I FSK 462/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną N. K. od wyroku WSA w Białymstoku, który oddalił skargę podatniczki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług. Sprawa dotyczyła transakcji WDT kawy na rzecz estońskiej firmy S. i łotewskiej firmy S. [...], które organy podatkowe uznały za pozorne i wyreżyserowane w celu popełnienia oszustwa karuzelowego VAT. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w tym niepełną ocenę materiału dowodowego i brak przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, a także naruszenie prawa materialnego, w tym prawa do odliczenia podatku naliczonego. Naczelny Sąd Administracyjny, opierając się na orzecznictwie TSUE, uznał, że podatnik, który wiedział lub powinien był wiedzieć o udziale w transakcji wykorzystanej do oszustwa VAT, jest traktowany jako współsprawca i traci prawo do odliczenia. Sąd stwierdził, że ustalenia organów podatkowych i Sądu pierwszej instancji, wskazujące na świadomość Skarżącej co do udziału w oszustwie karuzelowym, są prawidłowe. W szczególności zwrócono uwagę na sposób nawiązania współpracy z kontrahentami, szybkość transakcji, brak ponoszenia ryzyka finansowego oraz powiązania osobowe między firmami. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając ją za niezasadną, i zasądził koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy prawa do odliczenia VAT w przypadku oszustwa karuzelowego, gdy podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć o udziale w procederze. Interpretacja art. 86 ust. 1 u.p.t.u. jako samodzielnej podstawy odmowy odliczenia. Wykorzystanie dowodów z innych postępowań.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji oszustwa karuzelowego VAT i wymaga wykazania świadomości lub możliwości wiedzy podatnika o udziale w oszustwie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy podatnik, który wiedział lub powinien był wiedzieć o udziale w transakcji wykorzystanej do popełnienia oszustwa VAT, może być pozbawiony prawa do odliczenia podatku naliczonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, podatnik taki jest traktowany jako współsprawca oszustwa i traci prawo do odliczenia VAT.
Uzasadnienie
NSA powołując się na orzecznictwo TSUE (sprawy C-439/04, C-440/04, C-108/20) wyjaśnił, że brak świadomości lub niedochowanie należytej staranności w kontaktach z kontrahentami, gdy transakcja jest wykorzystywana do oszustwa VAT, uzasadnia odmowę prawa do odliczenia.
Czy brak istnienia czynności opodatkowanej (np. WDT) sam w sobie stanowi podstawę do odmowy prawa do odliczenia podatku naliczonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 86 ust. 1 ustawy o VAT stanowi samodzielną podstawę do stwierdzenia braku prawa do odliczenia, jeśli nie istnieje czynność opodatkowana, z którą podatek naliczony mógłby być związany.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że art. 86 ust. 1 u.p.t.u. konstytuuje warunki powstania prawa do odliczenia, w tym istnienie związku z czynnością opodatkowaną. Brak takiej czynności wyklucza możliwość odliczenia.
Czy organy podatkowe mogą wykorzystywać dowody i materiały zebrane w innych postępowaniach (np. karnych) w postępowaniu podatkowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 181 Ordynacji podatkowej, materiały zgromadzone w toku postępowania karnego lub w sprawach o przestępstwa skarbowe mogą być wykorzystane w postępowaniu podatkowym.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że art. 181 O.p. dopuszcza wykorzystanie dowodów z innych postępowań, co nie narusza zasady czynnego udziału strony ani zasady bezpośredniości, o ile strona miała możliwość zapoznania się z tymi dowodami.
Przepisy (33)
Główne
u.p.t.u. art. 86 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, jeśli towary i usługi są wykorzystywane do czynności opodatkowanych. Brak czynności opodatkowanej wyklucza prawo do odliczenia.
Pomocnicze
O.p. art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Naruszenie art. 120 O.p. zarzucane przez skarżącą w kontekście nieprawidłowej podstawy prawnej decyzji.
O.p. art. 121 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek podejmowania przez organy podatkowe wszelkich niezbędnych działań w celu ustalenia stanu faktycznego.
O.p. art. 123 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.
O.p. art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Brak zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu.
O.p. art. 126
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Brak zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu.
O.p. art. 180 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Brak przeprowadzenia wnioskowanych dowodów.
O.p. art. 187
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Naruszenie przepisów postępowania dowodowego.
O.p. art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Brak przeprowadzenia wnioskowanych dowodów.
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dowolna ocena materiału dowodowego.
O.p. art. 210 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Naruszenie wymogów formalnych decyzji.
O.p. art. 210 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Naruszenie wymogów formalnych decyzji.
u.p.t.u. art. 8 § 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Zarzut naruszenia art. 8 ust. 2 u.p.t.u. w związku z Konstytucją RP i Ordynacją podatkową.
u.p.t.u. art. 21 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Zarzut naruszenia art. 21 ust. 1 u.p.t.u. w związku z Konstytucją RP.
u.p.t.u. art. 88
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Skarżąca zarzucała pominięcie art. 88 u.p.t.u. jako podstawy odmowy odliczenia.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez WSA.
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 106 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość przeprowadzenia dowodów uzupełniających przez sąd.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej z powodu braku usprawiedliwionych podstaw.
P.p.s.a. art. 204 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek zwrotu kosztów postępowania przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną.
P.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasady ustalania zwrotu kosztów postępowania.
P.p.s.a. art. 207
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasady ustalania zwrotu kosztów postępowania.
P.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasady ustalania zwrotu kosztów postępowania.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zarzut naruszenia art. 7 Konstytucji RP w związku z nieprawidłową podstawą prawną decyzji.
Konstytucja RP art. 8 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zarzut naruszenia art. 8 ust. 2 Konstytucji RP w związku z prawem do odliczenia VAT.
Konstytucja RP art. 21 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zarzut naruszenia art. 21 ust. 1 Konstytucji RP w związku z prawem do odliczenia VAT.
Konstytucja RP art. 64 § 1-3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zarzut naruszenia prawa własności w związku z odmową prawa do odliczenia VAT.
dyrektywa 112 art. 167
Dyrektywa Rady z dnia 28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Zarzut braku zastosowania art. 167 dyrektywy 112.
dyrektywa 112 art. 178 § lit. a
Dyrektywa Rady z dnia 28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Zarzut braku zastosowania art. 178 lit. a dyrektywy 112.
dyrektywa 112 art. 220 § 1
Dyrektywa Rady z dnia 28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Zarzut braku zastosowania art. 220 ust. 1 dyrektywy 112.
dyrektywa 112 art. 226
Dyrektywa Rady z dnia 28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Zarzut braku zastosowania art. 226 dyrektywy 112.
Karta praw podstawowych UE art. 47
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Naruszenie prawa do skutecznego środka prawnego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 8 ust. 2 w zw. z art. 7 Konstytucji RP i art. 120 O.p. oraz art. 86 ust. 1 u.p.t.u. przez nieuzasadnioną odmowę obniżenia podatku należnego. • Naruszenie art. 8 ust. 2 w zw. z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP i art. 86 ust. 1 u.p.t.u. przez nieprawidłowe uznanie, że faktury nie dokumentują WDT i naruszenie prawa własności. • Naruszenie art. 167, 178 lit. a, 220 ust. 1 i 226 dyrektywy 112 przez brak zastosowania norm i niesłuszne zakwestionowanie prawa do odliczenia. • Naruszenie art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 187, 121 § 1, 210 § 1 pkt 6 i § 4, 191 O.p. przez dowolną ocenę materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia na przypuszczeniach. • Naruszenie art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 122, 123 § 1, 188, 187, 180 § 1 O.p. i art. 47 K.p.b. przez uniemożliwienie czynnego udziału w postępowaniu i odmowę przeprowadzenia dowodów.
Godne uwagi sformułowania
podatnik, który wiedział lub powinien był wiedzieć o tym, że nabywając towar uczestniczył w transakcji wykorzystanej do popełnienia oszustwa w VAT, dla celów szóstej dyrektywy powinien zostać uznany za osobę biorącą udział w tym oszustwie • brak dochowania określonej staranności doprowadził do odmowy prawa do odliczenia • transakcje pozorne, z góry wyreżyserowane i zaplanowane, mające na celu nadużycia w zakresie podatku VAT • brak czynności opodatkowanej sam przez się wyklucza możliwość odliczenia podatku naliczonego
Skład orzekający
Hieronim Sęk
przewodniczący sprawozdawca
Maja Chodacka
sędzia
Marek Olejnik
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy prawa do odliczenia VAT w przypadku oszustwa karuzelowego, gdy podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć o udziale w procederze. Interpretacja art. 86 ust. 1 u.p.t.u. jako samodzielnej podstawy odmowy odliczenia. Wykorzystanie dowodów z innych postępowań."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji oszustwa karuzelowego VAT i wymaga wykazania świadomości lub możliwości wiedzy podatnika o udziale w oszustwie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu oszustw karuzelowych VAT i interpretacji kluczowych przepisów dotyczących prawa do odliczenia, z odwołaniem do orzecznictwa TSUE. Jest to istotne dla praktyków prawa podatkowego.
“Czy wiedziałeś, że nawet nieświadomy udział w karuzeli VAT może pozbawić Cię prawa do odliczenia? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.