I FSK 1556/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-02-07
NSApodatkoweŚredniansa
VATpodatek od towarów i usługpostępowanie podatkoweskarga kasacyjnabraki dowodoweuchylenie decyzjiponowne rozpatrzenie sprawyordynacja podatkowa

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki w likwidacji w sprawie VAT za 2011 r., uznając, że organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu I instancji z powodu braków dowodowych.

Spółka w likwidacji zaskarżyła decyzję Dyrektora IAS uchylającą decyzję organu I instancji w sprawie podatku VAT za 2011 r. WSA w Warszawie oddalił skargę spółki, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo wskazał na braki dowodowe i konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy. NSA oddalił skargę kasacyjną spółki, potwierdzając, że organ odwoławczy precyzyjnie określił okoliczności faktyczne do zbadania i że organ I instancji nie zgromadził kompletnego materiału dowodowego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej T. sp. z o.o. w likwidacji od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS). DIAS uchylił decyzję organu I instancji w sprawie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe 2011 r., wskazując na braki dowodowe i konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy. Spółka zarzucała organowi odwoławczemu naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 233 § 2 i art. 210 § 4, twierdząc, że nie wskazano precyzyjnie okoliczności faktycznych do zbadania. WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając, że decyzja DIAS była prawidłowa, a organ wywiązał się z nałożonych obowiązków, wskazując na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, również oddalił ją. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy precyzyjnie określił czynności dowodowe do przeprowadzenia, w tym zgromadzenie dowodów na przebieg transakcji, powiązania między kontrahentami oraz przesłuchanie świadków. NSA stwierdził, że zarzuty spółki opierały się na obawach co do skrupulatności organu I instancji, a nie na wadach decyzji organu odwoławczego. Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 233 § 2 O.p., a organ I instancji nie zgromadził kompletnego materiału dowodowego, co uzasadniało uchylenie jego decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ odwoławczy prawidłowo wskazał okoliczności faktyczne do zbadania, w tym konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o dowody obrazujące przebieg transakcji, powiązania między kontrahentami oraz przesłuchanie świadków.

Uzasadnienie

NSA uznał, że decyzja organu odwoławczego precyzyjnie określiła zakres postępowania dowodowego, nawiązując również do wcześniejszych zaleceń kasatoryjnych, co wypełniło dyspozycję art. 233 § 2 O.p.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

O.p. art. 233 § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

O.p. art. 210 § § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

ustawa o VAT art. 108 § § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

ustawa o VAT art. 99

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zarzut, że organ odwoławczy nie wskazał precyzyjnie okoliczności faktycznych do zbadania przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zarzut, że organ odwoławczy nie wskazał, czy zarzuty odwołania dotyczące naruszenia art. 187 § 1 i art. 122 O.p. są zasadne. Zarzut, że organ odwoławczy, mimo odwołania się do wyroku TSUE C-189/18, nie wskazał, jakie działania w związku z tym orzeczeniem powinien podjąć organ I instancji.

Godne uwagi sformułowania

organ I instancji w toku dotychczasowego postępowania nie zgromadził kompletnego materiału dowodowego, który pozwalałby na rzetelne zrekonstruowanie stanu faktycznego i jego ocenę w odniesieniu do transakcji wskazanych na zakwestionowanych przez niego fakturach. zarzuty strony opierają się raczej na obawach co do skrupulatności wywiązania się organu I instancji ze wskazań decyzji kasatoryjnej oraz na wyobrażeniach strony co do ponownego rozpatrywania sprawy i jej możliwego wyniku, a nie na rzeczywistych wadach tkwiących w zaskarżonej decyzji.

Skład orzekający

Adam Nita

sędzia WSA (del.)

Bartosz Wojciechowski

sędzia NSA (spr.)

Marek Kołaczek

sędzia NSA (przewodniczący)

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku organu odwoławczego do precyzyjnego wskazania okoliczności faktycznych do zbadania przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (art. 233 § 2 O.p.) oraz oceny kompletności materiału dowodowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wielokrotnego uchylania decyzji i konieczności uzupełniania materiału dowodowego w postępowaniu podatkowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje długotrwałe postępowanie podatkowe i problemy z kompletnością materiału dowodowego, co jest częstym problemem w praktyce.

Długie postępowanie VAT: Czy organ odwoławczy zawsze musi precyzyjnie wskazać, co badać?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 1556/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Adam Nita
Bartosz Wojciechowski /sprawozdawca/
Marek Kołaczek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Wa 1001/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-02-24
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 900
art. 233 § 2, art. 210 § 4, art. 122 w zw. z art. 187 § 1, art. 121 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski (spr.), Sędzia WSA (del.) Adam Nita, Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 1001/20 w sprawie ze skargi T. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 3 marca 2020 r. nr 1401-IOV-1.4103.180.2019.EN w przedmiocie uchylenia w całości decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2011 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od T. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu I instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami podatkowymi
1.1. Wyrokiem z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 1001/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. (dalej: spółka, skarżąca, strona) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 3 marca 2020 r. w przedmiocie uchylenia w całości decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2011 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Stan sprawy był następujący.
1.2. Postanowieniem z 13 lutego 2012 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K. wszczął postępowanie kontrolne wobec spółki w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za okres od lutego do czerwca 2011 r. W toku postępowania kontrolnego, na podstawie dokumentów strony przekazanych przez Prokuraturę Okręgową w K., stwierdzono, że spółka wystawiła faktury VAT na rzecz "W." Sp. z o.o., których przedmiotem byty usługi z zakresu konstruowania i naprawy urządzeń dźwigowych oraz na rzecz "D." K. S., które dotyczyły świadczenia usług budowlanych. Ponadto ustalono, iż spółka wystawiała na rzecz "T2." Sp. z o.o. faktury VAT dotyczące sprzedaży żelazomolibdenu, który nabywała od czeskiego podmiotu "M." s.r.o.
Postępowanie kontrolne zakończono decyzją z 8 lipca 2013 r., w której organ I instancji określił zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do czerwca 2011 r. w wysokości 0 zł oraz kwoty podatku od towarów i usług do wpłaty z tytułu faktur wystawionych w miesiącach od lutego do czerwca 2011 r. na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, z późn. zm., dalej: ustawa o VAT).
1.3. Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji DIAS wydał decyzję z 17 kwietnia 2014 r., którą uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
DIAS wskazał, iż przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ I instancji winien, za pomocą dostępnych środków dowodowych, w sposób jednoznaczny wyjaśnić, czy faktury VAT wystawione przez spółkę nie dokumentowały faktycznych usług i dostaw towaru zaistniałych pomiędzy stronami, czy też nie odzwierciedlały one żadnych rzeczywistych transakcji.
1.4. Od ww. decyzji strona wniosła 14 maja 2014 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1956/14 oddalił skargę.
1.5. Od ww. wyroku strona wniosła skargę kasacyjną z 10 lipca 2015 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 16 maja 2017 r., sygn. akt I FSK 1727/15 oddalił skargę kasacyjną. Zatem ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stał się prawomocny od 16 maja 2017 r.
1.6. Po ponownym rozpatrzeniu przedmiotowej sprawy, Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. decyzją z 11 kwietnia 2018 r. określił stronie kwoty różnicy podatku od towarów i usług do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za luty, marzec, kwiecień, maj i czerwiec 2011 r. oraz kwoty podatku do zapłaty, o którym mowa w art. 108 ustawy o VAT za ww. miesiące.
W uzasadnieniu ww. decyzji wskazano, że Uchwałą Zgromadzenia Wspólników z 18 listopada 2016 r. rozwiązano T. Sp. z o.o. i postawiono ją w stan likwidacji.
W świetle zgromadzonego materiału dowodowego NUCS stwierdził, iż strona nie wykonywała usług budowlanych fakturowanych na "D." K. S., jak również usług z zakresu budowy urządzeń dźwigowych fakturowanych na W. Sp. z o.o. Ponadto faktury VAT wystawione na rzecz "T2." Sp. z o.o., dotyczące sprzedaży żelazomolibdenu, nie dokumentowały rzeczywiście zaistniałych transakcji, z uwagi na fikcyjność transakcji jego nabycia od podmiotu czeskiego "M." s.r.o. Zdaniem NUCS strona świadomie uczestniczyła w grupie podmiotów, dokonujących oszustw podatkowych typu karuzelowego, pełniąc funkcję "znikającego podatnika". W tych okolicznościach NUCS ocenił, że faktury VAT wystawione na rzecz ww. podmiotów nie dotyczyły faktycznie zaistniałych transakcji, a więc nie mogły one być częścią rozliczenia podatku w trybie art. 99 ustawy o VAT. W związku z powyższym, obowiązek zapłaty podatku wykazanego w fakturach VAT wynika z regulacji art. 108 ust. 1 ustawy o VAT
1.7. Po rozpoznaniu odwołania DIAS decyzją z 17 września 2018 r. utrzymał w mocy ww. zaskarżoną decyzję.
1.8. Na powyższe rozstrzygnięcie strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z 25 lipca 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 2732/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił rozstrzygnięcie organu odwoławczego.
W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż organy nie przeprowadziły w pełni postępowania dowodowego i nie zebrały materiału dowodowego, z którego wynikałoby, że zaskarżona decyzja została oparta na kompletnym materiale dowodowym, a wszelkie okoliczności faktyczne, mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zostały wyjaśnione i potwierdzają prawidłowość stanowiska organu podatkowego zawartego w decyzji.
1.9. Po ponownym rozpatrzeniu odwołania organ odwoławczy decyzją z 3 marca 2020 r. uchylił w całości ww. decyzję NUS i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał w pierwszej kolejności, że w dacie wydania niniejszej decyzji termin przedawnienia za okresy objęte skarżoną decyzją jeszcze nie upłynął, co oznacza możliwość procedowania w niniejszej sprawie.
Organ stwierdził, że zgodnie z wiążącym w niniejszej sprawie wyrokiem WSA w Warszawie z 25 lipca 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 2732/18 oraz wbrew twierdzeniom organu I instancji, ustalony w sprawie stan faktyczny nie został ustalony w sposób dający podstawę do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia. Materiał dowodowy w istocie nie został uzupełniony w toku ponownego rozpatrywania sprawy, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w decyzji kasatoryjnej.
Mając na uwadze liczne błędy i braki w przeprowadzonym postępowaniu, DIAS stwierdził, że zasadnym jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznej części, bowiem organ I instancji w toku dotychczas prowadzonego postępowania nie zgromadził kompletnego materiału dowodowego, który pozwalałby na rzetelne zrekonstruowanie stanu faktycznego i jego ocenę w odniesieniu do transakcji wskazanych na zakwestionowanych przez niego fakturach.
2. Skarga do Sądu I instancji
2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca sformułowała żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji organu odwoławczego oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie:
- art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm., dalej: O.p.) poprzez wadliwe zastosowanie tego przepisu prawa wskutek wskazania czynności, które należy dokonać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, a które to czynności mogły być przeprowadzone przez organ odwoławczy w toku postępowania odwoławczego;
- art. 210 § 4 w związku z art. 233 § 2 O.p. poprzez brak odniesienia w skarżonej decyzji do istotnych kwestii wskazanych przez skarżącą w toku postępowania odwoławczego oraz wynikających z zebranego materiału dowodowego skutkujący wadliwym wskazaniem czynności, które winny zostać podjęte przez organ I instancji w toku ponownego rozpatrywania sprawy.
2.2. DIAS w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
3. Wyrok Sądu I instancji
3.1. Sąd skargę oddalił.
3.2. Zdaniem WSA zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a organ wywiązał się z powinności, jakie nakłada art. 233 § 2 O.p. wobec treści decyzji kasatoryjnej.
3.3. Organ prawidłowo ustalił, że - w dacie wydawania skarżonej decyzji - zobowiązania, będące przedmiotem sprawy nie są objęte przedawnieniem. Kwestia ta nie jest zresztą obecnie przedmiotem sporu.
3.4. Z analizy uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż podstawą uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania jej do ponownego rozpatrzenia były istotne braki w zgromadzonym materiale dowodowym. Ponownie analizując sprawę organ odwoławczy doszedł do trafnego przekonania, że zgromadzony materiał dowodowy nie jest wystarczający do rozstrzygnięcia w zakresie prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług.
3.5. Jak wynika ze skarżonej decyzji za - wiążącym w niniejszej sprawie - wyrokiem Sądu z 25 lipca 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 2732/18, DIAS stwierdził, że "wbrew twierdzeniom organu I instancji, ustalony w sprawie stan faktyczny nie został ustalony w sposób dający podstawę do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia. Materiał dowodowy w istocie nie został uzupełniony w toku ponownego rozpatrywania sprawy, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w decyzji kasatoryjnej". Stronie umyka więc, że tym samym, organ powraca do zaleceń, które wyraził już w swojej wcześniejszej (pierwszej) decyzji kasatoryjnej z 17 kwietnia 2014 r. Przypomnieć należy, że WSA w Warszawie wyrokiem z 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1956/14 oddalił skargę na tę decyzję, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 16 maja 2017 r., sygn. akt I FSK 1727/15 oddalił skargę kasacyjną.
W decyzji z 17 kwietnia 2014 r. organ odwoławczy wskazał, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ I instancji winien, za pomocą dostępnych środków dowodowych, w sposób jednoznaczny wyjaśnić, czy faktury VAT wystawione przez spółkę nie dokumentowały faktycznych usług i dostaw towaru zaistniałych pomiędzy stronami, czy też nie odzwierciedlały one żadnych rzeczywistych transakcji. W sytuacji stwierdzenia przez organ I instancji, w oparciu o pełny materiał dowodowy, że transakcje, których dotyczą kwestionowane faktury, nie miały rzeczywistego charakteru, organ podatkowy winien ustalić u kontrahentów podatnika, czy zostały one wprowadzone do obrotu prawnego. Celem dokonania ustaleń w zakresie wprowadzenia do obrotu prawnego faktur VAT winny zostać zgromadzone i poddane analizie dokumenty kontrahentów, np. rejestry zakupów, deklaracje podatkowe. Ponadto, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ I instancji winien odnieść się do zarzutu spółki o niekompletności materiału dowodowego, na którym oparte zostały ustalenia zaskarżonej decyzji, jak również winien poddać analizie i weryfikacji twierdzenia zawarte w piśmie W. z 23 lipca 2012 r.
Te zalecenia kasatoryjne wyrażone w decyzji organu odwoławczego z 17 kwietnia 2014 r są więc nadal aktualne w toku ponownego rozpatrywania sprawy. Skarżąca błędnie uważa, że zalecenia kasatoryjnie zamykają się jedynie w zakresie tych okoliczności, które organ odwoławczy wypunktował w zaskarżonej decyzji.
3.6. O tym, że organ I instancji nie wywiązał się z zaleceń pierwszej decyzji kasatoryjnej, zdaniem DIAS świadczy choćby kwestia przesłuchania K. P. na okoliczność wystawiania przez skarżącą zakwestionowanych faktur VAT i zdarzeń gospodarczych mających je udokumentować. Tę kwestię organ odwoławczy przywołuje jedynie jako przykład, jakie zalecenia kasatoryjne organ I instancji wcześniej (17 kwietnia 2014 r.) otrzymał, a z czego się nie wywiązał.
Jak wynika z zaskarżonej decyzji "Analogiczne zastrzeżenia należy odnieść do zaleceń w zakresie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu stwierdzenia, czy faktury wystawione na rzecz "D." nie dokumentują żadnych realnych transakcji, czy też usługi zostały zrealizowane, lecz faktury - stwierdzają odmienny przebieg zdarzeń". Tu ponownie organ odwoławczy nawiązuje więc do zaleceń sformułowanych w pierwszej decyzji kasatoryjnej.
Organ odwoławczy wyraźnie wskazuje, że należy "wyjaśnić kwestie ewentualnego wykonania usług montażowo-budowlanych, objętych kwestionowanymi "fakturami przez wskazanego przez skarżącą podwykonawcę – "P." Sp. z o.o. Organ nie przeprowadził postępowania dowodowego w tym przedmiocie. Jak wskazywała spółka, podmiot ten mógł być również dostawcą towarów zbywanych przez stronę w okresie objętym zaskarżoną decyzją i mógł mieć związek z transakcjami prowadzonymi w 2011 r., zatem w ocenie organu okoliczność ta również powinna zostać wyjaśniona i znaleźć swoje odzwierciedlenie w decyzji".
DIAS uważa, że "konieczne jest więc uzupełnienie materiału dowodowego o dowody obrazujące przebieg zakwestionowanych transakcji oraz powiązania między kontrahentami, w tym także o dostępne dowody z postępowań prowadzonych wobec kontrahentów spółki oraz innych uczestników obrotu żelazomolibdenem ("T2." sp. z o.o.). Jako zasadne uznać należy podjęcie czynności w celu ustalenia, czy faktury wystawione przez skarżącą na rzecz T2. zostały wprowadzone do obrotu (doręczone tej spółce)".
3.7. Z treści skarżonej decyzji nie można wywieść, że zalecenia kasatoryjne zamykają się w kwestii: przesłuchania K.P., K. S., treści i mocy decyzji wobec P2. (uchylonych prawomocnym wyrokiem Sądu), niewłączenia materiału dowodowego zebranego w postępowaniu prowadzonego wobec T2. i brak materiałów źródłowych co do tego podmiotu, brak materiałów źródłowych obrazujących powiązania osobowe podmiotów uczestniczących w transakcjach.
Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organ odwoławczy wskazał okoliczności faktyczne, które ma wyjaśnić organ I instancji. Niektóre z tych okoliczności egzemplifikuje w skarżonej decyzji, inne zaś okoliczności wskazuje, przez nawiązanie do swojej pierwszej decyzji kasacyjnej, której wskazówki nie zostały w pełni wykonane.
Z faktu, że organ nie wymienił wprost w skarżonej decyzji niektórych kwestii podnoszonych przez stronę (braku zgromadzenia przez organ I instancji dokumentacji źródłowej skarżącej, braku przesłuchania A. P. na okoliczność posiadania dokumentacji źródłowej skarżącej; braku dokonania czynności zmierzających do ustalenia, czy istnieją materialne dowody na wykonanie przez skarżącą usług i dostaw na rzecz W.; braku sprawdzenia, czy W. wprowadziła do magazynu towary) nie można wywodzić, że organ odwoławczy te kwestie bagatelizuje i uważa za nieistotne albo zwalnia organ I instancji z ich badania. To, że te kwestie nie zostały wymienione wprost w decyzji kasacyjnej, nie oznacza, że organ I instancji nie jest zobligowany do ustalenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, tj. także tych, które nie zostały wprost wskazane w decyzji kasacyjnej, pierwszej lub drugiej.
3.8. Skarżąca zarzuca też, że organ odwoławczy nie wskazał, jakie czynności dowodowe powinny być dokonane w toku ponownego rozpatrzenia sprawy.
Okazuje się, że tam gdzie zdefiniowanie takiej konkretnej czynności dowodowej było możliwe (przesłuchanie), wskazano na nią w skarżonej decyzji. Poza tym, organ odwoławczy wskazuje, jakie okoliczności faktyczne mają być ustalone.
3.9. Przypomnieć należy, że w wyroku WSA w Warszawie z 25 lipca 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 2732/18 Sąd wskazał, że wyrażone w nim "wskazania w żadnym razie nie ograniczają inicjatywy dowodowej DIAS, a w interesie skarżącej leży jak najszersza współpraca w gromadzeniu dowodów". W kwestii zastosowania art. 229 O.p. wskazany wyrok pozostawia jednak swobodę DIAS: "W przypadku natomiast konieczności, w zależności od zakresu uzupełnienia postępowania dowodowego oraz ustaleń faktycznych i prawnych, organ odwoławczy władny jest samodzielnie podjąć decyzję o uchyleniu decyzji organu I instancji", co znalazło wyraz w skarżonej decyzji.
3.10. Reasumując, zdaniem Sądu, luki w gromadzeniu materiału dowodowego wytknięte organowi I instancji w treści skarżonej decyzji są na tyle poważne, że wykracza to poza zakres możliwego uzupełniania dowodów i materiałów w trybie zastosowania art. 229 O.p. Prawomocne wyroki sądów potwierdzają zasadność wydania I decyzji kasacyjnej oraz to, że materiał dowodowy w istocie nie został uzupełniony w toku ponownego rozpatrywania sprawy. Organ I instancji nie zgromadził pełnego materiału dowodowego, który w ocenie organu odwoławczego należało zebrać w niniejszej sprawie, co przekraczało ramy dodatkowego postępowania uzupełniającego, które można by zarządzić w ramach postępowania odwoławczego.
Mając na względzie powyższe, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, organ odwoławczy wskazał okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym jej rozpatrzeniu, a więc wywiązał się z obowiązku wskazanego w art. 233 § 2 O.p. Te zalecenia wynikają z całości wywodu zaskarżonej decyzji, także w tym zakresie, w jakim nawiązano do pierwszej decyzji kasacyjnej, co podsumowano w konkluzji decyzji wskazując, że organ I instancji ma dysponować "kompletnym materiałem dowodowym". Tam gdzie było to możliwe wskazano konkretne środki dowodowe, jakie należy przeprowadzić – zalecenie przesłuchania świadków.
Z faktu, że organ nie wymienił wprost w skarżonej decyzji niektórych kwestii podnoszonych przez stronę w toku postępowania nie można wywodzić naruszenia art. 233 § 2 O.p. oraz naruszenia art. 210 § 4 O.p.
4. Skarga kasacyjna
4.1. Powyższy wyrok został w całości zaskarżony przez spółkę, która zarzuciła mu naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 233 § 2 i art. 210 § 4 O.p. oraz w związku 187 § 1, art. 122, art. 191 i art. 121 § 1 O.p. poprzez nieuchylenie skarżonej decyzji pomimo, iż w decyzji tej Dyrektor Izby Skarbowej we Wrocławiu nie wskazał precyzyjnie okoliczności faktycznych, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy oraz nie wskazał, czy zarzuty odwołania związane z naruszeniem art. 187 § 1 i art. 122 O.p. są zasadne. Istotny wpływ naruszenia ww. przepisów prawa na wynik sprawy polega na tym, że WSA w Warszawie: wadliwie uznając, że uzasadnienie skarżonej decyzji nie narusza art. 210 § 4 O.p. oraz wadliwie uznając, że organ prawidłowo zastosował art. 233 § 2 tejże ustawy, nie uchylił decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 3 marca 2020 r.
4.2. Kasator wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia; zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Podatnik zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
4.3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów na rzecz organu.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
5.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
5.2. Wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie nie można uznać, że w decyzji organu II instancji z 3 marca 2020 r. nie wskazano precyzyjnie okoliczności faktycznych, które należy zbadać przy ponownym rozpatrywaniu sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że organ odwoławczy, uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, nakazał uzupełnienie materiału dowodowego o szereg czynności, w tym o zgromadzenie dowodów obrazujących przebieg kwestionowanych transakcji oraz powiązania między kontrahentami, w tym także o dostępne dowody z postępowań prowadzonych wobec kontrahentów spółki oraz innych uczestników obrotu żelazomolibdenem (T2. sp. z o.o.), podjęcie czynności w celu ustalenia czy faktury wystawione przez skarżącą na rzecz "T2." zostały wprowadzone do obrotu (doręczone tej spółce), wyjaśnić kwestie ewentualnego wykonania usług montażowo-budowlanych, objętych kwestionowanymi fakturami przez wskazanego przez skarżącą podwykonawcę – P. Sp. z o.o., podjęcie próby przesłuchania w charakterze świadka K. P. i K. S. na okoliczności wskazane w decyzji kasatoryjnej z dnia 17 kwietnia 2014 r. (tj. wystawiania faktur VAT i zdarzeń gospodarczych mających je udokumentować). Na stronach 19-24 (tom III akt administracyjnych) decyzji z dnia 3 marca 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie odniósł się precyzyjnie do wszystkich istotnych aspektów sprawy, wskazując, w jakim zakresie należy uzupełnić materiał dowodowy, by stał się on kompletny. Nie ma na obecnym etapie postępowania powodu, aby wywody te w całości powtarzać. Należy natomiast podzielić spostrzeżenie Sądu I instancji, że zarzuty strony opierają się raczej na obawach co do skrupulatności wywiązania się organu I instancji ze wskazań decyzji kasatoryjnej oraz na wyobrażeniach strony co do ponownego rozpatrywania sprawy i jej możliwego wyniku, a nie na rzeczywistych wadach tkwiących w zaskarżonej decyzji.
Reasumując, nie sposób zgodzić się z kasatorem, że zabrakło wskazań co do dalszego postępowania lub że nie zostały wskazane okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Decyzja organu II instancji w pełni wypełniła dyspozycję art. 233 § 2 O.p. Natomiast z faktu, że organ nie wymienił wprost w skarżonej decyzji niektórych kwestii podnoszonych przez stronę w toku postępowania nie można wywodzić naruszenia art. 233 § 2 O.p. oraz naruszenia art. 210 § 4 O.p., biorąc pod uwagę ogół ustalonych okoliczności.
5.3. Nie jest też prawdą, że organ nie wskazał, czy zarzuty odwołania związane z naruszeniem art. 187 § 1 i art. 122 O.p. są zasadne – m.in. na s. 24 decyzji organ podkreślił, że "(...) zasadnym jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznej części, bowiem organ pierwszej instancji w toku dotychczas prowadzonego postępowania nie zgromadził kompletnego materiału dowodowego, który pozwalałby na rzetelne zrekonstruowanie stanu faktycznego i jego ocenę w odniesieniu do transakcji wskazanych na zakwestionowanych przez niego fakturach. Dopiero wyjaśnienie wskazanych powyżej kwestii umożliwi Naczelnikowi Urzędu Celno-Skarbowego bezsporne ustalenie stanu faktycznego, podlegającego następnie ocenie, zgodnie z zasadami postępowania podatkowego, wyrażonymi w art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej". Dalej, chociażby na s. 23 organ powołał się na art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p., omówił je, a następnie stwierdził, że "postępowanie dowodowe przeprowadzone w rozpoznawanej sprawie powyższym cechom nie odpowiada".
5.4. Jako chybiony należy również uznać zawarty w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzut, że organ, mimo odwołania się do wyroku TSUE C-189/18, nie wskazał, jakie działania w zw. z ww. orzeczeniem powinien podjąć organ I instancji.
Organ powołał się na ww. wyrok Trybunału na s. 21-22 uzasadnienia decyzji w kontekście wykorzystywania materiału dowodowego pozyskanego z innych postępowań i w tym zakresie stwierdził, że uznanie za dowód w sprawie decyzji skierowanych do "T2." Sp. z o.o. naruszało zasadę prowadzenia postpowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.).
5.5. Przypomnieć również należy, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, wydając decyzję, związany był wydanym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 2732/18.
5.6. Biorąc powyższe pod uwagę, skargę kasacyjną należało oddalić. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.
sędzia WSA (del.) sędzia NSA sędzia NSA (spr.)
Adam Nita Marek Kołaczek Bartosz Wojciechowski

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI