I FSK 335/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że przepisy dotyczące dodatkowego zobowiązania podatkowego w VAT, analogiczne do uznanych za niekonstytucyjne, nie mogą być stosowane wobec osób fizycznych.
Sprawa dotyczyła podatku od towarów i usług za lata 2004-2005. Organy podatkowe ustaliły, że podatnik przekroczył limit zwolnienia z VAT i nałożyły dodatkowe zobowiązanie podatkowe z powodu braku prawidłowej ewidencji. WSA uchylił decyzję w części dotyczącej dodatkowego zobowiązania, powołując się na wyrok TK o niezgodności analogicznych przepisów z Konstytucją. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że przepisy te, mimo że zawarte w nowej ustawie, nadal naruszają zasadę państwa prawnego w odniesieniu do osób fizycznych.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrywał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej od wyroku WSA w Rzeszowie, który uchylił decyzję organu podatkowego w części dotyczącej nałożenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług. Sprawa dotyczyła podatnika prowadzącego warsztat samochodowy, który nieprawidłowo prowadził ewidencję VAT, nie uwzględniając wartości materiałów w rachunkach i przekraczając limit zwolnienia. Organy podatkowe nałożyły dodatkowe zobowiązanie podatkowe na podstawie art. 109 ust. 4 i 8 ustawy o VAT z 2004 r. WSA w Rzeszowie uznał, że te przepisy, analogiczne do wcześniej uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją (art. 27 ust. 5-6 i 8 ustawy o VAT z 1993 r.), nie mogą być stosowane wobec osób fizycznych, gdyż prowadzi to do kumulacji sankcji administracyjnej i karnej, naruszając zasadę państwa prawnego. NSA w pełni podzielił to stanowisko, oddalając skargę kasacyjną organu. Sąd podkreślił, że przeniesienie treści zakwestionowanych przepisów do innej ustawy nie zmienia ich niezgodności z Konstytucją, jeśli zachowują one tę samą treść normatywną i prowadzą do tych samych negatywnych konsekwencji dla podatników.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te nie mogą być stosowane wobec osób fizycznych w zakresie, w jakim dopuszczają kumulację sankcji administracyjnej (dodatkowe zobowiązanie podatkowe) z odpowiedzialnością za przestępstwo lub wykroczenie skarbowe za ten sam czyn.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy art. 109 ust. 4 i 8 ustawy o VAT z 2004 r. powtarzają treść przepisów art. 27 ust. 5, 6 i 8 ustawy o VAT z 1993 r., które zostały uznane przez TK za niezgodne z art. 2 Konstytucji RP. Kumulacja sankcji administracyjnej i karnej wobec osoby fizycznej za ten sam czyn narusza zasadę państwa prawnego i stanowi nadmierny fiskalizm.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (8)
Główne
u.p.t.u. z 2004 r. art. 109 § ust. 4, 5, 6 i 8
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepisy te, w zakresie w jakim dopuszczają stosowanie wobec tej samej osoby fizycznej za ten sam czyn sankcji administracyjnej (dodatkowe zobowiązanie podatkowe) oraz odpowiedzialności za przestępstwo lub wykroczenie skarbowe, są niezgodne z art. 2 Konstytucji RP.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada państwa prawnego, która zakazuje kumulowania sankcji administracyjnej i karnej wobec tej samej osoby fizycznej za ten sam czyn.
Pomocnicze
u.p.t.u. z 1993 r. art. 27 § ust. 4, 5, 6 i 8
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepisy te zostały uznane za niezgodne z Konstytucją RP w wyroku TK K.17/97.
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy art. 109 ust. 4 i 8 ustawy o VAT z 2004 r. są niezgodne z art. 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim dopuszczają kumulację sankcji administracyjnej i karnej wobec osób fizycznych za ten sam czyn. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący analogicznych przepisów ma zastosowanie do obecnych regulacji, jeśli ich treść normatywna jest tożsama.
Odrzucone argumenty
Wyrok TK dotyczący niekonstytucyjności przepisów nieobowiązującej ustawy nie ma zastosowania do analogicznych przepisów innej ustawy. Przepisy art. 109 ust. 4 i 8 ustawy o VAT z 2004 r. zostały prawidłowo zastosowane w ustalonym stanie faktycznym. Sąd pierwszej instancji naruszył art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez rozstrzygnięcie wykraczające poza granice sprawy. Sąd pierwszej instancji naruszył art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie. Sąd pierwszej instancji naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a.
Godne uwagi sformułowania
Wykładni przepisów prawa należy dokonywać zawsze w zgodzie z Konstytucją. Niewątpliwie zaś wyroki Trybunału Konstytucyjnego wskazują reguły czynienia takiej wykładni oraz precyzują wartości konstytucyjne, których przestrzeganie winno mieć miejsce w demokratycznym państwie prawa. Sam fakt przeniesienia treści tych norm do innego aktu prawnego i zamieszczenie ich w ramach innych jednostek redakcyjnych jakimi są artykuły, nie powoduje, że normy wyrażone w tych artykułach stały się z tego powodu zgodne w omawianym zakresie z Konstytucją, skoro wyrażają te same treści, które zostały zakwestionowane przez TK jako sprzeczne z art. 2 ustawy zasadniczej. Kumulowanie odpowiedzialności z tych tytułów stanowi wyraz nadmiernego fiskalizmu.
Skład orzekający
Jan Zając
sędzia
Janusz Zubrzycki
przewodniczący sprawozdawca
Marek Kołaczek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że przepisy VAT nakładające dodatkowe zobowiązanie podatkowe na osoby fizyczne, które są analogiczne do wcześniej uznanych za niekonstytucyjne, są niezgodne z Konstytucją RP ze względu na naruszenie zasady państwa prawnego."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie osób fizycznych i sytuacji, gdy dochodzi do kumulacji sankcji administracyjnej i karnej za ten sam czyn.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii konstytucyjności przepisów podatkowych i ich wpływu na prawa obywateli, co jest interesujące dla prawników i osób zainteresowanych praworządnością.
“Czy przepisy VAT mogą karać podwójnie? NSA stawia granice państwa prawa.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 335/07 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2007-08-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2007-03-20 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jan Zając Janusz Zubrzycki /przewodniczący sprawozdawca/ Marek Kołaczek Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I SA/Rz 189/06 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2006-11-14 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2004 nr 54 poz 535 art. 109 ust. 4, 5, 6 i 8 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zubrzycki (spr.) Sędziowie sędzia NSA Marek Kołaczek sędzia NSA Jan Zając Protokolant Katarzyna Jaszuk po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 listopada 2006 r. sygn. akt I SA/Rz 189/06 w sprawie ze skargi A.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 roku oraz za okres od stycznia do kwietnia 2005 roku oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami podatkowymi. 1.1. Wyrokiem z dnia 14 listopada 2006 r. (I SA/Rz 189/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w sprawie ze skargi A.S. uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 r. oraz za miesiące od stycznia do kwietnia 2005 r., oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] października 2005 r., nr [...] w częściach ustalających dodatkowe zobowiązanie podatkowe i oddalił skargę w pozostałym zakresie. Ponadto Sąd pierwszej instancji wskazał, iż powyższe decyzje nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. 1.2. W niniejszej sprawie WSA w Rzeszowie przedstawił następujący stan faktyczny ustalony przez organy podatkowe. 1.3. W okresie objętym kontrolą podatkową skarżący prowadził działalność gospodarczą w zakresie mechaniki pojazdowej – montażu instalacji gazowych w samochodach. Działalność ta w zakresie podatku dochodowego opodatkowana była zryczałtowanym podatkiem dochodowym od przychodów ewidencjonowanych. Skarżący korzystał ze zwolnienia w podatku od towarów i usług. Sprzedaż dokonywana przez podatnika dokumentowana była rachunkami, w których wyszczególniono wartość robocizny i wartość zużytych materiałów. Suma owych wartości wyznaczała usługobiorcy kwotę do zapłaty za wykonaną na jego rzecz usługę. Organy podatkowe przyjęły, iż kwoty wynikające z ww. rachunków stanowić powinny podstawę ustalenia wysokości przychodów i obrotu dla potrzeb podatku od towarów i usług. Tymczasem w ewidencji przychodów ujęte zostały jedynie pozycje z rachunków, przedstawiające wartość robocizny, pominięto natomiast wartość zużytych materiałów. Na podstawie ewidencji przychodów prowadzonej dla celów zryczałtowanego podatku dochodowego oraz przedmiotowych rachunków organy podatkowe określiły prawidłową wielkość przychodów podatnika. Ustalono, iż w 2003 r. została przekroczona kwota limitu uprawniająca podatnika do korzystania ze zwolnienia z podatku od towarów i usług w 2004 r. Usługi wykonywane przez skarżącego w okresie objętym kontrolą podlegały opodatkowaniu według stawki 22%. Organy podatkowe uznały ponadto, iż skarżący w niniejszym stanie faktycznym nie miał prawa pomniejszyć kwoty podatku należnego o podatek naliczony, stąd też przyjęto wysokość zobowiązania podatkowego za poszczególne okresy rozliczeniowe w kwocie odpowiadającej podatkowi należnemu. W trakcie postępowania podatkowego stwierdzono również, iż skarżący dopuścił się naruszenia art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm., dalej powoływana jako "u.p.t.u. z 1993 r.") i art. 109 ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm., dalej powoływana jako "u.p.t.u. z 2004 r."), poprzez zaniechanie prowadzenia ewidencji wymaganej ww. przepisami. W oparciu o treść art. 109 ust. 4 i ust. 8 pkt 2 u.p.t.u. z 2004 r. organ pierwszej instancji określił A.S. dodatkowe zobowiązanie podatkowe za okres od maja 2004 r. do kwietnia 2005 r. W odpowiedzi na argumentację organu podatkowego skarżący podnosił, iż w przeważającej większości dokonywał montażu instalacji zakupionych przez klientów, przeniesionych z innych pojazdów, bądź zakupionych bezpośrednio od dostawców nie doliczając przy tym marży, w praktyce zatem to klient płacił za towar, dlatego też kwot tych nie uwzględniono w ewidencji prowadzonej na potrzeby podatku VAT. 1.4. Dyrektor Izby Skarbowej w Rzeszowie po rozpatrzeniu odwołania podatnika uznał za prawidłowe ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, iż w przypadkach, kiedy usług dokonywano przy użyciu materiałów powierzonych, należało okoliczność tę uwzględnić w rachunkach. Tymczasem twierdzenia podatnika nie znajdują odzwierciedlenia w dokumentacji, brak jest zatem podstaw do zakwestionowania stanowiska organu pierwszej instancji. Dyrektor Izby Skarbowej zgodził się również z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w K. w zakresie naruszenia art. 27 ust. 4 u.p.t.u. z 1993 r. oraz art. 109 ust. 3 u.p.t.u. z 2004 r. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, iż trafnie odmówiono podatnikowi prawa do skorzystania z możliwości pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony, z uwagi na zaniechanie dokonania wymaganego w przepisach prawa zgłoszenia rejestracyjnego. W związku z powyższym, w oparciu o treść art. 25 ust. 3 u.p.t.u. z 1993 r. oraz art. 88 ust. 1 pkt 5 lit. a u.p.t.u. z 2004 r. słusznie określono skarżącemu zobowiązanie podatkowe za poszczególne okresy rozliczeniowe w wysokości odpowiadającej kwotom podatku należnego w tych okresach. W kwestii ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego organ odwoławczy powołał się na treść art. 109 ust. 4 w zw. z art. 109 ust. 8 pkt 2 u.p.t.u. z 2004 r., z którego wynika, iż w razie stwierdzenia, że podatnik nie złożył deklaracji podatkowej i nie wpłacił zobowiązania podatkowego Naczelnik Urzędu Skarbowego określa wysokość tego zobowiązania w prawidłowej wysokości i ustala wysokość dodatkowego zobowiązania podatkowego w odpowiedniej wysokości. 2. Skarga do Sądu pierwszej instancji. 2.1. Podatnik zaskarżył powyższą decyzję organu odwoławczego i wniósł o jej uchylenie, bądź zmianę. Uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, iż nieprawidłowości wykazane w trakcie postępowania podatkowego wynikały z jego niewiedzy w zakresie konieczności dokonania zgłoszenia rejestracyjnego. Podniesiono również, iż wyszczególnienie na rachunkach wartości użytego przy montażu materiału wynikało z wymogów stawianych przez wydział komunikacji w związku z koniecznością dokonania wpisu w dowodach rejestracyjnych w zakresie montowanych instalacji gazowych. Skarżący ponownie podkreślił, iż korzystał przede wszystkim z materiałów powierzonych, kupowanych przez klientów, bądź przez samego podatnika bezpośrednio od dostawców, jednakże cena tak zakupionego towaru nie była powiększana o marżę. 2.2. Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. 3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. 3.1 WSA w Rzeszowie za prawidłowe uznał ustalenia faktyczne dokonane w niniejszej sprawie przez organy podatkowe. Sąd pierwszej instancji podtrzymał także stanowisko organów podatkowych w zakresie ustalenia skarżącemu zobowiązań podatkowych za okresy rozliczeniowe objęte kontrolą. Podkreślono, iż wobec treści przedstawionych przez podatnika rachunków bez jakiejkolwiek wzmianki w zakresie wykorzystanych przez usługodawcę materiałów, kwoty wynikające z owych rachunków należało uznać za podstawę przy ustalaniu przychodów podatnika na potrzeby podatku obrotowego. Kwota wyliczonego podatku przekroczyła ustalony rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie określenia kwoty uprawniającej do zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 202, poz. 1962) limit, co po stronie skarżącego skutkowało utratą prawa do zwolnienia i określeniem zobowiązania podatkowego równego kwocie podatku należnego bez prawa do pomniejszenia go o kwotę podatku naliczonego. 3.2. Sąd pierwszej instancji zakwestionował jednak stanowisko organów podatkowych obu instancji w zakresie ustalenia skarżącemu dodatkowego zobowiązania podatkowego. WSA w Rzeszowie odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 kwietnia 1998 r., sygn. K.17/97 (OTKZU nr 3/18/98 poz. 30), który orzekł o niezgodności przepisów art. 27 ust. 5-6 i 8 u.p.t.u. z 1993 r. w zakresie, w jakim dopuszczają stosowanie wobec tej samej osoby, za ten sam czyn sankcji administracyjnej w postaci dodatkowego zobowiązania podatkowego i odpowiedzialności za wykroczenia skarbowe, z art. 2 Konstytucji RP. W następstwie ww. wyroku wydane zostało obwieszczenie Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 listopada 1998 r. o utracie mocy obowiązującej przedmiotowego przepisu w stosunku do osób fizycznych. Sąd pierwszej instancji powołał się ponadto na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2006 r., sygn. akt I FPS 2/06, z której wynika niedopuszczalność ustalenia na podstawie art. 27 ust. 6 u.p.t.u. z 1993 r. osobie fizycznej sankcji podatkowej w sytuacji, kiedy grozi jej odpowiedzialność za przestępstwo skarbowe. Sąd pierwszej instancji wskazał na tożsamość norm prawnych zawartych w treści art. 27 ust. 5 i ust. 8 pkt 2 u.p.t.u. z 1993 r. oraz art. 109 ust. 4 i ust. 8 pkt 2 u.p.t.u. z 2004 r., na podstawie której ustalono skarżącemu dodatkowe zobowiązanie podatkowe i stwierdził niezgodność z art. 2 Konstytucji RP także drugiego z ww. przepisów w odpowiednim zakresie, co w ocenie Sądu uzasadnia uchylenie decyzji organów podatkowych obu instancji w części dotyczącej dodatkowego zobowiązania podatkowego. 4. Skarga kasacyjna. 4.1. Z argumentacją Sądu pierwszej instancji nie zgodził się Dyrektor Izby Skarbowej w Rzeszowie. W skardze kasacyjnej organ odwoławczy wniósł o zmianę wyroku WSA w Rzeszowie i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji w całości i przekazanie sprawy temuż Sądowi do ponownego rozpoznania, jak również o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu. 4.2. Powyższemu wyrokowi zarzucono naruszenie: - prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 188 pkt 1 Konstytucji RP w zw. z art. 190 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP przez przyjęcie, że wyrok TK dotyczący regulacji zawartej w przepisach nieobowiązującej ustawy nie traci na aktualności na gruncie innej ustawy, która zawiera uregulowania analogiczne do tych, które były przedmiotem kognicji TK, a zatem stanowisko wyrażone w takim wyroku TK musi być uwzględnione przy stosowaniu przepisów innej ustawy zawierającej analogiczne uregulowanie; - prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, tj. przez niezastosowanie przepisu art. 109 ust. 4 i ust. 8 pkt 2 u.p.t.u. z 2004 r. w ustalonym stanie faktycznym, z którego wynika, że podatnik nie prowadził ewidencji dla potrzeb podatku VAT oraz nie wpłacił kwoty zobowiązania podatkowego oraz nie składał deklaracji; - przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływana jako "P.p.s.a.") poprzez rozstrzygnięcie w zakresie wykraczającym poza granice sprawy wyznaczonej podstawą prawną art. 109 ust. 4 i ust. 8 pkt 2 u.p.t.u. z 2004 r.; - przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 141 § 4 zd. pierwsze P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że art. 109 ust. 4 oraz ust. 8 pkt 2 u.p.t.u. z 2004 r. nie znajduje w sprawie zastosowania, pomimo iż organy podatkowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, zgodnie z którym podatnik nie prowadził ewidencji podatku VAT, nie składał deklaracji podatku VAT i go nie odprowadził do właściwego urzędu; - przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 151 tej ustawy przez przyjęcie, że organy naruszyły przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy. 4.3. W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej powołując się na treść art. 188 i art. 190 Konstytucji RP podkreślił przede wszystkim, iż TK orzeka o zgodności z ustawą zasadniczą ściśle określonego aktu normatywnego. W świetle powyższego brak jest podstaw aby uznać za słuszne twierdzenie Sądu pierwszej instancji, iż orzeczenie TK w zakresie niekonstytucyjności art. 27 ust. 5-6 i ust. 8 u.p.t.u. z 1993 r. odnosi skutek również do innej regulacji prawnej, tj. art. 109 ust. 4 i ust. 8 pkt 2 u.p.t.u. z 2004 r., nawet mimo jednakowego brzmienia obu przepisów. W ocenie organu odwoławczego przepis art. 109 ust. 4 i ust. 8 pkt 2 u.p.t.u. z 2004 r. został w stanie faktycznym niniejszej sprawy prawidłowo zastosowany, a odwołanie się przez Sąd pierwszej instancji do wyroku TK należałoby uznać za wykroczenie poza granice danej sprawy wyznaczone podstawą prawną rozstrzygnięcia, o której mowa w art. 134 § 1 P.p.s.a. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 5.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 5.2. Postawionymi w skardze kasacyjnej zarzutami pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej zmierzał de facto do wykazania, że przepisy art. 109 ust. 4 i ust. 8 pkt 2 u.p.t.u. z 2004 r. w zakresie w jakim dopuszczają stosowanie wobec tej samej osoby fizycznej za ten sam czyn sankcji administracyjnej oraz odpowiedzialności za wykroczenie skarbowe nie naruszają art. 2 Konstytucji. Jednakże tezy tej, jak i sformułowanych w celu jej wykazania zarzutów kasacyjnych, nie można uznać za trafne. 5.3. Za wadliwy przede wszystkim należy uznać zarzut błędnej wykładni art. 188 pkt 1 Konstytucji w związku z jej art. 190 ust. 1 i ust. 3, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stosował tych przepisów, ani też nie dokonywał ich wykładni, wobec czego nie mógł się dopuścić błędu w ich wykładni. Sąd pierwszej instancji nie wskazał w wyroku, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 kwietnia 1998 r. (sygn. akt K 17/97) znajduje bezpośrednie zastosowanie w niniejszej sprawie. Wyrok ten posłużył Sądowi pierwszej instancji jedynie do wykładni art. 109 ust. 4 i ust. 8 pkt 2 u.p.t.u. z 2004 r. w zgodzie z Konstytucją. Uwzględnić bowiem należy, że wykładni przepisów prawa należy dokonywać zawsze w zgodzie z Konstytucją, co nakłada na organy prawa publicznego stosowanie tych przepisów w sposób nienaruszający zasad konstytucyjnych. Niewątpliwie zaś wyroki Trybunału Konstytucyjnego wskazują reguły czynienia takiej wykładni oraz precyzują wartości konstytucyjne, których przestrzeganie winno mieć miejsce w demokratycznym państwie prawa. Stąd też dokonując wykładni przepisów prawa w zgodzie z porządkiem konstytucyjnym należy uwzględniać dorobek Trybunału Konstytucyjnego w postaci jego wyroków i zawartych w nich treści. 5.4. Nie może być uznany za trafny zarzut niewłaściwego zastosowania przez Sąd pierwszej instancji art. 109 ust. 4 i ust. 8 pkt 2 u.p.t.u. z 2004 r. w ustalonym stanie faktycznym sprawy. Prawidłowo Sąd ten uznał, że wykładnia tych przepisów w zgodzie z Konstytucją nie pozwala na ich zastosowanie wobec osoby fizycznej, jeżeli za ten sam czyn, który jest określony dyspozycją art. 109 ust. 8 pkt 2 (niezłożenie deklaracji podatkowej oraz niewpłacenie kwoty zobowiązania podatkowego) grozi tej osobie odpowiedzialność za przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. Skoro bowiem normy, które były zawarte w art. 27 ust. 5, 6 i 8 u.p.t.u. z 1993 roku, uznane w orzeczeniu TK z dnia 29 kwietnia 1998 r. (sygn. akt K. 17/97) za niezgodne z Konstytucją w zakresie w jakim dopuszczają stosowanie wobec tej samej osoby (fizycznej) za ten sam czyn sankcji administracyjnej określanej przez przepisy tej ustawy jako "dodatkowe zobowiązanie podatkowe" oraz odpowiedzialność za wykroczenia skarbowe, zostały powtórzone w art. 109 ust. 4, 5, 6 i 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług – uznać należy, że mimo wyrażenia ich obecnie w ramach innego aktu prawnego, a tym samym w innych artykułach, są one – w tym samym zakresie i z tych samych powodów co uprzednio, wskazanych w wyroku TK – niezgodne z art. 2 Konstytucji. Sam fakt przeniesienia treści tych norm do innego aktu prawnego i zamieszczenie ich w ramach innych jednostek redakcyjnych jakimi są artykuły, nie powoduje, że normy wyrażone w tych artykułach stały się z tego powodu zgodne w omawianym zakresie z Konstytucją, skoro wyrażają te same treści, które zostały zakwestionowane przez TK jako sprzeczne z art. 2 ustawy zasadniczej. Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 maja 2005 r. (sygn. akt SK 22/99, publ. OTK 2000/4/107) "orzeczenie o zgodności przepisu z konstytucją oznacza przypisanie atrybutu konstytucyjności nie pewnej jednostce redakcyjnej bez względu na jej treść, lecz określonej treści normatywnej zawartej w tym przepisie, ustalonej w wyniku interpretacji. Trafnie określa się w doktrynie funkcję sądownictwa konstytucyjnego jako kontrolę norm, a więc kontrolę ustanowionych przez władze państwowe reguł postępowania, "zakodowanych" w przepisach prawnych. Orzekanie przez Trybunał Konstytucyjny o zgodności z konstytucją przepisu, który może być i bywa interpretowany zarówno zgodnie, jak i niezgodnie z konstytucją, bez jednoczesnego sprecyzowania, który z kierunków wykładni pozostaje w zgodzie z konstytucją, uniemożliwiałoby osiągnięcie celu kontroli, jakim jest eliminowanie z porządku prawnego niekonstytucyjnych norm. W wyniku tej kontroli norma zgodna z konstytucją pozostaje w mocy, norma zaś niezgodna ulega uchyleniu." 5.5. O sprzeczności tych norm w omawianym zakresie z art. 2 Konstytucji decyduje przesłanka podmiotowa, co oznacza, że mimo, iż postępowanie podatnika spełnia w całości warunki przedmiotowe art. 109 ust. 4, 5, 6 i 8 u.p.t.u. z 2004 r., to z uwagi na jego osobę (osoba fizyczna) dochodzi do potencjalnego zbiegu odpowiedzialności administracyjnej oraz karnej, co jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny narusza zasadę państwa prawnego wyrażoną w art. 2 Konstytucji, gdyż kumulowanie odpowiedzialności z tych tytułów stanowi wyraz nadmiernego fiskalizmu. 5.6. Należy również uwzględnić, że w uchwale z dnia 16 października 2006 r., (sygn. akt I FPS 2/06) NSA stwierdził, że treść powyższego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 kwietnia 1998 r. (sygn. akt K. 17/97), obejmuje nie tylko sytuacje, w których dochodzi do zbiegu nałożenia sankcji na podstawie art. 27 ust. 5, 6 i 8 u.p.t.u. z 1993 r. oraz odpowiedzialności za wykroczenie skarbowe, lecz także odpowiedzialności za przestępstwo skarbowe. 5.7. Tym samym akceptując w pełni stanowisko Sądu pierwszej instancji stwierdzić należy, że (podobnie jak w poprzednim stanie prawnym normy art. 27 ust. 5, 6 i 8 u.p.t.u. z 1993 r.), normy art. 109 ust. 4, 5, 6 i 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) rozumiane w ten sposób, że w zakresie w jakim nie dopuszczają stosowania wobec tej samej osoby (fizycznej) za ten sam czyn sankcji administracyjnej określanej przez te przepisy jako "dodatkowe zobowiązanie podatkowe" oraz odpowiedzialności za przestępstwo lub wykroczenia skarbowe - są zgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym Sąd pierwszej instancji trafnie stwierdził, że skoro organy podatkowe w niniejszej sprawie zastosowały te przepisy w zakresie wykraczającym poza ich ramy zgodności z Konstytucją – dopuściły się ich naruszenia. 5.8. W świetle powyższego w żadnym przypadku nie mogą być uznane za zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania podniesione w skardze kasacyjnej, gdyż autor skargi kasacyjnej dopatruje się uchybienia tym przepisom głównie z uwagi na niewłaściwe zastosowanie przez Sąd pierwszej instancji powyższych przepisów prawa materialnego, co nie miało miejsca. 5.9. Stwierdzenie przez Sąd pierwszej instancji niewłaściwego zastosowania przez organy podatkowe art. 109 ust. 4 i ust. 8 pkt 2 u.p.t.u. z 2004 r. nie może być uznane za naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a., skoro zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 5.10. Nie jest także uzasadniony zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., ponieważ Sąd w pełni prawidłowo oraz wyczerpująco uzasadnił swoje stanowisko, tzn. dlaczego w ustalonym stanie faktycznym sprawy, którego nie kwestionował, organy podatkowe wadliwie zastosowały art. 109 ust. 4 i ust. 8 pkt 2 u.p.t.u. z 2004 r. 5.11. Tym samym nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 151 P.p.s.a., gdyż rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. 5.12. Z tych względów skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw należało oddalić na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI