I FSK 376/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie prawa do odliczenia VAT naliczonego od faktur dokumentujących fikcyjne usługi introligatorskie.
Spółka A. P. "M." s.c. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej odmawiającą prawa do odliczenia VAT naliczonego z faktur za usługi introligatorskie, twierdząc, że zostały one wykonane. WSA w Gliwicach oddalił skargę, uznając faktury za nierzeczywiste. NSA w wyroku I FSK 376/13 oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając ustalenia organów i WSA, że usługi nie zostały wykonane przez wskazanych wystawców, a spółka nie miała prawa do odliczenia VAT.
Sprawa dotyczyła prawa spółki A. P. "M." s.c. do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur za usługi introligatorskie. Organy podatkowe zakwestionowały te faktury, uznając, że usługi nie zostały faktycznie wykonane przez wskazanych wystawców (M. M. i J. A.). Ustalono, że faktycznym wykonawcą był B. M., który działał "na czarno" i jedynie podpisywał faktury wystawiane przez M. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę spółki, podzielając ustalenia organów. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku I FSK 376/13 oddalił skargę kasacyjną spółki. Sąd kasacyjny uznał, że ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji są prawidłowe, a zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania (m.in. art. 121, 122, 181 Ordynacji podatkowej, art. 141 § 4, 145 § 1 P.p.s.a.) są bezzasadne. NSA podkreślił, że ciężar ryzyka wyboru nieuczciwego kontrahenta spoczywa na nabywcy, a w tej sprawie spółka nie wykazała, że organy zgromadziły niepełny materiał dowodowy lub błędnie oceniły dowody. Sąd oddalił również zarzut dotyczący nieprzeprowadzenia dowodów uzupełniających, wskazując na brak podstaw prawnych do takiego działania w kontekście art. 106 § 3 P.p.s.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, podatnik nie ma prawa do odliczenia VAT naliczonego z faktur, które nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły, iż faktury nie dokumentowały rzeczywistych usług introligatorskich, a jedynie fikcyjne transakcje. W związku z tym, nie mogły one stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
u.p.t.u. art. 86 § 1 i 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepisy te nie pozwalają na odliczenie podatku naliczonego z faktur, które nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
rozporządzenie M.F. art. 14 § 2 pkt 4 lit. a
Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług
Wskazuje na warunki, których niespełnienie uniemożliwia odliczenie VAT naliczonego.
Pomocnicze
O.p. art. 121 § § 1
Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej i zupełności postępowania dowodowego.
O.p. art. 180 § § 1
Ordynacja podatkowa
Dowody w postępowaniu podatkowym.
O.p. art. 181
Ordynacja podatkowa
Wykorzystanie dowodów z innych postępowań.
O.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
Swobodna ocena dowodów.
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
P.p.s.a. art. 3 § § 1 i 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi uzasadnienia wyroku.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 106 § § 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość przeprowadzenia dowodów uzupełniających.
P.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dowody w postępowaniu kasacyjnym.
P.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktury nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Podatnik ponosi ryzyko wyboru nieuczciwego kontrahenta. Ustalenia faktyczne organów i WSA były prawidłowe i oparte na zebranym materiale dowodowym. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania były bezzasadne.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania przez organy i WSA (brak wyczerpującego rozpatrzenia dowodów, orzeczenie na podstawie niepełnego materiału, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów). Obowiązek przeprowadzenia dowodów uzupełniających (przesłuchanie, konfrontacja B. M.).
Godne uwagi sformułowania
to podatnika (nabywcę) obciąża ryzyko wyboru niewłaściwego, w tym nieuczciwego kontrahenta, stąd ponosi on wszelkie konsekwencje przyjęcia faktury niestanowiącej podstawy do odliczenia podatku. Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania podatkowego... Tak skonstruowana skarga kasacyjna w żaden sposób nie daje podstaw do uwzględnienia sformułowanych w niej żądań, gdyż de facto nie wynika z niej jakich – zdaniem strony skarżącej – konkretnie wskazanych uchybień dopuścił się organ podatkowy...
Skład orzekający
Barbara Wasilewska
przewodniczący
Janusz Zubrzycki
sprawozdawca
Maria Dożynkiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej prawa do odliczenia VAT z faktur dokumentujących fikcyjne transakcje oraz zasad oceny materiału dowodowego w sprawach podatkowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie kluczowe było ustalenie nierzeczywistości transakcji. Nie stanowi przełomu, lecz utrwala dotychczasowe stanowisko.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i doradców podatkowych ze względu na szczegółowe omówienie zarzutów skargi kasacyjnej i odpowiedzi NSA na nie, a także analizę przepisów proceduralnych i dowodowych w kontekście VAT.
“Ryzyko wyboru kontrahenta: NSA o prawie do odliczenia VAT z fikcyjnych faktur.”
Dane finansowe
WPS: 11 932 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 376/13 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2014-02-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2013-02-18 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Barbara Wasilewska /przewodniczący/ Janusz Zubrzycki /sprawozdawca/ Maria Dożynkiewicz Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Sygn. powiązane III SA/Gl 414/12 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2012-08-20 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2005 nr 8 poz 60 art. 121 § 1, art. 122, art. 181,art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Wasilewska, Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (sprawozdawca), Protokolant Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. P. "M." s.c. M. W., M. Z. z siedzibą w D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 sierpnia 2012 r. sygn. akt III SA/Gl 414/12 w sprawie ze skargi A. P. "M." s.c. M. W., M. Z. z siedzibą w D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 12 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. P. "M." s.c. M. W., M. Z. z siedzibą w D. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 2.400 zł (słownie: dwa tysiące czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami. 1.1. Wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2012 r., sygn. akt III SA/Gl 414/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M.s.c. M. W., M. Z. z siedzibą w D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 12 grudnia 2011 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. 1.2. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 24 lipca 2009 r., którą określono spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za kwiecień 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej podzielił stanowisko organu podatkowego pierwszej instancji co do tego, że spółka nie miała prawa do odliczenia podatku naliczonego wykazanego w fakturze VAT wystawionej przez A. w K. Na podstawie dowodów zebranych w sprawie organy stwierdziły, że usługi introligatorskie widniejące na spornej fakturze zostały wykonane przez B. M., który nie był pracownikiem firmy A., a zatem usługi nie zostały wykonane ani przez wystawcę tych faktur, tj. M. M., ani też przez pracownika jego firmy. Podobnie organy ustaliły, że faktura wystawiona przez J. J. A. w K. nie dokumentowała rzeczywistych usług. W związku z powyższym organy przyjęły, że zakwestionowane faktury – wobec treści art. 86 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm., dalej "u.p.t.u.") oraz § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2004 r. nr 97 , poz. 970 ze zm., dalej "rozporządzenie M.F. z dnia 27 kwietnia 2004 r.") – nie mogły stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wykazany w tych fakturach. 2. Skarga do Sądu pierwszej instancji. 2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach spółka wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego. Strona skarżąca przede wszystkim zakwestionowała ustalenia faktyczne poczynione przez organy podatkowe w niniejszej sprawie. Zarzuciła przy tym organom, że zebrały i oceniły materiał dowodowy wybiórczo i uczyniły to w celu potwierdzenia z góry ustalonej tezy, na co wskazuje chociażby fakt nieuwzględnienia szeregu wniosków dowodowych strony. W ocenie skarżącej materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwalał na przyjęcie, że zdarzenia gospodarcze opisane w spornych fakturach w rzeczywistości nie miały miejsca. 2.2. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. 3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. 3.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. 3.2. Sąd stwierdził, że organ odwoławczy analizując dołączone do akt sprawy dokumenty postępowania podatkowego i karnego skarbowego, w postaci: protokołów przesłuchania w charakterze podejrzanego J. A. w Prokuraturze Okręgowej w K. w dniu 28 maja 2007 r., 5 lipca 2007 r., 21 sierpnia 2007 r., w Prokuraturze Okręgowej w B. w dniu 15 maja 2007 r. i 5 września 2008 r. w Komendzie Miejskiej Policji w K.; protokołów przesłuchania M. M. z dnia 30 października 2008 r. i 18 marca 2009 r. w charakterze świadka przed organem kontroli skarbowej oraz w charakterze podejrzanego w postępowaniu karnym skarbowym a także B. M. z dnia 11 grudnia 2008 r. i 9 kwietnia 2009 r. w charakterze świadka, zarówno w postępowaniu podatkowym, jak i karnym skarbowym, a nadto M. W. i M. Z. z dnia 2 grudnia 2008 r. w ramach postępowania karnego skarbowego; faktury z lat 2004 - 2007 sporządzonych przez J. A. w K. oraz A. na rzecz spółki M., trafnie przyjął, iż część spośród tych faktur w rzeczywistości nie obrazuje faktycznego obrotu gospodarczego. W ocenie Sądu z materiału dowodowego wynika, że M. M. nie wystawiał i nie podpisywał spornych faktur, nie otrzymał też żadnego wynagrodzenia z tytułu opisanych w nich transakcji. Z zeznań M. M., zdaniem Sądu, wynikało, że nie wykonywał on usług na rzecz skarżącej, a jedynie podpisywał faktury in blanco, otrzymując w zamian za to od B. M., jako faktycznego wykonawcy usług introligatorskich o bliżej nieznanym M. M. charakterze, gotówkę wykazaną na fakturze, część zatrzymując sobie (w ramach wzajemnych rozliczeń z B. M.), a część zwracając B. M. Nadto M. M. wskazał, że w okresie od 30 sierpnia 2005 r. do końca 2007 r. odbywał karę pozbawienia wolności, a mimo tego otrzymywał kopie faktur wystawionych na rzecz M. Taki stan sprawy potwierdził również B. M. Sąd podkreślił, że M. Z. znał osobiście B. M., a M. M. jedynie z widzenia, natomiast po odbiór zleceń zgłaszał się B. M., on też dostarczał wykonane prace wraz z fakturami wystawionymi przez A. Taki sposób współpracy potwierdził również drugi ze wspólników skarżącej spółki – M. W. Wobec powyższego Sąd uznał, że twierdzenia skarżącej, jakoby wszystkie usługi introligatorskie wykonane na jej rzecz przez B. M., czy to w jego własnym imieniu, czy w imieniu M. M., miały faktycznie miejsce, same w sobie nie podważają ustaleń organów, że kwestionowane faktury nie obrazują czynności dokonanych pomiędzy podmiotami wskazanymi w nich jako wystawca i odbiorca. Odnośnie faktur wystawionych przez J. A. Sąd za trafne przyjął ustalenia organów, że transakcje w nich opisane nie zostały w ogóle wykonane. Sąd stwierdził, że działalność J. A. sprowadzała się do wystawiania i podpisywania za wynagrodzeniem tzw. pustych faktur na rzecz skarżącej spółki. Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu skargi dotyczącego pominięcia przez organy zeznań M. D. i K. L., które – w ocenie strony – stanowiły dowód tego, że sporne transakcje miały faktycznie miejsce. Sąd przyjął, że zeznania ww. świadków potwierdzają jedynie istnienie bliżej nieokreślonych powiązań między nimi oraz wspólnikami skarżącej spółki, nie przeczą natomiast tezie o fikcyjności zdarzeń gospodarczych ujętych w zakwestionowanych fakturach. 3.3. Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania podatkowego, w szczególności art. 122, art. 123, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 190, art. 191 i art. 210 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej "O.p."). W opinii Sądu organ odwoławczy rozważył całość zebranego materiału dowodowego, a w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się do zgłaszanych przez skarżącą na etapie postępowania odwoławczego zarzutów. Przede wszystkim, Dyrektor Izby Skarbowej wykazał, dlaczego faktury wystawione formalnie przez M. M. na rzecz skarżącej dokumentowały zdarzenia gospodarcze, które nie zostały zrealizowane. Organ podatkowy – w ocenie Sądu – zebrał kompletny materiał dowodowy, podejmując wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym i zapewnił stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwił wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Sąd podkreślił, że z akt sprawy wynika, iż skarżąca była każdorazowo powiadamiana o przeprowadzanych czynnościach dowodowych. Ponadto Sąd uznał, że zgromadzone w toku postępowań karnych dowody, mające związek z zakresem kontroli przeprowadzonej u wskazanych w sprawie podmiotów gospodarczych, zostały dołączone do akt niniejszej sprawy zgodnie z art. 181 O.p. Sąd stwierdził również, że nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut skarżącej dotyczący odmowy ponownego przesłuchania w charakterze świadka B. M., skoro dla ustalenia stanu faktycznego sprawy wystarczające było oparcie się na zeznaniach M. W., M. Z., M. M. i samego B. M., z których wyraźnie wynikało, że usługi introligatorskie na rzecz skarżącej spółki wykonywał B. M., a M. M. jedynie podpisywał przedłożone mu faktury, czerpiąc z tego ustalony z B. M. dochód. 3.4. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji uznał, że organy podatkowe do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego niniejszej sprawy trafnie zastosowały przepisy prawa materialnego, tj. art. 86 ust. 1 i 2 u.p.t.u. oraz § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a rozporządzenia M.F. z dnia 27 kwietnia 2004 r. Z uwagi bowiem na to, że zakwestionowane przez organy podatkowe faktury w rzeczywistości nie zostały wykonane pomiędzy wskazanymi w nich dwoma podmiotami, nie odzwierciedlały one rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a zatem nie mogły być podstawą do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wykazany w tych fakturach. 3.5. Za bezzasadny Sąd uznał przy tym zarzut skarżącej spółki, iż organy podatkowe nie uwzględniły, że podatnik działał w dobrej wierze. Sąd zwrócił uwagę, że ww. przepisy prawa materialnego nie posługują się takimi pojęciami jak: wina, stopień przyczynienia się do danej sytuacji, czy dobra wiara. W ocenie Sądu, to podatnika (nabywcę) obciąża ryzyko wyboru niewłaściwego, w tym nieuczciwego kontrahenta, stąd ponosi on wszelkie konsekwencje przyjęcia faktury niestanowiącej podstawy do odliczenia podatku. Niezależnie od powyższego Sąd stwierdził, że z okoliczności faktycznych sprawy wynikało jednoznacznie, że skarżąca nie dociekała, dlaczego mimo wystawienia faktur przez firmę A., w kontaktach gospodarczych nie uczestniczył M. M., a jedynie B. M. Zdaniem Sądu, organy zebrały w sprawie materiał dowodowy, który wskazuje, iż skarżąca wiedziała, że uczestniczy w oszustwie podatkowym. W tym kontekście Sąd powołał się na zeznania M. M. złożone do protokołu przesłuchania w charakterze świadka w dniu 18 marca 2009 r. przed organem kontroli: "Jednocześnie zeznaję, że faktury o numerach 05/09/04 z dnia 30.09.2004 r., 07/10/04 tj. z dnia 15.10.2004 r., nr 11/10/04 z dnia 29.10.2004 r., 05/12/04 z dnia 17.12.2004 r., nr 08/12/04 z dnia 30.12.2004 r., nr 09/01/05 z dnia 31.01.2005 r., (...) , to jest wymienione pod pozycją od 1 do 7, 9 i od 11 do 21 zestawienia faktur nie dokumentują rzeczywiście faktycznie wystawionych usług na rzecz M. Usługi te nigdy nie zostały wykonane ani przeze mnie, ani przez Pana M. na rzecz M. (...). Za wystawienie faktur, które nie dokumentowały faktycznie wykonanych usług na rzecz spółki M. otrzymywałem od Spółki M. wynagrodzenie w wysokości podatku VAT zawartego w tych fakturach.". 4. Skarga kasacyjna. 4.1. Spółka zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając w skardze kasacyjnej Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej "P.u.s.a."), art. 3 § 1 i 2 oraz art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a."), polegające na wadliwym wykonywaniu funkcji kontrolnej Sądu w zakresie kontroli legalności działalności organów administracji publicznej, przez przyjęcie przez Sąd stanu faktycznego ustalonego przez organ podatkowy, iż skarżąca zobowiązana jest do podatku od towarów i usług za kwiecień 2005 r. w wysokości 11.932 zł, bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie bez jego właściwej oceny, 2. art. 1 § 2 P.u.s.a. w związku z art. 3 § 1 i 2 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., polegające na wadliwym wykonywaniu funkcji kontrolnej Sądu w zakresie kontroli legalności działalności organów administracji publicznej przez nieuchylenie zaskarżonej decyzji w całości, wobec faktu, że decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to z naruszeniem art. 121 § 1, art. 122 oraz art. 181 O.p., polegającym na niedokonaniu przez organy administracji oceny dowodów, przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów, orzeczeniu na podstawie niepełnego materiału dowodowego, prowadzeniu postępowaniu w sposób niweczący zaufanie do organu, niewyjaśnieni wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, 3. art. 106 § 3 P.p.s.a., przez nieprzeprowadzenie przez Sąd dowodu uzupełniającego z przesłuchania oraz konfrontacji z B. M., w sytuacji, w której było to niezbędne dla wyjaśnienia istoty sprawy. Przy tak sformułowanych zarzutach strona wniosła o uchylenie kwestionowanego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. 4.2. Dyrektor Izby Skarbowej w K. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 5.1. Za chybione przede wszystkim należy uznać dwa pierwsze zarzuty skargi kasacyjnej wskazujące na naruszenie: - art. 1 § 1 i 2 P.u.s.a., art. 3 § 1 i 2 i art. 141 § 4 P.p.s.a., - art. 1 § 2 P.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i 2 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. W ramach tych zarzutów strona skarżąca, kwestionując zaakceptowanie przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego ustalonego przez organ podatkowy, podnosi brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie bez jego właściwej oceny, łącząc to z naruszeniem art. 121 § 1, art. 122 oraz art. 181 O.p., poprzez niedokonanie przez organy administracji oceny dowodów, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, orzeczenie na podstawie niepełnego materiału dowodowego, prowadzenie postępowania w sposób niweczący zaufanie do organu oraz niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. 5.2. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. uznać należy za całkiem bezpodstawny, gdyż uzasadnienie Sądu pierwszej instancji w pełni odpowiada wymogom normy art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten określa jedynie obligatoryjne elementy uzasadnienia, zaś ewentualne merytoryczne wady argumentacji, mającej uzasadniać przyjęte stanowisko sądu, czy też wady wskazań co do dalszego postępowania, nie są równoznaczne z ich brakiem, a tylko w tym ostatnim przypadku można by było mówić o naruszeniu art. 141 § 4 P.p.s.a. (por. np. wyrok z dnia 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 518/05, LEX nr 187551). Ponadto z obowiązku "przedstawienia stanu sprawy", o którym mowa w art. 141 § 4 P.p.s.a., nie wynika obowiązek szczegółowego i drobiazgowego przedstawienia wszystkich okoliczności sprawy (por. wyrok NSA z dnia 18 marca 2008 r., sygn. akt I FSK 486/07, Lex nr 465802). Przedstawienie stanu sprawy (podobnie jak i zarzutów skargi, stanowisk pozostałych stron oraz wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia) ma być "zwięzłe", co należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny powinien się odnieść wyłącznie do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, aby nie czynić wywodu nadmiernie rozbudowanym, a przez to niejasnym (zob. wyrok NSA z dnia 29 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1801/06 - publ. w internetowej bazie orzeczeń, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). 5.3. Za całkiem nietrafny uznać także należy zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., w powiązaniu z art. 121 § 1, art. 122 oraz art. 181 O.p. Jeżeli składający skargę kasacyjną kwestionuje prawidłowość ustaleń faktycznych prowadzących do zastosowania tych norm, poprzez pozbawienie podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego z zakwestionowanych faktur VAT, zarzucając organom, a tym samym Sądowi, niekompletność zebranego w sprawie materiału dowodowego, winien wskazać nie tylko na istniejące – jego zdaniem – braki oraz sprzeczności tego materiału, lecz również, jaki wpływ te sprzeczności lub niekompletność mogą mieć na rozstrzygnięcie sprawy, czyli na możliwość dokonania ustaleń faktycznych, które nie pozwalałyby organom skarbowym na zastosowanie wobec skarżącej spółki norm powyższych przepisów. Innymi słowy: składający skargę kasacyjną powinien w takim przypadku wskazać, że środki dowodowe, które organy podatkowe powinny jeszcze w sprawie przeprowadzić oraz ocenić, mogą doprowadzić do innego niż ustalony przez nie podatkowoprawnego stanu faktycznego tej sprawy. W tej konkretnej sprawie, w której składający skargę kasacyjną wskazał na naruszenie art. 121 § 1, art. 122 i art. 181 O.p., powinien on w uzasadnieniu tej skargi szczegółowo wskazać nie tylko w czym konkretnie upatruje niekompletności materiału dowodowego tej sprawy, lecz winien to uczynić na tle jej podatkowoprawnego stanu faktycznego, w kontekście prawidłowości zastosowania art. 86 ust. 1 i 2 u.p.t.u. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a) rozporządzenia MF z 27 kwietnia 2004 r., czyli stwierdzonego przez organy podatkowe faktu, że zakwestionowane faktury nie dokumentowały rzeczywistych czynności pomiędzy ich wystawcą (M. M.) a skarżącą spółką. Następnie, domagając się uzupełnienia tego materiału dowodowego, powinien wykazać, że środki dowodowe, które powinny zostać przeprowadzone w sprawie dla celów prawidłowego ustalenia przesłanek do zastosowania ww. przepisów prawa materialnego, mogą mieć wpływ na potwierdzenie lub zakwestionowanie tych przesłanek. W świetle art. 187 § 1 O.p. nie ma bowiem podstaw do poszukiwania elementów stanu faktycznego, które nie mają żadnego odniesienia do podatkowoprawnego stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, czyli nie zmierzają do ustalenia (lub zaprzeczenia) warunków hipotezy określonej normy materialnego prawa podatkowego, która ma mieć w sprawie zastosowanie. Postępowanie dowodowe w sprawach podatkowych nie jest celem samym w sobie, lecz stanowi poszukiwanie odpowiedzi, czy w określonym stanie faktycznym sytuacja podatnika podpada, czy też nie podpada, pod hipotezę (a w konsekwencji i dyspozycję) określonej normy materialnego prawa podatkowego. 5.4. Tymczasem w skardze kasacyjnej w żaden sposób nie uzasadniono w czym konkretnie strona skarżąca upatruje naruszenia wskazanych przez siebie norm. W motywach skargi kasacyjnej wskazano bowiem na wynikającą z doktryny "możliwość postawienia zarzutu skargi kasacyjnej na wskazanej powyżej podstawie", po czym w kolejnym akapicie powtórzono zawarte już w samym zarzucie ogólne stwierdzenia, że decyzja organu odwoławczego wydana została z naruszeniem elementarnych zasad postępowania, poprzez orzeczenie na podstawie niepełnego materiału dowodowego, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów oraz prowadzenie postępowania w sposób niweczący zaufanie do organu – co skutkować powinno uchyleniem tej decyzji przez Sąd pierwszej instancji. 5.5. Jedynym bardziej skonkretyzowanym uzasadnieniem zarzutów skargi kasacyjnej jest kwestia odmowy ponownego przesłuchania i konfrontacji B. M. (nie wskazano przy tym z kim miałby być on skonfrontowany), gdyż był on zatrudniony w firmie M. M. i w jego imieniu kontaktował się ze skarżącą spółką. Na tle tego zarzutu nie wskazano jednak na naruszenie art. 188 O.p., a ponadto powyższe okoliczności nie były kwestionowane w tej sprawie przez organy, które przyznały, że B. M. był zatrudniony w firmie M. M. do 2004 r., po czym swoje czynności wykonywał "na czarno", a wątpliwości nie budzi, że to on realizował czynności introligatorskie na rzecz skarżącej spółki. Tym samym brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji, który stanął na stanowisku, że brak ponownego przesłuchania B. M. na ww. okoliczności nie narusza prawa. W tym kontekście w żaden sposób nie wykazano jaki wpływ na wynik sprawy – po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. – miało nieprzeprowadzenie tych dowodów. 5.6. Tak skonstruowana skarga kasacyjna w żaden sposób nie daje podstaw do uwzględnienia sformułowanych w niej żądań, gdyż de facto nie wynika z niej jakich – zdaniem strony skarżącej – konkretnie wskazanych uchybień dopuścił się organ podatkowy przy wadliwej – w ocenie tej strony – akceptacji Sądu pierwszej instancji. Nie jest natomiast rolą sądu kasacyjnego zastępowanie składającego skargę kasacyjną w zakresie prawidłowego umotywowania zarzutów kasacyjnych. 5.7. Wskazać przy tym należy, że analiza decyzji organu odwoławczego jednoznacznie przeczy twierdzeniom skargi kasacyjnej o naruszeniu jakichkolwiek przepisów procedury podatkowej, gdyż w obszernej treści tej decyzji w sposób szczegółowy przedstawiono zeznania wszystkich świadków (uczestników spornego obrotu towarowego) i ustosunkowano się do tych zeznań, wskazując w jakim zakresie uznano je za wiarygodne, a w jakim (i z jakich powodów) tej wiarygodności odmówiono. Tak przedstawiony materiał dowodowy sprawy oraz jego ocena w pełni odpowiada normom postępowania dowodowego w postępowaniu podatkowym, a w szczególności: art. 121 § 1, art. 122 oraz art. 181 O.p., a także przepisom art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 O.p., których naruszenia w skardze kasacyjnej nie zarzucono. 5.8. Również analiza treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku stanowczo przeczy stanowisku skargi kasacyjnej, co do braków w zakresie kompletności zebranego materiału dowodowego oraz jego prawidłowej oceny. Sąd pierwszej instancji dokonał bardzo skrupulatnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego sprawy. W konsekwencji tego stwierdził, że ustalenia organów obu instancji odnośnie tego, że to B. M. wykonywał usługi na rzecz skarżącej, a sprzedawcą widniejącym na fakturach była firma M. M., są w pełni zasadne i znajdują odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym. Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie sama strona skarżąca przyznała, że w sprawach usług kontaktowała się z B. M., który wręczał faktury, dostarczał przedmiot umowy, odbierał wynagrodzenie w postaci gotówki. W tej sytuacji Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe stanowisko Sądu pierwszej instancji w żaden sposób nie zostało podważone zarzutami skargi kasacyjnej. 5.9. Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 106 § 3 P.p.s.a., przez nieprzeprowadzenie przez Sąd dowodu uzupełniającego z przesłuchania oraz konfrontacji z B. M., w sytuacji, w której było to niezbędne dla wyjaśnienia istoty sprawy. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Oznacza to, że norma ta w żaden sposób nie pozwala na przeprowadzenie przez Sąd dowodu uzupełniającego z przesłuchania oraz konfrontacji świadków, wobec czego nie przeprowadzając tego rodzaju czynności procesowych Sąd pierwszej instancji w żaden sposób nie mógł naruszyć powyższego przepisu. 5.10. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 1
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI