I FSK 358/21
Podsumowanie
NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, kwestionując sposób oceny przesłanek nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowej.
Sprawa dotyczyła nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowej w VAT. Spółka kwestionowała tę decyzję, argumentując, że nie uprawdopodobniono ryzyka niewykonania zobowiązania. WSA oddalił skargę, ale NSA uznał, że sąd pierwszej instancji nie zbadał wystarczająco biegu terminu przedawnienia i czasu potrzebnego na rozpatrzenie odwołania. W związku z tym NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki N. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej podatek VAT do zapłaty w wysokości 70.311,00 zł. Spółka kwestionowała zasadność nadania rygoru, wskazując na naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną, uchylając zaskarżony wyrok i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania WSA. Sąd kasacyjny podkreślił, że ocena przesłanek nadania rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 239b § 1 pkt 4 w zw. z § 2 Ordynacji podatkowej wymaga szczegółowego zbadania czasu potrzebnego na rozpatrzenie odwołania w kontekście zbliżającego się terminu przedawnienia zobowiązania. WSA pominął analizę biegu terminu z art. 139 § 3 o.p., nie zbadał ewentualnego wyznaczania nowych terminów załatwienia sprawy, ani nie odniósł się do częściowego uiszczenia zobowiązania przez spółkę i wniosku o rozłożenie na raty. W związku z tym uzasadnienie wyroku WSA było niepełne i wewnętrznie sprzeczne, co uniemożliwiło prawidłową kontrolę instancyjną.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd pierwszej instancji nie zbadał wystarczająco przesłanek nadania rygoru, w szczególności czasu potrzebnego na rozpatrzenie odwołania w kontekście terminu przedawnienia oraz nie odniósł się do innych istotnych okoliczności sprawy.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że ocena przesłanki z art. 239b § 1 pkt 4 o.p. wymaga analizy czasu potrzebnego na rozpatrzenie odwołania w kontekście terminu przedawnienia, a nie tylko ogólnych okoliczności majątkowych podatnika. Sąd pierwszej instancji zaniechał tej analizy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
o.p. art. 239b § 1 pkt 4
Ordynacja podatkowa
o.p. § § 2
Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
o.p. art. 70 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Określa termin przedawnienia zobowiązania podatkowego.
o.p. art. 139 § § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Określa termin załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.t.u. art. 108
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji nie zbadał wystarczająco biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w kontekście czasu potrzebnego na rozpatrzenie odwołania. Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do wszystkich istotnych okoliczności sprawy, takich jak częściowe uiszczenie zobowiązania i wniosek o rozłożenie na raty. Uzasadnienie wyroku WSA było niepełne i wewnętrznie sprzeczne.
Godne uwagi sformułowania
nie tyle chodzi tu o okoliczności leżące po stronie podatnika, ale te związane z samym upływem czasu. nie można samoistnie z przekroczenia granicy trzech miesięcy do upływu terminu przedawnienia wyciągać każdorazowo wniosku o spełnieniu przesłanki z art. 239b § 2 o.p. uzasadnienie tego wyroku uniemożliwia przeprowadzenie prawidłowej kontroli instancyjnej tego orzeczenia.
Skład orzekający
Danuta Oleś
członek
Marek Kołaczek
sprawozdawca
Ryszard Pęk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowej, w szczególności w kontekście art. 239b § 1 pkt 4 i § 2 Ordynacji podatkowej oraz wymogów formalnych uzasadnienia orzeczeń sądów administracyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji nadania rygoru w oparciu o zbliżający się termin przedawnienia, ale jego wnioski dotyczące jakości uzasadnienia i analizy przesłanek mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania podatkowego - nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, co ma bezpośrednie konsekwencje dla podatników. Wyrok NSA precyzuje kryteria stosowania tej instytucji, co jest istotne dla praktyków.
“Kiedy organ podatkowy może nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności? NSA wyjaśnia kluczowe zasady.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I FSK 358/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-10-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-02-23 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Danuta Oleś Marek Kołaczek /sprawozdawca/ Ryszard Pęk /przewodniczący/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I SA/Kr 238/20 - Wyrok WSA w Krakowie z 2020-05-28 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 2383 art. 239b § 2 w zw. z art. 239b § 1 pkt 4 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk, Sędzia NSA Marek Kołaczek (spr.), Sędzia NSA Danuta Oleś, Protokolant Kamil Klatt, po rozpoznaniu w dniu 10 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej N. sp. z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 maja 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 238/20 w sprawie ze skargi N. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 17 grudnia 2019 r. nr 1201-IEW-2.4153.9.2019.6 w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie na rzecz N. sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 560 (słownie: pięćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji. 1.1. Zaskarżonym wyrokiem z 28 maja 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 238/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę n. sp. z o.o. z siedzibą w k. (dalej: Spółka lub Skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej jako: Organ drugiej instancji lub Dyrektor IAS) z 17 grudnia 2019 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. 1.2. Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy. Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze decyzją z 7 maja 2019 r. określił Spółce w podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 2014 r.: nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy podatnika w wysokości 0,00 zł oraz do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości 171.522,00 zł, a także kwotę podatku do zapłaty z tytułu wystawienia faktur VAT niedokumentujących faktycznych zdarzeń gospodarczych (art. 108 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1570 ze zm., dalej jako: u.p.t.u.)) w wysokości 70.311,00 zł. Od decyzji tej Spółka wywiodła odwołanie. W dniu 25.10.2019r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze działając na podstawie art. 239b § 1 pkt 1 i 4 oraz § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej jako: o.p.), wydał postanowienie nadające rygor natychmiastowej wykonalności powyższej decyzji w części określającej w podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 2014r. kwotę podatku do zapłaty w wysokości 70.311,00 zł, z tytułu wystawienia faktur VAT niedokumentujących faktycznych zdarzeń gospodarczych. Postanowieniem z 17 grudnia 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie utrzymał w mocy postanowienie organu Pierwszej instancji. Dyrektor IAS zauważył, że z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że jeśli organ podatkowy powołuje się na art. 239b § 1l pkt 4 o.p. decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, ponieważ okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące, to chcąc wypełnić warunek wynikający z art. 239b § 2 o.p., powinien wskazać na takie okoliczności stwarzające ryzyko niewykonania zobowiązania podatkowego, które wiążą się z krótszym niż 3 miesięcznym okresem jego przedawnienia. Wskazano przy tym, iż taką okolicznością może być między innymi czas niezbędny do uzyskania przez decyzję nieostateczną waloru ostateczności. Na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, tj. 25.10.2019 r. decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze z dnia 07.05.2019 r. nie podlegała wykonaniu przez co z samej tej przyczyny istniało ryzyko, że zobowiązanie to nie zostanie w ogóle wykonane, skoro do końca okresu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 o.p. pozostał okres krótszy niż 3 miesiące. Tym samym kumulatywnie zostały spełnione dwa warunki nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważył przy tym, że Organ I instancji przyjął również art. 239b § 1 pkt 1 o.p. jako przesłankę stanowiącą podstawę do nadania nieostatecznej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W świetle przedłożonych w postępowaniu zażaleniowym dokumentów Organ drugiej instancji uznał jednak, że w niniejszej sprawie nie ziściła się ta przesłanka z uwagi na uregulowanie wskazywanej zaległości przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. 1.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę Spółki. Sąd pierwszej instancji dokonując przeglądu orzecznictwa na kanwie art. 239b § 1 pkt 4 o.p. stwierdził, że obecnie dominuje pogląd, że oceniając współwystępowanie obawy niewykonania zobowiązania podatkowego z decyzji w myśl art. 239b § 2 o.p. nie ma obowiązku badania sytuacji finansowej podatnika. Zamiast tego, przy występowaniu przesłanki z art. 239b § 1 pkt 4 o.p. należy pochylić się nad uprawdopodobnieniem, że zachodzą takie okoliczności faktyczne, które potwierdzają, że z tego właśnie powodu zobowiązanie podatkowe z decyzji nie zostanie wykonane. Taką okolicznością może być między innymi czas niezbędny do uzyskania przez decyzję nieostateczną waloru ostateczności. Jeżeli bowiem uruchomione zostało postępowanie odwoławcze, a spodziewany czas przeprowadzenia tego postępowania z zachowaniem terminów, o których mowa w art. 139 § 3 o.p., przekracza okres pozostały do przedawnienia zobowiązania, to okoliczność ta może stanowić uprawdopodobnienie, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. W ocenie Sądu, zasadnie organ odwoławczy skonstatował, że Skarżący składając odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 7 maja 2019 r., kwestionował tym samym swoją odpowiedzialność za istniejące zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług, a dodatkowo do czasu wydania ww. postanowienia nie uiścił zobowiązania. W świetle tego uprawnione było przyjęcie wniosku, że zobowiązanie nie zostanie uregulowane w sposób dobrowolny przed upływem terminu jego przedawnienia. Organy dodatkowo uprawdopodobniły niewykonanie zobowiązania charakterem zarzutów postawionych Skarżącej podczas postepowania wymiarowego. Zwrócono bowiem uwagę na to , że Spółka świadomie uczestniczyła w procederze wprowadzania do systemu gospodarczego "pustych" faktur, dokumentujących transakcje, które faktycznie nie miały miejsca. 2. Skarga kasacyjna. 2.1. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodła Skarżąca, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu na podst. art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem, gdyby nie te naruszenia, Sąd pierwszej instancji musiałby uchylić zaskarżone postanowienie: 1. niewłaściwe zastosowanie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. i oddalenie skargi, pomimo następujących naruszeń przepisów, jakie zostały dokonane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, a które powinny spowodować uchylenie zaskarżonego postanowienia: a) niewłaściwe zastosowanie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 o.p., dalej jako: o.p., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków - Podgórze mimo iż, przy prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu zażaleniowym, postanowienie organu pierwszej instancji powinno zostać uchylone, a postępowanie w sprawie umorzone w oparciu o art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) o.p., b) niewłaściwe zastosowanie art. 239a, art. 239b § 1 pkt 4 i art.239b § 2 w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122 o.p., na skutek czego, błędnie uznano, że w sprawie zachodziła podstawa do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, mimo nieuprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z decyzji, w części w jakiej decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, nie zostanie przez spółkę wykonane, c) błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 239b § 2 w zw. z art. 239b § 1 pkt 4 o.p. poprzez przyjęcie, że w sytuacji nadania rygoru natychmiastowej wykonalności w oparciu o przesłankę określoną w art. 239b § 1 pkt 4) o.p. nie mają znaczenia okoliczności odnoszące się do sytuacji majątkowej i działań podatnika w stosunku do jego majątku, czy dotychczasowej postawy dotyczącej uiszczania danin publicznoprawnych, d) niezastosowanie art. 121 § 1 o.p., poprzez nieuwzględnienie w toku postępowania zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych przez oparcie rozstrzygnięcia w oparciu o okoliczności, które nie stwarzały podstaw do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, 2. niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a., w zw. z art. 239b § 2 i art. 239b § 1 pkt 4) o.p., poprzez wadliwe uznanie, że w niniejszej sprawie w sposób wiarygodny i znajdujący oparcie w materiale dowodowym uprawdopodobnione zostało, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji, w części w jakiej został jej nadany rygor natychmiastowej wykonalności, nie zostanie przez spółkę wykonane, 3. niewłaściwe zastosowanie art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie przez Sąd I instancji zarzutów skargi dotyczących nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności z naruszeniem przez organ zasad prowadzenia postępowania, określonych w art. 120 § 1, art. 121 § 1 i art. 125 o.p., 2.2. W konsekwencji w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem Organu pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 2.3. Dyrektor IAS w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne. 3.2. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego, wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takiego rodzaju przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. 3.3. Istotą sporu w niniejszej sprawie była ocena zasadności zastosowania w sprawie instytucji nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej na podstawie art. 239b § 1 pkt 4 w zw. z § 2 o.p. Jak wskazuje się w literaturze (por. np. S. Presnarowicz [w:] Ordynacja podatkowa. Tom II. Procedury podatkowe. Art. 120-344. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2024, art. 239(b)) w sytuacji gdy organy podatkowe powołują się na zaistnienie przesłanki z art. 239b § 1 pkt 4 – zbliżający się termin przedawnienia zobowiązania – uprawdopodobnienie niewykonania zobowiązania powinno mieć za punkt odniesienia tę właśnie przesłankę. W tym kontekście zasadne jest stanowisko, iż nie tyle chodzi tu o okoliczności leżące po stronie podatnika, ale te związane z samym upływem czasu. Skoro zatem powołana została przesłanka z pkt 4, a nie np. z pkt 2 lub 3, to przy tym uprawdopodobnieniu organ podatkowy nie musi odwoływać się do argumentacji i ustaleń, które miałyby na celu wykazanie braku wystarczającego majątku u podatnika, czy też podejmowanie przez niego działań zmierzających do udaremnienia przyszłej egzekucji". W wyroku z 23.02.2016 r. (II FSK 441/14, LEX nr 2036752) NSA podkreślił, że "przesłanki wymienione w art. 239b § 1 o.p. stanowią odrębne punkty odniesienia do uprawdopodobnienia (przewidzianego w art. 239b § 2 o.p.), że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Jeżeli organ podatkowy powołuje się na to, że w myśl art. 239b § 1 pkt 4 o.p. decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, ponieważ okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące, to chcąc wypełnić warunek wynikający z art. 239b § 2 o.p., powinien wskazać na takie okoliczności stwarzające groźbę niewykonania zobowiązania podatkowego, które wiążą się z krótszym niż 3-miesięcznym okresem jego przedawnienia". W orzeczeniu z 20.07.2018 r. (II FSK 2124/16, LEX nr 2534120) NSA zauważył, że "jeśli okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące (art. 239b § 1 pkt 4 o.p.), to uprawdopodobnienie przesłanki przewidzianej w art. 239b § 2 o.p. polega na wykazaniu, że zachodzą takie okoliczności faktyczne, które potwierdzają, że z tego powodu zobowiązanie podatkowe z decyzji nie zostanie wykonane. W tym zakresie bez znaczenia są wszystkie okoliczności odnoszące się do sytuacji majątkowej, czy też działań podatnika w stosunku do jego majątku". (podobnie NSA w wyrokach z 24.03.2021 r., sygn. II FSK 3166/18 oraz z 8.12.2022 r., sygn. III FSK 1221/21). 3.4. Mając na względzie powyższe poglądy literatury i orzecznictwa, które tutejszy skład Naczelnego Sądu Administracyjnego podziela w całej rozciągłości, stwierdzić należało, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi kasacyjnej domagające się w ramach niniejszego postępowania analizy sytuacji majątkowej Spółki i dokonywania przez ten pryzmat oceny zaistnienia obawy niewykonania zobowiązania podatkowego. Redakcja art. 239b § 1 o.p. wyraźnie wskazuje, że wśród przesłanek nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, oprócz przyczyn bezpośrednio dotyczących podatnika (prowadzenia co do niego innych postępowań egzekucyjnych, jego wypłacalności czy zbywania majątku znacznej wartości) wskazano również przesłankę związana z rychłym przedawnieniem zobowiązania podatkowego. Nie ulega wątpliwości, że niezależnie od możliwości majątkowych Podatnika wygaśnięcie zobowiązania na skutek przedawnienia co do zasady udaremni jego wykonanie. Tezę o odrębności tej przesłanki podkreśla również powołane wyżej orzecznictwo. Z kolei ocena tej przesłanki przez pryzmat art. 239b § 2 o.p. sprowadza się – jak wskazano powyżej – do uprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Zatem, że nie można samoistnie z przekroczenia granicy trzech miesięcy do upływu terminu przedawnienia wyciągać każdorazowo wniosku o spełnieniu przesłanki z art. 239b § 2 o.p. Przykładowo zaistnienie takiej obawy przekreślałoby wykonanie zobowiązania podatkowego wynikającego z decyzji przez podatnika dobrowolnie przed uzyskaniem przez tą decyzję waloru ostateczności. Wydaje się też, że obawy niewykonania zobowiązania nie można też wiązać z ewentualnym przewlekłym prowadzeniem postępowania odwoławczego. 3.5. Do analogicznych wniosków wykładni art. 239b § 1 pkt 4 i § 2 o.p. doszedł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wskazując w tym zakresie dodatkowo na wyrok NSA z 6 kwietnia 2020 r. sygn. II FSK 191/20, zgodnie z którym organ chcąc wypełnić warunek wynikający z art. 239b § 2 o.p., powinien wskazać na takie okoliczności stwarzające ryzyko niewykonania zobowiązania podatkowego, które wiążą się z krótszym niż 3 miesięcznym okresem jego przedawnienia. Taką okolicznością może być między innymi czas niezbędny do uzyskania przez decyzję nieostateczną waloru ostateczności. Jeżeli bowiem uruchomione zostało postępowanie odwoławcze, a spodziewany czas przeprowadzenia tego postępowania z zachowaniem terminów, o których mowa w art. 139 § 3 o.p., przekracza okres pozostały do przedawnienia zobowiązania, to okoliczność ta może stanowić uprawdopodobnienie, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. Podobne stanowisko zajął NSA w wyroku z 11 stycznia 2024 r. w sprawie o sygn. II FSK 91/23 wskazując, że w postanowieniu organu podatkowego opartym na przesłance z art. 239b § 1 pkt 4 o.p. należy podać, jakie czynności procesowe, w tym przede wszystkim wynikające z treści odwołania, wskazują, że sprawa podatkowa w drugiej instancji wymaga procedowania przez pełne dwa miesiące, a nawet znacznie ponad ten okres. Tymczasem Sąd pierwszej instancji, pomimo trafnej rekonstrukcji orzecznictwa w tym zakresie, zaniechał zbadania biegu terminu na wydanie decyzji odwoławczej określonego w art. 139 § 3 o.p. Pominął również kwestię czy i o jakiej treści zapadły w sprawie postanowienia o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy. Jest to o tyle istotne, że obawy niewykonania zobowiązana opisanej w art. 239b § 2 o.p. Sąd ten upatruje w fakcie wniesienia przez stronę odwołania, ignorując zupełnie fakt, że odwołanie to wniesiono 6 czerwca 2019 r., na niespełna pół roku przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, w ciągu którego zasadniczo trzykrotnie upłynąłby termin na przeprowadzenie postępowania odwoławczego wskazany w art. 139 § 3 o.p. Odnosząc się do kwestii wniesionego odwołania i jego wpływu na obawę niewykonania zobowiązania WSA powołał skrajnie nieprzystające do realiów sprawy orzecznictwo – w powołanym na tę okoliczność wyroku w sprawie o sygn. II FSK 3613/16 decyzja nieostateczna wraz z postanowieniem o rygorze została wydana 15 grudnia, a nie tak jak w niniejszej sprawie 7 maja. Za podobnie nietrafne należało uznać odwoływanie się do przyczyn zakwestionowania rozliczeń Spółki w decyzji wymiarowej tj. twierdzenia o uczestnictwie w oszustwie podatkowym. Okoliczność ta nie może samoistnie przesądzać o obawie niewykonania zobowiązania podatkowego, tym bardziej przy przyjęciu podstawy z art. 239b § 1 pkt 4 o.p., zwłaszcza w obliczu powoływanego przez stronę częściowego wykonania zobowiązania podatkowego 13 listopada 2019 r. wraz z wnioskiem o rozłożenie na raty zapłaty zaległości. Tymczasem do tych okoliczności WSA w ogóle się nie odniósł. Odnotować przy tym warto, że postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zapadło 25 października 2019 r., na przeszło cztery miesiące od wniesienia odwołania, zatem z ewidentnym przekroczeniem terminu z art. 139 § 3 o.p. na który sam powołał się Sąd pierwszej instancji. Z kolei decyzja drugiej instancji zapadła 5 grudnia 2019 r., brak natomiast informacji co do daty jej doręczenia. 3.6. Przedstawiona argumentacja Sądu pierwszej instancji w zakresie oceny zaistnienia przesłanek nadania rygoru natychmiastowej wykonalności jest częściowo wewnętrznie sprzeczna, a w pozostałym zakresie niepełna i pomijająca istotne okoliczności sprawy. Zasadny zatem okazał się zarzut oparty o art. 141 § 4 p.p.s.a., albowiem uzasadnienie tego wyroku uniemożliwia przeprowadzenie prawidłowej kontroli instancyjnej tego orzeczenia. Nie odniesiono się do tego czy upłynął termin z art. 139 § 3 o.p., nie ustalono czy i na jakiej podstawie dokonano wyznaczenia nowego terminu załatwienia sprawy. Nie odnotowano faktycznego terminu wydania w sprawie decyzji ostatecznej, oraz nie dokonano rzeczowej oceny zaistnienia obawy niewykonania zobowiązania podatkowego o której mowa w art. 239b § 2 o.p. W tej sytuacji przedwczesne i bezprzedmiotowe byłoby rozpoznanie zarzutów skargi kasacyjnej postawionych w pkt. 1. a) i 1. b) i 2. 3.7. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględni zaprezentowane powyżej rozważania i zajmie jednoznaczne i wewnętrznie spójne stanowisko co do wykładni art. 239b § 2 w zw. z art. 239b § 1 pkt 4 o.p. oraz odniesie się do: - czasu trwania postępowania odwoławczego, - ewentualnego wyznaczania nowych terminów załatwienia sprawy wraz z ich uzasadnieniem, - możliwości zakończenia postępowania odwoławczego przed upływem terminu przedawnienia, - okoliczności podnoszonego przez Skarżącą częściowego uiszczenia zobowiązania i złożenia wniosku o rozłożenie należności na raty w listopadzie 2019 r. 3.8. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżone orzeczenie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. 3.8. O kosztach postępowania orzeczona na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Danuta Oleś Ryszard Pęk Marek Kołaczek sędzia NSA sędzia NSA sędzia NSA
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę