I FSK 499/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie przedłużenia terminu zwrotu VAT, uznając zasadność weryfikacji transakcji ze względu na podejrzenie udziału podmiotów w oszustwach podatkowych.
Spółka złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA oddalającego jej skargi na postanowienia Dyrektora IAS o przedłużeniu terminu zwrotu VAT. Spółka kwestionowała zasadność przedłużenia, wskazując na brak konkretnych wątpliwości organów i potencjalne problemy z płynnością finansową. NSA oddalił skargę, uznając, że ustalenia organów o udziale podmiotów znikających w łańcuchach transakcji uzasadniały dalszą weryfikację zwrotu VAT.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki B. sp. z o.o. sp. k. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który oddalił jej skargi na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie. Postanowienia te przedłużały termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za kilka okresów w 2019 i 2020 roku. Spółka zarzucała organom brak wystarczających podstaw do przedłużenia terminu, wskazując na brak konkretnych wątpliwości i potencjalne negatywne skutki finansowe. Dyrektor IAS uzasadniał przedłużenie koniecznością weryfikacji transakcji ze względu na podejrzenie udziału podmiotów znikających lub uczestniczących w wyłudzeniach skarbowych w łańcuchach dostaw spółki. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał ją za bezzasadną. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że ustalenia organów dotyczące potencjalnego udziału podmiotów znikających w transakcjach stanowiły wystarczającą przesłankę do dalszej weryfikacji zwrotu VAT. NSA podkreślił, że na etapie weryfikacji organ bada potrzebę dalszego badania zasadności zwrotu, a nie samą zasadność. Sąd uznał również, że uzasadnienia organów, mimo pewnych mankamentów, zawierały wystarczające wskazanie przyczyn przedłużenia terminów, a Dyrektor IAS w postępowaniu odwoławczym szerzej wyjaśnił wątpliwości. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej i Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zostały uznane za bezzasadne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, ustalenie takich okoliczności uzasadnia dalszą weryfikację zasadności zwrotu podatku VAT.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że podejrzenie udziału podmiotów znikających w transakcjach na wcześniejszych etapach obrotu, w których uczestniczyła spółka, stanowi wystarczającą przesłankę do przeprowadzenia dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu VAT, zgodnie z art. 87 ust. 2 ustawy o VAT.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
u.p.t.u. art. 87 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Przepis ten pozwala na przedłużenie terminu zwrotu VAT w przypadku konieczności przeprowadzenia dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymogów stawianych uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia z powodu naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi, gdy zarzuty są bezzasadne.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej jako bezzasadnej.
P.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego od strony przegrywającej.
O.p. art. 2a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść podatnika.
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu podatkowego do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego.
O.p. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
O.p. art. 180 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dowody w postępowaniu podatkowym.
O.p. art. 210 § § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
O.p. art. 210 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Uzasadnienie decyzji.
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Swobodna ocena dowodów przez organ.
O.p. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
O.p. art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustalenie potencjalnego udziału podmiotów znikających w łańcuchach transakcji uzasadnia dalszą weryfikację zwrotu VAT. Na etapie przedłużenia terminu zwrotu VAT organ bada potrzebę dalszej weryfikacji, a nie samą zasadność zwrotu. Uzasadnienia organów, uzupełnione przez organ drugiej instancji, zawierały wystarczające wskazanie przyczyn przedłużenia terminu zwrotu VAT.
Odrzucone argumenty
Organ podatkowy nie wykazał wystarczających wątpliwości do przedłużenia terminu zwrotu VAT. Przedłużenie terminu zwrotu VAT spowodowało realne niebezpieczeństwo utraty płynności finansowej. Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy Ordynacji podatkowej i P.p.s.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i wadliwe uzasadnienie.
Godne uwagi sformułowania
wystąpienie w łańcuchach transakcji podmiotów znikających podejrzenie ich udziału w oszustwach podatkowych konieczne było sprawdzenie rzetelności transakcji nabyć towarów na etapie weryfikacji zasadności zwrotu, organ decyduje wyłącznie o konieczności dalszego badania zasadności zwrotu, a nie o samej zasadności zwrotu
Skład orzekający
Artur Mudrecki
sprawozdawca
Janusz Zubrzycki
przewodniczący
Włodzimierz Gurba
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie przedłużenia terminu zwrotu VAT w przypadku podejrzenia oszustw podatkowych w łańcuchach transakcji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podejrzenia udziału podmiotów znikających w transakcjach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego - przedłużenia zwrotu VAT w kontekście walki z oszustwami podatkowymi i podmiotami znikającymi, co jest istotne dla przedsiębiorców i doradców podatkowych.
“Czy podejrzenie oszustwa u kontrahenta może zablokować zwrot VAT? NSA wyjaśnia.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 499/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-10-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-03-17 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Artur Mudrecki /sprawozdawca/ Janusz Zubrzycki /przewodniczący/ Włodzimierz Gurba Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I SA/Rz 567/20 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2020-11-24 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 106 art. 87 ust. 2 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Sędzia NSA Artur Mudrecki (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Włodzimierz Gurba, Protokolant Katarzyna Wojnarska, po rozpoznaniu w dniu 22 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. sp. z o.o. sp. k. w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Rz 567/20 w sprawie ze skarg B. sp. z o.o. sp. k. w Z. na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 23 lipca 2020 r. nr 1801-IOV-1.4033.13.2020, 24 lipca 2020 r. nr 1801-IOV-1.4033.15.2020, 23 lipca 2020 r. nr 1801-IOV-1.4033.16.2020, 24 lipca 2020 r. nr 1801-IOV-1.4033.17.2020 w przedmiocie przedłużenia terminu do zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za wrzesień, październik i grudzień 2019 r. oraz styczeń 2020 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od B. sp. z o.o. sp. k. w Z. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 1. Stan sprawy przedstawiony przez Sąd pierwszej instancji 1.1. Wyrokiem z 24 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Rz 567/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi B. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w J. (dalej: Spółka lub Skarżąca) na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: Dyrektor IAS) z dnia: - 23 lipca 2020 r., nr 1801-IOV-1.4033.13.2020, - 23 lipca 2020 r., nr 1801-IOV-1.4033.16.2020, - 24 lipca 2020 r., nr 1801-IOV-1.4033.15.2020, - 24 lipca 2020 r., nr 1801-IOV-1.4033.17.2020 w przedmiocie przedłużenia terminu do zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za wrzesień, październik i grudzień 2019 r. oraz styczeń 2020 r. 1.2. Zaskarżonymi postanowieniami z 23 lipca 2020 r. nr 1801-IOV-1.4033.13.2020, 1801-IOV-1.4033.16.2020 oraz z 24 lipca 2020 r., nr 1801-IOV-1.4033.15.2020, 1801-IOV-1.4033.17.2020, Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. (dalej: NUS) z: - 17 marca 2020 r., nr 1804-SKA.4273.6.2020, w przedmiocie przedłużenia terminu do zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za grudzień 2019 r. w kwocie 2.237.327 zł, do dnia 30 czerwca 2020 r., - 18 marca 2020 r., 1804-SKA.4273.8.2020, w przedmiocie przedłużenia terminu do zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za