I FSK 156/19

Naczelny Sąd Administracyjny2023-05-18
NSApodatkoweWysokansa
VATimport towarówwartość celnanależności celnedecyzja celnadecyzja podatkowapodstawa opodatkowaniaNSAskarga kasacyjna

NSA uchylił wyrok WSA i decyzję organu celno-skarbowego w sprawie VAT od importu towarów, uznając, że decyzja podatkowa była oparta na wadliwej decyzji celnej.

Sprawa dotyczyła podatku VAT od importu towarów, gdzie skarżąca spółka kwestionowała prawidłowość ustalenia wartości celnej towaru. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając decyzję organu celno-skarbowego za prawidłową. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił jednak wyrok WSA i decyzję organu, stwierdzając, że decyzja podatkowa była oparta na wadliwej decyzji celnej, która została później uchylona przez NSA w innej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki G. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. dotyczącą podatku od towarów i usług z tytułu importu towaru. Spółka zarzucała m.in. naruszenie przepisów postępowania, polegające na wydaniu decyzji podatkowej w oparciu o wadliwą i nieprawomocną decyzję celną. NSA, opierając się na swoim wcześniejszym wyroku w innej, powiązanej sprawie (I GSK 3235/18), uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzję organu odwoławczego. Sąd uznał, że decyzja podatkowa dotycząca VAT od importu była nierozerwalnie związana z decyzją celną określającą wartość celną towaru. Skoro decyzja celna została następnie uchylona przez NSA, decyzja podatkowa wydana na jej podstawie stała się wadliwa. NSA zastosował art. 188 PPSA, uznając skargę spółki za zasadną w oparciu o art. 240 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej. Sąd nie podzielił natomiast pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, dotyczących m.in. procedury zawieszenia postępowania czy uzasadnienia decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja podatkowa wydana na podstawie wadliwej decyzji celnej jest sama w sobie wadliwa i podlega uchyleniu.

Uzasadnienie

NSA uznał, że decyzja celna określająca wartość celną towaru ma charakter przesądzający dla ustalenia podstawy opodatkowania VAT z tytułu importu. Jeśli decyzja celna zostanie uchylona, decyzja podatkowa oparta na niej również musi zostać uchylona.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.p.d.o.f. art. 33 § 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Podstawa opodatkowania VAT z tytułu importu jest wartością celną powiększoną o należne cło. Organ celny może określić podatek w decyzji dotyczącej należności celnych.

p.p.s.a. art. 188

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA może uchylić zaskarżony wyrok i orzec co do istoty sprawy, jeśli istnieje podstawa do uwzględnienia skargi.

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 33 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.d.o.f. art. 30b § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

o.p. art. 210 § 4

Ordynacja podatkowa

Uzasadnienie decyzji musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne.

o.p. art. 121 § 1

Ordynacja podatkowa

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

o.p. art. 124

Ordynacja podatkowa

Zasada przekonywania.

o.p. art. 201 § 1

Ordynacja podatkowa

Zawieszenie postępowania w przypadku zagadnienia wstępnego.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji lub postanowienia.

p.p.s.a. art. 128 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przesłanki zawieszenia postępowania.

p.p.s.a. art. 125 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Organy władzy działają na podstawie i w granicach prawa.

UKC art. 70 § 1

Unijny Kodeks Celny

rozp. wykonawcze art. 128 § 1

Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2015/2447

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja podatkowa została wydana w oparciu o wadliwą decyzję celną, która została następnie uchylona przez NSA. Naruszenie art. 33 ust. 2, art. 33 ust. 1 i art. 30b ustawy o VAT oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP i art. 120 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji w oparciu o nieprawomocną i wadliwą decyzję organu pierwszej instancji, utrzymaną w mocy nieprawidłową i wadliwą decyzją organu drugiej instancji.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania dotyczących zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c PPSA w zw. z art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej polegające na oddaleniu skargi i nieuchyleniu decyzji w sytuacji gdy organ pierwszej instancji był zobowiązany do zawieszenia postępowania. Naruszenie art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej w zakresie uzasadnienia decyzji organu odwoławczego.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja celna określająca kwotę cła stanowi element ustalenia podstawy opodatkowania w podatku od towarów i usług w prawidłowej wysokości. Dopóki decyzja ta nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego, wynikające z niej ustalenia dotyczące wartości niezbędnych do ustalenia podstawy opodatkowania, takie jak: wartość celna towaru, klasyfikacja taryfowa czy cło, nie mogą być weryfikowane w postępowaniu podatkowym dla potrzeb prawidłowego określenia należnych podatków z tytułu importu towarów i są wiążące. Sprawa celna jest nierozerwalnie związana ze sprawą podatkową, gdyż określenie wartości celnej towaru następujące w zgłoszeniu celnym, które może być zweryfikowane w toku kontroli celnej i jest jednocześnie określeniem podstawy opodatkowania w podatku od towarów i usług. Określenie zobowiązania w podatku od towarów i usług "w prawidłowej wysokości" nie jest możliwe w przypadku niewłaściwie określonych należności celnych. Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej może być wyłącznie kwestia prawna, która dotyczy istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, co oznacza, że takim zagadnieniem nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy.

Skład orzekający

Ryszard Pęk

przewodniczący sprawozdawca

Mariusz Golecki

członek

Dominik Mączyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że decyzja podatkowa dotycząca VAT od importu jest wadliwa, jeśli została wydana na podstawie decyzji celnej, która została następnie uchylona przez sąd wyższej instancji. Podkreślenie nierozerwalnego związku między postępowaniem celnym a podatkowym w zakresie importu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy decyzja celna jest podstawą decyzji podatkowej i sama decyzja celna zostaje uchylona.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje złożoność relacji między postępowaniem celnym a podatkowym oraz znaczenie prawomocności decyzji dla dalszych rozstrzygnięć. Jest to istotne dla praktyków prawa podatkowego i celnego.

VAT od importu towarów: wadliwa decyzja celna to wadliwa decyzja podatkowa!

