka wskazała, że w przypadkach, gdy wierzytelność własna danego podmiotu jest kupowana przez podmiot prowadzący działalność w zakresie obrotu wierzytelnościami, nabywca wierzytelności świadczy na rzecz podmiotu zbywającego wierzytelność, podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT, usługę pośrednictwa finansowego, gdzie indziej niesklasyfikowaną (PKWiU 65.23.10). Obrót wierzytelnościami prowadzony na własny rachunek, nabywanie wierzytelności z zaangażowaniem własnych środków oraz przejęciem ryzyka dłużnika mieści się w grupowaniu PKWiU 65.23.10-00.00 "Usługi pośrednictwa finansowego, gdzie indziej niesklasyfikowane", zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 marca 1997 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (Dz. U. Nr 42, poz.264 ze zm.). Powyższe potwierdza pismo Urzędu Statystycznego w L. z dnia 21 maja 2007 r. ([...]). Zdaniem wnioskującej, w tak pojmowanej usłudze mieści się cywilnoprawna instytucja przelewu wierzytelności (cesja) i polegająca na przeniesieniu wierzytelności z majątku dotychczasowego wierzyciela do majątku osoby trzeciej na mocy umowy zawartej między cedentem a cesjonariuszem. Oznacza to, że nabywca wierzytelności świadczy na rzecz jej zbywcy usługę pośrednictwa finansowego, której celem jest uwolnienie sprzedawcy od ciężaru egzekwowania wierzytelności. Spółka zauważyła, że usługi pośrednictwa finansowego co do zasady korzystają ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług, z wyjątkiem m.in. usług ściągania długów i factoringu. W jej ocenie, usługa przez nią świadczona nie jest usługą factoringu, gdyż Spółka nie wykonuje innych dodatkowych czynności na rzecz cedenta, charakterystycznych dla usług (np. zarządzania aktywami finansowymi, doradztwa gospodarczego). Nie stanowi też usługi ściągania długów, ponieważ Spółka wobec przejęcia ryzyka niewypłacalności dłużnika, egzekwując dług, przejmuje go we własnym imieniu, na własną odpowiedzialność i na własny rachunek. Świadczona usługa sprowadza się jedynie do bezwarunkowego nabycia wierzytelności za określoną cenę. Zdaniem wnioskującej, brak strony oraz brak zobowiązania do ściągania długów na rzecz zbywcy wierzytelności uniemożliwiają zakwalifikowanie cesji wierzytelności jako usługę ściągania długów. Ponadto zachodzi wątpliwość co do podstawowej cechy usługi, to jest jej odpłatności, bowiem przy zakupie wierzytelności za cenę niższą od nominalnej, jak i za cenę nominalną trudno uznać zapłatę ceny za usługę, skoro o usłudze można mówić dopiero wtedy, gdy usługodawca odbiera za swoje świadczenie zapłatę wprost od usługobiorcy.
Na poparcie swojego stanowiska wnioskująca powołała orzecznictwo sądów administracyjnych i stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w L. zawarte w interpretacji przepisów prawa podatkowego.
Do wniosku załączony został wzór umowy sprzedaży wierzytelności.
W wydanej w dniu [...] r. interpretacji indywidualnej Dyrektor Izby Skarbowej w P. – działając w imieniu Ministra Finansów na mocy upoważnienia wynikającego z § 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770) – uznał stanowisko wnioskującej za nieprawidłowe. Powołując się na treść przepisów art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 2 pkt 6, art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.- dalej ustawy VAT), zwrócił uwagę, że wierzytelność jest prawem majątkowym, będącym przedmiotem obrotu gospodarczego, a przeniesienie praw do wierzytelności jako niematerialnych praw majątkowych, co do zasady, stanowi świadczenie usług w rozumieniu cyt. wyżej art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT. Zakup wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub w celu dalszej ich sprzedaży mieści się w zakresie usług pośrednictwa finansowego – sklasyfikowanych według Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług w sekcji J ex (65-67). W tak pojmowanej usłudze mieści się cywilnoprawna instytucja przelewu wierzytelności (cesji) polegająca na przeniesieniu wierzytelności z majątku dotychczasowego wierzyciela do majątku osoby trzeciej na mocy umowy zawartej między zbywcą wierzytelności (cedentem), a jej nabywcą (cesjonariuszem). Zdaniem Ministra Finansów, oznacza to, że w takim przypadku nabywca wierzytelności świadczy na rzecz jej zbywcy usługę pośrednictwa finansowego, której celem jest uwolnienie sprzedawcy od ciężaru egzekwowania wierzytelności.
Dalej Minister Finansów wskazał, że podstawowa stawka podatku VAT, zgodnie z art. 41 ust. 1 ww. ustawy, wynosi 22%, z zastrzeżeniem ust. 2-12c, art. 83, art. 119 ust. 7, art. 120 ust. 2 i 3, art. 122 i art. 129 ust. 1. Jednakże zarówno w treści ustawy o VAT, jak i przepisach wykonawczych do niej, ustawodawca przewiduje dla niektórych czynności obniżone stawki lub zwolnienie od podatku. Mianowicie art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy VAT zwalnia od podatku usługi wymienione w załączniku nr 4 do ustawy, w tym usługi pośrednictwa finansowego o symbolu PKWiU Sekcja J ex (65-67), z wyłączeniem m. in. usług ściągania długów i factoringu wymienionych w punkcie 5 Sekcji. Dodał, że stosownie do objaśnień zawartych w załącznikach do ustawy symbol ex oznacza, że zwolnienie dotyczy tylko danej usługi z danego grupowania. Zauważył, że wyłączenie usług ściągania długów i factoringu ze zwolnienia od podatku od towarów i usług zgodne jest z przepisem art. 13B (1) (d) Szóstej Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EWG) (Dz. U. UE serii L Nr 145 str. 1 ze zm.), obowiązującej do dnia 31 grudnia 2006 r. Stosownie bowiem do ww. przepisu, Państwa Członkowskie zwalniają transakcje, nie naruszając innych przepisów Wspólnoty, na warunkach, które ustalają w celu zapewnienia właściwego i prostego zastosowania zwolnień od podatku i zapobieżenia oszustwom podatkowym, unikaniu opodatkowania lub nadużyciom transakcje, łącznie z negocjacjami, dotyczące depozytu i bieżących rachunków, płatności, transferów, długów, czeków i papierów wartościowych, z wyjątkiem jednakże odzyskiwania długów i factoringu. Ponadto, zgodnie z treścią przepisu art. 135 (1) (d) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE serii L Nr 347 str. 1 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2007 r., Państwa członkowskie zwalniają transakcje, łącznie z pośrednictwem, dotyczące rachunków depozytowych, rachunków bieżących, płatności, przelewów, długów, czeków i innych zbywalnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem windykacji należności.
Minister Finansów dodał, że Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (ETS) w wyroku z dnia 26 czerwca 2003 r. w sprawie C-305/01, definiując factoring, o którym mowa Szóstej Dyrektywie podkreślił, że działalność gospodarcza, w ramach której podmiot gospodarczy nabywa wierzytelności, przejmując ryzyko niewywiązania się dłużnika z zobowiązania i w zamian wystawia swojemu klientowi faktury z tytułu prowizji, stanowi odzyskiwanie długów w rozumieniu art. 13B (d) (3) tej dyrektywy i dlatego działalność ta wyłączona jest ze zwolnienia określonego w tym przepisie. Wskazał, że usługi ściągania długów i factoringu nie zostały zdefiniowane w polskich przepisach prawa i należą do tzw. umów nienazwanych. Wyjaśnił, że co do zasady factoring polega na tym, że faktor trudniący się zawodowo tego typu działalnością nabywa wierzytelności przysługujące przedsiębiorcy (factorantowi) z tytułu dokonania sprzedaży lub wykonania usług w zamian za określoną kwotę, odpowiadającą wartości nominalnej wierzytelności pomniejszonej o dyskonto uwzględniające wynagrodzenie faktora. W pojęciu usług ściągania długów i factoringu mieści się zatem m. in. skup wierzytelności w celu ich windykacji we własnym zakresie lub odprzedaży. Usługa tego typu polegająca na "wyręczeniu" klienta z czynności zmierzających do odzyskania długu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług bez możliwości skorzystania ze zwolnienia. Minister Finansów podkreślił, że ustawa o podatku od towarów i usług nie uzależnia opodatkowania usług factoringu od rodzaju umowy zawartej pomiędzy stronami, co oznacza, że każdy typ factoringu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Factoring na gruncie ustawy winien być traktowany analogicznie jak cesja wierzytelności. Istota rozróżnienia usług (obrotu wierzytelnościami, inkasa oraz factoringu) sprowadza się do zapisów umów łączących strony przelewu wierzytelności, analizy ich treści oraz czynności faktycznych wynikających z tych umów. W każdym przypadku, gdy celem działania jest przejęcie wierzytelności (długu) innego podmiotu w celu wyegzekwowania (ściągnięcia długu) – usługę tę należy opodatkować także wówczas, gdy środkiem tego celu jest nabycie cudzej wierzytelności (z ryzykiem lub bez ryzyka wypłacalności dłużnika), która to czynność mieści się w pojęciu szeroko pojętego pośrednictwa finansowego.
Podsumowując Minister Finansów stwierdził, że realizowane przez wnioskującą Spółkę czynności polegające na zakupie wierzytelności przeterminowanych od pierwotnego wierzyciela na własny rachunek, powodują niewątpliwie "uwolnienie" cedenta od ciężaru egzekwowania wierzytelności i stanowią czynności odzyskiwania długów wyłączone ze zwolnienia od podatku od towarów i usług. Koncepcja odzyskiwania długów nie zależy bowiem od sposobu, w jaki odzyskiwanie się odbywa. Pojęcie odzyskiwania długów dotyczy jasno sprecyzowanych transakcji finansowych mających na celu uzyskanie zapłaty wierzytelności pieniężnej. Tym samym uznał, ze usługa świadczona przez Spółkę opodatkowana podatkiem VAT jest według stawki 22%, na podstawie art. 41 ust. 1 ww. ustawy.
W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, Spółka – powołując się na orzecznictwo sądowe i organów podatkowych – powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o ponadto wskazała, że factoringiem nigdy nie jest pojedyncza sprzedaż wierzytelności, usługi factoringu bowiem cechuje stałość – wierzytelności są przejmowane przez faktora na bieżąco i co do zasady są usługami o charakterze ciągłym. Pojęcie factoringu jest kategorią węższą od pojęcia obrotu wierzytelnościami i w konsekwencji nie w każdym przypadku obrót wierzytelnościami dokonywany w sposób ciągły, stanowiący usługi finansowe powinien zostać uznany za usługę factoringu. Zwróciła uwagę, że w wydanej interpretacji pominięto fakt, że czynności, którym podlegać będą zakupione wierzytelności, zostały wymienione przez wnioskującą przykładowo i nie wyłączono z tego zakresu restrukturyzacji długu poprzez zawarcie z dłużnikiem umowy polegającej na ustalaniu harmonogramu spłat, czy dalszej odsprzedaży. Spółka dodała, że wskutek braku odniesienia przez organ wydający interpretację do twierdzeń zawartych we wniosku, w szczególności do kwestii sklasyfikowania obrotu wierzytelnościami w grupie usług pośrednictwa finansowego, braku zobowiązania cedenta do ściągania długów na rzecz zbywcy wierzytelności oraz windykacji wierzytelności przez nabywcę we własnym imieniu i na własny rachunek, odpłatności usługi i braku bezpośredniego związku między czynnością mającą podlegać opodatkowaniu a zapłatą ceny za wierzytelność, złamana została jedna z podstawowych zasad postępowania podatkowego zawarta w art. 124 Ordynacji podatkowej, polegająca na wyjaśnianiu przez organy podatkowe zasadności przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu.
W dopowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Spółka zarzuciła przedmiotowej interpretacji naruszenie art. 5 ust. 1 w związku z art. 8 ust. 1 oraz art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy VAT w związku z poz. 3 pkt 5 załącznika nr 4 tej ustawy, polegające na wyłączeniu ze zwolnienia od podatku od towarów i usług przelewu wierzytelności opisanego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej oraz naruszenie art. 121 § 1 i 124 Ordynacji podatkowej, poprzez niewyjaśnienie zasadności przesłanek, jakimi kierował się Minister Finansów przy wydaniu interpretacji i nieodniesienie się do argumentów podniesionych we wniosku.
W uzasadnieniu skargi powtórzona została argumentacja zawarta we wniosku i w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy kwestii, czy jednorazowe umowy nabycia wierzytelności przez skarżącą Spółkę w ramach działalności, którą Spółka kwalifikuje jako obrót wierzytelnościami, stanowią zwolnioną z podatku VAT w świetle ustawy o podatku od towarów i usług, usługę pośrednictwa finansowego.
Jak słusznie zauważono w zaskarżonej interpretacji, zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy VAT, od podatku od towarów i usług zwolnione są usługi wymienione w załączniku nr 4 do ustawy. W załączniku tym, w pozycji 3 wymienione zostały usługi o symbolu PKWiU Sekcja J ex (65-67), to jest usługi pośrednictwa finansowego, z wyłączeniem m.in. usług ściągania długów i factoringu (pkt 5).
W ocenie Ministra Finansów usługa świadczona w sposób opisany we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej mieści się w pojęciu factoringu, który ze zwolnienia został wyłączony.
W zaskarżonej interpretacji nie dokonano jednak wyczerpującej analizy umowy factoringu, a w rezultacie nie rozważono wszystkich jego aspektów w odniesieniu do zdarzenia przedstawionego przez Spółkę.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w powołanym przez Ministra Finansów wyroku o sygn. C-305/01 ETS wskazał nadto, co zostało przywołane w interpretacji, a co ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie, że "zgodnie z jego obiektywnym charakterem, zasadniczym celem factoringu jest odzyskiwanie długów, które strona trzecia ma wobec factoranta. Dlatego factoring uznaje się za stanowiący jedynie wariant bardziej ogólnego pojęcia odzyskiwania długów, niezależnie od sposobu jego przeprowadzenia." Kwestią wymagającą wyjaśnienia jest, czy nabycie wierzytelności, którego dotyczyło pytanie zawarte we wniosku o wydanie interpretacji, faktycznie jest usługą factoringu.
Definicja tej umowy nienazwanej w polskim systemie prawa wraz z jej elementami koniecznymi sformułowana została w Konwencji Unidroit (Międzynarodowego Instytutu Unifikacji Prawa), z dnia 28 maja 1988 r. W jej rozumieniu jest to czynność prawna, w której dostawca jest uprawniony lub zobowiązany do przelania na faktora wierzytelności wynikających z zawartych przez dostawcę ze swoimi kontrahentami (dłużnikami) umów sprzedaży towarów lub umów o świadczenie usług, a faktor jest zobowiązany do świadczeń dodatkowych (finansowania dostawcy, prowadzenia księgowości związanej z wierzytelnościami, inkaso wierzytelności, ochrony przed niewypłacalnością dłużników). Wynika z powyższego, że z usługą factoringu mamy do czynienia, gdy świadczący tę usługę nabywa wierzytelność od dostawcy towarów lub usług, czyli podmiotu prowadzącego działalność opodatkowaną w rozumieniu ustawy VAT, przy czym nabycie następuje w warunkach stałej umowy między faktorem a zbywcą wierzytelności. Ponadto factor, w ramach takiej umowy, poza nabywaniem wierzytelności, z reguły świadczy względem factoranta dodatkowe usługi. Jest to zatem umowa o charakterze złożonym i kompleksowym.
Usługa opisana przez skarżącą Spółkę takich cech, jak zostały wyżej przedstawione, nie posiada. Jak wskazano we wniosku, nabycie wierzytelności ma nastąpić na podstawie umowy jednorazowej z podmiotami, które nie zostały bliżej określone, a po dokonaniu cesji pomiędzy stronami umowy nie będą istnieć żadne dodatkowe zobowiązania. Poza tym, w przeciwności do factoringu, umowa cesji wierzytelności, w formie, jaką strona skarżąca przedstawiła, jest umową nazwaną, regulowaną przepisami art. 509-517 Kodeksu cywilnego (kc). Cesja wierzytelności – stosownie do brzmienia art. 509 § 1 kc – polega na przeniesieniu przez wierzyciela, bez zgody jego dłużnika, wierzytelności na osobę trzecią. Wraz z wierzytelnością na nabywcę przechodzą wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki (§ 2).
Dotychczasowe uwagi prowadzą w rezultacie do wniosku, że kwalifikacja działalności skarżącej Spółki przez Ministra Finansów jako factoringu jest błędna.
Z podobnych przyczyn, w sytuacji, jaka została przedstawiona we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, nie można mówić o drugiej instytucji, która obok factoringu została wyłączona ze zwolnienia od podatku VAT, to jest o ściąganiu długów. Jest to również umowa nienazwana, której treść polega na egzekwowaniu przez jeden z podmiotów od osób trzecich należności (długów) przysługujących drugiej stronie umowy, za ustalone wynagrodzenie. Jedną z podstawowych cech usługi ściągania długów jest brak po stronie usługobiorcy jakichkolwiek praw do ściąganej przez niego wierzytelności. Wszelkie prawa z nią związane przysługują wierzycielowi, na rzecz którego dług jest egzekwowany. Ponosi on też ryzyko niewypłacalności dłużnika.
Treść takiego stosunku prawnego nie odpowiada zatem usłudze opisanej przez skarżącą we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej.
Odnośnie powołanej treści przepisu art. 135 (1) d Dyrektywy 112, to nakazuje on państwom członkowskim zwolnić od podatku od wartości dodanej transakcje, w tym pośrednictwo, dotyczące między innymi instrumentów finansowych, z wyjątkiem windykacji należności. Jednakże pojęcia "windykacji należności" nie można odczytywać w oderwaniu od brzmienia całości tego przepisu. Stanowi on o transakcjach i pośrednictwie, które dotyczą różnego rodzaju instrumentów finansowych, a więc o usługach, gdzie występują co najmniej dwa podmioty. Przyjąć zatem należy że chodzi tu nie tyle o windykację należności własnych, co usługę ich ściągnięcia na rzecz usługodawcy.
Spółka prowadzi działalność w zakresie obrotu wierzytelnościami, rozumianego jako nabywanie wierzytelności od szerokiego spectrum podmiotów (bez ograniczeń przewidzianych przykładowo w treści factoringu) w celu ich windykacji we własnym imieniu lub dalszej sprzedaży. Nabycie wierzytelności przeterminowanych, dokonane w ramach takiej działalności, stanowić będzie w rezultacie usługę finansową, polegającą na uwolnieniu usługodawcy od konieczności ściągania przysługującej mu należności i jednocześnie od ryzyka niewypłacalności dłużnika (zob. M. Pogoński, "Opodatkowanie cesji wierzytelności podatkiem od czynności cywilnoprawnych", P. Pod. 2007/8/41). Wynagrodzeniem za tę usługę będzie dyskonto, o które jest pomniejszona kwota wypłacona usługodawcy będąca równowartością nabywanej wierzytelności.
Jak to zostało wskazane już na wstępie, usługi finansowe co do zasady są zwolnione od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy VAT, chyba że stanowią ściąganie długów i factoring. Te wyjątki zostały jednak wykluczone w przypadku skarżącej Spółki.
Przyjmując, że nabycie wierzytelności w ramach działalności gospodarczej jest usługą finansową, za nietrafny należy uznać zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 ustawy VAT. Stosownie do treści pierwszego z wymienionych przepisów, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (art. 8 ust. 1).
Minister Finansów zatem słusznie stwierdził, że Spółka prowadzi działalność, która jest co do zasady opodatkowana z tym, że jak to wyżej wskazano, w zakresie usług pośrednictwa finansowego świadczone usługi zostały objęte zwolnieniem przedmiotowym.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej, to chybiony jest zarzut naruszenia art. 124, który – w świetle regulacji zawartej w art. 14h O.p. – nie ma zastosowania w sprawach dotyczących interpretacji podatkowych.
Na tle dotychczasowych rozważań uznać należało za zasadny zarzut naruszenia art. 121 § 1. Przepis ten ustanawia zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Zwrócić trzeba uwagę, że w procesie wydawania interpretacji podatkowych, na podstawie art. 14h O.p. zastosowanie mają niektóre przepisy postępowania podatkowego, w tym także przytoczona wyżej regulacja. Postępowanie wszczęte wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej wprawdzie nie ma na celu ustalenia stanu faktycznego, gdyż w tym zakresie pozostaje to w gestii samego wnioskodawcy. Organ podatkowy ma jednak obowiązek w sposób wyczerpujący, na potrzeby przepisów prawa podatkowego, które mają zastosowanie w danej sprawie, przeanalizować przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności faktyczne lub zdarzenie przyszłe. Nie oznacza to, że zobligowany jest do ustosunkowania się do wszystkich argumentów stanowiska strony, ale do tych, które mają mieć znaczenie w dokonywaniu wykładni przepisów prawa podatkowego.
Minister Finansów, rozpoznając wniosek strony skarżącej, pominął istotne okoliczności, które dotyczyły różnic pomiędzy elementami umowy factoringu i cesji wierzytelności, co z kolei prowadziło do błędnej kwalifikacji świadczonych przez nią usług, jak to zostało wykazane już wyżej. Takie postępowanie natomiast niewątpliwie nie czyni zadość zasadzie sformułowanej w art. 121 § 1 O.p.
Konsekwencją tak podjętych ustaleń stało się naruszenie przepisu prawa materialnego, to jest art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy VAT, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Minister Finansów, ponownie wydając interpretację przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie, na podstawie wniosku skarżącej, winien rozważyć jej sytuację prawną jako podatnika podatku od towarów i usług przy uwzględnieniu dokonanych wyżej rozważań.
Postanowienie w zakresie kosztów postępowania wydano na podstawie art. 200 powołanej ustawy procesowej.