I FSK 396/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną H.K. od wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze. Sprawa dotyczyła odsetek od zwrotów podatku od towarów i usług za luty i marzec 2012 r., które zostały wypłacone po upływie ustawowych terminów. Sąd pierwszej instancji uznał, że odsetki powinny być naliczane do dnia 30 grudnia 2015 r., czyli do dnia wpływu zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności przez organ egzekucyjny. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, argumentując, że zajęcie wierzytelności nie pozbawia go prawa do odsetek za okres opóźnienia w faktycznej wypłacie środków. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił tego stanowiska. Zgodnie z art. 89 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zajęcie wierzytelności jest skuteczne z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia. Od tego momentu dłużnik (tutaj Naczelnik Urzędu Skarbowego) nie może przekazać środków zobowiązanemu (podatnikowi), a wszelkie uprawnienia związane z realizacją wierzytelności przechodzą na organ egzekucyjny. Sąd uznał, że utrata prawa do dysponowania zajętą wierzytelnością obejmuje również prawo do naliczania odsetek. Podkreślono, że art. 89 § 1 u.p.e.a. jest przepisem szczególnym wobec art. 87 ust. 2 zdanie 3 ustawy o VAT, wykluczającym naliczanie odsetek na rzecz wierzyciela od chwili zajęcia. W związku z tym skarga kasacyjna została oddalona, a koszty postępowania zasądzone od skarżącego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zajęcia wierzytelności przez organ egzekucyjny i jego wpływu na prawo podatnika do odsetek od zwrotu podatku VAT.
Dotyczy specyficznej sytuacji zajęcia wierzytelności z tytułu zwrotu VAT, gdy zwrot następuje po terminie, a następnie zostaje zajęty przez organ egzekucyjny.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zajęcie wierzytelności z tytułu zwrotu podatku VAT przez organ egzekucyjny wstrzymuje naliczanie odsetek od tej wierzytelności na rzecz podatnika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zajęcie wierzytelności przez organ egzekucyjny wstrzymuje naliczanie odsetek na rzecz podatnika od momentu skuteczności zajęcia.
Uzasadnienie
Zajęcie wierzytelności przez organ egzekucyjny, zgodnie z art. 89 § 1 u.p.e.a., jest skuteczne z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności. Od tego momentu podatnik traci prawo do dysponowania wierzytelnością, co obejmuje również prawo do naliczania odsetek. Przepis ten ma charakter szczególny wobec przepisów o naliczaniu odsetek od zwrotu VAT.
Czy organ egzekucyjny, który dokonał zajęcia wierzytelności z tytułu zwrotu VAT, jest zobowiązany do zapłaty odsetek za okres od zajęcia do faktycznej wypłaty środków, jeśli zwrot był należny podatnikowi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ egzekucyjny nie jest zobowiązany do zapłaty odsetek w takiej sytuacji, ponieważ podatnik utracił prawo do dysponowania wierzytelnością i naliczania odsetek z chwilą zajęcia.
Uzasadnienie
Zajęcie wierzytelności przez organ egzekucyjny oznacza, że podatnik nie może już dysponować tą wierzytelnością ani naliczać od niej odsetek. Organ egzekucyjny przejmuje uprawnienia wierzyciela w zakresie niezbędnym do egzekucji. Zwrot środków następuje na rzecz organu egzekucyjnego, a nie podatnika, co wyklucza naliczanie dalszych odsetek na rzecz podatnika.
Przepisy (15)
Główne
ustawa o VAT art. 87 § ust. 2 zdanie 3
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.e.a. art. 89 § § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 89 § § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ordynacja podatkowa art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 207 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 210 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
ustawa o VAT art. 99
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, a także zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach art. 4 § ust 1.1 i ust. 6
u.p.e.a. art. 1a § pkt 19
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zajęcie wierzytelności przez organ egzekucyjny z chwilą doręczenia dłużnikowi zawiadomienia o zajęciu (art. 89 § 1 u.p.e.a.) skutkuje utratą przez wierzyciela prawa do dysponowania tą wierzytelnością, w tym do naliczania odsetek. • Przepis art. 89 § 1 u.p.e.a. jest przepisem szczególnym wobec art. 87 ust. 2 zdanie 3 ustawy o VAT, wykluczającym możliwość naliczania odsetek na rzecz wierzyciela od chwili dokonania zajęcia.
Odrzucone argumenty
Naliczanie odsetek od zwrotu VAT powinno trwać do dnia faktycznej wypłaty środków, nawet jeśli wcześniej nastąpiło zajęcie wierzytelności przez organ egzekucyjny. • Zajęcie zabezpieczające nie pozbawia podatnika prawa do odsetek za okres opóźnienia w wypłacie środków. • Sąd pierwszej instancji naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia, komu należą się odsetki za okres od zajęcia do faktycznej wypłaty.
Godne uwagi sformułowania
pozbawienia wierzyciela możliwości dysponowania zajętym prawem nie można utożsamiać z pozbawieniem należnych mu odsetek • doręczenie decyzji o zabezpieczeniu wierzytelności z tytułu podatku VAT w dniu 30.12.2015 r. skutkowało pozbawieniem Skarżącego prawa do odsetek za zwłokę w wykonaniu tego zobowiązania przez organ, skoro organ ten przetrzymywał te środki – należne stronie - aż do 19.12.2019 r. • Z chwilą skutecznego dokonania tej czynności przez organ egzekucyjny przechodzą na ten organ wszelkie uprawnienia zobowiązanego wynikające z zajętych wierzytelności lub praw, związane z ich realizacją. • Z chwilą doręczenia przez organ egzekucyjny dłużnikowi zobowiązanego zawiadomienia, o którym mowa w art. 89 § 1 u.p.e.a. jest on obowiązany przekazać organowi egzekucyjnemu należne od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi na pokrycie należności. Nie może ich natomiast uiścić zobowiązanemu. • Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego z chwilą dokonania zajęcia wierzytelności pieniężnej dłużnik zajętej wierzytelności traci wszelkie uprawnienia do dysponowania zajętą wierzytelnością, a jego rola ogranicza się jedynie do przekazania kwoty zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu. • W pojęciu utraty wszelkich uprawnień do dysponowania zajętą wierzytelnością mieści się także uprawnienie do naliczenia odsetek przewidzianych w art. 87 ust. 2 zd. 3 ustawy o VAT. […]
Skład orzekający
Bartosz Wojciechowski
przewodniczący
Elżbieta Olechniewicz
sprawozdawca
Artur Mudrecki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zajęcia wierzytelności przez organ egzekucyjny i jego wpływu na prawo podatnika do odsetek od zwrotu podatku VAT."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zajęcia wierzytelności z tytułu zwrotu VAT, gdy zwrot następuje po terminie, a następnie zostaje zajęty przez organ egzekucyjny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa podatkowego – naliczania odsetek i wpływu zajęcia egzekucyjnego na te prawa. Jest to istotne dla praktyków prawa podatkowego i przedsiębiorców.
“Zajęcie VAT-u: Kiedy przestajesz naliczać odsetki?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.