Sektor

podatkowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 156/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-01-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dominik Mączyński
Mariusz Golecki
Ryszard Pęk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Lu 195/18 - Wyrok WSA w Lublinie z 2018-10-26
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i decyzję II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
art. 33 ust. 2, art. 33 ust. 1, art. 30b
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk (spr.), Sędzia NSA Mariusz Golecki, Sędzia WSA (del.) Dominik Mączyński, Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. sp. z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 października 2018 r. sygn. akt I SA/Lu 195/18 w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. z dnia 18 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług z tytułu importu towaru 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. z 18 grudnia 2017 r. nr [...], 3) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. na rzecz G. sp. z o.o. w G. kwotę 620 (sześćset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.
Uzasadnienie
1. Wyrok sądu I instancji
1.1. Wyrokiem z 26 października 2018 r. sygn. akt I SA/Lu 195/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę G. sp. z o.o. z siedzibą w G.(dalej skarżąca spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. (dalej organ odwoławczy) z 18 grudnia 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług z tytułu importu towaru.
2. Uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
2.1. Sąd pierwszej instancji ustalił, że zaskarżoną decyzją z 18 grudnia 2017 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celnego - Skarbowego w B. (dalej także organ pierwszej instancji) z 26 września 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług z tytułu importu.
2.2. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prawidłowo przyjęto, że stawka celna określona w decyzji Naczelnika [....] Urzędu Celnego – Skarbowego w B. z 26 września 2017 r. miała wpływ na wymiar podatku od towarów i usług, gdyż element podstawy opodatkowania, do którego należy zaliczyć należności celne, został już ustalony przez organ celny w odrębnym postępowaniu.
2.3. Sąd pierwszej instancji, podkreślając, że wysokość podatku od towarów i usług z tytułu importu jest pochodną kwoty długu celnego i wartości celnej importowanego towaru, wyjaśnił, że organ odwoławczy zasadnie stwierdził, że prawną konsekwencją decyzji w sprawie określenia kwoty długu celnego i ustalenia wartości celnej towaru jest określenie podatku od towarów i usług z uwzględnieniem w podstawie opodatkowania ustalonej wartości celnej oraz należnej kwoty cła oraz, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie stanu faktycznego ustalonego postępowaniem celnym.
2.4. W ocenie Sądu pierwszej instancji nie było podstaw prawnych do tego, by wydanie decyzji w zakresie podatku od towarów i usług uzależnić od uprawomocnienia się decyzji określających kwoty długu celnego. Skoro obydwa zobowiązania powstają z mocy prawa w jednakowym czasie to organ celny, będący równocześnie organem podatkowym, może albo w jednakowym, albo w różnym czasie te zobowiązania określać.
2.5. Sąd pierwszej instancji przyjął, że nie były zasadne podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego Unijny Kodeks Celny (Dz. Urz. UE L 269 z dnia 10.10.2013 r., dalej rozporządzenie nr 952/2013 r.) jak i rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/2447 z dnia 24 listopada 2015 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego Unijny Kodeks Celny (Dz. Urz. UE L 343 z dnia 29 grudnia 2015 r., s. 558-893 dalej rozporządzenie wykonawcze), gdyż przepisy te nie miały zastosowania w rozpoznawanej sprawie.
Zaznaczył, że wprawdzie kontrola legalności decyzji w sprawie podatku od towarów i usług z tytułu importu pozostaje w ścisłym związku z kontrolą legalności orzeczenia określającego wysokość długu celnego, jednakże ustalenie wysokości długu celnego oraz określenie zobowiązania podatkowego to dwie odrębne sprawy administracyjne, oparte na odmiennej podstawie materialnoprawnej.
2.6. W podanym wyżej kontekście Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w decyzji celnej z 26 września 2017 r., organ pierwszej instancji określił wartość celną importowanych nasion rzepaku. Decyzja to została utrzymana w mocy decyzją organu odwoławczego z 18 grudnia 2017 r. której prawidłowość została przesądzona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 17 lipca 2018 r. sygn. akt III SA/Lu 115/18.
2.7. Niezasadne w ocenie Sądu pierwszej instancji były zarzuty naruszenia art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji zawierało wskazanie faktów, które organ podatkowy uznał za udowodnione, uzasadnienie prawne zawierało natomiast wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
2.8. Sąd pierwszej instancji, postanowieniem z 8 marca 2018 r. zawiesił postępowanie sądowe w sprawie do czasu rozpoznania skargi skarżącej spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. z 18 grudnia 2017 r. w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego.
Postępowanie to zostało podjęte po wydaniu 17 lipca 2018 r. wyroku (sygn. akt III SA/Lu 115/18) oddalającego skargę skarżącej spółki na powyższą decyzję.
3. Skarga kasacyjna.
3.1. Od powyższego wyroku skarżąca spółka złożyła skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
3.2. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
3.2.1. art. 128 § 1 pkt 4 i art. 125 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 30b ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1221 ze zm., dalej: "ustawa o VAT"), poprzez podjęcie zawieszonego postępowania sądowoadministracyjnego pomimo braku prawomocnego rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowoadministracyjnego w sprawie celnej o sygn. akt III SA/Lu 142/18 oraz braku okoliczności uzasadniających podjęcie dalszego postępowania;
3.2.2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.; dalej: "Ordynacja podatkowa") polegające na oddaleniu skargi i nieuchyleniu decyzji organów podatkowych w sytuacji gdy organ pierwszej instancji był zobowiązany do zawieszenia postępowania, z uwagi na fakt, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji było uzależnione od prawomocnego rozstrzygnięcia spraw) celnej (zagadnienie wstępne);
3.2.3. art. 145 § 1 pkt lit. a i lit c ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 33 ust. 2 oraz art. 33 ust. 1 i art. 30b ust. 1 ustawy o VAT w zw. z art. 70 ust. 1 rozporządzenia nr 952/2013 i art. 128 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego polegające na oddaleniu skargi i nieuchyleniu decyzji, pomimo wydania decyzji w oparciu o nieprawomocną i wadliwą decyzję organu pierwszej instancji, utrzymaną w mocy nieprawidłową i wadliwą decyzją organu drugiej instancji, która to decyzja została zaskarżona przez skarżącą spółkę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie (sprawa o sygnaturze III SA/Lu 115/18), w sytuacji gdy wartość celna towarów importowanych przez skarżącą spółkę, została ustalona w ww. decyzjach celnych w sposób nieprawidłowy tj. w oparciu o wartość transakcyjną wskazaną na fakturach wystawionych przez dostawców ukraińskich na spółkę, podczas gdy wartość celna powinna zostać ustalona na podstawie sprzedaży, która nastąpiła bezpośrednio przed wprowadzeniem towarów na obszar celny Unii Europejskiej, tj. w oparciu o wartość transakcyjną wskazaną na fakturach wystawionych przez G. na skarżącą spółkę;
3.2.4. art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 210 § 4 oraz art. 121 § 1 i art. 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.; dalej: "Ordynacja podatkowa"), polegające na oddaleniu skargi i nieuchyleniu decyzji, pomimo że organ odwoławczy sporządził uzasadnienie decyzji w sposób nieodpowiadający przepisom prawa i z naruszeniem zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych oraz zasady przekonywania;
3.2.5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej: "Konstytucja") i art. 120 Ordynacji podatkowej, polegające na uznaniu, że oceniając tożsame (w zakresie przedmiotowym i podmiotowym) sprawy, których stroną jest skarżąca spółka w sposób całkowicie odmienny, organ nie naruszył zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, co skutkowało oddaleniem skargi, podczas gdy decyzja jako naruszająca przepisy prawa powinna zostać uchylona.
3.3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie kosztów postepowania według norm przepisanych.
3.4. Naczelny Sąd Administracyjny na rozprawie, na podstawie art. 111 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, połączył do wspólnego rozpoznania ale odrębnego rozstrzygnięcia wniesione przez skarżącą spółkę skargi kasacyjnej w sprawach: I FSK 2488/18, I FSK 2489/18, I FSK 155/19, I FSK 156/19, I FSK 157/19, I FSK 160/19, I FSK 161/19, I FSK 162/19, I FSK 246/19, I FSK 247/19, I FSK 364/19, I FSK 460/19, I FSK 461/19 oraz I FSK 853/19.
4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
4.1. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne.
4.2. Kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w rozpoznawanej sprawie dotyczyła prawidłowości ustalenia przez organ podatkowy wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów z uwzględnieniem ustaleń dokonanych przez ten organ w zakresie weryfikacji zgłoszenia celnego, zakończonego wydaniem przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. ostatecznej decyzji z 18 grudnia 2017 r., utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w B. z 26 września 2017 r. w przedmiocie wartości celnej towaru.
4.3. Mając tak zakreślone granice kontroli sądowej, w punkcie wyjścia odnotować należy – na co trafnie uwagę zwrócił Sąd pierwszej instancji, powołując się w tym zakresie na bogate i ugruntowane już w tej materii orzecznictwo – że decyzja celna określająca kwotę cła stanowi element ustalenia podstawy opodatkowania w podatku od towarów i usług w prawidłowej wysokości. Dopóki decyzja ta nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego, wynikające z niej ustalenia dotyczące wartości niezbędnych do ustalenia podstawy opodatkowania, takie jak: wartość celna towaru, klasyfikacja taryfowa czy cło, nie mogą być weryfikowane w postępowaniu podatkowym dla potrzeb prawidłowego określenia należnych podatków z tytułu importu towarów i są wiążące.
Decyzja w sprawie należności celnych ma dla organów podatkowych charakter przesądzający zarówno co do strony podmiotowej (adresatów obowiązku podatkowego), jak i przedmiotowej opodatkowania VAT z tytułu importu (wartości celnej, cła). Kontrola legalności decyzji w sprawie podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów, pozostaje zatem w ścisłym związku z kontrolą legalności orzeczenia określającego wysokość należności celnych.
Innymi słowy, byt prawny decyzji podatkowej uzależniony jest od ustaleń będących podstawą wydania decyzji w sprawie należności celnej, które mają wpływ na wymiar podatku od towarów i usług. Przesądza o tym zasada przyjęta w art. 29 ust. 13 ustawy o VAT, w świetle którego podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług stanowi wartość celna powiększona o należne cło. Zgodnie natomiast z art. 33 ust. 2 ustawy o VAT, jeżeli organ celny stwierdzi, że w zgłoszeniu celnym kwota podatku została wykazana nieprawidłowo, naczelnik urzędu celnego wydaje decyzję określającą podatek w prawidłowej wysokości i może to uczynić w decyzji dotyczącej należności celnych.
"Sprawa celna" jest nierozerwalnie związana ze "sprawą podatkową", gdyż określenie wartości celnej towaru następujące w zgłoszeniu celnym, które może być zweryfikowane w toku kontroli celnej i jest jednocześnie określeniem podstawy opodatkowania w podatku od towarów i usług (por. Przemysław Panfil, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 sierpnia 2004 r., sygn. akt GSK 776/04, Gdańskie Studia Prawnicze – Przegląd Orzecznictwa 2006, nr 3, s. 121-130).
4.4. Mając na uwadze powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że o zasadności podniesionego w pkt 3.2.3. skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 33 ust. 2, art. 33 ust. 1 i art. 30b ustawy o VAT oraz podniesionego w pkt 3.2.5. zarzutu naruszenia art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP i art. 120 Ordynacji podatkowej, przesądziła okoliczność, że w dacie rozpoznawania niniejszej skargi kasacyjnej nie istniała już w obrocie prawnym decyzja określająca wysokość należności celnych (długu celnego), która była podstawą wydania zaskarżonej decyzji określającej wysokość podatku od towarów i usług.
Zarzuty te okazały się zasadne ze względu na treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 października 2022 r., sygn. akt I GSK 3235/18. W wyroku tym uchylono bowiem wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 17 lipca 2018 r. sygn. akt III SA/Lu 115/18 oraz decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. z 18 grudnia 2017 r. w przedmiocie wartości celnej towaru.
Wyrok ten, mając na uwadze zasadę przyjętą w art. 170 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oznaczał, że wiążące było wynikające z niego uchylenie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. z 18 kwietnia 2018 r. w przedmiocie wartości celnej towaru i ustalenie, że należności celne zostały niewłaściwie określone.
Określenie zobowiązania w podatku od towarów i usług "w prawidłowej wysokości" (art. 33 ust. 2 zd. 1 ustawy o VAT) nie jest możliwe w przypadku niewłaściwie określonych należności celnych. Nie można w konsekwencji przyjął, że decyzja podatkowa wydana na podstawie art. 33 ust. 2 ustawy o VAT przepisu jest zgodna z prawem, skoro została oparta na ustaleniach poczynionych w wadliwie przeprowadzonym postępowaniu w sprawie celnej.
Z podanych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny, uchylając zaskarżony wyrok przyjął, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdzie art. 188 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W oparciu o ten przepis wniesiona do Sądu pierwszej instancji skarga podlegała uwzględnieniu, gdyż zaskarżona decyzja ta została wydana na podstawie innej decyzji, która następnie została uchylona (art. 240 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej). Prawidłowe określenie przez organ podatkowy istotnych elementów konstrukcyjnych podatku od towarów i usług będzie wymagało uwzględnienia ostatecznych wyników postępowania w sprawie długu celnego.
4.5. Nie były natomiast zasadne pozostałe podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Przede wszystkim chybiony był zarzut skargi kasacyjnej podniesiony w pkt 3.2.1., w którym przyjęto, że Sąd pierwszej instancji podjął zawieszone postępowanie pomimo braku prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie celnej.
Niewątpliwa zależność rozstrzygnięcia w sprawie podatkowej od rozstrzygnięcia w sprawie celnej nie jest obligatoryjną, a jedynie fakultatywną przesłanką zawieszenia postępowania sądowego w sprawie podatkowej do czasu rozstrzygnięcia sprawy celnej (art. 125 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Skoro zawieszenie postępowania w sprawie podatkowej w oczekiwaniu na prawomocne rozstrzygnięcie sprawy celnej nie jest obligatoryjne, gdyż "sąd może zawiesić postępowanie z urzędu", to chybiony był zarzut, że do naruszenia art. 128 § 1 pkt 4 i art. 125 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi doszło na skutek tego, że wyrok w sprawie podatkowej został wydany przed uprawomocnieniem się wyroku w sprawie celnej.
4.6. Naczelny Sąd Administracyjny, w wyroku z 5 października 2016 r., sygn. akt I FSK 1325/14 (dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA), wyjaśnił, że wprawdzie kontrola legalności decyzji w sprawie podatku od towarów i usług z tytułu importu pozostaje w ścisłym związku z kontrolą legalności orzeczenia określającego wysokość długu celnego, a zatem postępowanie podatkowe w zasadniczej części musi uwzględniać wynik postępowania w sprawie dotyczącej należności celnych, nie oznacza to jednak, że organ podatkowy nie ma prawa, aby o wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług orzekać zanim decyzja w przedmiocie długu celnego nie stanie się ostateczna.
W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest również pogląd, że nie jest konieczne, aby organ podatkowy "wstrzymywał" się z określeniem podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów w oczekiwaniu na wynik ewentualnej sądowej kontroli legalności orzeczenia w sprawie celnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 października 2016 r. sygn. akt I FSK 1325/14, CBOSA).
Powyższe zapatrywania w pełni podziela Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w obecnie rozpoznawanej sprawie.
4.7. Chybiony był także podniesiony w pkt 3.2.2. skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.
Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną podziela prezentowane w orzecznictwie sądowym stanowisko, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej może być wyłącznie kwestia prawna, która dotyczy istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, co oznacza, że takim zagadnieniem nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy. Takim zagadnieniem nie może natomiast być wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, gdyż należy to wyłącznie do obowiązków organu prowadzącego postępowanie w danej sprawie (analogicznie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 grudnia 2020 r., sygn. akt II GSK 1073/20 (CBOSA).
4.8. Bezzasadny był także podniesiony w pkt 3.2.4. skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej.
Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w pełni odpowiadało wymogom przewidzianym w art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Zawierało uzasadnienie faktyczne i prawne, wyjaśniono w nim w jaki sposób doszło do określenia skarżącej spółce zobowiązania w podatku od towarów i usług z tytułu importu. Nieuzasadnione były tym samym, podnoszone przez skarżącą spółkę w tym zakresie zarzuty, w tym także zarzuty naruszenia art. 121 § 1 i art. 124 Ordynacji podatkowej.
4.9. Z podanych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję.
O kosztach postępowania za obie orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w związku z 200 oraz art. 205 § 2 ustawy– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art 206 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Na rzecz skarżącej spółki zasądzono poniesione przez nią opłaty sądowe, tj. uiszczony wpis od skargi oraz skargi kasacyjnej a także opłatę kancelaryjną.
4.10. Naczelny Sąd Administracyjny, miarkując wysokość wynagrodzenia pełnomocnika reprezentującego skarżącą spółkę, miał na uwadze tożsamość zarzutów oraz argumentacji przedstawionej we wszystkich rozpoznanych łącznie skargach kasacyjnych oraz nieuwzględnienie wielu spośród zarzutów skargi kasacyjnej.
Dominik Mączyński Ryszard Pęk Mariusz Golecki
sędzia del. WSA sędzia NSA sędzia NSA
-----------------------
1

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI