I FSK 404/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki A. sp. z o.o. sp. k. od wyroku WSA w Rzeszowie, który oddalił skargę spółki na decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu. Spór dotyczył prawa do odliczenia podatku naliczonego VAT w styczniu 2018 r. w związku z zakupem aparatury medycznej i adaptacją pomieszczeń dla Centrum Badawczo-Rozwojowego (CBR). Spółka argumentowała, że wydatki te były związane wyłącznie z działalnością opodatkowaną (badania kliniczne), podczas gdy organ i WSA uznali, że spółka prowadzi działalność mieszaną (opodatkowaną i zwolnioną), co skutkuje koniecznością stosowania proporcji odliczenia VAT. NSA, analizując zarzuty skargi kasacyjnej, uznał, że WSA nie naruszył przepisów prawa w zakresie oceny prawa do odliczenia VAT, prawidłowo stwierdzając prowadzenie przez spółkę działalności mieszanej. Jednakże NSA uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego (sankcji VAT), stwierdzając błąd organu w kalkulacji tej sankcji. Organ błędnie zsumował kwotę zaniżenia zobowiązania podatkowego i kwotę zawyżenia zwrotu, podczas gdy przepis art. 112b u.p.t.u. wymagał wyboru jednej z tych podstaw. W pozostałym zakresie skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących prawa do odliczenia VAT w przypadku działalności mieszanej, w szczególności w kontekście wydatków na badania i rozwój oraz kalkulacji sankcji VAT.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i stanu prawnego obowiązującego w styczniu 2018 r. w zakresie kalkulacji sankcji VAT. Interpretacja przepisów o sankcjach może ewoluować wraz z orzecznictwem TSUE i NSA.
Zagadnienia prawne (3)
Czy podatnik prowadzący działalność mieszaną (opodatkowaną i zwolnioną) ma prawo do pełnego odliczenia podatku naliczonego związanego z wydatkami poniesionymi na aparaturę medyczną i adaptację pomieszczeń dla centrum badawczo-rozwojowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podatnik prowadzący działalność mieszaną ma prawo do odliczenia podatku naliczonego jedynie w proporcji odpowiadającej zakresowi działalności opodatkowanej.
Uzasadnienie
Wydatki na aparaturę medyczną i adaptację pomieszczeń dla CBR miały charakter mieszany, ponieważ służyły zarówno działalności leczniczej (zwolnionej z VAT), jak i badaniom klinicznym (opodatkowanym VAT). W okresie objętym decyzją CBR nie było formalnie wyodrębnionym podmiotem, a jego działalność była integralnie podporządkowana działalności szpitala. Prawo do odliczenia VAT należy oceniać w odniesieniu do całej działalności podatnika, a nie tylko jego wyodrębnionej części.
Czy sposób kalkulacji dodatkowego zobowiązania podatkowego (sankcji VAT) przez organ, polegający na zsumowaniu kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego i kwoty zawyżenia zwrotu, jest zgodny z prawem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, kalkulacja sankcji VAT poprzez sumowanie kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego i kwoty zawyżenia zwrotu jest niezgodna z art. 112b ust. 1 u.p.t.u. w brzmieniu obowiązującym w styczniu 2018 r., który wymagał wyboru jednej z tych podstaw.
Uzasadnienie
Przepis art. 112b ust. 1 u.p.t.u. używał łącznika 'albo', co oznacza alternatywę rozłączną. Organ był zobowiązany wybrać jedną z podstaw obliczenia sankcji (zaniżenie zobowiązania LUB zawyżenie zwrotu), a nie sumować obie kwoty. Nowelizacja przepisu potwierdza tę interpretację.
Czy nałożenie sankcji VAT w wysokości 30% jest proporcjonalne, gdy błąd podatnika nie nosi znamion oszustwa podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nałożenie sankcji w wysokości 30% może być proporcjonalne, nawet jeśli błąd nie jest oszustwem, pod warunkiem, że wynika ze świadomej decyzji podatnika i prowadzi do uszczuplenia budżetu państwa.
Uzasadnienie
TSUE w sprawie C-935/19 wskazał, że sankcje mogą być stosowane nie tylko w przypadku oszustw, ale także dla zapewnienia prawidłowego poboru VAT. W tej sprawie błąd podatnika w odliczaniu VAT był wynikiem świadomej decyzji i prowadził do uszczuplenia budżetu, a proporcja odliczenia (2%) była skrajnie niska w stosunku do odliczonej kwoty. Sankcja 30% ma działanie prewencyjne i jest adekwatna do sytuacji.
Przepisy (16)
Główne
u.p.t.u. art. 86 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do czynności opodatkowanych.
u.p.t.u. art. 90 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
W przypadku działalności mieszanej podatnik jest obowiązany do odrębnego określenia kwot podatku naliczonego związanych z czynnościami opodatkowanymi i zwolnionymi, a w razie braku możliwości wyodrębnienia, stosuje proporcję.
u.p.t.u. art. 112b § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Określa zasady ustalania dodatkowego zobowiązania podatkowego (sankcji VAT) w przypadku zaniżenia zobowiązania lub zawyżenia zwrotu.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 90 § 10
Ustawa o podatku od towarów i usług
Określa zasady stosowania proporcji 100% lub 0% w zależności od przekroczenia progów 98% lub 2%.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia organu w przypadku naruszenia prawa materialnego lub postępowania.
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
P.p.s.a. art. 188
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA może uchylić zaskarżony wyrok i orzec co do istoty sprawy lub przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.
P.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
O.p. art. 121 § 1
Ustawa - Ordynacja Podatkowa
Zasada pogłębiania zaufania do organów państwa.
O.p. art. 122
Ustawa - Ordynacja Podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego.
O.p. art. 187 § 1
Ustawa - Ordynacja Podatkowa
Obowiązek organu podatkowego zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
O.p. art. 2a
Ustawa - Ordynacja Podatkowa
Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika (in dubio pro tributario).
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
u.p.t.u. art. 43 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepisy dotyczące zwolnień od podatku VAT, w tym dotyczące usług medycznych i badań.
u.p.t.u. art. 29a § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Określenie podstawy opodatkowania.
u.p.t.u. art. 99 § 12
Ustawa o podatku od towarów i usług
Określenie kwoty zwrotu różnicy podatku lub nadwyżki podatku naliczonego do przeniesienia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błąd organu w kalkulacji dodatkowego zobowiązania podatkowego (sankcji VAT) poprzez sumowanie kwoty zaniżenia zobowiązania i kwoty zawyżenia zwrotu, podczas gdy przepis wymagał wyboru jednej z tych podstaw.
Odrzucone argumenty
Prawo do pełnego odliczenia podatku naliczonego w związku z wydatkami na aparaturę medyczną i adaptację pomieszczeń dla CBR, gdyż miały one służyć wyłącznie działalności opodatkowanej. • Naruszenie zasady in dubio pro tributario i Konstytucji RP poprzez rozszerzającą interpretację przepisów prawa podatkowego. • Naruszenie przepisów postępowania przez WSA, w tym art. 141 § 4 P.p.s.a.
Godne uwagi sformułowania
Skarżącej umyka, że w styczniu 2018 r. CBR nie świadczył usług opodatkowanych. • Nie można klucza alokacyjnego wydatków z okresu po listopadzie 2018 r. przenosić na okresy wcześniejsze, z uwagi na zasadnicze różnice w organizacji działalności gospodarczej Skarżącej oraz strukturze jej sprzedaży opodatkowanej VAT i niepodlegającej takiemu opodatkowaniu. • Przepis art. 112b u.p.t.u., według stanu prawnego mającego zastosowanie w tej sprawie (w części wspólnej ust. 1) uprawniał organ do ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego poprzez przyjęcie za podstawę obliczenia wyłącznie jednej z kwot, o których mowa w tym przepisie, to znaczy - albo kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego albo kwoty: zawyżenia zwrotu różnicy podatku, zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe. • Sankcja jest albo za zaniżenie (zobowiązania podatkowego), albo za zawyżenie (kwoty zwrotu różnicy podatku, zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe).
Skład orzekający
Arkadiusz Cudak
przewodniczący
Włodzimierz Gurba
sprawozdawca
Zbigniew Łoboda
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa do odliczenia VAT w przypadku działalności mieszanej, w szczególności w kontekście wydatków na badania i rozwój oraz kalkulacji sankcji VAT."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i stanu prawnego obowiązującego w styczniu 2018 r. w zakresie kalkulacji sankcji VAT. Interpretacja przepisów o sankcjach może ewoluować wraz z orzecznictwem TSUE i NSA.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowych dla podatników kwestii prawa do odliczenia VAT w złożonych sytuacjach (działalność mieszana, R&D) oraz zasad nakładania sankcji VAT. Wyjaśnia, jak NSA interpretuje przepisy dotyczące proporcji odliczenia i sankcji, co jest cenne dla praktyków.
“NSA: Błąd w kalkulacji sankcji VAT uchyla decyzję organu, ale prawo do odliczenia VAT pozostaje ograniczone.”
Dane finansowe
WPS: 164 164 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.