I FSK 478/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Białymstoku, który wcześniej oddalił skargę podatnika na decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego (NUCS). Sprawa dotyczyła odmowy prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego od faktur wystawionych przez spółkę P. Organ podatkowy i WSA uznali, że faktury te nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a podatnik nie dochował należytej staranności przy weryfikacji kontrahenta. NSA stwierdził jednak, że WSA nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy i argumentację strony skarżącej. W szczególności, sąd pierwszej instancji pominął dowody wskazujące, że podatnik mógł nie wiedzieć o oszukańczym charakterze transakcji na wcześniejszych etapach łańcucha dostaw, a także nie odniósł się do wniosków dowodowych dotyczących rynkowości cen paliwa. NSA podkreślił, że organy podatkowe nie mogą przerzucać na podatnika obowiązku kompleksowej weryfikacji kontrahentów i muszą wykazać istnienie obiektywnych przesłanek świadczących o oszustwie lub wiedzy podatnika o nim. Z uwagi na powyższe uchybienia, NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaOcena należytej staranności podatnika w kontekście prawa do odliczenia VAT, obowiązki organów podatkowych w zakresie dowodzenia oszustwa, znaczenie dowodów przedstawianych przez stronę, interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących postępowania dowodowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji podatku od towarów i usług oraz oceny staranności w kontekście złożonych łańcuchów dostaw. Interpretacja przepisów proceduralnych może być stosowana szerzej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd administracyjny prawidłowo ocenił, czy podatnik dochował należytej staranności przy weryfikacji kontrahenta w kontekście prawa do odliczenia VAT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy i argumentację strony skarżącej, pomijając istotne dowody i wnioski, co doprowadziło do błędnej oceny dochowania należytej staranności.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA nie wziął pod uwagę wszystkich dowodów i argumentów strony skarżącej, które mogłyby świadczyć o tym, że podatnik nie wiedział o oszustwie lub nie miał podstaw do podejrzeń, a także nie odniósł się do wniosków dowodowych dotyczących rynkowości cen. Organy nie wykazały obiektywnych przesłanek świadczących o oszustwie lub wiedzy podatnika.
Czy organy podatkowe i sąd administracyjny prawidłowo zastosowały przepisy dotyczące ciężaru dowodu i zasad postępowania dowodowego w kontekście oceny należytej staranności podatnika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji zaakceptował błędne ustalenia organów podatkowych, które nie zebrały i nie oceniły wyczerpująco materiału dowodowego, w tym wniosków dowodowych strony, co narusza zasady prawdy obiektywnej i rzetelnego postępowania.
Uzasadnienie
NSA wskazał na naruszenie art. 122, 187, 188, 191 Ordynacji podatkowej poprzez akceptację przez WSA błędnych ustaleń organów, które nie zebrały i nie oceniły wyczerpująco materiału dowodowego, w tym wniosków dowodowych strony, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Czy sąd pierwszej instancji jednoznacznie określił, czy podatnik był świadomym uczestnikiem oszustwa VAT, czy jedynie nie dochował należytej staranności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w uzasadnieniu wyroku WSA brak jest jednoznacznego stanowiska w tej kwestii, co stanowi naruszenie przepisów postępowania.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że uzasadnienie wyroku WSA nie zawierało jasnego rozróżnienia między świadomym udziałem w oszustwie a brakiem należytej staranności, co było istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.
Przepisy (28)
Główne
u.p.t.u. art. 86 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a)
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Dyrektywa VAT art. 167
Dyrektywa Rady z dnia 28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Dyrektywa VAT art. 168 § lit. a)
Dyrektywa Rady z dnia 28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § par. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ordynacja podatkowa art. 70 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 70c
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 121 § par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 180 § par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 187 § par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 200a § par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 210 § par. 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 26 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez WSA przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 122, 187, 188, 191, 210 § 4 Ordynacji podatkowej) poprzez akceptację błędnych ustaleń organów co do stanu faktycznego i braku należytej staranności podatnika. • Naruszenie przez WSA przepisów postępowania (art. 141 § 4 p.p.s.a.) poprzez brak zamieszczenia w uzasadnieniu wyroku jednoznacznego stanowiska co do świadomości podatnika udziału w oszustwie VAT. • Naruszenie przez WSA art. 188 Ordynacji podatkowej poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów mających na celu ustalenie rynkowości cen paliwa i kosztów transportu. • Naruszenie przez WSA przepisów prawa materialnego (art. 86 ust. 1, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u. w zw. z art. 167, 168 lit. a Dyrektywy VAT) poprzez błędną wykładnię i zastosowanie kryteriów oceny należytej staranności i dobrej wiary.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia przez organ zanonimizowanych dokumentów, który nie został sformułowany jako właściwy zarzut kasacyjny.
Godne uwagi sformułowania
organy podatkowe nie mogą wymagać od podatnika dokonania kompleksowej i dogłębnej weryfikacji dotyczącej jego dostawcy, przenosząc w ten sposób na tego podatnika spoczywający na nich obowiązek przeprowadzenia działań kontrolnych • organy podatkowe zobowiązane są wykazać w sposób prawnie wymagany istnienie obiektywnych przesłanek prowadzących do wniosku, że podatnik dopuścił się oszustwa lub że wiedział, względnie powinien był wiedzieć, iż transakcja mająca stanowić podstawę prawa do odliczenia wiązała się z oszustwem • nie sposób przy tym podzielić oceny przyjętej w tym zakresie przez organ odwoławczy • nie ulega wątpliwości, że także fakt, że P., podobnie jak Skarżący, była podmiotem pokrzywdzonym, co miało wpływ na ocenę Skarżącego, że ma do czynienia z podmiotem legalnie działającym, rzetelnym • nie można uznać za niemogące mieć znaczenia dla wyniku sprawy, zarówno w sferze poczynienia prawidłowych ustaleń faktycznych, jak i w zakresie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, zwłaszcza pod kątem oceny dochowania przez Skarżącego należytej staranności kupieckiej • ocena dochowania przez podatnika należytej staranności nie może być całkowicie oderwana od rzeczywistych, a więc wskazywanych także przez Stronę, okoliczności, realiów prowadzonej przez nią działalności gospodarczej i rzeczywistego przebiegu transakcji nabycia paliwa.
Skład orzekający
Elżbieta Olechniewicz
sprawozdawca
Mariusz Golecki
członek
Sylwester Marciniak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ocena należytej staranności podatnika w kontekście prawa do odliczenia VAT, obowiązki organów podatkowych w zakresie dowodzenia oszustwa, znaczenie dowodów przedstawianych przez stronę, interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących postępowania dowodowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podatku od towarów i usług oraz oceny staranności w kontekście złożonych łańcuchów dostaw. Interpretacja przepisów proceduralnych może być stosowana szerzej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia dla przedsiębiorców – prawa do odliczenia VAT i należytej staranności przy weryfikacji kontrahentów. Wyrok NSA precyzuje obowiązki organów i podatników, co jest cenne dla praktyków prawa podatkowego.
“Czy Twoja firma prawidłowo weryfikuje kontrahentów VAT? Kluczowe zasady od NSA!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.