I FSK 397/19

I FSK 397/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-10-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-03-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Danuta Oleś /przewodniczący/
Roman Wiatrowski /sprawozdawca/
Zbigniew Łoboda
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Gd 844/18 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2018-10-23
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżony wyrok i interpretację indywidualną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1221
art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 15 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
Dz.U.UE.L 2006 nr 347 poz 1 art. 14 ust. 2 lit. a) w związku z art. 9 ust. 1 i art. 2 ust. 1 lit. a)
Dyrektywa Rady z dnia  28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Tezy
Zbycie części działek wyodrębnionych z jednej nieruchomości gruntowej, wykorzystywanej przed laty przez jej właściciela do prowadzenia działalności gospodarczej, opodatkowanej wówczas podatkiem od towarów i usług, nie stanowi samodzielnej (wystarczającej) podstawy dla zakwalifikowania tego zbycia za dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy dnia 11 marca 2004 r. podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2024 r. poz. 361, ze zm.) nawet, jeśli zamiar tego zbycia został przez tego właściciela zamanifestowany w bezpłatnie umieszczonym w Internecie ogłoszeniu, a do działek tych dokonano przyłącza elektrycznego w postaci tzw. posadowienia skrzynek bez zamieszczania na przedmiotowych działkach jakiejkolwiek infrastruktury energetycznej, ani sieci kanalizacyjnej, o ile na gruncie danego przypadku, działanie te nie spełniają cech działalności gospodarczej.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Danuta Oleś, Sędzia NSA Roman Wiatrowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Zbigniew Łoboda, Protokolant Katarzyna Wojnarska, po rozpoznaniu w dniu 1 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 października 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 844/18 w sprawie ze skargi B.R. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 3 lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 3 lipca 2018 r., nr [...], 3) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz B.R. kwotę 1.137 (słownie: jeden tysiąc sto trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.
Wyrokiem z 23 października 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 844/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: Sąd pierwszej instancji) oddalił skargę B.R. (dalej: Skarżąca lub Wnioskodawca) na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 3 lipca 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług (wyrok ten oraz inne orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu opublikowane zostały w bazie internetowej NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
1.1. Wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej.
Wyżej wskazany wyrok wydano w następującej sprawie.
Wnioskiem z 10 maja 2018 r. Skarżąca zwróciła się do organu o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług w związku z następującymi okolicznościami.
Wnioskodawczyni wraz z mężem nabyła w 1987 r. do majątku wspólnego gospodarstwo rolne o powierzchni 2,5 ha. Połowa gospodarstwa została przekazana przez małżonków aktem darowizny bratu męża (pozostawiając w swym majątku 1,2631 ha). W latach 1988-2014 (z przerwami spowodowanymi chorobą męża – dyskopatią kręgosłupa i tętniakiem aorty brzusznej) na części ziemi Skarżąca prowadziła działy specjalne produkcji rolnej (hodowla lisów), na pozostałej części rosła natomiast trawa i krzewy, a także znajdował się stary budynek mieszkalny, obora i stodoła (po poprzednim właścicielu).
Całe gospodarstwo w 1988 r. zostało ogrodzone płotem z siatki. W 1996 r. małżonkowie wybudowali budynek gospodarczo-socjalny. Skarżąca wskazała, że na dzień składania wniosku (10 maja 2018 r.) mąż jej przebywa na emeryturze, ona natomiast zamierza natomiast uzyskać uprawnienia emerytalne 31 maja 2018 r., a następnie dokonać sprzedaży części nieruchomości i przeznaczyć otrzymane środki na "podratowanie zdrowia oraz dołożenie do emerytury". Część środków małżonkowie zamierzają przeznaczyć dla syna i jego rodziny. W gospodarstwie nie była prowadzona działalność gospodarcza, ziemia nie była wynajmowana ani dzierżawiona. Wnioskodawcy płacą podatek rolny (nieruchomość to grunty IV i V klasy). Dla obszaru, na którym położona jest nieruchomość nie został uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w związku z czym, aby móc dokonać podziału, małżonkowie wystąpili o wydanie warunków zabudowy, które uzyskali w 2006 r. Warunkiem uzyskania decyzji było wydzielenie 8 metrowej drogi dojazdowej. Zgodnie z decyzją, działki zostały przeznaczone pod zabudowę jednorodzinną, nieruchomość została w 2010 r. podzielona na 6 działek o numerach: [x1] - 0,4417 ha, [x2] - 0,1588 ha, [x3] - 0,1478 ha, [x4] - 0,16 ha (działka zabudowana), [x5] - 0,1568 ha, [x6] - 0,1443 ha oraz wydzielono drogę dojazdową - działka [x7]. Dla wszystkich działek założono księgi wieczyste. Jedna działka nr [x1] o powierzchni 0,4417 ha pozostanie do własnego użytku. Do sprzedaży zostały przeznaczone pozostałe działki, w tym jedna zabudowana budynkiem gospodarczo-socjalnym oraz cztery działki niezabudowane.
W związku z tym, że właściciel sąsiedniej działki budował dom i zawierał umowę z zakładem energetycznym o wykonanie przyłącza do sieci energetycznej, małżonkowie otrzymali propozycję wykonania przyłącza do własnych działek, z czego skorzystali w lutym 2013 r. wykonując przyłącze do 5 działek (posadowienie skrzynek). Wnioskodawczyni wraz z mężem nie zamierza jednak budować na działkach infrastruktury energetycznej, ani sieci kanalizacyjnej. Ogłoszenia o sprzedaży zostały umieszczone w Internecie bezpłatnie.
Z uwagi na powyższe Skarżąca sformułowała pytanie, czy sprzedaż działek będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Według jej oceny sprzedaż działek nie będzie stanowiła działalności gospodarczej i nie można jej zakwalifikować jako dostawy towarów opodatkowanej zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2017 r. poz. 1221, ze zm.; dalej: ustawa o VAT), gdyż "celem zbycia działek jest jedynie spieniężenie części nieruchomości, które stanowią majątek prywatny, dorobkowy rodzinny, a tym samym czynności te nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług". W oceni Skarżącej nie wystąpi ona zatem w charakterze podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT.
1.2. Stanowisko organu interpretacyjnego.
W interpretacji indywidualnej z 3 lipca 2018 r. organ uznał stanowisko Skarżącej za nieprawidłowe. Stwierdził bowiem, iż aktywność podejmowana przez Skarżącą (tj. działalność rolnicza w postaci hodowli lisów, wystąpienie o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, podział gruntu na 6 działek, wykonanie przyłącza energetycznego oraz zamieszczenie ogłoszenia w Internecie), wykracza poza ramy czynności związanych ze zwykłym wykonywaniem prawa własności. Dlatego planowana przez Skarżącą sprzedaż przedmiotowych działek, podlegać będzie opodatkowaniu VAT.
1.3. Ocena prawna Sądu pierwszej instancji.
Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu interpretacyjnego. Wyjaśnił mianowicie, iż ogół podejmowanych na przestrzeni wielu lat działań związanych z nabyciem nieruchomości i jej przygotowaniem do sprzedaży, stanowił czynności podmiotu gospodarczego, a podjęte w tym względzie działania miały w swej istocie cel zarobkowy.
2. Skarga kasacyjna.
2.1. Od powyższego wyroku Skarżąca wywiodła skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Wniosła o jego uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, a także o uchylenie zaskarżonej interpretacji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
2.2. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi Skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 15 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy dnia 11 marca 2004 r. podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2017 r., poz. 1221, ze zm., dalej: ustawa o VAT), poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu przez Sąd, iż w rozpoznawanej sprawie sprzedaż działek przez Skarżącą stanowić będzie czynność opodatkowaną podatkiem VAT z uwagi na to, że w ramach tej transakcji będzie uznana za podatnika VAT.
2.3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżącej, organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
2.4. Na rozprawie dnia 26 czerwca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zawiesił postępowanie sądowe do czasu rozstrzygnięcia pytania prejudycjalnego przedstawionego przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 stycznia 2023 r., w sprawie o sygn. akt I FSK 923/19.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną organu w granicach wyznaczonych jej zarzutami i wnioskami (art. 183 § 1 w związku z art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 176 p.p.s.a.) stwierdził, iż zasługuje ona na uwzględnienie.
Przedmiot sporu niniejszej sprawy stanowi ocena, czy wskazana w złożonym przez Skarżącą wniosku interpretacyjnym transakcja sprzedaży działek, podlega opodatkowaniu VAT.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależeć mogło od rozstrzygnięcia pytania prejudycjalnego przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a mianowicie, czy art. 9 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE seria L z 2006 r. Nr 347/1 ze zm.) nie stoją na przeszkodzie temu, aby uznać że rolnik będący podatnikiem VAT na zasadach ogólnych, który dokonuje przeniesienia prawa własności działki gruntowej na rzecz Skarbu Państwa, w trybie wywłaszczenia w zamian za odszkodowanie w związku ze zmianą jej przeznaczenia na cele nierolnicze, jest podatnikiem obowiązanym do rozliczenia VAT z tej dostawy, tylko z uwagi na to, że działka ta wykorzystywana była dla celów działalności rolniczej podlegającej opodatkowaniu VAT.
Rozstrzygając przedmiotowe pytanie, Trybunał Sprawiedliwości wyrokiem z 11 lipca 2024 r. w sprawie o sygn. C-182/23 orzekł, iż art. 2 ust. 1 lit. a) w związku z art. 14 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że transakcja przeniesienia własności działek gruntu rolnego w trybie wywłaszczenia, w zamian za zapłatę odszkodowania właścicielowi tego gruntu, powinna podlegać opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej (VAT), jeżeli właściciel ten jest rolnikiem będącym podatnikiem VAT i działa w takim charakterze, nawet jeśli nie prowadzi on żadnej działalności w zakresie obrotu nieruchomościami i nie podjął żadnych działań w celu takiego przeniesienia.
Ze wskazanego wyroku Trybunału wynika zatem, iż zasadą jest, że transakcja przeniesienia własności działek gruntu rolnego w trybie wywłaszczenia, w zamian za zapłatę odszkodowania właścicielowi tego gruntu, podlegać powinna rzeczonemu opodatkowaniu. Trybunał zastrzegł jednak, iż do opodatkowania tego dochodzi wówczas, gdy właściciel ten jest rolnikiem będącym podatnikiem VAT, który działa w takim charakterze.
W tym ujęciu to ostatnia ze wskazanych w tym miejscu przesłanek, a mianowicie okoliczność działania podatnika w charakterze podatnika VAT, ma charakter kluczowy dla wyrażenia ostatecznej oceny co do tego, czy przedmiotowa transakcja podlega opodatkowaniu VAT.
Dla oceny tej nie ma jednak – zdaniem Trybunału – znaczenia to, czy Skarżący prowadzi działalność w zakresie obrotu nieruchomościami ani to nawet, czy podjął on jakiekolwiek działania w celu takiego przeniesienia. Zdaniem Trybunału warunek, który wymagać miałby aktywnej w tym względzie postawy ze strony podatnika, nie byłby bowiem zgodny z koniecznością poszanowania skuteczności (effet utile) art. 14 ust. 2 lit. a) dyrektywy VAT, który z definicji odnosi się do przeniesienia własności rzeczy w następstwie nakazu wydanego przez organ władzy publicznej lub w jego imieniu albo z mocy prawa.
Z tego też względu Trybunał wskazał, że w przypadku gdyby sąd odsyłający stwierdził, że transakcja będąca przedmiotem postępowania głównego została dokonana przez stronę w ramach zarządzania częścią jego majątku, która nie jest przeznaczona do prowadzenia działalności rolniczej, uznać należałoby, że strona ta nie działał w charakterze podatnika i że transakcja ta nie podlega opodatkowaniu VAT.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że mimo, iż przywołany wyżej wyrok Trybunału dotyczy opodatkowania VAT wywłaszczenia gruntów za wynagrodzeniem, zawarte w nim wskazówki interpretacyjne znajdują swoje odpowiednie zastosowanie również na gruncie sprawy niniejszej.
Celem rozstrzygnięcia przedmiotowego zagadnienia wyjaśnić należy zatem, czy na gruncie okoliczności faktycznych opisanych we wniosku interpretacyjnym, Skarżąca występuje w charakterze podatnika VAT.
Za przyjęciem takiej właśnie kwalifikacji przemawiają przede wszystkim następujące argumenty. W okresach poprzedzających zbycie przedmiotowych działek, Skarżąca prowadziła przy ich użyciu działalność podlegającą opodatkowaniu VAT (działalność rolnicza w postaci hodowli lisów). Wystąpiła ona o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Dokonała również podziału gruntu na 6 działek. Wykonała również przyłącze energetyczne. Ostatecznie zamieściła także ogłoszenie o ich sprzedaży w Internecie. Aktywność ta mogłaby wskazywać zatem, iż wykracza ona poza czynności związane ze zwykłym, a więc niekomercyjnym wykonywaniem prawa własności, stanowiącym w istocie działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy o VAT.
Jednak na gruncie niniejszej sprawy interpretacja taka nie byłaby właściwa. Przeciw takiej kwalifikacji podatkowoprawnej przemawiają bowiem następujące okoliczności. Otóż działalność gospodarcza Skarżącej wyrejestrowana została przez nią jeszcze w roku 2014. Tymczasem wniosek interpretacyjny dotyczący zdarzenia przyszłego (planowanej sprzedaży działek) złożono dopiero w roku 2018. Również sam zamiar przeprowadzenia czynności zbycia działek wyodrębnionych z opisanej we wniosku nieruchomości per se nie nosi jeszcze znamion działalności gospodarczej. Na gruncie sprawy niniejszej nie ma ono bowiem charakteru ciągłego, zorganizowanego ani profesjonalnego, a tylko kumulatywne ziszczenie się tych właśnie trzech przesłanek stanowi podstawę dla zaklasyfikowania danej aktywności za działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy o VAT. W złożonym wniosku interpretacyjnym Skarżąca wskazała także, iż z mężem nie zamierzają budować na działkach infrastruktury energetycznej ani sieci kanalizacyjnej. Oceny tej nie zmienia, wskazany we wniosku interpretacyjnym fakt dokonanego jeszcze w roku 2013 tzw. przyłącza, polegającego na posadowieniu na działkach stosownych skrzynek. Do czynności tej doszło bowiem z uwagi na budowę domu, prowadzoną na sąsiedniej w stosunku do przedmiotowej nieruchomości, działce przez osobę trzecią – sąsiada, który dla celów tej budowy, zawarł z zakładem energetycznym umowę o wykonanie przyłącza do sieci energetycznej. Okoliczność ta spowodowała otrzymanie przez Skarżącą korzystnej oferty przyłączenia do tej sieci wydzielonych przez nią działek. Przyłączenie to polegać miało jedynie na posadowieniu na działkach stosowych skrzynek. Skarżąca oświadczyła jednak, iż nie zamierza budować na nich żadnej infrastruktury energetycznej ani sieci kanalizacyjnej. Do działek tych nie doprowadzono również wody. Również czynność podziału przedmiotowych gruntów na działki, spośród których Skarżąca wraz z mężem jedną zamierzają pozostawić sobie, drugą z nich darować synowi, zaś trzy pozostałe sprzedać, nie nosi znamion działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy o VAT. Podział ten ma bowiem charakter jednorazowy w tym znaczeniu, iż nie wpisuje się on w ciągły, zorganizowany ani profesjonalny charakter takiej aktywności. Odnosi się on jedynie do gruntu stanowiącego kilkudziesięcioletnią własność Skarżącej i jej męża. Ocen powyższych nie zmienia także okoliczność bezpłatnego ogłoszenia sprzedaży działek w Internecie, albowiem Skarżąca nie prowadziła w tym zakresie żadnych sprofesjonalizowanych, szerszych działań marketingowych. Bezpłatne ogłoszenie oferty sprzedaży nieruchomości stanowi jedynie naturalną formę oświadczenia woli zawarcia umowy sprzedaży. Bez złożenia oświadczenia w tym przedmiocie, czynność sprzedaży z natury rzeczy nie mogłaby w ogóle zostać podjęta. Istotne w tym względzie pozostaje zatem, nie samo złożenie takiego oświadczenia, lecz jego forma, a więc zakres i charakter, sprowadzający się do oceny, czy miała ona charakter zawodowy i sprofesjonalizowany, a w konsekwencji, czy wpisuje się ona w komercyjny model działalności gospodarczej. Skarżąca nie prowadziła w tym względzie aktywności zasługującej na miano jakiejkolwiek kampanii marketingowej. Jednorazowe bezpłatne ogłoszenie oferty sprzedaży samo z siebie z pewnością nie ma jeszcze bowiem charakteru sprofesjonalizowanego. Kilkudziesięcioletnia perspektywa rozłożenia przedmiotowych czynności w czasie, począwszy od nabycia gruntów w 1987 r., późniejszej darowizny połowy z nich bratu małżonka Skarżącej, prowadzenie przy ich użyciu działalności w przedmiocie hodowli lisów w latach 1988-2014, poprzez uzyskanie warunków zabudowy w roku 2006 oraz jej podzielenia w roku 2010 i uzyskania przyłącza do sieci elektrycznej poprzez posadowienie skrzynek w roku 2013, przesądza na gruncie niniejszej sprawy, iż w świetle zdarzeń opisanych w złożonym wniosku, Skarżąca nie działała w tym względzie w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, w konsekwencji czego, czynność zbycia przedmiotowych działek, nie będzie w świetle tych okoliczności, podlegać opodatkowaniu tym podatkiem.
Powyższe przesłanki podlegają łącznej ocenie w całym swym całokształcie. Stanowią one podstawę dla uznania, iż dokonując sprzedaży działek w warunkach opisanych w złożonym wniosku interpretacyjnym, Skarżąca nie działa w charakterze podatnika VAT. Sprzedaż ta dokonana ma bowiem zostać w ramach zarządzania częścią majątku Skarżącej oraz jej męża, która nie jest przeznaczona do prowadzenia działalności rolniczej, co w konsekwencji przesądza, iż w tym względzie nie działa ona w charakterze podatnika VAT, a przedmiotowa transakcja nie podlega opodatkowaniu VAT.
Zbycie części działek wyodrębnionych z jednej nieruchomości gruntowej, wykorzystywanej przed laty przez jej właściciela do prowadzenia działalności gospodarczej, opodatkowanej wówczas podatkiem od towarów i usług, nie stanowi samodzielnej (wystarczającej) podstawy dla zakwalifikowania tego zbycia za dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy dnia 11 marca 2004 r. podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2024 r. poz. 361, ze zm.) nawet, jeśli zamiar tego zbycia został przez tego właściciela zamanifestowany w bezpłatnie umieszczonym w Internecie ogłoszeniu, a do działek tych dokonano przyłącza elektrycznego w postaci tzw. posadowienia skrzynek bez zamieszczania na przedmiotowych działkach jakiejkolwiek infrastruktury energetycznej, ani sieci kanalizacyjnej, o ile na gruncie danego przypadku, działanie te nie spełniają cech działalności gospodarczej.
W sprawie niniejszej, jak to zostało już wyjaśnione, działania Skarżącej zmierzające do zbycia przedmiotowych działek w okolicznościach wynikających ze złożonego przez nią wniosku interpretacyjnego, nie stanowią dostawy towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, nie czynią jej tym samym podatnikiem tego podatku w rozumieniu art. 15 ust. 1 tej ustawy, nie stanowi również działalności gospodarczej w ujęciu wynikającym z art. 15 ust. 2 ustawy o VAT.
4. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji oraz wydaną przez organ interpretację indywidualną.
5. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w związku z art. 205 p.p.s.a.
|Zbigniew Łoboda |Roman Wiatrowski |Danuta Oleś |