wrzesień 2019 r. w kwocie 2.388.913 zł, do dnia 30 czerwca 2020 r., - 18 marca 2020 r., nr 1804-SKA.4273.7.2020, w przedmiocie przedłużenia terminu do zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za październik 2019 r. w kwocie 3.250.432 zł, do dnia 30 czerwca 2020 r., - 30 marca 2020 r., nr 1804-SKA.4273.9.2020, w przedmiocie przedłużenia terminu do zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za styczeń 2020 r. w kwocie 1.524.667 zł, do dnia 31 lipca 2020 r. 1.3. Dyrektor IAS, utrzymując w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, zwrócił uwagę, że we wrześniu, październiku i grudniu 2019 r. oraz styczniu 2020 r. Spółka dokonywała sprzedaży w ramach Tax Free, a pozostałą niewielką sprzedaż stanowiła sprzedaż krajowa. W wyniku przeprowadzonych czynności stwierdzono wystąpienie w łańcuchach transakcji podmiotów znikających, tj. podmiotów wykreślonych z rejestru VAT z powodu braku kontaktu, bądź też udziału w wyłudzeniach skarbowych (S. sp. z o.o., A. sp. z o.o., P. sp. z o.o.). Ponadto w toku czynności sprawdzających odnośnie kontrahenta Spółki - E. Z. ustalono, że kontrahent ten nabywał towary tylko od A. S.A. w restrukturyzacji, a następnie odsprzedawał je Spółce, podczas gdy Spółka także dokonywała nabyć bezpośrednio od Spółki A. S.A. Ponadto stwierdzono, że Spółka A. kupowała towary od [...] C. S.A., która z kolei nabywała je od P. sp. z o.o.- spółki wykreślonej z rejestru VAT z uwagi na wyłudzenia skarbowe. Odnośnie kontrahenta - E. Z. ustalono, że za analizowane okresy nie ujęto w plikach JPK-VAT faktur sprzedaży na rzecz Spółki, brak stron internetowych dotyczących oferty sprzedaży tej firmy, a adres prowadzenia działalności firmy jest adresem mieszkania w bloku wielorodzinnym. Spółka w grudniu 2019 r. i styczniu 2020 r. sprzedawała towary do firmy I. T. J., który sprzedawał je firmie [...] C. S.A., która była również bezpośrednim dostawcą do Spółki w tym czasie. Ustalono również, że I. T. J. występuje w łańcuchach transakcji, w których uczestniczą podmioty znikające (...) oraz ze w październiku 2019 r. dokonywał nabyć od A. sp. z o.o. – wykreślonej z rejestru VAT z dniem 31 grudnia 2019 r. z uwagi na brak kontaktu z podatnikiem. Ponadto Naczelnik UC w dniu 7 maja 2020 r. pozyskał dane z sytemu R30 (system zwrotu VAT podróżnym) w zakresie zakupów dokonanych w Spółce i zgłoszonych do wywozu w ramach TAX FREE w styczniu 2020 r. i stwierdził konieczność dalszej ich weryfikacji (pismo skierowane do Urzędu Celno-Skarbowego z dnia 18 czerwca 2020 r. w sprawie błędów stwierdzonych w raportach R30). W ocenie tego organu, ustalenie, że w transakcjach obrotu towarami na wcześniejszych etapach obrotu uczestniczą podmioty, co do których zachodzi podejrzenie ich udziału w oszustwach podatkowych i które zostały wykreślone z rejestrów VAT, stanowi wystarczającą przesłankę do weryfikacji zadeklarowanego przez Spółkę zwrotu podatku VAT za analizowany okres. Zatem skoro weryfikacja zasadności tego zwrotu nie została zakończona, ponieważ Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu nadal prowadzi kontrolę celno-skarbową, przedłużenie terminu dokonania zwrotu podatku było prawidłowe. Dyrektor IAS podkreślił, że w sprawie konieczne było sprawdzenie rzetelności transakcji nabyć towarów przez Spółkę, a także ich dalszej sprzedaży w ramach TAX FREE oraz ustalenie okoliczności towarzyszących tym transakcjom w celu ustalenia czy transakcje te nie stanowią oszustwa w podatku VAT. 1.4. Odnosząc się do zarzutów zażaleń Dyrektor IAS uznał, że organ I instancji w wydanych postanowieniach w wystarczający sposób wskazał powody przedłużenia terminu zwrotu podatku powołując się na przeprowadzone czynności sprawdzające oraz prowadzoną wobec Spółki kontrolę celno-skarbową przez Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu. Dodatkowo organ II instancji podniósł, że Naczelnik UC w skierowanym do Spółki piśmie z dnia 2 marca 2020 r. wskazał szereg okoliczności dotyczących wątpliwości w zakresie zasadności zadeklarowanego przez Spółkę zwrotu podatku, zatem otrzymała ona w tej kwestii czytelną informację. Końcowo Dyrektor IAS stwierdził, że zaskarżone postanowienia organu I instancji zostały wydane i doręczone przed upływem wskazanego w poprzednich postanowieniach terminu zwrotu nadwyżki podatku, a nowe terminy zostały określone prawidłowo poprzez wskazanie konkretnej daty kalendarzowej. 2. Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji 2.1. Sąd pierwszej instancji oddalając skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.), nie podzielił zarzutów Spółki co do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. 2.2. Zdaniem Sądu organ wykazał, że zasadność spornego zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania. O konieczności dodatkowej weryfikacji świadczy to, że ustalone dotychczas okoliczności dotyczące nabyć wskazują na uczestniczenie w transakcjach podmiotów, co do których zachodzi podejrzenie ich udziału w oszustwach podatkowych, podmiotów wykreślonych z rejestrów VAT, brak wykazania w plikach JPK-VAT faktur sprzedaży na rzecz Spółki przez jej kontrahenta oraz istnienie okoliczności wskazujących na wydłużanie łańcuchów dostaw. Stwierdzenie zaś potrzeby dalszej weryfikacji obligowało organ do podjęcia czynności mających na celu ustalenie istotnych okoliczności i rozwianie wszelkich występujących w sprawie wątpliwości. Z uzasadnień wydanych rozstrzygnięć wynika również, że względem Spółki zostały podjęte czynności zmierzające do zbadania zasadności spornych zwrotów, przy czym czynności te nie zostały zakończone przed dniem wydania zaskarżonych postanowień. W konsekwencji według Sądu zaistniały przesłanki pozwalające na przedłużenie terminu dokonania spornych zwrotów VAT. Sąd za niezasadne uznał zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 87 ust. 2 ustawy o VAT i art. 247b O.p. 3. Skarga kasacyjna oraz odpowiedź na skargę kasacyjną 3.1. W skardze kasacyjnej Skarżąca wniosła o uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi - ewentualnie - uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. 3.2. Sądowi pierwszej instancji Spółka zarzuciła naruszenie: 1) art. 87 ust. 2 ustawy o VAT oraz art. 274b O.p. przez pozbawienie Strony do otrzymania zwrotu podatku za poszczególne okresy 2019 r. i 2020 r. oraz przez bezpodstawne i uciążliwe dla Strony przedłużenie terminu zwrotu podatku; 2) art. 87 ust. 2 ustawy o VAT przez bezpodstawne przyjęcie, że podane przez organ okoliczności były wystarczającą przesłanką do wydania postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu VAT, pomimo braku wskazania przez organ konkretnych, dostatecznych i istotnych wątpliwości oraz spowodowania w ten sposób realnego niebezpieczeństwa utraty płynności finansowej przez Stronę; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 P.p.s.a. przez oddalenie skargi, podczas gdy decyzja winna zostać uchylona jako wydana z naruszeniem: a) art. 2a O.p. przez rozstrzygnięcie wątpliwych złożonych i niejednoznacznych okoliczności sprawy w sposób z góry niekorzystny dla Strony, w szczególności w aspekcie zastosowania przepisów Ordynacji podatkowej, b) art. 122, art. 187 § 1 w związku z art. 180 § 1 O.p. przez dowolną, arbitralną i jedynie wybiórczą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i pominięcie przy wydawaniu decyzji istotnych okoliczności sprawy oraz bezpodstawne uznanie, że transakcje, których stroną była Skarżąca nie przebiegały w sposób przyjęty na fakturach VAT, c) art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 w zw. z art. 191 O.p. przez sporządzenie wadliwego i niespójnego uzasadnienia decyzji oraz dokonanie wybiórczej analizy stanu faktycznego i nieuwzględnienie okoliczności przemawiających na niekorzyść Strony, d) art. 210 § 4 w zw. z art. 121 § 1 i art. 124 O.p. przez nie wskazanie obligatoryjnej treści uzasadnienia wyroku, w których to organ powinien jasno wskazać na jakie nieprawidłowości w zachowaniu Strony opiera swoje rozstrzygnięcie; 4) art. 141 § 4 P.p.s.a. przez sporządzanie uzasadnienia w sposób odbiegający od tego przepisu, w tym nie odniesienie się w żaden sposób do zbadania faktycznych okoliczności sprawy ani do zarzutów i argumentów przedstawianych przez Stronę (ten zarzut sformułowano na str. 6 uzasadnienia skargi kasacyjnej). 3.3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IAS wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takiego rodzaju przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani do umorzenia postępowania przed Sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 P.p.s.a., niezależnie od zarzutów skargi kasacyjnej (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40). 4.2. Wobec powyższego skarga kasacyjna została zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio P.p.s.a.). W takim ujęciu okazała się niezasadna i dlatego podlegała oddaleniu. 4.3. W skardze kasacyjnej kwestionowane jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, zarówno w zakresie oceny sądowej o nie naruszeniu przez organ podatkowy przepisu stanowiącego materialną podstawę wydanych aktów, jak i również w zakresie przepisów regulujących postępowanie przed organem (zob. pkt 3.2 pkt 3 lit. a-d niniejszego uzasadnienia). Oprócz tego autor skargi kasacyjnej sformułował zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w odniesieniu do sporządzonego przez Sąd pierwszej instancji uzasadnienia wyroku. Zarzuty te były jednak bezzasadne (o czym poniżej). 4.3.1. Rację miał Sąd pierwszej instancji, że w dacie orzekania o przedłużeniu terminów zwrotu podatku (niniejsza sprawa obejmowała cztery postanowienia w tym przedmiocie – zob. pkt 1.1 i 1.2) materiał dowodowy, którym dysponował organ pierwszej instancji nie uzasadniał podjęcia rozstrzygnięć w przedmiocie dokonania zwrotu podatku. Zwrócić należało uwagę, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. w ramach czynności sprawdzających powziął informację, że w transakcjach obrotu towarami (w którym uczestniczyła Skarżąca) na wcześniejszych etapach obrotu występowały podmioty, co do których zachodzi podejrzenie ich udziału w oszustwach podatkowych i które zostały wykreślone z rejestrów VAT. Weryfikacja tych transakcji nie została zaś jeszcze zakończona, ponieważ Naczelnik Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu nadal prowadził kontrolę celno-skarbową w tym przedmiocie. W sprawie konieczne było bowiem sprawdzenie rzetelności transakcji nabyć towarów przez Spółkę, a także ich dalszej sprzedaży w ramach TAX FREE oraz ustalenie okoliczności towarzyszących tym transakcjom w celu ustalenia czy transakcje te nie stanowią oszustwa w podatku VAT. Co tu zaś ważkie, na co zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji w części historycznej zaskarżonego uzasadnienia, we wrześniu, październiku i grudniu 2019 r. oraz styczniu 2020 r. Spółka dokonywała sprzedaży w ramach Tax Free, a pozostałą niewielką sprzedaż stanowiła sprzedaż krajowa. W wyniku przeprowadzonych czynności stwierdzono wystąpienie w łańcuchach transakcji podmiotów znikających, tj. podmiotów wykreślonych z rejestru VAT z powodu braku kontaktu, bądź też udziału w wyłudzeniach skarbowych (S. sp. z o.o., A. sp. z o.o., P. sp. z o.o.). Ponadto w toku czynności sprawdzających odnośnie kontrahenta Spółki - E. Z. ustalono, że kontrahent ten nabywał towary tylko od A. S.A. w restrukturyzacji, a następnie odsprzedawał je Spółce, podczas gdy Spółka także dokonywała nabyć bezpośrednio od spółki A. S.A. Ponadto stwierdzono, że spółka A. kupowała towary od [...] C. S.A., która z kolei nabywała je od P. sp. z o.o.- spółki wykreślonej z rejestru VAT z uwagi na wyłudzenia skarbowe. Odnośnie kontrahenta - E. Z. ustalono, że za analizowane okresy nie ujęto w plikach JPK-VAT faktur sprzedaży na rzecz Spółki, brak stron internetowych dotyczących oferty sprzedaży tej firmy, a adres prowadzenia działalności firmy jest adresem mieszkania w bloku wielorodzinnym. Organ I instancji ustalił, że Spółka w grudniu 2019 r. i styczniu 2020 r. sprzedawała towary do firmy I. T. J., który sprzedawał je firmie [...] C. S.A., która była również bezpośrednim dostawcą do Spółki w tym czasie; T. J. występował w łańcuchach transakcji, w których uczestniczą podmioty znikające (....), w październiku 2019 r. dokonywał nabyć od A. sp. z o.o. - wykreślonej z rejestru VAT z dniem 31 grudnia 2019 r. z uwagi na brak kontaktu z podatnikiem. Przywołane te wstępne ustalenia organów zostały ujęte w zaskarżonych postanowieniach z 23 i 24 lipca 2020 r. Okoliczności wskazane w tych postanowieniach pozwalały, w ocenie tut. Sądu, organom na przyjęcie, że takie podejrzenie uczestnictwa w oszukańczych transakcjach uzasadniało przeprowadzenie dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu, o której jest mowa w art. 87 ust. 2 ustawy o VAT. Przy czym istotnym jest również to, że w zaskarżonych postanowieniach Dyrektor IAS uzupełnił argumentację uzasadniającą podjęte przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia. Wynika z niej, że Naczelnik UCS w J. zwracał się kilkukrotnie do organu prowadzącego kontrolę celno-skarbową w stosunku do Spółki, a w odpowiedzi podawano czynności, które organ ten podjął i zamierza podjąć celem wyjaśnienia wątpliwości. Z akt spraw wynika przy tym, że Naczelnik UCS w J. podejmował szereg innych czynności ukierunkowanych na wyjaśnienie wątpliwości w zakresie zwrotu podatku (jak np. prowadził weryfikację plików JPK, wystosował wezwania do kontrahenta Spółki, tj. [...] Z.). Część z działań Naczelnika UCS w J. była realizowana po wydaniu przez ten organ postanowień o przedłużeniu terminów zwrotu VAT, jednak realizowane czynności potwierdzają, że ze względu na obszerność materiału dowodowego (dla przypomnienia – Naczelnik UCS w Przemyślu w sprawie dotyczącej września, października i grudnia 2019 r. prowadził weryfikację odpowiednio 7300, 7900 i 7521 sztuk dokumentów TAX FREE) i zarazem podejrzeń udziału Spółki w oszukańczych transakcjach, to w dniu podejmowania takich rozstrzygnięć istniały ku temu podstawy. 4.3.2. Gołosłownie zatem, wobec treści zaskarżonych postanowień, oraz zawartości akt sprawy, Skarżąca tu zarzucała (str. 11 skargi kasacyjnej), że "Naczelnik US w J. nie prowadzi żadnych czynności w celu wyjaśnienia sprawy tylko powołuje się na prowadzoną kontrolę przez USC w Przemyślu". 4.3.3. W odniesieniu zaś do motywów Skarżącej o "bezpodstawnym uznaniu, że transakcje, w których uczestniczyła nie przebiegały w sposób ujęty na fakturach" (str.3 skargi kasacyjnej) wyjaśnić należało w sprawie organ nie sformułował tak definitywnego wniosku. W kontekście motywów Strony wyjaśnić tu należy, co akcentuję się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że na etapie weryfikacji zasadności zwrotu, organ decyduje wyłącznie o konieczności dalszego badania zasadności zwrotu, a nie o samej zasadności zwrotu. Nie chodzi więc o wykazanie, że zwrot jest niezasadny ani o wykazanie, że istnieją dowody przemawiające za niezasadnością zwrotu. Chodzi natomiast o wykazanie, że istnieją okoliczności przemawiające za potrzebą dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku. O tym, czy rozstrzygnięcie organu podatkowego o przedłużeniu terminu zwrotu podatku VAT jest zasadne, decydują wszystkie podane przez ten organ wątpliwości (zob. podobnie - wyroki NSA: z 31 marca 2015 r., sygn. akt I FSK 183/14, z 12 stycznia 2016 r., sygn. akt I FSK 899/15, z 12 lipca 2012 r., sygn. akt I FSK 1552/11, z 5 lipca 2016 r., sygn. akt I FSK 2039/15). 4.3.4. Nie sposób jest zgodzić się również ze Skarżącą, aby przyczyny przedłużenia terminów zwrotu VAT były przedstawione Stronie ogólnie i aby nie otrzymała ona jasnej informacji o powodzie przedłużenia tych terminów. Choć istotnie uzasadnienia organów pierwszej instancji nie zawierały szerokiej argumentacji, co stanowiło ich mankament, to jednak organ drugiej instancji wyjaśnił szerzej Stronie powody wstrzymania się ze zwrotem podatku VAT. Dyrektor IAS precyzyjnie opisał wątpliwości dotyczące rozliczeń Spółki, wskazując w tym obszarze na dokonane przez Naczelnika US w J. czynności oraz uzyskanie przez niego informacje, ale również wskazując na okoliczności wymagające dalszego wyjaśnienia, co czyni niezasadną argumentację autora skargi kasacyjnej w tym względzie. Zaskarżone postanowienia zawierają wystarczające wskazanie przyczyn zastosowania instytucji przedłużenia terminów zwrotu podatku, ich uzasadnienia są wyczerpujące i jasne, organ wskazał bowiem zarówno okoliczności, które uzasadniały istnienie wątpliwości co do zasadności zwrotu, jak również okoliczności wymagające jeszcze wyjaśnienia. 4.4. Oczywiście bezzasadny był zarzut naruszenia art. 2a O.p. motywowany "rozstrzygnięciem wątpliwych złożonych i niejednoznacznych okoliczności sprawy w sposób z góry niekorzystny dla Strony, w szczególności w aspekcie zastosowania przepisów Ordynacji podatkowej". Rzeczony przepis dotyczy wątpliwości prawnych, a nie faktycznych, dlatego ocena, że w sprawach Skarżącej należało przedłużyć terminy zwrotu podatku VAT została dokonana na podstawie okoliczności ujawnionych w toku prowadzonej weryfikacji zasadności zwrotu. Odmienna ocena tych okoliczności, czy przeświadczenie o zasadności zwrotu podatku VAT prezentowane przez Skarżącą, nie mogło natomiast stanowić o istnieniu wątpliwości prawnej w rozumieniu art. 2a O.p. 4.5. Za bezzasadny Naczelny Sąd Administracyjny uznał również zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia zasadniczo wymogi i standardy, o których stanowi ów przepis. Przedstawia ono bowiem stan faktyczny sprawy, zrelacjonowano w nim sformułowane w skargach zarzuty oraz wskazano podstawę prawną oddalenia skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w dostateczny sposób wyjaśnił także motywy podjętego rozstrzygnięcia. Wprawdzie Sąd nie ustosunkował się wprost do zarzutów i argumentacji zawartych w skargach, to uchybienie to, w ocenie tut. Sądu, nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Skargom do Sądu pierwszej instancji przyświecały analogiczne motywy co podnoszone przez Stronę w zażaleniach od aktów organu pierwszej instancji. Organ drugiej instancji do tych poruszanych kwestii odniósł się zaś w swoich postanowieniach. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny dokonując kontroli zaskarżonego wyroku (w granicach skargi kasacyjnej), w związku z zaskarżonymi do Sądu pierwszej instancji postanowieniami ocenił, że te nie naruszały prawa. 4.6. Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną uznając ją za bezzasadną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono natomiast na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a. s. del. WSA W. Gurba s. NSA J. Zubrzycki s. NSA A. Mudrecki
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI