I FSK 467/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-01-09
NSApodatkoweWysokansa
VATpodatek naliczonypodatek należnyodliczenie VATfakturyrozporządzenieprawo podatkoweskarżącyorgan podatkowypostępowanie sądowe

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą prawa do odliczenia podatku naliczonego VAT, uznając, że skarżący nie zakwestionował ustaleń faktycznych sądu niższej instancji.

Sprawa dotyczyła prawa do odliczenia podatku naliczonego VAT w sytuacji, gdy faktury zakupu były wystawione przez podmiot, który nie wykazał sprzedaży w swoich deklaracjach podatkowych lub posiadał inne dokumenty sprzedaży. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatniczki, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. NSA uznał, że skarga kasacyjna nie była uzasadniona, ponieważ skarżąca nie zakwestionowała ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji, a jedynie zarzuciła błędną wykładnię przepisów materialnych.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła prawa do odliczenia podatku naliczonego VAT w sytuacji, gdy spółka cywilna "M.", której wspólnikiem była skarżąca M.Z., przyjęła do rozliczenia podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez J.S. ("J."), które nie znajdowały potwierdzenia u wystawcy. Organy podatkowe odmówiły prawa do odliczenia, powołując się na przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.12.1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M.Z., uznając, że organy prawidłowo pozbawiły podatnika prawa do rozliczenia podatku naliczonego, ponieważ faktury posiadane przez spółkę "M." różniły się od tych, które przedłożył wystawca, a także nie zaistniały przesłanki z § 54 ust. 9 rozporządzenia. Sąd pierwszej instancji odrzucił również argumentację skarżącej opartą na wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 24/03, wskazując na odmienny stan prawny. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię § 54 ust. 9 w zw. z ust. 4 pkt 2 rozporządzenia, twierdząc, że zastosowanie przepisu nie powinno być uzależnione od posiadania przez wystawcę kopii faktur, lecz od wykazania sprzedaży w deklaracji podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zarzut naruszenia prawa materialnego jest chybiony. Sąd podkreślił, że skarżąca nie zakwestionowała ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji, co uniemożliwiło skuteczne podniesienie zarzutu błędnego zastosowania prawa materialnego. NSA potwierdził, że § 54 ust. 9 rozporządzenia dotyczy faktur posiadanych przez nabywcę, których brak u sprzedawcy, i że podatek z takich faktur można rozliczyć tylko wtedy, gdy został wykazany w deklaracji wystawcy, z zachowaniem pełnej tożsamości podmiotowej i przedmiotowej transakcji. Sąd odrzucił również argumentację opartą na wyroku TK K 24/03, wskazując, że nie odnosi się on do wcześniejszych stanów prawnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur, których brak u sprzedawcy, można skutecznie zrealizować tylko wtedy, gdy podatek wynikający z tych faktur został wykazany w deklaracji podatkowej ich wystawcy, przy zachowaniu pełnej tożsamości podmiotowej i przedmiotowej transakcji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżąca nie zakwestionowała ustaleń faktycznych sądu niższej instancji, co uniemożliwiło skuteczne podniesienie zarzutu błędnej wykładni prawa materialnego. Podkreślono, że § 54 ust. 9 rozporządzenia dotyczy faktur posiadanych przez nabywcę, a ich rozliczenie wymaga wykazania sprzedaży w deklaracji wystawcy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

rozporządzenie o VAT art. 54 § ust. 4 pkt 1 lit. b, pkt 2, ust. 9

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Przepis § 54 ust. 9 rozporządzenia dotyczy podatku wynikającego z faktur, które posiada nabywca, a których brak u sprzedawcy. Podatek z takich faktur można skutecznie rozliczyć tylko wtedy, gdy wykazany został w deklaracji podatkowej ich wystawcy, przy pełnej tożsamości podmiotowej i przedmiotowej co do stron transakcji, przedmiotu sprzedaży, cen i podatku.

popsa art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

popsa art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Ordynacja podatkowa art. 115 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 107 § § 2 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

popsa art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

popsa art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.t.u. i p.a. art. 19 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżąca nie zakwestionowała ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji, co uniemożliwiło skuteczne podniesienie zarzutu błędnej wykładni prawa materialnego. Prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur, których brak u sprzedawcy, można skutecznie zrealizować tylko wtedy, gdy podatek wynikający z tych faktur został wykazany w deklaracji podatkowej ich wystawcy, przy zachowaniu pełnej tożsamości podmiotowej i przedmiotowej transakcji. Wyrok TK K 24/03 nie odnosi się do wcześniejszych stanów prawnych.

Odrzucone argumenty

Błędna wykładnia § 54 ust. 9 w zw. z § 54 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 15.12.1997 r. przez Sąd I instancji, polegająca na uzależnieniu zastosowania przepisu od posiadania przez wystawcę faktury kopii tej faktury, podczas gdy wystarczające jest wykazanie sprzedaży w deklaracji podatkowej. Zastosowanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 24/03 do oceny zgodności z konstytucją przepisów obowiązujących przed jego wydaniem.

Godne uwagi sformułowania

ustalenie, iż spółka cywilna "M.", w której wymieniona uczestniczyła, przyjęła do rozliczenia w maju 1999 r. podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez J.S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "J." nie znajdujących potwierdzenia u ich wystawcy. konstrukcja podatku od towarów i usług sprawia, iż kwestia winy podatnika pozostaje bez wpływu na ocenę jego odpowiedzialności publicznoprawnej, która ma charakter obiektywny. podstawą skorzystania z prawa odliczenia naliczonego podatku od towarów i usług jest rzeczywisty obrót mechanizm" podatku VAT powinien polegać (...) na tym, że tylko taka kwota, która została "uiszczona" organom podatkowym tytułem podatku VAT (...) może być podstawą odliczenia dokonanego w następnym stadium obrotu gospodarczego. analiza motywów jakimi kierował się Sąd I instancji przy podejmowaniu zaskarżonego wyroku przeczy twierdzeniu, iż Sąd ten uzależnił rozstrzygnięcie od przesłanki nie wynikającej z obowiązującego prawa. ust. 9 § 54 cyt. rozporządzenia dotyczy podatku wynikającego z faktur, które posiada nabywca, a których brak u sprzedawcy, tj. ich wystawcy. podatek z niepotwierdzonych kopią faktur tylko wtedy będzie można skutecznie rozliczyć, gdy wykazany został w deklaracji podatkowej ich wystawcy. istnieć musi pełna tożsamość podmiotowa i przedmiotowa co do stron transakcji, przedmiotu sprzedaży, cen i podatku błędne zastosowanie prawa materialnego, czyli tzw. "błąd subsumpcji" to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej.

Skład orzekający

Krzysztof Stanik

przewodniczący sprawozdawca

Dariusz Dudra

członek

Jan Zając

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowana interpretacja przepisów dotyczących prawa do odliczenia VAT w przypadku faktur niepotwierdzonych u wystawcy, a także zasady kontroli kasacyjnej w kontekście zarzutów naruszenia prawa materialnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 1999 r. i późniejszych lat, a jego zastosowanie może być ograniczone przez zmiany w przepisach VAT oraz specyfikę konkretnego stanu faktycznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu odliczania VAT od faktur, które budzą wątpliwości co do ich prawidłowości u wystawcy. Wyjaśnia kluczowe zasady interpretacji przepisów i ograniczenia w kwestionowaniu ustaleń faktycznych sądu niższej instancji.

Odliczenie VAT od faktur bez potwierdzenia u wystawcy – kiedy jest możliwe, a kiedy sąd powie "nie"?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 467/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-05-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Dudra
Jan Zając
Krzysztof Stanik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Łd 193/05 - Wyrok WSA w Łodzi z 2005-06-21
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184 w zw. z art. 204 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Stanik (sprawozdawca), Sędzia del. WSA Dariusz Dudra, Sędzia NSA Jan Zając, Protokolant Iwona Wtulich, po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 czerwca 2005 r. sygn. akt I SA/Łd 193/05 w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oraz orzeczenia o odpowiedzialności solidarnej za zaległości w podatku od towarów i usług 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. Z. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi kwotę 900 zł /słownie: dziewięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 21.06.2005 r., sygn. I SA/Łd 193/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia [...].12.2004 r. w przedmiocie podatku od towaru i usług oraz orzeczenia o odpowiedzialności solidarnej za zaległości w podatku od towarów i usług.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia nawiązano w pierwszej kolejności do okoliczności sprawy. W tych ramach przedstawiono rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne akcentując, iż powodem jego podjęcia było ustalenie, iż spółka cywilna "M.", w której wymieniona uczestniczyła, przyjęła do rozliczenia w maju 1999 r. podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez J.S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "J." nie znajdujących potwierdzenia u ich wystawcy. Zaistniały zatem przesłanki określone w przepisie § 54 ust. 4 pkt 1 lit "b" i pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 15.12.1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 156, poz. 1024 ze zm.) - zwanego dalej "rozporządzeniem o VAT". Ponieważ zaś wspomniana spółka cywilna została wykreślona z ewidencji orzeczono o odpowiedzialności wspólników za jej zobowiązania w trybie art. 115 § 1 i 2 w zw. z art. 107 § 2 pkt 2 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 137, poz. 926 ze zm.) zwana dalej "Ordynacją podatkową."
W rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji, bazującego na zarzutach naruszenia § 54 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia o VAT oraz art. 122 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, organ drugiej instancji utrzymał ją w mocy. Uzasadniając takie rozstrzygnięcie wskazano przy tym, że organ I instancji trafnie uznał, iż wobec zaistnienia przesłanek określonych w § 54 ust. 4 pkt 1 lit "b" i pkt 2 rozporządzenia o VAT podatnik utracił prawo do rozliczenia podatku naliczonego, wykazanego w zakwestionowanych fakturach. Nadmieniono przy tym, że konstrukcja podatku od towarów i usług sprawia, iż kwestia winy podatnika pozostaje bez wpływu na ocenę jego odpowiedzialności publicznoprawnej, która ma charakter obiektywny. W konsekwencji tego podatnik ponosi odpowiedzialność za wybór niewłaściwego kontrahenta.
Organ odwoławczy stwierdził także, że w przedmiotowym stanie faktycznym nie występuje podnoszona przez stronę przesłanka określona w § 54 ust 9 rozporządzenia o VAT. Dokonane bowiem przez wystawcę faktur w złożonych deklaracjach rozliczenie podatku należnego dotyczyło faktycznie dokumentów sprzedaży znacznie różniących się od posiadanych przez spółkę "M.".
W skardze do Sądu Administracyjnego strona powołała się na zarzuty naruszenia art. 122 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej oraz § 54 ust. 9 rozporządzenia o VAT. W szczególności wytknięto, iż przepisy prawa materialnego zinterpretowane zostały w sposób zwężający przez co doszło do bezzasadnego pozbawienia podatnika prawa do rozliczenia podatku naliczonego wykazanego w spornych fakturach.
Strona podniosła również, że rozpoznawanej sprawie winien mieć odpowiednie zastosowanie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dn.27.04.2004 r. sygn. akt K. 24/03 o stwierdzeniu niezgodności z art.92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP przepisu § 48 ust.4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dn. 22.03.2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 27, poz.438 ze zm.) który to przepis jest podobny do powołanego przez organy podatkowe § 54 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia o VAT Według strony z powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika generalne stanowisko, iż kwota podatku należnego, która została uiszczona tytułem należnego podatku VAT przez sprzedawcę towaru może być podstawą odliczenia dokonanego przez nabywcę towaru. Ponadto strona skarżąca podniosła, że z uwagi na przeprowadzenie czynności kontrolnych w firmie "J." przez inny organ podatkowy nie miała pełnej możliwości weryfikacji posiadanych przez kontrahenta kopii faktur zakupu oraz wykazania, iż uiściła mu podatek VAT zgodnie z posiadanymi fakturami.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał w całości swoje stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. W ustosunkowaniu się do powołania się strony skarżącej na wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego organ stwierdził, iż dotyczył o stwierdzenia niezgodności z przepisami Konstytucji RP innego przepisu, który nie mógł obowiązywać w 1999 r., a ponadto zaskarżona decyzja jest oparta na innym stanie faktycznym, związanym w szczególności z ustaleniem, że wystawca faktur posiadanych przez spółkę "M." nie zapłacił podatku należnego od zakwestionowanych faktur.
Oddalając skargę Sąd pierwszej instancji na wstępie zauważył, że stan faktyczny w sprawie nie jest sporny. Do wyjaśnienia pozostała jedynie kwestia czy organy podatkowe zasadnie odmówiły skarżącej prawa do odliczenia od podatku należnego podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez firmę "J.".
Analizując powyższą kwestię sporną Sąd wyjaśnił konstrukcję podatku od towarów i usług oraz zasady rządzące realizacją podstawowego prawa wiążącego się z tym podatkiem, tj. prawa do rozliczenia podatku naliczonego przy zakupie towarów i usług. W tym kontekście przybliżono dalej regulacje zawartą w przepisach § 54 ust. 4 pkt 1 lit. "b" oraz pkt 2 i ust. 9 rozporządzenia o VAT. Odnosząc się do okoliczności sprawy zauważono, że organy podatkowe zasadnie pozbawiły podatnika prawa do rozliczenia, w oparciu o sporne faktury, podatku naliczonego. Faktury, jakimi dysponował wystawca, różniły się bowiem pod każdym względem z tymi, które przedłożyła strona. Równocześnie prowadzone czynności wykluczyły możliwość przyjęcia, iż w sprawie zaistniały przesłanki określone w ust. 9 § 54 rozporządzenia o VAT. Z ustaleń organów podatkowych wynika, że wskazany sprzedawca towarów w rozliczeniu swojego podatku należnego ujął jedynie kopie posiadanych faktur sprzedaży. Stąd też zgłoszone zarzuty uznano za chybione.
Odnośnie do przytoczonego przez stronę wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzono, że zapadł on w innym stanie prawnym w zakresie podatku od towarów i usług i obecnego stanowiska Trybunału nie można do kwestii spornej występującej w badanej sprawie.
W końcowej części uzasadnienia nie podzielono zgłoszonych zarzutów naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej. Według Sądu organy orzekające wyjaśniły sprawę w sposób dostateczny do potrzeb jej rozstrzygnięcia, a wydane decyzje zawierają wystarczające uzasadnienie prawne i faktyczne tego rozstrzygnięcia. Przypomniano przy tym, że przewidziany w art. 122 Ordynacji podatkowej obowiązek organu podatkowego dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy dotyczy jedynie tych elementów stanu faktycznego, które zgodnie z mającymi w sprawie przepisami prawa materialnego mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Wyrok ten zaskarżony został skargą kasacyjną M. Z., która, powołując się na zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię § 54 ust. 9 w zw. z ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 15.12.1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 156, poz. 1024 ze zm.), wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Na poparcie tego żądania podniesiono w uzasadnieniu, że wadliwa wykładnia wskazanych wyżej przepisów polega na tym, że Sąd I instancji uzależnia ich zastosowanie od "udokumentowania sprzedaży dokonanej przez wystawcę faktury w szczególnej formie, choć przesłanką ustawową zastosowania tego przepisu jest objęcie sprzedaży wykazanej w fakturze w deklaracji należnego podatku od towarów i usług".
Kontynuując wywód zauważono, że niezachowanie przez sprzedawcę kopii faktury nie ma znaczenia, jeżeli sprzedawca w deklaracji dla podatku od towarów i usług uwzględnił wykazaną w fakturze sprzedaż. Wywiedziono, że Sąd I instancji co prawda stwierdza w zaskarżonym wyroku, iż podstawą skorzystania z prawa odliczenia naliczonego podatku od towarów i usług jest rzeczywisty obrót, jednakże w rozważaniach, czy sprzedawca w niniejszej sprawie uwzględnił sprzedaż i podatek należny wynikający z faktur posiadanych przez podatniczkę w deklaracji podatku od towarów i usług odwołuje się do zapisów rejestru sprzedaży VAT prowadzonego przez sprzedawcę. Odwołuje się zatem do okoliczności mającej znaczenie dowodowe, nie zaś formalne, nadto nie powołanej w przepisie § 54 ust. 9 cyt. rozporządzenia dla ustalenia, do jakiej sprzedaży odnoszą się kwoty podatku należnego wykazane przez sprzedawcę w deklaracji.
Równocześnie, argumenty pełnomocnika skarżącej, wskazujące na potrzebę przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie wykazania faktycznie dokonanej sprzedaży oraz merytorycznej weryfikacji zawartości deklaracji podatku od towarów i usług złożonej przez sprzedawcę Sąd uznał za nieuprawnione rozszerzenie interpretacji przepisu.
Poza tym podniesiono, iż przepis § 54 ust. 9 rozporządzenia o VAT nie traktuje o dowodach sprzedaży istniejących (ujawnionych) po stronie sprzedawcy lecz po stronie nabywcy. Do tych faktur przepis nakazuje odnieść treści zawarte w deklaracji podatku od towarów i usług. Dlatego też stwierdzono, iż nie można pod pretekstem "wymogów formalnych" dokonać oceny dowodów materialnych ujawnionych u sprzedawcy (rejestr sprzedaży VAT), a odmówić ich przeprowadzenia w zakresie dowodów jakie ujawniono i jakie można było na określenia faktycznego obrotu przedstawić ze strony nabywcy (np. wyciągi bankowe świadczące w jakiej wysokości zapłata za towary, to jest odpowiadająca jakiemu obrotowi, została faktycznie dokonana na rzecz sprzedawcy.)
Ponieważ przepis nie precyzuje innych wymogów formalnych niż treść deklaracji dla podatku od towarów i usług, zasada równouprawnienia stron przemawia za umożliwieniem również podatnikowi podniesienia okoliczności faktycznych, mających znaczenie dowodowe, dla wykazania, iż treść tej deklaracji odnosi się do posiadanych przez niego, nie potwierdzonych kopia u wystawcy, faktur VAT.
Odnosząc się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27.04. 2004 r. w sprawie sygn. akt K 24/03 stwierdzono, że co prawda zapadł on w odniesieniu do innego przepisu i odmiennej regulacji ustawowej, jednakże argumentacja Trybunału zawarta w powołanym orzeczeniu wskazuje na odmienny, niż zaprezentowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny sposób interpretowania celowości przepisów.
Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku podkreślił, że "mechanizm" podatku VAT powinien polegać - mówiąc w pewnym uproszczeniu - na tym, że tylko taka kwota, która została "uiszczona" organom podatkowym tytułem podatku VAT (w szczególności została wpłacona na ich konto lub wykazana w deklaracji podatku VAT) może być podstawą odliczenia dokonanego w następnym stadium obrotu gospodarczego.
Stąd też zgłoszone niniejszą skargą kasacyjną wnioski procesowe uznano za słuszne
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko akcentując merytoryczną poprawność zaskarżonego wyroku. Stąd też wniósł o oddalenie przedmiotowej skargi i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 09.01.2007 r. obie strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona.
Strona skarżąca skargę tą oprała na pierwszej, z przewidzianych przepisem art. 174 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z ze zm.) określanej dalej jako "popsa", podstawie kasacyjnej. Sądowi I instancji zarzuca dokonanie błędnej wykładni przepisów prawa materialnego. Eksponowane uchybienie polega zaś w jej ocenie "na przyjęciu, że zastosowanie § 54 ust. 9 w zw. z § 54 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 15.12.1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 156, poz. 1024 ze zm.) jest uzależnione od udokumentowania sprzedaży dokonanej przez wystawcę faktury w szczególnej formie, choć przesłanką ustawową zastosowania tego przepisu jest objęcie sprzedaży wykazanej w fakturze w deklaracji należnego podatku od towarów i usług". W związku z tym uważa, że zachodzi potrzeba dokonania wykładni przepisu § 54 ust. 9 cyt. wyżej rozporządzenia.
Tak sformułowany zarzut uznać wszak należy za chybiony. Przede wszystkim analiza motywów jakimi kierował się Sąd I instancji przy podejmowaniu zaskarżonego wyroku przeczy twierdzeniu, iż Sąd ten uzależnił rozstrzygnięcie od przesłanki nie wynikającej z obowiązującego prawa. Co więcej wynika z nich, iż sposób rozumienia przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną decyzji podatkowych adresowanych do strony skarżącej pozostaje w zgodzie z utrwalonymi poglądami zarówno doktryny jak i judykatury prezentowanymi w roztrząsanej tu materii. W szczególności przy tym podkreślić należy, iż ze wszech miar trafnym jest wniosek Sądu I instancji, że ust. 9 § 54 cyt. rozporządzenia dotyczy podatku wynikającego z faktur, które posiada nabywca, a których brak u sprzedawcy, tj. ich wystawcy. Logika rzeczonego przepisu, analizowanego w kontekście regulacji mających za przedmiot prawo podatnika do obniżenia podatku należnego o naliczony, ujawnia także i ten, eksponowany przez Sąd I instancji, wniosek, że podatek z niepotwierdzonych kopią faktur tylko wtedy będzie można skutecznie rozliczyć, gdy wykazany został w deklaracji podatkowej ich wystawcy. Judykatura podkreśla przy tym, że w tym zakresie istnieć musi pełna tożsamość podmiotowa i przedmiotowa co do stron transakcji, przedmiotu sprzedaży, cen i podatku (por.: wyrok NSA z dnia 13.12.2005 r., sygn. I FSK 301/05, "System Informacji Prawniczej LEX" - Lex nr 187707). Sprawia to, że stwierdzenie faktu, iż między stronami miała miejsce "jakaś" sprzedaż, a wynikający zeń podatek został przez sprzedawcę rozliczony w deklaracji podatkowej sam w sobie nie wyczerpuje jeszcze przesłanek, od których prawo uzależnia możliwość realizacji uprawnienia określonego przepisem art. 19 ust. 1 ustawy z 08.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 8, poz. 11 z późn. zm.).
W tym stanie rzeczy nie można zasadnie twierdzić, iż skarżony wyrok oparty został o wadliwie zinterpretowane przepisy prawa materialnego, które wyżej przywołano.
Wniosek powyższy dodatkowo potwierdza treść uzasadnienia skargi kasacyjnej. Strona skarżąca w naprowadzanych przez siebie argumentach popierających zarzut jednoznacznie bowiem nawiązuje do kwestii prawidłowości zastosowania wymienionych przepisów. Uchybienie takie w istocie rzeczy polega zaś "na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się tym, iż stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo, że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej" (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15.10.2001 r., sygn. I CKN 102/99 publ. [w:] J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd., LexisNexis W - wa 2004 r., str. 246 - 247). Podobny pogląd można także odnaleźć w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 31.05.2004 r., sygn., FSK 103/04, wyraził pogląd, że "błędne zastosowanie prawa materialnego, czyli tzw. "błąd subsumpcji" to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może, zatem być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, które skarżący uznaje za prawidłowy" (publ. [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis W - wa 2005 r., str. 541).
W kontekście takich poglądów można, zatem wyprowadzić wniosek, iż błędne zastosowanie (bądź nie zastosowanie) przepisów materialnoprawnych każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy. Tym samym, więc zasadniczo oznaczać to będzie brak możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (por. m. in.: wyroki NSA z dnia 20.01.2006 r., sygn. I FSK 507/05, Lex nr 187513; z dnia 16.12.2005 r., sygn. I FSK 423/05, Lex nr 187703; z dnia 08.07.2005 r., sygn. I FSK 29/05, Lex nr 172998).
Odnosząc powyższe poglądy, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, do de facto sformułowanych w uzasadnieniu przedmiotowej skargi zarzutów naruszenia przywołanych wyżej przepisów prawa materialnego przez ich wadliwe zastosowanie (bądź nie zastosowanie) w sprawie zauważyć trzeba, iż w ich kontekście ujawnia się opisana wyżej wada. Otóż strona skarżąca formułując analizowane tu zarzuty nie zakwestionowała równocześnie okoliczności faktycznych w oparciu, o które Sąd I instancji podjął zaskarżony wyrok. Tym samym, więc okoliczności te uznać należy za bezsporne. W tej zaś sytuacji nie można zasadnie twierdzić, iż wskazane w zarzucie skargi przepisy prawa materialnego zostały wadliwie zastosowane. Te, bowiem stosowane są zawsze w kontekście określonych okoliczności faktycznych, które w tej sprawie, jak to już podkreślono, podważone nie zostały, przez co uniemożliwiono tut. Sądowi zajęcie się materią wyeksponowaną w uzasadnieniu przedmiotowej skargi. Sprawia to, bowiem treść przepisu art. 183 § 1 popsa, która, poza niezachodzącymi w sprawie przypadkami nieważności postępowania sądowego, wiąże sąd kasacyjny granicami skargi kasacyjnej.
Chybione jest także odwoływanie się do zarzutu, iż znajdujący zastosowanie w sprawie przepis materialnoprawny nie może stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięcia podatkowego z powodu dyrektyw zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27.04.2004 r., sygn. K 24/03 (OTK - A z 2004 r., nr 4, poz. 33) stwierdzając niekonstytucyjność późniejszej, aczkolwiek tożsamej ze stosowanej w tej sprawie, regulacji prawnej. Z uzasadnienia tego wyroku jednoznacznie bowiem wynika, iż rozstrzygnięcie to nie odnosi się do wcześniejszych stanów prawnych, gdyż podstawą podjęcia tegoż rozstrzygnięcia są zmiany jakie wprowadzona do ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Powody te nie rozciągają się zatem na wcześniejsze stany prawne, zgodność z konstytucją których potwierdzona został między innymi wyrokami Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16.06.1998 r., sygn. U 9/97 (OTK z 1998 r., nr 4, poz. 51) oraz z dnia 11.12.2001 r., sygn. SK 16/00 (OTK z 2001 r., nr 8, poz. 257).
Nawiązywanie zaś do przedstawionego we wskazanym wyżej orzeczeniu "mechanizmu" rozliczenia podatku od towarów i usług jest o tyle wadliwe, że także łączy się z poruszoną wyżej kwestią ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, których w niniejszym postępowaniu nie zakwestionowano - na co już wcześniej zwrócono uwagę.
Swoją drogą stanowisko zbieżne z powyższym zawarto w wyroku z dnia 01.12.2005 r., sygn. I FSK 397/05, który zapadł między tymi samymi stronami w stanie faktycznym i prawnym zbieżnym z zachodzącym w niniejszej w sprawie.
W tej sytuacji skoro zgłoszone w sprawie zarzuty okazały się bezskuteczne to tym samym podstawę kasacyjną, na której strona skarżąca oparła przedmiotową skargę kasacyjną, uznać należało za nieuzasadnioną.
Kierując się zatem przedstawionymi wyżej względami Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż przedmiotowa skarga kasacyjna nie dostarcza usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań w związku z czym, działając na podstawie przepisów art. 184 w zw. z art. 204 pkt 1 powołanej wcześniej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI