I FSK 330/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że spółka przejmująca ma prawo do korekty faktur wystawionych przez zlikwidowany oddział.
Sprawa dotyczyła prawa spółki Hodowla "Z." sp. z o.o. do wystawienia faktur korygujących VAT za luty 2000 r. do faktur wystawionych przez zlikwidowany oddział. Sądy niższych instancji odmawiały tego prawa, powołując się na brak sukcesji prawnej po oddziale. NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że spółka przejmująca ma prawo do korekty faktur i obniżenia podatku należnego, zgodnie z art. 93 Ordynacji podatkowej.
Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła prawa spółki Hodowla "Z." sp. z o.o. do wystawienia faktur korygujących podatek od towarów i usług za luty 2000 r. do faktur pierwotnie wystawionych przez zlikwidowany oddział tej spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku dwukrotnie oddalił skargę spółki, uznając, że po wykreśleniu oddziału z rejestru podatników, spółka macierzysta nie miała prawa do korekty faktur ani obniżenia podatku należnego. NSA, po analizie skargi kasacyjnej, uchylił zaskarżony wyrok WSA. Sąd kasacyjny dokonał odmiennej wykładni art. 93 Ordynacji podatkowej, wskazując, że spółka powstała w wyniku połączenia (inkorporacji) wstępuje we wszelkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej, w tym prawo do wystawienia faktury korygującej i obniżenia podatku należnego. NSA podkreślił, że odmowa prawa do korekty narusza istotę podatku VAT jako podatku obrotowego netto i prowadzi do nieracjonalnych różnicowań sytuacji prawnej podatników.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, spółka przejmująca ma prawo do wystawienia faktur korygujących i obniżenia podatku należnego.
Uzasadnienie
NSA dokonał wykładni art. 93 Ordynacji podatkowej, uznając, że spółka powstała w wyniku inkorporacji wstępuje we wszelkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej, w tym prawo do korekty faktur i obniżenia podatku należnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
o.p. art. 93 § 1 pkt 2
Ordynacja podatkowa
Spółka powstała w wyniku połączenia (inkorporacji) wstępuje we wszelkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej, w tym prawo do wystawienia faktury korygującej i obniżenia podatku należnego.
u.p.d.o.v.a. art. 15 § ust. 2
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Dotyczy prawa do obniżenia kwoty podatku należnego.
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym art. 44 § ust. 1-3
Dotyczy wystawiania faktur korygujących.
p.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli kasacyjnej NSA.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a"
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia wyroku z powodu naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konsekwencje uwzględnienia skargi.
p.p.s.a. art. 185 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
p.p.s.a. art. 203 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
u.p.d.o.v.a. art. 32
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym art. 37 § ust. 1
k.h. art. 283
Kodeks handlowy
Dotyczy łączenia spółek.
k.s.h. art. 491-492
Kodeks spółek handlowych
Dotyczy łączenia spółek.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spółka przejmująca ma prawo do korekty faktur wystawionych przez zlikwidowany oddział na podstawie art. 93 Ordynacji podatkowej. Odmowa prawa do korekty narusza istotę podatku VAT jako podatku obrotowego netto.
Odrzucone argumenty
Sądy niższych instancji uznały, że po wykreśleniu oddziału z rejestru podatników, spółka macierzysta nie miała prawa do korekty faktur ani obniżenia podatku należnego.
Godne uwagi sformułowania
Wstępującą we wszelkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki łączących się osób prawnych, należy rozumieć także osobę prawną, która - łącząc się przez przejęcie /inkorporację/ - jako przejmująca przejęła majątek innej osoby. Nielogiczne i niczym nieuzasadnione byłoby uznanie, że sukcesja praw i obowiązków w zakresie prawa podatkowego dotyczy wyłącznie jednego sposobu łączenia się osób prawnych z przewidzianych przepisami prawa. Jedną z zasadniczych cech tego podatku jest prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego i dlatego powinna być preferowana taka wykładnia przepisów podatkowych, która w jak najmniejszym stopniu ogranicza to prawo.
Skład orzekający
Artur Mudrecki
sprawozdawca
Małgorzata Niezgódka - Medek
przewodniczący
Zofia Przegalińska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 93 Ordynacji podatkowej w kontekście sukcesji praw i obowiązków podatkowych po zlikwidowanych oddziałach, zwłaszcza w zakresie prawa do korekty faktur VAT."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2000 roku, choć zasady sukcesji podatkowej są nadal istotne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia sukcesji podatkowej i prawa do korekty VAT, które ma praktyczne znaczenie dla wielu firm posiadających oddziały. Wykładnia NSA jest kluczowa dla zrozumienia tych kwestii.
“Spółka przejmująca odzyskała prawo do korekty VAT po zlikwidowanym oddziale – kluczowa wykładnia NSA.”
Dane finansowe
WPS: 6387 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 330/06 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2006-10-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-04-04 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Artur Mudrecki /sprawozdawca/ Małgorzata Niezgódka - Medek /przewodniczący/ Zofia Przegalińska Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Podatkowe postępowanie Skarżony organ Izba Skarbowa Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 1997 nr 137 poz 926 art. 93 par. 1 pkt 2 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Dz.U. 1993 nr 11 poz 50 art. 15 ust. 2 Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Dz.U. 1999 nr 109 poz 1245 par. 44 Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 174, art. 185 par. 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek Sędziowie sędzia NSA Artur Mudrecki (spr.) sędzia NSA Zofia Przegalińska Protokolant Agnieszka Szarc vel Szic po rozpoznaniu w dniu 19 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Hodowli "Z." spółka z o.o. w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 listopada 2005 r. sygn. akt I SA/Gd 686/05 w sprawie ze skargi Hodowli "Z." spółka z o.o. w S. na decyzję Izby Skarbowej w G. z dnia 20 grudnia 2000 r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2000 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w G. na rzecz Hodowli "Z." spółka z o.o. w S. kwotę 3.749 zł /słownie: trzy tysiące siedemset czterdzieści dziewięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 3 listopada 2005 r., I SA/Gd 686/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę (...) Hodowli "Z." sp. z o.o. z siedzibą w S. oddział w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 20 grudnia 2000 r., (...), w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2000 r. Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Urząd Skarbowy w P. decyzją z dnia 7 września 2000 r. określił Hodowli "Z." Spółce z o.o. w S. Oddział w C. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za luty 2000 r. w kwocie 6.387 zł. Wskazano w niej, że podatnik w rozliczeniu podatkowym za luty 2000 r. korygując podatek należny na podstawie faktur korygujących nr 2-7 z dnia 21 lutego 2000 r. naruszył postanowienia par. 44 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. /Dz.U. nr 109 poz. 1245 ze zm./ - dalej rozporządzenie w związku z art. 32 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ - dalej ustawa o VAT i par. 37 ust. 1 rozporządzenia. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia 20 grudnia 2000 r. Izba Skarbowa w G. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że bezspornym w sprawie był fakt, iż oddział spółki z o.o. Hodowla "ZN" W G. występujący pod nazwą Hodowla "ZN" spółka z o.o. Oddział Centrala Nasienna w W. stosownie do treści art. 5 ust. 2 ustawy o VAT był odrębnym od jednostki macierzystej, samodzielnie rozliczającym się z budżetem podatnikiem podatku od towarów i usług. Za bezsporne uznano także wykreślenie Oddziału z rejestru podatników podatku od towarów i usług stosownie do złożonego druku VAT-Z. Wskazano, że zgodnie z treścią art. 25 ust. 3 ustawy o VAT podatnicy, którzy zostali wykreśleni z rejestru o którym mowa w art. 9 tejże ustawy nie mają prawa do obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego. Stąd też wyrażono pogląd, że po wykreśleniu z rejestru podatników podatku od towarów i usług Oddział Centrala Nasienna w W. pozbawiony został prawa do korekty wystawionych wcześniej faktur VAT, a w konsekwencji prawa do korekty podatku należnego wykazanego w deklaracji podatkowej dotyczącej rozliczenia podatku od towarów i usług za luty 2000 r. W skardze do Sądu I instancji strona wskazała, że decyzja narusza przepisy prawa materialnego, tj. art. 93 par. 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926/ - dalej o.p. oraz par. 44 ust. 1-3 rozporządzenia w związku z art. 32 ustawy o VAT. Podniesiono, że w wyniku połączenia na podstawie art. 283 Kodeksu handlowego Hodowla "Z." sp. z o.o. w S. przyjęła wszelkie prawa i obowiązki spółki z o.o. Hodowla "ZN". Do sytuacji tej jak wskazano zastosowanie miał art. 93 par. 1 ust. 2 o.p. w związku z czym całość uprawnień i zobowiązań zlikwidowanego oddziału przeszło na jednostkę macierzystą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając skargę powołał się na treść art. 19 ust. 1 i 3 ustawy o VAT. Sąd wskazał, że skoro faktury sprzedaży wystawione zostały w lutym 1999 r., to korekty rozliczeń naliczonego podatku można było dokonać tylko w odniesieniu za ten miesiąc. Podniesiono, że niedopuszczalna była korekta jakiej dokonano, bowiem nie można w deklaracji za miesiąc luty 2000 r. korygować, a w konsekwencji rozliczać podatku naliczonego i należnego tytułem operacji gospodarczej mającej miejsce w innym okresie aniżeli wskazany w art. 19 ustawy o VAT. Powyższy wyrok zaskarżony został skargą kasacyjną Hodowli "Z." Spółka z o.o. w S. Oddział w C., która, powołując się na zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 19 ust. 1 i 3 ustawy o VAT, wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie decyzji organów podatkowych oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 maja 2005 r., FSK 1746/04 uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu NSA wskazał, że przywołane przez Sąd I instancji przepisy nie odnoszą się do sprzedawcy towarów i usług, w związku z czym nie można było wyprowadzać z nich jakichkolwiek wniosków co do dopuszczalności i zasad korygowania wysokości podatku należnego przez sprzedawcę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ponownie rozpoznając skargę uznał, że jest ona niezasadna. Sąd ten wskazał, że z przepisów par. 37 i par. 44 rozporządzenia wynika, iż do wystawienia faktury uprawniony jest wyłącznie sprzedawca. Dodatkowo podniósł, że prawo do wystawienia faktury korygującej będzie miał również podmiot będący sukcesorem praw i obowiązków podmiotu, którego byt prawny ustał. Wskazał, że problematykę sukcesji prawnej w prawie podatkowym w przypadku przekształcenia, bądź łączenia się osób prawnych regulują przepisy art. 93 ustawy o.p. W ocenie WSA w sprawie doszło do sukcesji praw i obowiązków po przejętej przez Hodowlę "Z." Spółkę z o.o. w S Hodowli "ZN" Spółki z o.o. w G., które połączyły się w trybie art. 283 Kodeksu handlowego. Następnie Sąd wskazał, że skarżąca wystawiła faktury korygujące do faktur wystawionych w lutym 1999 r. przez Oddział Spółki przejętej przez Hodowlę "Z." Sp. z o.o. w S., będący odrębnym od jednostki macierzystej podatnikiem podatku od towarów i usług. Oddział ten zaprzestał działalności z dniem 30 kwietnia 1999 r. i został wykreślony z rejestru podatników podatku od towarów i usług przed połączeniem spółek. Zdaniem Sądu do sukcesji jego uprawnień przez skarżącą mogłoby zatem dojść tylko wtedy, gdyby uprzednio doszło do sukcesji praw i obowiązków podatkowych na rzecz Spółki z o.o. Hodowla "ZN" /jednostki macierzystej oddziału, który zaprzestał działalności/. Sąd podkreślił, że w stanie prawnym obowiązującym w roku 2000 ustawodawca nie przewidywał sukcesji przez jednostkę macierzystą praw i obowiązków podatkowych po przejętym zakładzie czy oddziale, będącym odrębnym podatnikiem podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy o VAT. Powyższą argumentację poparł wyrokiem NSA z dnia 3 lipca 2003 r., I SA/Po 2605/01. W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego zmianę i uchylenie decyzji organów podatkowych, tj. decyzji Izby Skarbowej w G. z dnia 20 grudnia 2000 r., (...), i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 7 września 2000 r., (...) oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania - przy uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego. Skarga kasacyjna została oparta na naruszeniu: 1/ przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisów, tj. art. 15 ust. 2 ustawy o VAT wraz z przepisem par. 44 rozporządzenia w związku z art. 93 ustawy o.p., poprzez przyjęcie że skarżący nie miał uprawnień do wystawienie faktur korygujących do faktur wystawionych przez Oddział Spółki z o.o. Hodowla "ZN" - Centrala Nasienna w W. 2/ przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nieprawidłowe ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd I instancji, jak i nieprawidłową ocenę zastosowania prawa poprzez przyjęcie, że skarżący niezasadnie uwzględnił w rozliczeniu podatku VAT należnego kwoty korekty tego podatku wynikające z faktur korygujących wystawionych w lutym 2000 r., do faktur uprzednio wystawionych przez inny podmiot, tj. Oddział Spółki z o.o. Hodowla "ZN" - Centrala Nasienna w W. W ocenie autora skargi kasacyjnej, w stanie prawnym obowiązującym w roku 2000, sp. z o.o. Hodowla "ZN" jako jednostka macierzysta przejęła ogół praw i obowiązków oraz ogół praw i obowiązków podatkowych po zlikwidowanym oddziale, występującym pod nazwą Hodowla "ZN" sp. z o.o. Oddział Centrala Nasienna w W. Strona przedstawiając zaistniałe w sprawie okoliczności faktyczne wskazała, że bezspornym jest, iż po dniu 3 stycznia 2000 r. dotychczasową działalność gospodarczą przejętej spółki /Hodowla "ZN" sp. z o.o./, na własny rachunek i ryzyko prowadziła spółka Hodowla "Z." spółka z o.o. w S., z tym że po Oddziale Centrala Nasienna w W. w sposób faktyczny kontynuował działalność Oddział w C. W tej sytuacji przedmiotowa nadpłata w podatku od towarów i usług, była wynikiem prowadzonej działalności po dniu wykreślenia z rejestru handlowego spółki z o.o. Hodowla "ZN", związanej bezpośrednio z żądaniem zwrotu części ceny przez kupującego. Kolejno strona wskazała, że zgodnie z utrwalonym poglądem w piśmiennictwie wpis oddziału do rejestru handlowego nie ma znaczenia prawotwórczego, podobnie jak jego wykreślenie. W ocenie strony likwidacja oddziału i jego wykreślenie, nie mają wpływu na odpowiedzialność, czy też uprawnienia zakładu macierzystego wobec oddziału i osób trzecich. Odpowiedzialność ta będzie zawsze po stronie spółki jak i same uprawnienia. Zdaniem strony w sytuacji wykreślenia oddziału z rejestru handlowego, nie może być mowy o przejmowaniu praw czy obowiązków oddziału przez spółkę, gdyż przepisy prawa wykluczają możliwość uznania oddziału za odrębne przedsiębiorstwo. Skoro zatem nie może budzić wątpliwości odpowiedzialność skarżącej wobec nabywcy "L." S.A. w W. co do błędnego, zawyżonego określenia ceny, wątpliwości takich nie powinno być wobec możliwości wystawienia przedmiotowych faktur korygujących do faktur, których wystawcą była Hodowla "ZN" spółka z o.o. Oddział Centrala Nasienna w W. i skorygowania własnej deklaracji VAT-7. Skarżący kolejno stwierdził, że orzecznictwo sądów z zakresie obowiązków i uprawnień o charakterze publicznoprawnym, należy podzielić na dwa etapy przed i po wejściu w życie ustawy o.p. Wskazując na wyroki NSA, tj. z dnia 27 listopada 1995 r. SA/Gd 2508/04 oraz wyroki III SA 422/94, III SA 863/94 i SA/Gd 59/94 stwierdził, że powyższe orzeczenia dotyczyły sukcesji praw związanych z przejęciem jednej spółki przez drugą lub utworzeniem spółki, jednakże nie sposób nie zauważyć, iż skoro możliwość sukcesji praw była możliwa w takiej sytuacji to tym bardziej w ramach jednej spółki, poprzez likwidację jej oddziału - argumentum a maiori ad minus. Zdaniem autora skargi kasacyjnej powyższa tendencja znalazła swój wyraz w art. 93 o.p. Wskazał na przepis art. 93 par. 1 ust. 2 tej ustawy oraz stwierdził, że Sąd I instancji nie poszedł za przykładem utrwalonej linii orzecznictwa i nie dokonał wykładni systemowej tego przepisu, lecz poprzestał na wykładni gramatycznej. W ocenie strony nielogicznym i niczym nie uzasadnionym byłoby uznanie, że sukcesja praw i obowiązków w zakresie prawa podatkowego dotyczy wyłącznie łączenia się osób prawnych i to tylko łączenia się osób prawnych przez zawiązanie nowej osoby prawnej /fuzję/, a pozbawienie tej sukcesji spółki po zlikwidowanym swoim oddziale. Strona następnie wskazała, że dostrzegając niedoskonałość regulacji przepisu art. 93 par. 1 o.p., ustawodawca wprowadził z dniem 1 stycznia 2003 r. do art. 93 przepis par. 3, zgodnie, z którym par. 1 stosuje się odpowiednio również do osoby prawnej, przejmującej zakład /oddział/ samodzielnie sporządzający bilans. Na poparcie swego stanowiska spółka powołała się na pismo Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 1998 r. znak nr PP 1-7205-74/98//OP. Kolejno powołując się na wyrok NSA z dnia 11 lutego 2003 r., I SA/Łd 955/01, stwierdziła, że jedną z zasadniczych cech podatku od towarów i usług jest prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego i dlatego powinna być preferowana taka wykładnia przepisów podatkowych, która w jak najmniejszym stopniu ogranicza to prawo. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od strony skarżącej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to jego związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. Kontrola kasacyjna dokonywana przez Naczelny Sąd Administracyjny obejmuje stosowanie prawa procesowego i materialnego /art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./. W rozpatrywanej sprawie autor skargi kasacyjnej oparł zarzuty na naruszeniu przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy /art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a./. Pierwszy z zarzutów skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisów, tj. art. 15 ust. 2 ustawy o VAT wraz z przepisem par. 44 rozporządzenia w związku z art. 93 o.p., poprzez przyjęcie że skarżący nie miał uprawnień do wystawienie faktur korygujących do faktur wystawionych przez Oddział Spółki z o.o. Hodowla "ZN" - Centrala Nasienna w W. W tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku powołał się na wykładnię art. 93 Ordynacji podatkowej zawarta w wyroku NSA z dnia 3 lipca 2003 r. I SA/Po 2605/01. Tymczasem wyrokiem z dnia 12 stycznia 2005 r., FSK 979/04 /Rejent 2005 nr 5 str. 170/ Naczelny Sąd Administracyjny w wyniku skargi kasacyjnej podatniczki uchylił ww. wyrok dokonując odmiennej wykładni art. 93 Ordynacji podatkowej. A mianowicie stanął na stanowisku, że przez osobę prawną powstałą w wyniku połączenia się osób prawnych, o której mowa w art. 93 par. 1 Ordynacji podatkowej /t.j. Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60/ /również w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2001 r., czyli przed wprowadzeniem ustawą z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz.U. nr 94 poz. 1037 ze zm. - do art. 93 Ordynacji podatkowej przepisu par. 2, dotyczącego osób prawnych, które przejęły majątek innych osób/, wstępującą we wszelkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki łączących się osób prawnych, należy rozumieć także osobę prawną, która - łącząc się przez przejęcie /inkorporację/ - jako przejmująca przejęła majątek innej osoby. W uzasadnieniu orzeczenia podkreślono, że stosownie do treści art. 93 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej /w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2000 r./, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, osoba prawna powstała w wyniku połączenia się osób prawnych wstępuje we wszelkie prawa i obowiązki każdej z łączących się osób prawnych, przewidziane w przepisach prawa podatkowego. Wykładnia gramatyczna tego przepisu mogłaby prowadzić do wniosku, że nie dotyczy on połączenia osób prawnych polegającego na przeniesieniu całego majątku jednego podmiotu /przejmowanego/ do innego /przejmującego/, czyli tak zwanej inkorporacji, ponieważ w przepisie tym mowa jest o osobie prawnej powstałej w wyniku połączenia. Jednakże - chociaż wykładnia gramatyczna ma podstawowe znaczenie przy stosowaniu przepisów podatkowych - nie można na niej poprzestać, jeśli w jej wyniku dochodzi się do wniosków nieracjonalnych, sprzecznych z logiką. Szukając sensu słów ustawy podatkowej należy mieć na względzie zarówno obowiązujący porządek prawny, jak i jej systematykę, a także cel jej regulacji /R. Mastalski, Wprowadzenie do prawa podatkowego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1995, s. 115/. Przepisy dotyczące funkcjonowania poszczególnych rodzajów osób prawnych /np. art. 283 i 463 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy - Dz.U. nr 57 poz. 502 ze zm., tak samo jak przepisy art. 491-492 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz.U. nr 94 poz. 1037 ze zm./ przewidują - oprócz łączenia się przez zawiązanie nowej osoby prawnej /fuzję/ - także łączenie się przez przejęcie /inkorporację/. Nielogiczne i niczym nieuzasadnione byłoby uznanie, że sukcesja praw i obowiązków w zakresie prawa podatkowego dotyczy wyłącznie jednego sposobu łączenia się osób prawnych z przewidzianych przepisami prawa. Stwarzałoby to pozbawione jakiejkolwiek racjonalności różnicowanie sytuacji prawnej w sferze prawa podatkowego /zarówno w zakresie sukcesji praw, jak i obowiązków/ tego samego rodzaju osób prawnych, w zależności tylko od tego, w jaki sposób przeprowadzono połączenie tych osób: w drodze fuzji czy inkorporacji. Przykładowo, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, która powstała w wyniku fuzji, czyli przejęcia majątku wszystkich łączących się spółek, odpowiadałaby za zobowiązania podatkowe tych spółek, natomiast spółka, która przejęła /inkorporowała/ inną spółkę /inne spółki/, odpowiedzialności za zobowiązania tej spółki /tych spółek/ by nie ponosiła. Tego rodzaju czynnik /czyli sposób łączenia osób prawnych/, różnicujący sytuację prawną określonych podmiotów, nie może być uznany za uzasadniający wprowadzenie takiego rozróżnienia, które niewątpliwie byłoby odstępstwem od konstytucyjnej zasady równości wobec prawa /art. 32 Konstytucji RP/. W rozpatrywanej sprawie najpierw nastąpiła likwidacja oddziału spółki jako podatnika podatku od towarów i usług, a następnie nastąpiło łączenie się Spółek przez inkorporację. Zgodnie z przyjętą przez sąd wykładnią przepisu art. 93 par. 1 Ordynacji podatkowej, nowo utworzona spółka wstąpiła we wszelkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki spółki przejętej, w tym prawo do złożenia deklaracji. Wstąpiła również w skutecznie nabyte przez Oddział Spółki, a później Spółkę będącą przed przejęciem przez skarżącą Spółkę podatnikiem podatku od towarów i usług prawo do wystawienia faktury korygującej /par. 44 rozporządzenia wykonawczego z 1999 r./ i obniżenia obrotu w podatku od towarów i usług /art. 15 ust. 2 ustawy o VAT/. W tym miejscu należy podkreślić, że rozstrzygnięcie WSA w zaskarżonym skargą kasacyjną wyroku stanowi zaprzeczenie istoty podatku od towarów i usług, będącego przecież podatkiem obrotowym netto /od wartości dodanej/. Jedną z zasadniczych cech tego podatku jest prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. Dlatego powinna być preferowana taka wykładnia przepisów podatkowych, która w jak najmniejszym stopniu prowadzi do ograniczenia tego prawa, a tym samym - do faktycznej zmiany istoty podatku od towarów i usług. W rozpatrywanej sprawie Sąd, bezzasadnie odmawiając prawa do korekty faktury i obniżenia wysokości w podatku od towarów i usług, doprowadził de facto do przekształcenia tego podatku w podatek obrotowy brutto, płacony w każdej fazie obrotu od pełnej wartości sprzedaży. A zatem zarzut dotyczący naruszenia ww. przepisów prawa materialnego należy uznać za w pełni uzasadniony. Konsekwencją uznania trafności zarzutów prawa materialnego było uznanie trafności drugiego z zarzutów, tj. naruszenia art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" i art. 151 p.p.s.a. Z powyższych względów na podstawie art. 185 par. 1, art. 203 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ orzeczono jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI