I FSK 460/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M.A. od wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora IAS w Zielonej Górze. Postanowienie to utrzymało w mocy odmowę wglądu w dokumenty wyłączone z akt postępowania podatkowego VAT za okres od grudnia 2013 r. do sierpnia 2014 r. Organy podatkowe wyłączyły dokumenty, w tym kserokopie decyzji, protokoły przesłuchań i umowy, ze względu na interes publiczny, argumentując, że zawierają one informacje dotyczące podmiotów niezwiązanych z postępowaniem i wykraczają poza jego zakres. Skarżący wnosił o umożliwienie zapoznania się z całością dokumentów, twierdząc, że mogą mieć istotne znaczenie dla wyniku sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że prawo strony do wglądu w akta (art. 178 § 1 o.p.) jest ograniczone w stosunku do dokumentów zawierających informacje niejawne lub wyłączonych ze względu na interes publiczny (art. 179 § 1 o.p.). NSA uznał, że organy prawidłowo zastosowały art. 179 § 1 o.p., chroniąc interes publiczny i prawa osób trzecich, a skarżący nie wykazał konkretnego, relewantnego związku między wyłączonymi materiałami a przedmiotem postępowania. Sąd wskazał, że ograniczenia te są zgodne z zasadą proporcjonalności wynikającą z Konstytucji RP, która dopuszcza ograniczenia praw i wolności w celu ochrony porządku publicznego lub praw innych osób, o ile nie naruszają one istoty tych praw.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie ograniczeń prawa dostępu do akt postępowania podatkowego ze względu na interes publiczny i prawa osób trzecich, interpretacja art. 178 i 179 o.p. w kontekście konstytucyjnej zasady proporcjonalności.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wyłączenia dokumentów z akt postępowania podatkowego. Konieczność indywidualnej oceny każdego przypadku pod kątem interesu publicznego i praw osób trzecich.
Zagadnienia prawne (3)
Czy prawo strony do wglądu w akta postępowania podatkowego (art. 178 § 1 o.p.) podlega ograniczeniu w przypadku wyłączenia dokumentów ze względu na interes publiczny (art. 179 § 1 o.p.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawo strony do wglądu w akta jest ograniczone w stosunku do dokumentów zawierających informacje niejawne lub wyłączonych ze względu na interes publiczny.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że prawo do wglądu w akta nie jest nieograniczone i może być ograniczone w celu ochrony interesu publicznego, zwłaszcza praw i wolności osób trzecich, zgodnie z zasadą proporcjonalności wynikającą z Konstytucji RP.
Czy organy podatkowe prawidłowo zastosowały art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej, odmawiając stronie wglądu w dokumenty wyłączone z akt postępowania podatkowego ze względu na interes publiczny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli skarżący nie wykazał istotnego związku między wyłączonymi materiałami a przedmiotem postępowania, a organy przekonująco uzasadniły ochronę interesu publicznego i praw osób trzecich.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy prawidłowo wyłączyły dokumenty zawierające dane osób trzecich lub informacje wykraczające poza zakres postępowania, a skarżący nie wykazał, że te dokumenty są kluczowe dla rozstrzygnięcia jego sprawy.
Czy odmowa wglądu w dokumenty wyłączone z akt postępowania podatkowego narusza konstytucyjne prawa strony do obrony i dostępu do informacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli ograniczenie jest proporcjonalne i służy ochronie innych konstytucyjnych wartości, takich jak prawa osób trzecich i porządek publiczny.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że ograniczenia te są zgodne z zasadą proporcjonalności, która pozwala na ograniczenie praw i wolności w celu ochrony innych istotnych wartości konstytucyjnych, o ile nie naruszają one istoty tych praw.
Przepisy (37)
Główne
o.p. art. 178 § 1
Ordynacja podatkowa
Strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania notatek, odpisów i kopii, jednak prawo to podlega ograniczeniu.
o.p. art. 179 § 1
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy może wyłączyć z akt sprawy dokumenty zawierające informacje niejawne lub ze względu na interes publiczny.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
o.p. art. 179 § 2
Ordynacja podatkowa
Odmowa wglądu następuje w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie.
o.p. art. 123
Ordynacja podatkowa
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.
o.p. art. 121
Ordynacja podatkowa
Zasada pogłębiania zaufania strony do organów podatkowych.
o.p. art. 124
Ordynacja podatkowa
Zasada przekonywania strony do zasadności przesłanek działania organów.
o.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
Zasada legalizmu i praworządności.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada legalizmu.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, zaufanie obywatela do państwa.
Konstytucja RP art. 30
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona godności człowieka i obywatela.
Konstytucja RP art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych.
Konstytucja RP art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakres regulacji podatków.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności ograniczeń praw i wolności.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez WSA.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie decyzji/postanowienia przez WSA.
p.p.s.a. art. 233 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie przepisów postępowania przez organ.
p.p.s.a. art. 239
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Brak podstaw do uchylenia postanowienia organu I instancji.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez WSA.
p.p.s.a. art. 42 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Prawo dostępu do informacji publicznej.
p.p.s.a. art. 51 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dostęp do akt sprawy.
o.p. art. 217
Ordynacja podatkowa
Obowiązek podawania podstawy prawnej rozstrzygnięć.
o.p. art. 210 § 4
Ordynacja podatkowa
Wymogi uzasadnienia decyzji.
o.p. art. 219
Ordynacja podatkowa
Doręczanie postanowień.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi uzasadnienia wyroku WSA.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 204
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach.
p.p.s.a. art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 7
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 30
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 84
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 217
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483 art. 31 § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 2 kwietnia 1997 r.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ochrona interesu publicznego i praw osób trzecich uzasadnia ograniczenie prawa strony do wglądu w akta postępowania podatkowego. • Skarżący nie wykazał istotnego związku między wyłączonymi dokumentami a przedmiotem postępowania. • Organy podatkowe prawidłowo zastosowały przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące wyłączania dokumentów z akt.
Odrzucone argumenty
Organy podatkowe bezzasadnie odmówiły wglądu w dokumenty, naruszając prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu i prawo do obrony. • Uzasadnienia organów i Sądu pierwszej instancji były ogólnikowe i oderwane od okoliczności sprawy. • Wyrok WSA był wadliwy, ponieważ zaakceptował błędne stanowisko organów podatkowych.
Godne uwagi sformułowania
prawo to podlega ograniczeniu w stosunku do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny • Niedookreślona semantycznie przesłanka interesu publicznego musi jednak zostać w tym względzie interpretowana przez pryzmat zasady ochrony praw podmiotowych strony postępowania • ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób
Skład orzekający
Roman Wiatrowski
przewodniczący-sprawozdawca
Mariusz Golecki
członek
Maja Chodacka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie ograniczeń prawa dostępu do akt postępowania podatkowego ze względu na interes publiczny i prawa osób trzecich, interpretacja art. 178 i 179 o.p. w kontekście konstytucyjnej zasady proporcjonalności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wyłączenia dokumentów z akt postępowania podatkowego. Konieczność indywidualnej oceny każdego przypadku pod kątem interesu publicznego i praw osób trzecich.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego prawa strony do dostępu do akt, które jest ograniczane w imię ochrony interesu publicznego i prywatności osób trzecich. Jest to istotne zagadnienie dla praktyków prawa podatkowego.
“Czy Twoje prawo do wglądu w akta podatkowe jest absolutne? NSA wyjaśnia granice.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.