I FSK 32/06

I FSK 32/06 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2006-10-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-01-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Niezgódka - Medek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Podatek akcyzowy
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art. 146
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Małgorzata Niezgódka - Medek po rozpoznaniu w dniu 30 października 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "P." sp. z o.o. w likwidacji z/s w S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 kwietnia 2005 r. sygn. akt I SA/Sz 246/05 w zakresie odrzucenia skargi "P." sp. z o.o. w likwidacji z/s w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia 8 listopada 2004 r. (...) w przedmiocie podatku akcyzowego za styczeń 2002 r. postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 kwietnia 2005 r., I SA/Sz 246/05, mocą którego odrzucono skargę BGM "P." sp. z o.o. w likwidacji na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 8 listopada 2004 r. w przedmiocie podatku akcyzowego za styczeń 2002 r.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd opisał przebieg postępowania.
Wskazał, że zaskarżoną decyzję organ odwoławczy, w związku z odwołaniem działającego w imieniu spółki pełnomocnika, wysłał na adres spółki podany w odwołaniu. Przesyłka ta nie została jednak odebrana; zwrócono ją do Izby Skarbowej z adnotacją "adresat wyprowadził się", dokonaną 19 stycznia 2005 r. Z uwagi na powyższe podjęto ponowną próbę doręczenia decyzji, tym razem na adres likwidatora spółki, który odebrał list w dniu 3 lutego 2005 r.
W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że spółka pomimo ciążącego na niej w oparciu o art. 146 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /t.j. Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 ze zm./ obowiązku nie zawiadomiła organu odwoławczego o zmianie adresu. Z uwagi na powyższe doręczenie zaskarżonej decyzji nastąpiło z dniem 19 stycznia 2005 r., czyli w dniu zamieszczenia na przesyłce adnotacji przez uprawniony podmiot o niemożliwości doręczenia. Sąd dodał, że doręczenie decyzji likwidatorowi spółki miało charakter li tylko informacyjny i nie miało wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi do sądu, który upłynął 18 lutego 2005 r. Z uwagi na fakt, że skarga spółki została wniesiona do Sądu dopiero 7 marca 2005 r., w oparciu o art. 58 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ - zwana dalej p.p.s.a. - postanowiono ją odrzucić jako spóźnioną.
W skardze kasacyjnej od powyższego orzeczenia spółka reprezentowana przez radcę prawnego wniosła w oparciu o art. 173 w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. o jego zmianę poprzez uchylenie w całości i przekazanie sprawy do merytorycznego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 146 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 53 par. 1 i 58 par. 1 pkt 2 p.p.s.a. z uwagi na błędne przyjęcie przez Sąd, że spółka uchybiła dyspozycji art. 146 par. 1 Ordynacji podatkowej, co uzasadniało zastosowanie w sprawie par. 2 tegoż przepisu. W konsekwencji Sąd błędnie przyjął, że skarga została złożona po upływie trzydziestodniowego terminu z art. 53 par. 1 p.p.s.a., przez co bezzasadnie odrzucił ją.
W uzasadnieniu wskazano, że doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 3 lutego 2005 r. do rąk reprezentującego spółkę likwidatora, a więc termin do wniesienia skargi upłynął 7 marca 2005 r. Dodano, że organy skarbowe zostały poinformowane przez likwidatora o zmianie adresu do korespondencji mocą pisma nadanego 24 stycznia 2005 r. Na dowód tego twierdzenia przedstawiono pismo likwidatora z 24 stycznia 2005 r. wraz z dowodem nadania. Autor skargi kasacyjnej podkreślił, że również fakt doręczenia decyzji 3 lutego 2005 r. świadczy o tym, że organ podatkowy prawidłowo był poinformowany o adresie do doręczeń.
Podsumowując pełnomocnik spółki podkreślił, że stwierdzenie Sądu o informacyjnym charakterze doręczenia decyzji likwidatorowi spółki jest błędne, bowiem Ordynacja podatkowa nie przewiduje takiej instytucji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ podatkowy drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, gdyż w jego ocenie zaskarżone postanowienie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Dyrektor Izby Celnej opisał przebieg postępowania odwoławczego w sprawie. wskazał, że zaskarżona decyzja została doręczona profesjonalnemu pełnomocnikowi strony 10 listopada 2004 r., który pismem z dnia 9 grudnia 2004 r. zwrócił ją na adres Izby wyjaśniając, że pełnomocnictwo spółki zostało mu wypowiedziane z dniem 27 września 2004 r., przy czym informacja o tym fakcie została przekazana tego samego dnia Dyrektorowi Urzędu Kontroli Skarbowej w S.
Weryfikacja informacji uzyskanej od byłego pełnomocnika spółki wykazała, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej dnia 9 września 2004 r. przekazał akta sprawy wraz z odwołaniem organowi odwoławczemu i o fakcie tym powiadomił pełnomocnika spółki. Dyrektor potwierdził, że w dniu 27 września 2004 r. wpłynęło do Urzędu wypowiedzenie pełnomocnictwa, jednakże nie zostało ono przekazane do Izby Celnej.
W dalszej części odpowiedzi Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że w dniu 18 stycznia 2005 r. skierowano do strony pismo, w którym poinformowano o doręczeniu decyzji na adres pełnomocnika oraz o możliwości wznowienia postępowania w sprawie z przyczyn określonych w art. 240 par. 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, a ponadto załączono do wiadomości oryginał decyzji. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania, bowiem strona bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu. Przedmiotowe pismo zwrócono do Izby z adnotacją "adresat wyprowadził się". W wyniku podjętych czynności sprawdzających ustalono, że siedziba spółki nadal mieści się pod tym samym adresem; podjęto jednakże próbę skontaktowania się z likwidatorem spółki, który na prośbę urzędnika informację o adresie do korespondencji przesłał w piśmie z dnia 24 stycznia 2005 r.
Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że Sąd zasadnie uznał skargę spółki za spóźnioną, jednakże w jego ocenie skuteczne doręczenie zaskarżonej decyzji nastąpiło już 10 listopada 2004 r. do rąk pełnomocnika spółki. Doręczenie z dnia 2 lutego 2005 r. miało w istocie charakter informacyjny i sprowadzało się do zwrócenia uwagi strony na możliwość wznowienia postępowania w tej sprawie.
Powyższe zdaniem organu odwoławczego świadczy o tym, że rozstrzygnięcie Sądu jest poprawne, jednakże zawiera błędne uzasadnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 183 par. 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc pod rozwagę z urzędu kwestię nieważności postępowania. Z uwagi na fakt, że w niniejszej sprawie przesłanki nieważności nie zachodzą, Sąd władny jest dokonać kontroli zaskarżonego orzeczenia pod kątem zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarżąca spółka oparła skargę kasacyjną na zarzucie naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, tj. art. 146 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 53 par. 1 w zw. z art. 58 par. 1 pkt 2 p.p.s.a. Naruszenia tego spółka upatrywała w błędnym uznaniu, że po pierwsze skarżąca nie poinformowała organu podatkowego o zmianie adresu do doręczeń, a po drugie w zastosowaniu w oparciu o powyższe do obliczenia terminu do wniesienia skargi zasady z art. 146 par. 2 Ordynacji podatkowej, co skutkowało odrzuceniem jej skargi w oparciu o art. 58 par. 1 pkt 2 p.p.s.a. Tak sformułowany zarzut pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu skontrolować zaskarżone orzeczenie pod kątem poprawności ustaleń faktycznych, które stanęły u podstaw odrzucenia skargi spółki.
W następstwie powyższego zarzutu spółka wniosła o zmianę postanowienia poprzez jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że żądanie strony zostało sformułowane wadliwie. Jak stanowią przepisy art. 185 par. 1 i art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny w następstwie uwzględnienia skargi kasacyjnej jest władny uchylić zaskarżone orzeczenie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, bądź też uchylić orzeczenie i rozpoznać skargę. Z przywołanych przepisów wynika, że wniosek sformułowany przez stronę nie znajduje podstawy: zmiana postanowienia przez Naczelny Sąd Administracyjny to tyle, co jego weryfikacja, która może nastąpić w drodze rozpoznania skargi; nie może natomiast mieć miejsca w przypadku uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu. Ponadto w niniejszej sprawie zmiana zaskarżonego postanowienia, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi spółki, nie jest z oczywistych względów możliwa, trudno bowiem stwierdzić, jaką inną treść miałoby ono uzyskać.
Interpretując wniosek strony w sposób nakazujący przyjąć, że oczekuje ona uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie mógł do tego doprowadzić postawiony przez nią zarzut, bowiem zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu.
Spór między stroną a Sądem pierwszej instancji sprowadził się w istocie do stwierdzenia, kiedy nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w S., a w konsekwencji z jakim dniem rozpoczął bieg trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. O skomplikowanym charakterze zaistniałego problemu świadczy fakt, że również organ podatkowy drugiej instancji przedstawił odrębne stanowisko w tym przedmiocie.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zajęte w tej kwestii przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, tj. stwierdza, że skuteczne doręczenie decyzji nastąpiło z dniem 19 stycznia 2005 r.
Jak stanowi przepis art. 146 par. 1 Ordynacji podatkowej, strona ma obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu. Jeśli nie uczyni zadość temu obowiązkowi, pismo uważa się za doręczone pod dotychczasowym adresem. Stwierdzenie pełnomocnika strony, że przepis ten nie zakreśla terminu do dokonania czynności /co ma w jego ocenie świadczyć o dołożeniu należytej staranności przez spółkę, bowiem w istocie czynności tej można dokonać w dowolnej chwili/ należy uznać za słuszne, ale nie uwzględnia ono konsekwencji przekazania informacji o zmianie adresu po doręczeniu pisma organu pod wcześniejszy adres. W rzeczy samej przepis ten nie nakłada na stronę obowiązku zawiadomienia organu w określonym terminie, wskazuje jednak skutek doręczenia pisma pod stary adres. Oczywistym jest więc, że strona należycie dbająca o swoje interesy winna zawiadomić organ podatkowy o zmianie adresu niezwłocznie, tak by uniknąć negatywnych konsekwencji doręczenia jej pisma pod nieaktualny adres. W tym sensie strona może dokonać zawiadomienia organu w każdym czasie, jednakże zwlekanie z zawiadomieniem może skutkować negatywnymi konsekwencjami, co miało miejsce w tej sprawie. Dlatego też nie jest zasadnym twierdzenie autora skargi kasacyjnej, że Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, jakoby organ odwoławczy został nieprawidłowo poinformowany o zmianie adresu. Zawiadomienie wysłane przez likwidatora spółki w dniu 24 stycznia 2005 r. było prawidłowe, jednakże spóźnione. Zwlekanie z dokonaniem tej czynności spowodowało już bowiem negatywne skutki przewidziane w art. 146 par. 2 Ordynacji podatkowej, co stwierdził Sąd pierwszej instancji. Tym samym zarzut naruszenia w zaskarżonym postanowieniu art. 146 p.p.s.a. nie ma usprawiedliwionych podstaw.
W dalszej kolejności należy odnieść się do argumentu Dyrektora Izby Celnej, jakoby doręczenie przedmiotowej decyzji nastąpiło 10 listopada 2004 r. Z uwagi na fakt powiadomienia przez spółkę organu podatkowego pierwszej instancji /który obowiązany był przesłać tę informację do Izby Celnej w oparciu o art. 227 Ordynacji podatkowej/ o fakcie wypowiedzenia pełnomocnictwa radcy prawnemu, wszelkie pisma w sprawie należało kierować na adres spółki podany na odwołaniu. Fakt nieprzekazania tej informacji przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. organowi odwoławczemu nie może bowiem wpływać na skuteczność doręczeń pism w postępowaniu, co zdaje się twierdzić Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę kasacyjną podnosząc, że doręczenie decyzji miało miejsce 10 listopada 2004 r. Jedynie doręczenie pisma do podmiotu uprawnionego wywołuje skutki przewidziane przepisami prawa, w tym przypadku inicjuje bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Przesłanie pisma na adres niebędącego pełnomocnikiem spółki radcy prawnego nie mogło mieć więc żadnego wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi, bowiem spółka powiadomiła organy podatkowe o wypowiedzeniu pełnomocnictwa. Brak wiedzy co do tego faktu po stronie organu odwoławczego był spowodowany błędem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, co nie może wywoływać negatywnych skutków dla strony. Dlatego też dopiero zwrot korespondencji zawierającej decyzję z siedziby spółki do Izby Celnej z adnotacją o treści "adresat wyprowadził się", poczynioną w dniu 19 stycznia 2005 r. przez uprawniony podmiot, legitymował Sąd do uznania decyzji za doręczoną w oparciu o art. 146 par. 2 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji z dniem następującym po 19 stycznia 2005 r. rozpoczął bieg trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S., a upłynął 18 lutego 2005 r. Powyższe okoliczności powodują, że doręczenie decyzji na adres likwidatora nie wpłynęło na bieg powyższego terminu.
Wziąwszy pod uwagę okoliczności sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji postąpił zgodnie z prawem odrzucając skargę spółki w oparciu o art. 58 par. 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 53 par. 1 p.p.s.a.
Co za tym idzie, skargę kasacyjną w oparciu o art. 184 p.p.s.a. jako bezzasadną należało oddalić.