I FSK 412/08

Naczelny Sąd Administracyjny2008-11-06
NSApodatkoweWysokansa
VATimport towarówwartość celnazobowiązanie podatkowewygaśnięcie zobowiązaniazapłata podatkuprzedawnienieskarga kasacyjnaprawo celnepostępowanie podatkowe

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki, potwierdzając, że zapłata podatku VAT od importu towarów wygasza zobowiązanie, nawet jeśli decyzja organu jest nieostateczna, a późniejsze ustalenie wartości celnej nie wpływa na wygaśnięcie zobowiązania przez zapłatę.

Spółka zaskarżyła decyzje Dyrektora Izby Celnej dotyczące podatku VAT od importu towarów, twierdząc, że zapłata podatku wygasła zobowiązanie, a postępowanie jest przedawnione. Sąd pierwszej instancji oddalił skargi, uznając, że zapłata wygasza zobowiązanie, a przedawnienie nie ma zastosowania. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, opierając się na uchwale siedmiu sędziów NSA, która potwierdza, że zapłata podatku VAT od importu towarów wygasza zobowiązanie, nawet jeśli następuje w wyniku wykonania nieostatecznej decyzji organu pierwszej instancji.

Sprawa dotyczyła sporu o prawidłową wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług z tytułu importu leków. Spółka deklarowała zawyżoną wartość celną towarów, co skutkowało wydaniem przez organy celne decyzji ustalających nową, prawidłową wartość celną i w konsekwencji zobowiązanie podatkowe. Spółka argumentowała, że zapłata zadeklarowanego podatku VAT wygasiła zobowiązanie, a późniejsze decyzje organów były wydane po upływie terminu przedawnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi spółki, podzielając stanowisko organów, że zapłata podatku wygasiła zobowiązanie zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, a przedawnienie nie miało zastosowania w tej sytuacji, powołując się na uchwałę siedmiu sędziów NSA. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 59 § 1 pkt 1 i 9 O.p., art. 70 § 1 O.p.) oraz przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że kwestia wygaśnięcia zobowiązania podatkowego przez zapłatę, nawet w przypadku nieostatecznej decyzji organu pierwszej instancji, została rozstrzygnięta uchwałą NSA z dnia 8 października 2007 r. (sygn. akt I FPS 4/07). Sąd podkreślił, że zapłata podatku przez podatnika na podstawie zgłoszenia celnego również powoduje wygaśnięcie zobowiązania, a uchwała ta ma moc wiążącą dla sądów administracyjnych. W związku z tym zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego uznano za bezzasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, zapłata podatku VAT od importu towarów powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, także wówczas, gdy następuje w wyniku wykonania nieostatecznej decyzji organu pierwszej instancji.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na uchwale siedmiu sędziów NSA, która stwierdziła, że zapłata zaległości podatkowej wygasza zobowiązanie, niezależnie od tego, czy następuje na podstawie samoobliczenia, czy nieostatecznej decyzji organu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (25)

Główne

O.p. art. 59 § § 1 pkt 1 i 9

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 70 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

u.p.p.s.a. art. 187

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 269

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 121 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 208 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 233 § § 1 pkt 1 oraz 233 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

ustawa o VAT z 2004r. art. 33 § ust. 2

Ustawa z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług

ustawa o VAT z 2004r. art. 34 § ust. 4

Ustawa z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług

ustawa o VAT z 1993r. art. 2 § ust. 2

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

ustawa o VAT z 1993r. art. 6 § ust. 7

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

ustawa o VAT z 1993r. art. 15 § ust. 4

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

ustawa o VAT z 1993r. art. 11 § ust. 2

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

ustawa o VAT z 1993r. art. 11b

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

ustawa o VAT z 1993r. art. 11c

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 32 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 64 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 78 § zdanie pierwsze

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 2 u.p.p.s.a.) w związku z art. 121 § 1 O.p. poprzez błędną interpretację i zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej, naruszające pewność obrotu prawnego i zaufanie do organów. Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 2 u.p.p.s.a.) w związku z art. 208 § 1 O.p. poprzez oddalenie skarg na decyzje, które powinny być uchylone z powodu naruszenia dyspozycji art. 208 § 1 O.p. (umorzenie postępowania). Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 2 u.p.p.s.a.) w związku z art. 233 § 1 pkt 1) oraz art. 233 § 1 pkt 3) O.p. poprzez oddalenie skarg na decyzje, które winny być uchylone. Naruszenie prawa materialnego – art. 59 § 1 pkt 1) O.p. przez błędną wykładnię, zgodnie z którą zapłata zadeklarowanego podatku VAT w kwocie wyższej niż wynikająca z decyzji powoduje wygaśnięcie zobowiązania, co jest sprzeczne z Konstytucją RP. Naruszenie prawa materialnego – art. 59 § 1 pkt 9) O.p. przez niewłaściwe zastosowanie, tj. odmowę poddania dyspozycji przepisu stanu, w którym zobowiązanie nie wygasło przez zapłatę, a decyzje zostały wydane po upływie terminu przedawnienia. Naruszenie prawa materialnego – art. 70 § 1 O.p. przez błędną wykładnię, która zezwala na wydanie decyzji po upływie pięcioletniego terminu przedawnienia, co jest sprzeczne z Konstytucją RP.

Godne uwagi sformułowania

zobowiązanie, które wygasło na skutek zapłaty nie może wygasnąć po raz drugi na skutek przedawnienia zapłata zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego (...) także wówczas, gdy następuje w wyniku wykonania nieostatecznej decyzji organu I instancji Nie ma przy tym żadnych prawnych przesłanek do różnicowania skutków zapłacenia podatku wynikającego ze zgłoszenia celnego w stosunku do zobowiązania podatkowego wynikającego z decyzji.

Skład orzekający

Artur Mudrecki

sprawozdawca

Janusz Zubrzycki

członek

Marek Kołaczek

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że zapłata podatku VAT od importu towarów wygasa zobowiązanie, nawet jeśli następuje w wyniku nieostatecznej decyzji organu, a przedawnienie nie ma zastosowania do zobowiązania już wygasłego przez zapłatę."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z importem towarów i przepisami obowiązującymi w tamtym okresie, ale ogólna zasada wygaśnięcia zobowiązania przez zapłatę jest uniwersalna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia wygaśnięcia zobowiązania podatkowego przez zapłatę i jego relacji z przedawnieniem, co jest kluczowe dla praktyki podatkowej. Wyjaśnia, jak sądy interpretują te przepisy w kontekście importu towarów.

Zapłaciłeś VAT od importu? Zobowiązanie wygasło, nawet jeśli decyzja była nieostateczna!

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 412/08 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-11-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2008-02-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Mudrecki /sprawozdawca/
Janusz Zubrzycki
Marek Kołaczek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Inne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Wa 1534/07 - Wyrok WSA w Warszawie z 2007-11-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 187, art. 269
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art. 59 par 1 pkt 1 i 9
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia NSA Artur Mudrecki (sprawozdawca), Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Protokolant Iwona Wtulich, po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S.A. Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 1534/07 w sprawie ze skarg S.A. Spółki z o.o. w W. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 25 czerwca 2007 nr [...] w przedmiocie określenia prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oddalono skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami podatkowymi
1.1. Wyrokiem z dnia 30 listopada 2007r., sygn. akt III SA/Wa 1534/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi S. A. sp. z o.o. w W. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 25 czerwca 2007r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług.
Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny ustalony przez organy podatkowe w niniejszej sprawie.
1.2. Zaskarżonymi decyzjami Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Celnego II w W. z dnia 6 grudnia 2004 r., którymi określono spółce zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów.
Opisując stan faktyczny będący podstawą rozstrzygnięcia organ podał, że spółka dokonywała importu leków od kontrahentów zagranicznych, deklarując nieprawidłową (zawyżoną) wysokość ich wartości celnej. Taki stan był powodem wydania przez organy celne decyzji ustalających spółce nową wartość celną towaru. W prawomocnych orzeczeniach sądowych przesądzono o zasadności tych decyzji. Dlatego też konieczne stało się określenie w prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego, powstałego z mocy prawa w chwili powstania długu celnego.
Organ odwoławczy jako podstawę prawną decyzji powołał art. 33 ust. 2, art. 34 ust. 4 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), (dalej: ustawa o VAT z 2004r.) oraz art. 2 ust. 2, art. 6 ust. 7, art. 15 ust. 4 ustawy z 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50, ze zm.).
2. Skargi do Sądu pierwszej instancji
2.1. W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona wniosła o uchylenie ww. decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. oraz poprzedzających je decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając im naruszenie; 1) art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.) (dalej: O.p.) przez błędną wykładnię. Wadliwe było wyinterpretowanie, że zapłata w całości przez Spółkę deklarowanego przez nią podatku VAT powoduje wygaśnięcie zobowiązania w całości; 2) art. 59 § 1 pkt 9 O.p. przez niewłaściwe zastosowanie - nieuprawnioną odmowę poddania dyspozycji tego przepisu stanu, w którym zobowiązanie podatkowe nie wygasło w wyniku jego zapłaty przez Spółkę, a decyzje podatkowe zostały wydane po upływie 5-letniego terminu liczonego od końca roku, w którym dokonano zgłoszeń celnych. Co również narusza przepisy art. 2 oraz art. 32 ust. 1 w związku z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, 3) art. 70 § 1 O.p. przez jego błędną wykładnię. Uznanie, że zakresy wygaśnięcia zobowiązania podatkowego przez zapłatę i przez przedawnienie pokrywają się, co przy wcześniejszej zapłacie podatku powoduje brak możliwości powołania się na zarzut przedawniania prawa do wydania decyzji zmieniającej wysokość zobowiązania podatkowego. Interpretacja taka daje możliwość ingerowania w sferę samoobliczania w nieograniczonym czasie, a zatem z naruszeniem zasady demokratycznego państwa prawnego oraz zasady pewności obrotu prawnego; 4) art. 11 ust. 2 ustawy o VAT z 1993r. oraz art. 33 ust. 2 nowej ustawy o VAT przez odmowę uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, pomimo, że została ona wydana, w części dotyczącej określenia podatku VAT, z istotnym naruszeniem tych norm procesowych; 5) art. 121 § 1 O.p. - przez błędną interpretację i zastosowanie art. 59 § 1 pkt 1, art. 59 § 1 pkt 9 oraz art. 70 § 1 O.p. w sposób sprzeczny z obowiązkiem poszanowania przez organy pewności obrotu prawnego i nadmierną ingerencję w sferę praw Spółki do samookreślania swoich obowiązków podatkowych, 6) art. 208 § 1 O.p. przez odmowę umorzenia postępowania, mimo istnienia bezprzedmiotowości ze względu na upływ terminu przedawnienia, 7) art. 233 § 1 pkt 1 oraz 233 § 1 pkt 3 O.p. przez wydanie decyzji utrzymujących w mocy decyzje organu pierwszej instancji, chociaż winny być uchylone.
2.2. Zdaniem strony interpretacja art. 59 § 1 pkt 1 O.p. prowadzi do stwierdzenia, że do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego przez jego zapłatę dochodzi tylko wtedy, gdy zapłacono należne zobowiązania w kwocie określonej ostatecznie. Zgłoszenia celne nie określały natomiast należnego zobowiązania w sposób ostateczny. Gdyby przyjąć interpretację organu, zapłata podatku, który nie został określony w kwocie ostatecznej, pozbawiałaby podatnika postępowania odwoławczego. Strona dodała, że skoro organ dokonał obniżenia a nie podwyższenia zadeklarowanej przez Spółkę wartości celnej importowanych towarów, w art. 11c nowej ustawy o VAT nie można upatrywać podstawy prawnej do wydania decyzji obniżającej zadeklarowany przez Spółkę podatek należny z tytułu importu.
2.3. W odpowiedzi Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skarg.
3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji
3.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi oddalił. Sąd ten zgodził się z organami, że skoro wartość celna i dług celny zostały określone odrębnymi decyzjami ostatecznymi, to organy orzekające zobowiązane były przyjąć do podstawy opodatkowania wielkości wynikające z tych decyzji.
Sąd zaznaczył, że wprawdzie w rozpoznawanych sprawach organ pierwszej instancji w podstawach prawnych wydanych decyzji błędnie wskazał nieobowiązujący w chwili wydawania decyzji art. 11 ust. 2 ustawy o VAT z 1993r., zamiast art. 33 ust. 2 nowej ustawy o VAT, jednak nie można w tym wypadku twierdzić, iż decyzje te zostały wydane bez podstawy prawnej, skoro podstawa prawna istniała i wynikała z przepisu art. 33 ust. 2 nowej ustawy o VAT.
WSA podkreślił, że skoro zobowiązania w podatku VAT powstały z mocy prawa i zostały zapłacone, jak przyznaje Spółka w wysokościach wyższych, od tych które zostały określone w decyzjach Naczelnika Urzędu Celnego II w W. doręczonych Skarżącej w sposób prawidłowy, należało przyjąć, iż zgodnie z dyspozycją art. 59 § 1 pkt 1 O.p., zobowiązania w podatku od towarów i usług wygasły w całości wskutek zapłaty. W uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2003 r., sygn. akt FPS 8/03 stwierdzono, że zobowiązanie, które wygasło na skutek zapłaty nie może wygasnąć po raz drugi na skutek przedawnienia. Tym samym za bezzasadne należało uznać zarzuty strony skarżącej podniesione w uzasadnieniach skarg o naruszeniu porządku prawnego wyrażonego w powołanych przez stronę przepisach Konstytucji RP w zakresie pozbawienia podatnika postępowania odwoławczego, jak również w zakresie naruszenia art. 233 § 1 pkt 1 O.p. oraz art. 233 § 1 pkt 3 O.p., a także art. 208 § 1 O.p.
Oprócz wskazanej wyżej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji, przywołał uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2007 r., sygn. akt I FPS 4/07. Podniósł, że zawarta w nich argumentacja oznacza również bezzasadność zarzutów rozpoznawanych skarg, dotyczących naruszenia przepisów Konstytucji RP: art. 2, art. 7, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2. Dotyczy to także powołanych przez skarżącą przepisów Ordynacji podatkowej, a w szczególności art. 121 § 1, art. 70 § 1, art. 59 § 1 pkt 1 i 9 , jak też art. 208.
4. Skarga kasacyjna
4.1. Spółka zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
4.2. Skarga kasacyjna została oparta na naruszeniu:
I. przepisów postępowania, tj.; 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) (dalej; u.p.p.s.a.) w związku z art. 121 § 1 O.p.; naruszenie prawa w tym zakresie polegało na oddaleniu skarg na decyzje, w których dokonano: interpretacji i zastosowania przepisów art. 59 § 1 pkt 1), art. 59 § 1 pkt 9) oraz art. 70 § 1 O.p. w sposób sprzeczny z obowiązkiem poszanowania przez organy państwowe pewności obrotu prawnego; nadmiernej ingerencji w sferę praw Spółki do samookreślania swoich obowiązków podatkowych - tj. działań godzących w zaufanie do organów prowadzących postępowanie podatkowe; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 2 u.p.p.s.a. w związku z art. 208 § 1 O.p.; naruszenie prawa w tym zakresie polegało na oddaleniu skarg na decyzje, które podlegały uchyleniu ze względu na naruszenie w nich dyspozycji art. 208 § 1 O.p. nakazującej umorzenie postępowania, które stało się bezprzedmiotowe; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 2 u.p.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 pkt 1) oraz art. 233 § 1 pkt 3) O.p.; naruszenie prawa w tym zakresie polegało na oddaleniu skarg na decyzje, które winny być uchylone ze względu na nieuprawnione zastosowanie w nich dyspozycji art. 233 § 1 pkt 1 O.p. oraz wadliwe niezastosowanie się w nich do dyspozycji art. 233 § 1 pkt 3).
II. prawa materialnego, tj.; 1) art. 59 § 1 pkt 1) O.p. przez jego błędną wykładnię; WSA w skarżonym wyroku błędnie wyinterpretował z przedmiotowego przepisu normę, wedle której zapłata w całości przez Spółkę zadeklarowanego przez nią podatku VAT od importu towarów w kwocie wyższej aniżeli kwota wynikająca z decyzji podatkowej, w której stwierdza się zawyżenie zadeklarowanego zobowiązania i określa się należne (niższe od zadeklarowanego) zobowiązanie w podatku VAT od importu towarów, powoduje wygaśnięcie należnego zobowiązania podatkowego w całości. Wykładnia art. 59 § 1 pkt 1) O.p. dokonana przez WSA w skarżonym wyroku jest sprzeczna z zasadą demokratycznego państwa prawnego, jaka wynika z art. 2 Konstytucji RP, "zasadą sprawiedliwości proceduralnej" ustanowioną w art. 78 (zdanie pierwsze) Konstytucji RP oraz zasadą równej ochrony praw wynikającą z art. 32 ust. 1 w związku z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP; 2) art. 59 § 1 pkt 9) O.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. nieuprawnioną odmowę poddania dyspozycji tego przepisu stanu, w którym zobowiązanie podatkowe w podatku VAT od importu towarów nie wygasło w wyniku jego zapłaty przez Spółkę, a ostateczne decyzje podatkowe zostały wydane po upływie terminu 5-letniego liczonego od końca roku w którym dokonano zgłoszeń celnych; 3) art. 70 § 1 o.p. przez jego błędną wykładnię; nieuprawnionym było wywiedzenie z przedmiotowego przepisu normy, która zezwala - w sytuacji zadeklarowania i wpłaty w całości przez Spółkę podatku VAT od importu towarów w kwocie wyższej aniżeli skonkretyzowane w decyzjach podatkowych I-ej instancji, w których określono należne zobowiązanie w podatku VAT od importu towarów w niższej wysokości od zadeklarowanego, zapłaconego, a następnie rozliczonego przez Spółkę jako podatek naliczony - na wydanie decyzji podatkowych organów II-ej instancji utrzymujących w mocy decyzje organów I-ej instancji mimo upływu pięcioletniego terminu przewidzianego tym przepisie. Wykładnia art. 70 § 1 o.p. zaprezentowana przez WSA w skarżonym wyroku jest sprzeczna również z zasadą demokratycznego państwa prawnego, jaka wynika z art. 2 Konstytucji RP, zasadą legalizmu wynikającą z art. 7 Konstytucji RP, zasadą proporcjonalności wywodzącą się z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, oraz zasadą równej ochrony praw zawartą w art. 32 ust. 1 w związku z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP.
4.3. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor dodał, że prawidłowość dokonanej przez spółkę wykładni art. 59 § 1 pkt 1 O.p. znajduje potwierdzenie w wyrokach sądów administracyjnych. Wskazał tutaj na wyroki o sygnaturze akt; FSK 481/04, III SA 1106/03, I SA/Rz 642/06, I SA/Rz 416/06, I SA/Rz 488/07.
Według strony nieuprawnione było nawiązanie przez WSA do uchwały NSA podjętej 6 października 2003r., zaś stawianie tezy, że stwierdzenie nie przedawnienia się prawa organów podatkowych orzekania w przedmiotowej sprawie "było korzystne dla Spółki i umożliwia podatnikowi uzyskanie zwrotu nadpłaconego podatku" świadczy o nieprawidłowym rozpoznaniu istoty problemu. Również treść uchwały z dnia 8 października 2007 roku, sygn. akt I FPS 04/07, nie może być uznana za adekwatną dla rozstrzygania kwestii prawnych przedmiotowej sprawy.
Spółka wyraziła stanowisko, że interpretacja art. 59 § 1 pkt 1 O.p. dokonana przez WSA tworzy nieuprawnione, kryterium różnicowania podatników w prawie do korzystania z prawa do godziwego ryzyka prawnego wynikającego z zasady pewności obrotu prawnego. Gorsze traktowanie podatników wywiązujących się z obowiązków wynikających z określonego zdarzenia prawnopodatkowego, aniżeli podatników od takich obowiązków skutecznie się uchylających, nie może być uznane za prawidłowe w świetle norm art. 32 ust. 1 w związku z art. 64 ust. 2 oraz art. 2 Konstytucji RP.
Strona zaznaczyła, że za potrzebą zastosowania art. 70 § 1 O.p., do stanu faktycznego i prawnego identycznego jak w przedmiotowej sprawie, opowiedziano się również w wyroku z dnia 23 listopada 2006r., sygn. akt I SA/Rz 642/06, i z dnia 30 kwietnia 2007r., sygn. akt I SA/Rz 416/06.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
5.1. Z uwagi na to, że zarzuty procesowe sformułowane w skardze kasacyjnej nie kwestionują stanu faktycznego sprawy, lecz dokonaną w ramach tegoż stanu ocenę prawną w sferze prawa materialnego, jako pierwsze wymagają oceny zarzuty naruszenia przepisów tegoż prawa.
5.2. W ramach zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego – art. 59 § 1 pkt 1 i 9 O.p. oraz art. 70 § 1 O.p. - autor skargi kasacyjnej starał się podważyć pogląd organów podatkowych zaakceptowany przez Sąd pierwszej instancji, że zapłata wykazanego w zgłoszeniu celnym zobowiązania podatkowego z tytułu importu towarów w okresie 5 lat od końca roku, w którym dokonano tegoż zgłoszenia powoduje wygaśnięcie zobowiązania (art. 59 § 1 pkt 1 O.p.), wykluczające możliwość jego wygaśnięcia z tytułu przedawnienia (art. 59 § 1 pkt 9 O.p.) – w zakresie zapłaconej kwoty podatku.
5.3. Wbrew twierdzeniu skargi kasacyjnej powyższe zagadnienie zostało rozstrzygnięte uchwałą NSA z dnia z dnia 8 października 2007 r. (sygn. akt I FPS 4/07, ONSAiWSA 2008/1/4), w której stwierdzono, że zapłata zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 O.p. w brzmieniu obowiązującym w 2002 r. także wówczas, gdy następuje w wyniku wykonania nieostatecznej decyzji organu I instancji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Już zatem z samej tezy tej uchwały (por. zwrot "także wówczas") wynika, że odnosi się ona do każdej formy zapłaty podatku (zaległości podatkowej), zarówno wynikającej z samoobliczenia podatku (w tym w ramach zgłoszenia celnego), jak i z nieostatecznej decyzji organu pierwszej instancji.
5.4. Jak trafnie wskazano w wyroku NSA z dnia 13 marca 2008 r. (sygn. akt I FSK 235/07), aczkolwiek zagadnienie prawne rozstrzygnięte tą uchwałą nie jest tożsame z zagadnieniem wyłaniającym się w niniejszej sprawie, to zasadnicza kwestia, wspomnianej wyżej relacji zapłaty i przedawnienia do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, jest analogiczna.
5.5. W art. 11 ust. 1 i ust. 2 ustawy o VAT z 1993 r. (w brzmieniu obowiązującym w 1999 r.) postanowiono, że podatnicy, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3 i 3a, są obowiązani do obliczenia i wykazania w zgłoszeniu celnym kwoty podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, z uwzględnieniem obowiązujących stawek, a organ celny jest obowiązany do sprawdzenia kwoty podatków wykazanych przez podatnika w zgłoszeniu celnym. Tylko wtedy, gdy kwoty podatków zostały wykazane przez podatnika nieprawidłowo, organ celny obliczał te kwoty w prawidłowej wysokości i wykazywał je w zgłoszeniu celnym. W takich przypadkach organ celny był obowiązany do poboru podatków należnych z tytułu importu towarów oraz wpłaty kwoty tych podatków na rachunek urzędu skarbowego, właściwego ze względu na siedzibę organu celnego (ust. 5), co oznacza, że pełnił w tym zakresie funkcję płatnika.
5.6. Wynika z tego, że zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów powstawało z mocy prawa poprzez zaistnienie okoliczności określonych w art. 6 ust. 7 i 7a ustawy o VAT z 1993 r., z którymi ustawa łączy powstanie obowiązku podatkowego, a tym samym zobowiązania podatkowego. Podatnik zobowiązany był do samoobliczenia podatku pod nadzorem organu celnego, który miał prawo i obowiązek korygować wyliczenia podatnika i jako płatnik dokonać poboru i wpłaty podatku na rachunek urzędu skarbowego. Ten ostatni natomiast – stosownie do art. 11b i art. 11c ustawy o VAT z 1993 r. – miał obowiązek ingerencji jedynie w przedmiocie ustalenia wielkości zaistniałego już zobowiązania podatkowego lub uznania nieistnienia obowiązku podatkowego oraz w sprawie zwrotu niesłusznie pobranej kwoty.
5.7. Nie ma przy tym żadnych prawnych przesłanek do różnicowania skutków zapłacenia podatku wynikającego ze zgłoszenia celnego w stosunku do zobowiązania podatkowego wynikającego z decyzji. Zróżnicowanie takie w szczególności nie wynika z przepisów art. 59 § 1 pkt 1 i art. 60 § 1 O.p., normujących kwestie zapłaty podatku.
5.8. Wskazuje to, że zapłata kwoty podatku przez podatnika na podstawie jego deklaracji w zgłoszeniu celnym również powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów, z przyczyn naprowadzonych w uzasadnieniu przywołanej wyżej uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2007 r.
5.9. Powyższa uchwała jest uchwałą tzw. konkretną, bowiem podjęta została w następstwie wniesienia konkretnego pytania prawnego na podstawie art. 187 § 1 u.p.p.s.a. Jednakże jej moc wiążąca nie odnosi się tylko do konkretnej sprawy. Otóż uchwały konkretne posiadają w innych sprawach sądowoadministracyjnych także ogólną moc wiążącą, na co wskazuje art. 269 u.p.p.s.a. Stosownie do powołanego przepisu jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 stosuje się odpowiednio. Ogólna moc wiążąca uchwały powoduje, iż wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których miałby być stosowany interpretowany przepis /por. A. Skoczylas "Działalność uchwałodawcza Naczelnego Sądu Administracyjnego" C. H. Beck Warszawa 2004, s. 221 i nast./. Pogląd wyrażony w konkretnej uchwale NSA może zostać zmieniony tylko stosowaną uchwałą takiego samego składu NSA.
5.10. Uwzględniając zatem art. 269 § 1 u.p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, podobnie jak uczynił to Sąd pierwszej instancji, akceptuje w niniejszej sprawie poglądy wyrażone w powyższej uchwale, które – wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej naruszenia ww. przepisu – w pełni znajdują zastosowanie również na tle stanu faktycznego niniejszej sprawy, co zarzut ten czyni całkowicie chybionym.
5.11. Powoduje to brak podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej w zakresie zarzutów skargi kasacyjnej, wskazujących na naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 59 § 1 pkt 1 i 9 O.p. oraz art. 70 § 1 O.p. - gdyż jak wynika z powyższej uchwały, z powodów podniesionych w skardze kasacyjnej, nie mogło dojść do naruszenia przepisów wskazanych w tych zarzutach.
5.12. Stwierdzenie z powyższych względów bezzasadności zarzutów naruszenia art. 59 § 1 pkt 1 i 9 i art. 70 § 1 O.p. skutkuje w konsekwencji również bezzasadnością zarzutów naruszenia przepisów postępowania, skoro zarzuty te, odwoływały się do naruszeń prawa materialnego, które nie miało miejsca. Wskazać przy tym należy, że Sąd pierwszej instancji uzasadnił w pełni prawidłowo swoje stanowisko w mniejszej sprawy, zgodnie z wymogami art. 141 § 4 u.p.p.s.a., zwłaszcza odnośnie braku podstaw do zastosowania art. 70 § 1 O.p.
5.13. Tym samym skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw w rozumieniu art. 174 u.p.p.s.a., co powoduje, że NSA na podstawie art. 184 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI