I FSK 380/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSpółka T. S.A. złożyła wniosek o zwrot części zapłaconej akcyzy od energii elektrycznej za 2019 rok, jako zakład energochłonny. Organy podatkowe, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, uznały, że do obliczenia kwoty zwrotu należy zastosować wzór z art. 31d ust. 3 ustawy o podatku akcyzowym w brzmieniu obowiązującym od 1 maja 2021 r., zastępując liczbę "20" cyfrą "5" odzwierciedlającą niższą stawkę akcyzy. Spółka argumentowała, że należy stosować wzór w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku (do 30 kwietnia 2021 r.), który zawierał liczbę "20". Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzję organu, uznając, że wykładnia Sądu była błędna. NSA podkreślił, że cyfry i liczby we wzorze matematycznym mają charakter policzalny i nie podlegają wykładni sprzecznej z ich literalnym brzmieniem. Ponadto, sąd wskazał, że przepis przejściowy nie pozwala na pogorszenie sytuacji podatnika poprzez zastosowanie nowego prawa, jeśli organ mógł rozstrzygnąć sprawę w poprzednim stanie prawnym. NSA zwrócił uwagę na art. 31d ust. 11 u.p.a., który ogranicza zwrot do kwoty faktycznie zapłaconej akcyzy, co wyklucza możliwość bezpodstawnego wzbogacenia. Sąd uznał, że organ pierwszej instancji działał przewlekle, a zastosowanie nowego prawa pogorszyłoby sytuację Spółki, naruszając zasadę pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżone orzeczenia i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, nakazując uwzględnienie wykładni NSA oraz wyroku TSUE.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWykładnia przepisów podatkowych, stosowanie wzorów matematycznych w prawie, zasada pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań w kontekście zmian legislacyjnych i przewlekłości postępowania.
Dotyczy specyficznej sytuacji zakładów energochłonnych i zwrotu akcyzy od energii elektrycznej, ale zasady interpretacyjne mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przy obliczaniu kwoty zwrotu części zapłaconej akcyzy od energii elektrycznej dla zakładu energochłonnego, na podstawie wzoru zawartego w art. 31d ust. 3 ustawy o podatku akcyzowym w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 kwietnia 2021 r., należy stosować liczbę "20" czy też cyfrę "5" odzwierciedlającą stawkę akcyzy obowiązującą w roku podatkowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Należy stosować liczbę "20" zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu obowiązującego w dacie złożenia wniosku, ponieważ cyfry i liczby we wzorze matematycznym mają charakter policzalny i nie podlegają wykładni sprzecznej.
Uzasadnienie
NSA uznał, że literalne brzmienie wzoru matematycznego wyklucza możliwość nadawania mu innej interpretacji niż wynikająca z zapisu prawodawcy. Zmiana brzmienia przepisu od 1 maja 2021 r. była zmianą materialnoprawną, a nie doprecyzowującą. Ponadto, przepis przejściowy nie pozwala na pogorszenie sytuacji podatnika poprzez zastosowanie nowego prawa, jeśli organ mógł rozstrzygnąć sprawę w poprzednim stanie prawnym.
Czy zastosowanie przepisu przejściowego (art. 22 ust. 2 ustawy zmieniającej z 2021 r.) pozwalającego na zastosowanie nowego brzmienia art. 31d ust. 3 u.p.a. do wniosków złożonych przed wejściem w życie nowelizacji, może prowadzić do pogorszenia sytuacji podatnika i naruszenia zasady pewności prawa oraz ochrony uzasadnionych oczekiwań?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zastosowanie nowego prawa nie może prowadzić do pogorszenia sytuacji podatnika i naruszenia zasady pewności prawa oraz ochrony uzasadnionych oczekiwań, zwłaszcza gdy organ mógł rozstrzygnąć sprawę w poprzednim stanie prawnym.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że organ pierwszej instancji działał przewlekle i mógł rozstrzygnąć sprawę w poprzednim stanie prawnym. Zastosowanie nowego prawa, które obiektywnie pogarszało sytuację podatnika, naruszałoby zasadę pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań.
Czy kwota zwrotu części zapłaconej akcyzy może być wyższa od kwoty akcyzy faktycznie zapłaconej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, kwota zwrotu nie może być wyższa od kwoty akcyzy faktycznie zapłaconej, zgodnie z art. 31d ust. 11 u.p.a.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że art. 31d ust. 11 u.p.a. stanowi ograniczenie, które zapobiega bezpodstawnemu wzbogaceniu podatnika, nawet jeśli obliczenia według wzoru sugerowałyby wyższą kwotę zwrotu.
Przepisy (15)
Główne
u.p.a. art. 31d § ust. 1, 3, 5, 11
Ustawa o podatku akcyzowym
Wzór obliczeniowy w ust. 3 należy stosować w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku. Ust. 11 ogranicza zwrot do kwoty faktycznie zapłaconej akcyzy.
Pomocnicze
Ustawa o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw art. 22 § ust. 2
Przepis przejściowy, który według organów miał pozwolić na zastosowanie nowego brzmienia art. 31d ust. 3 u.p.a. NSA uznał, że jego zastosowanie w tej sprawie naruszało zasady konstytucyjne.
Ustawa o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw art. 1
Zmiana stawki akcyzy na energię elektryczną z 20 zł za MWh na 5 zł za MWh od 1 stycznia 2019 r.
u.p.a. art. 89 § ust. 3
Ustawa o podatku akcyzowym
Określa stawkę akcyzy na energię elektryczną.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez WSA.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu przez WSA w przypadku naruszenia prawa materialnego lub postępowania.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 188
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość rozpoznania skargi przez NSA po uchyleniu zaskarżonego orzeczenia, gdy istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
P.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów od organu na rzecz strony wygrywającej.
P.p.s.a. art. 205 § § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie kosztów w postępowaniu kasacyjnym.
P.p.s.a. art. 207 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie kosztów od organu na rzecz strony wygrywającej.
P.p.s.a. art. 209
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów w postępowaniu kasacyjnym.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 2 § ust. 1 pkt 1 lit. g, ust. 2 pkt 2
Określa wysokość wynagrodzenia doradcy podatkowego.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, pewność prawa, nieretroaktywność.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Literalna wykładnia wzoru matematycznego w art. 31d ust. 3 u.p.a. w brzmieniu obowiązującym do 30.04.2021 r. wymaga stosowania liczby "20", a nie cyfry "5". • Zastosowanie przepisu przejściowego nie może prowadzić do pogorszenia sytuacji podatnika i naruszenia zasady pewności prawa oraz ochrony uzasadnionych oczekiwań. • Organ pierwszej instancji działał przewlekle i mógł rozstrzygnąć sprawę w poprzednim stanie prawnym. • Art. 31d ust. 11 u.p.a. zapobiega bezpodstawnemu wzbogaceniu.
Odrzucone argumenty
Wzór z art. 31d ust. 3 u.p.a. w brzmieniu do 30.04.2021 r. należy interpretować w sposób uwzględniający aktualną stawkę akcyzy (cyfra "5"), gdyż zmiana ta miała charakter doprecyzowujący. • Zastosowanie art. 22 ust. 2 ustawy zmieniającej z 2021 r. jest dopuszczalne i prowadzi do zastosowania nowego brzmienia przepisu.
Godne uwagi sformułowania
W sferze prawnej cyfry i liczby, takie jak wymienione w wyrażeniu algebraicznym (wzorze) [...] ze swej istoty mają charakter policzalny i określone znaczenie matematyczne, co z założenia wyklucza dopuszczalność dokonywania wykładni z tymi cechami sprzecznej. • Nie jest możliwa [w znaczeniu "dopuszczalna"] sytuacja, w której do zwrotu części zapłaconej akcyzy i do uiszczenia akcyzy stosowane byłyby różne stawki dotyczące tego samego zobowiązania podatkowego. • Wzór na kwotę zwrotu części zapłaconej akcyzy uwzględnia komponent w postaci stawki podatku akcyzowego w wysokości 20 zł za megawatogodzinę, co wymaga w chwili obecnej aktualizacji.
Skład orzekający
Hieronim Sęk
przewodniczący sprawozdawca
Marek Olejnik
członek
Adam Nita
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów podatkowych, stosowanie wzorów matematycznych w prawie, zasada pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań w kontekście zmian legislacyjnych i przewlekłości postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zakładów energochłonnych i zwrotu akcyzy od energii elektrycznej, ale zasady interpretacyjne mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej interpretacji przepisów podatkowych i wzorów matematycznych, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie podatkowym. Pokazuje, jak literalne brzmienie prawa i zasady procesowe wpływają na rozstrzygnięcia.
“Czy matematyka w prawie podatkowym może być polem do nadużyć? NSA wyjaśnia, jak interpretować wzory i chronić podatników przed przewlekłością urzędniczą.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.