Orzeczenie · 2025-06-11

I FSK 425/22

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2025-06-11
NSApodatkoweWysokansa
VATfirmanctwoodpowiedzialność podatkowafakturypostępowanie podatkowesąd administracyjnyskarżący kasacyjnyuchylenie wyroku

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA we Wrocławiu, który uchylił decyzje organów podatkowych w sprawie podatku od towarów i usług. Spór koncentrował się na tym, czy skarżąca A.T. była rzeczywistym podatnikiem VAT, czy też działała jako 'firmujący' w procederze oszustwa podatkowego. Organy podatkowe uznały, że skarżąca była podatnikiem, rozliczając transakcje dotyczące granulatu srebra, wyrobów jubilerskich i biżuterii, które miały być fikcyjne. Sąd pierwszej instancji uchylił decyzje organów, zarzucając im brak weryfikacji legitymacji skarżącej jako podatnika i przedwczesne formułowanie wniosków, sugerując potrzebę zbadania kwestii firmanctwa. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną, wskazując, że WSA zbyt pochopnie przyjął możliwość istnienia firmanctwa. Sąd podkreślił, że skarżąca zarejestrowała się jako podatnik, wykonywała pewne czynności, udzieliła pełnomocnictwa szwagrowi i czerpała zyski, co wykluczało możliwość uchylenia się od odpowiedzialności podatkowej na podstawie art. 113 Ordynacji podatkowej. NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, nakazując kierowanie się wykładnią NSA dotyczącą firmanctwa i merytoryczne rozpoznanie zarzutów skargi.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja pojęcia firmanctwa w kontekście odpowiedzialności podatkowej VAT oraz prawidłowa ocena materiału dowodowego przez sądy administracyjne.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale jego wykładnia przepisów ma szersze zastosowanie w sprawach dotyczących firmanctwa i odpowiedzialności podatkowej.

Zagadnienia prawne (2)

Czy w sytuacji, gdy podatnik zarejestrował działalność gospodarczą na siebie, udzielił pełnomocnictwa, wykonywał pewne czynności i czerpał zyski, można mówić o firmanctwie w rozumieniu art. 113 Ordynacji podatkowej, co wyłączałoby jego odpowiedzialność jako podatnika VAT?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, w opisanej sytuacji nie można mówić o firmanctwie, a podatnik ponosi odpowiedzialność podatkową.

Uzasadnienie

NSA uznał, że skarżąca zarejestrowała się jako podatnik, wykonywała czynności, czerpała zyski i udzieliła pełnomocnictwa, co wykluczało możliwość zastosowania art. 113 O.p. jako podstawy do uchylenia się od odpowiedzialności podatkowej.

Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zastosował przepisy prawa, uchylając decyzje organów podatkowych w oparciu o podejrzenie firmanctwa?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd pierwszej instancji zbyt pochopnie przyjął możliwość istnienia firmanctwa i wadliwie ocenił materiał dowodowy.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że WSA naruszył przepisy postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 145 § 2 w zw. z art. 135 w zw. z art 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 i art 191 O.p. w zw. z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT w zw. z art. 113 O.p.) poprzez błędną ocenę prawną i wadliwe zastosowanie przepisów.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylono decyzję
Zaskarżony wyrok został uchylony w całości i sprawa przekazana do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.

Przepisy (42)

Główne

O.p. art. 113

Ordynacja podatkowa

ustawa o VAT art. 15 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa art. 113

ustawa o VAT art. 15 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § § 4

Ordynacja podatkowa

ustawa o VAT art. 86

Ustawa o podatku od towarów i usług

ustawa o VAT art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a)

Ustawa o podatku od towarów i usług

ustawa o VAT art. 108 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

ustawa o VAT art. 106 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

P.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 3 § § 1 i § 2 pkt 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 199a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 153

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 122

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 191

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 210 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 3 § § 1 i § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 199a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o VAT art. 86

Ustawa o podatku od towarów i usług

ustawa o VAT art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a)

Ustawa o podatku od towarów i usług

ustawa o VAT art. 108 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

ustawa o VAT art. 106 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

P.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd pierwszej instancji zbyt pochopnie przyjął możliwość istnienia firmanctwa i wadliwie ocenił materiał dowodowy. • Skarżąca zarejestrowała się jako podatnik, wykonywała pewne czynności, czerpała zyski i udzieliła pełnomocnictwa, co wykluczało zastosowanie art. 113 O.p.

Odrzucone argumenty

Argumenty WSA dotyczące potrzeby zbadania firmanctwa i wadliwości postępowania organów podatkowych.

Godne uwagi sformułowania

Istotą sporu w rozstrzyganej sprawie jest ustalenie czy istniały przesłanki do tego aby uchylić decyzje organów podatkowych ze względu na występowanie okoliczności co do wystąpienia firmanctwa. • Wykładni cytowanego przepisu dokonano w szeregu orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego. • Od firmanctwa należy bowiem odróżnić prowadzenie spraw w granicach udzielonego pełnomocnictwa. • W tych okolicznościach nie może skarżąca uchylić się od odpowiedzialności podatkowej.

Skład orzekający

Arkadiusz Cudak

przewodniczący

Artur Mudrecki

sprawozdawca

Włodzimierz Gurba

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia firmanctwa w kontekście odpowiedzialności podatkowej VAT oraz prawidłowa ocena materiału dowodowego przez sądy administracyjne."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale jego wykładnia przepisów ma szersze zastosowanie w sprawach dotyczących firmanctwa i odpowiedzialności podatkowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonej kwestii firmanctwa w podatkach, co jest częstym problemem w praktyce. Wykładnia NSA dotycząca odróżnienia firmanctwa od zwykłego pełnomocnictwa jest cenna dla prawników.

Firmanctwo czy pełnomocnictwo? NSA rozstrzyga, kto odpowiada za VAT.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst