I FSK 317/05

Naczelny Sąd Administracyjny2005-11-25
NSApodatkoweWysokansa
VATpodatek od towarów i usługfakturyobowiązek podatkowysprzedażczynności opodatkowanekontraktanulowanie fakturfaktury korygujące

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie opodatkowania VAT dostaw i usług niezamówionych, uznając, że fakt wykonania czynności i ich niezaewidencjonowanie przez odbiorcę rodzi obowiązek podatkowy.

Spółka wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA oddalającego jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą VAT za sierpień i październik 1999 r. Spór dotyczył opodatkowania faktur za prace dodatkowe, które spółka uważała za niezamówione i anulowane. WSA i NSA uznały, że opodatkowaniu podlegają czynności stanowiące sprzedaż, a nie umowy, a fakt wykonania robót i ich niezaewidencjonowanie przez odbiorcę rodzi obowiązek podatkowy, niezależnie od sporów cywilnoprawnych czy procedury anulowania faktur.

Spółka Akcyjna "P." wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. dotyczącą podatku od towarów i usług za sierpień i październik 1999 r. Spór dotyczył opodatkowania czterech faktur wystawionych dla kontrahenta z Madrytu, które spółka uważała za dokumentujące prace niezamówione i które rzekomo anulowała. Organy podatkowe i WSA uznały, że spółka nie zaewidencjonowała tych faktur, co doprowadziło do wymierzenia podatku VAT. Skarżąca podnosiła zarzuty naruszenia prawa materialnego i proceduralnego, w tym kwestionując samo istnienie umowy sprzedaży i obowiązek podatkowy w sytuacji braku sprzedaży. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że opodatkowaniu podatkiem VAT podlegają czynności stanowiące sprzedaż, a nie umowy cywilnoprawne. Obowiązek podatkowy nie jest związany z momentem zawarcia umowy, lecz z momentem wydania towaru lub wykonania usługi. Sąd uznał, że zasadnicze znaczenie miało ustalenie, iż towary i roboty zostały dostarczone odbiorcy i przez niego nie zwrócone, a faktury nie zostały skutecznie usunięte z obrotu prawnego poprzez wystawienie faktur korygujących. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia przepisów o języku polskim, uznając, że nie miał on istotnego wpływu na wynik sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (5)

Odpowiedź sądu

Nie, nie dyskwalifikuje.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że wadliwe oznaczenie normy w skardze kasacyjnej nie dyskwalifikuje zarzutu, jeśli pozostawiono go poza zakresem kontroli instancyjnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

u.p.t.u. i p.a. art. 2 § ust. 3

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają wszelkie czynności stanowiące sprzedaż.

u.p.t.u. i p.a. art. 4 § pkt 8

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Przez sprzedaż towarów należy rozumieć dostawę towarów, która oznacza także przeniesienie prawa do dysponowania rzeczą jak właściciel.

u.p.t.u. i p.a. art. 10 § ust. 2

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Dotyczy określenia zobowiązania podatkowego w innej wysokości niż zadeklarowana.

u.p.t.u. i p.a. art. 32

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Dotyczy wystawiania faktur.

u.p.t.u. i p.a. art. 33 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Dotyczy powstania obowiązku podatkowego.

Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50 art. 2 § ust. 3

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Definicja sprzedaży.

Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50 art. 4 § pkt 8

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Definicja sprzedaży towarów.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy kasacyjne.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

k.c. art. 535

Kodeks cywilny

Definicja umowy sprzedaży.

u.o.j.p. art. 4 § pkt 3

Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim

Czynności urzędowe w języku polskim.

u.o.j.p. art. 5 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim

Organy administracji publicznej dokonują wszelkich czynności urzędowych w języku polskim.

o.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

Zasada praworządności.

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Zasada prawdy obiektywnej.

o.p. art. 180

Ordynacja podatkowa

Dowody w postępowaniu podatkowym.

o.p. art. 187 § par. 1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

o.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Swobodna ocena dowodów.

o.p. art. 210 § par. 4

Ordynacja podatkowa

Uzasadnienie decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Opodatkowaniu podlegają czynności stanowiące sprzedaż, a nie umowy. Obowiązek podatkowy w VAT jest związany z momentem wydania towaru lub wykonania usługi, a nie z momentem zawarcia umowy. Fakt wykonania robót i ich niezaewidencjonowanie przez odbiorcę rodzi obowiązek podatkowy. Faktury nie zostały skutecznie usunięte z obrotu prawnego poprzez wystawienie faktur korygujących.

Odrzucone argumenty

Brak umowy o roboty dodatkowe powodował bezskuteczność dalszych działań spółki dotyczących wystawienia faktur VAT. Samo wystawienie faktury nie dokumentującej sprzedaży rodzi obowiązek podatkowy. Dokumenty sporządzone w językach obcych nie mogły być dowodem w sprawie.

Godne uwagi sformułowania

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług nie podlegają umowy, lecz wszelkie czynności stanowiące sprzedaż w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy o podatku VAT. Obowiązek podatkowy w podatku VAT nie jest związany z momentem zawarcia umowy cywilnoprawnej, lecz z momentem wydania towaru lub wykonania usługi i tylko wyjątkowo z momentem zapłaty w zależności od tego co nastąpi wcześniej. Przez sprzedaż towarów w świetle art. 4 pkt 8 ustawy o VAT należy rozumieć dostawę towarów, która oznacza także przeniesienie prawa do dysponowania rzeczą jak właściciel, jeżeli nawet nie dochodzi do przeniesienia własności rzeczy w sensie prawnym. Sąd administracyjny stwierdził, że przedmiotowe faktury nie zostały wycofane z obrotu prawnego w sposób przewidziany w ustawie o VAT jak i rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. [...] Wspomniane akty prawne nie przewidują instytucji "anulowania" faktur, jako formy prawnej wycofania ich z obrotu prawnego. Temu służy bowiem instytucja faktury korygującej polegająca na wystawienia takiego dokumentu i wprowadzenia go do obrotu prawnego.

Skład orzekający

Artur Mudrecki

przewodniczący

Arkadiusz Cudak

sędzia

Edmund Łój

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia sprzedaży w VAT, momentu powstania obowiązku podatkowego, skuteczności anulowania faktur i znaczenia umów cywilnoprawnych dla opodatkowania VAT."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego z 1999 r., ale zasady dotyczące pojęcia sprzedaży i momentu powstania obowiązku podatkowego są nadal aktualne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu faktur VAT i ich anulowania, a także relacji między prawem cywilnym a podatkowym, co jest interesujące dla praktyków prawa podatkowego.

Czy anulowanie faktury VAT chroni przed obowiązkiem zapłaty podatku? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 317/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-11-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-04-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Cudak
Artur Mudrecki /przewodniczący/
Edmund Łój /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
III SA/Wa 407/04 - Wyrok WSA w Warszawie z 2004-12-15
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1999 nr 90 poz 999
art. 4 pkt 3, art. 5 ust. 1
Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 174, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1993 nr 11 poz 50
art. 2 ust. 3, art. 4 pkt 8
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Tezy
1. Fakt wadliwego oznaczenia w skardze kasacyjnej normy z punktu widzenia klasyfikacji podstaw kasacyjnych wymienionych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ nie dyskwalifikuje jednak zarzutu skargi przez pozostawienie takiego zarzutu poza zakresem kontroli instancyjnej.
2. Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług nie podlegają umowy, lecz wszelkie czynności stanowiące sprzedaż w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./.
Obowiązek podatkowy w podatku VAT nie jest związany z momentem zawarcia umowy cywilnoprawnej, lecz z momentem wydania towaru lub wykonania usługi i tylko wyjątkowo z momentem zapłaty w zależności od tego co nastąpi wcześniej.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Artur Mudrecki, Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia NSA Edmund Łój (sprawozdawca), Protokolant Krzysztof Kołtan, po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2005 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Spółki Akcyjnej "P." w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2004 r. sygn. akt III SA/Wa 407/04 w sprawie ze skargi Spółki Akcyjnej "P.-C." w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 4 lutego 2004 r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień i październik 1999 r. 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Spółki Akcyjnej "P." w W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. kwotę 3.600 /trzy tysiące sześćset/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 grudnia 2004 r. oddalił skargę "P.-C." S.A. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 4 lutego 2004 r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień i październik 1999 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił ustalenia faktyczne oraz argumentację prawną organów podatkowych, że spółka przy realizacji kontraktu zawartego w dniu 27 listopada 1998 r. z firmą "D." w Madrycie na dostawę wyposażenia dla Elektrociepłowni w N. nie zaewidencjonowała czterech faktur wystawionych dla strony kontraktu.
Chodzi mianowicie o dwie faktury z dnia 19 sierpnia 1999 r dokumentujące wykonanie konstrukcji pomocniczej kotłów, oraz o dwie faktury z dnia 4 października 1999 r. dokumentujące wzrost kosztów wykonania izolacji modułów i kanałów w kotłach oraz dokumentujące dodatkowe dostawy i usługi z tym związane.
Ujawnienie tych niezaewidencjonowanych faktur doprowadziło organy podatkowe o wydania decyzji wymiarowych w podatku od towarów i usług za powyższe miesiące na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy o VAT. Organy podatkowe określiły zobowiązanie podatkowe w innej wysokości niż to zadeklarował podatnik, a także zaległość podatkową oraz odsetki od tej zaległości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku przedstawił stan sprawy wynikający z treści ostatecznej decyzji podatkowej oraz stan sprawy przedstawiony w skardze ze strony spółki zwracając uwagę, iż zasadniczym przedmiotem sporu była kwestia, czy sprzedaż wynikająca z owych faktur istotnie miała miejsce, czy doszło do czynności podlegających opodatkowaniu według treści art. 2 ustawy o VAT.
Skarżąca spółka zakwestionowała bowiem poczynione przez organy podatkowe ustalenia oraz ocenę prawną tychże ustaleń zarzucając w skardze do Sądu administracyjnego zarówno naruszenie prawa materialnego jak i naruszenie przepisów proceduralnych.
W skardze zwrócono uwagę, że naruszenie art. 2 ust. 1 i 3, ust. 4 pkt 2, art. 32 i 33 ustawy o VAT polegało na uznaniu, iż opodatkowaniu podatkiem VAT podlega czynność polegająca na wystawieniu faktury nie dokumentującej sprzedaż lub odpłatne świadczenie usług, zaś naruszenie art. 535 Kc polegało na przyjęciu, że umowa sprzedaży może dojść do skutku także w sytuacji, gdy jedna ze stron tej umowy nie wyraża zgody na jej zawarcie.
W skardze do sądu administracyjnego wyeksponowano zarzuty naruszenia art. 120-124, 180, 187 par. 1, 188, 191 i 210 par. 4 Ordynacji podatkowej przez:
- pozorne ustosunkowanie się do twierdzeń spółki o skutecznym wycofaniu dokumentów omyłkowo przez nią nazwanych fakturami VAT,
- bezpodstawne przyjęcie, iż dokument o cechach faktury VAT, lecz nie dokumentujący sprzedaż może wywołać skutki podatkowe u stron oznaczonych w takim dokumencie zwłaszcza w sytuacji, gdy kontrahent został skutecznie powiadomiony o stornowaniu wysłanych do niego dokumentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę w pierwszej kolejności ustosunkował się do zarzutów natury procesowej i stwierdził, że jego zdaniem organy podatkowe obu instancji sprostały zadaniom o przedmiocie zgromadzenia istotnych okoliczności i dowodów mających znaczenie dla prawidłowego zastosowania norm prawa materialnego.
Poddane zostały analizie postanowienia kontraktu z dnia 27 listopada 1998 r., w tym także postanowienie zawarte w pkt 23.6 tegoż kontraktu oraz sposób realizacji umowy, zwłaszcza co do faktu, że faktycznie wykonane zostały roboty wymienione w fakturach wystawionych dla kontrahenta.
Zdaniem Sądu wnioski wynikające z całokształtu okoliczności sprawy zostały poddane przez organy wnikliwej analizie z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż kluczowe znaczenie w rozpatrywanej sprawie miało ustalenie, czy sporne faktury wystawione przez skarżącą dokumentowały czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a więc sprzedaż w rozumieniu przepisów art. 2 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 8 ustawy o VAT.
Na tak postawione pytanie sąd udzielił odpowiedzi twierdzącej, albowiem sama okoliczność wykonania robót nie budzi wątpliwości zaś fakt zaewidencjonowania tychże faktur przez "D." w rejestrze zakupów i ujęcie ich w deklaracjach VAT wynika z danych Urzędu Skarbowego w L. - właściwego dla odbiorcy faktur, a ponadto wynika z oświadczenia pełnomocnika odbiorcy faktur złożonego podczas postępowania podatkowego.
Sąd administracyjny stwierdził, że przedmiotowe faktury nie zostały wycofane z obrotu prawnego w sposób przewidziany w ustawie o VAT jak i rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 156 poz. 1024 ze zm./. Wspomniane akty prawne nie przewidują instytucji "anulowania" faktur, jako formy prawnej wycofania ich z obrotu prawnego. Temu służy bowiem instytucja faktury korygującej polegająca na wystawienia takiego dokumentu i wprowadzenia go do obrotu prawnego.
Sąd administracyjny podkreślił, iż sporne faktury ujęte zostały przez skarżącą spółkę w fakturze ostatecznej wystawionej w dniu 21 sierpnia 2000 r. i doręczonej kontrahentowi. Fakt zaś toczącego się sporu sądowego o zapłatę ceny pozostaje bez wpływu na obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług.
W reasumcji swoich rozważań sąd stwierdził, że skoro owe faktury dokumentowały czynności podlegające opodatkowaniu, to nie może być uznany za trafny zarzut naruszenia art. 32a także art. 33 ust. 1 ustawy o VAT.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka Akcyjna "M." w S. /jako następca prawny "P." S.A./ wniosła skargę kasacyjną domagając się uchylenia w całości zaskarżonego wyroku, rozpoznania skargi i uchylenia decyzji organów obu instancji. W drodze żądania ewentualnego spółka "D." się uchylenia tegoż wyroku i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Spółka wniosła o zasądzenie od organu kosztów postępowania.
Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ zwanej dalej p.p.s.a.
W pierwszej kolejności postawione zostały zarzuty naruszeń przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 3 par. 1, 135 par. 1, 141 par. 4 oraz art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a i c" p.p.s.a. przez oddalenie skargi mimo, iż decyzja podatkowa została wydana z naruszeniem art. 2 ust. 1 i 3, ust. 4 pkt 2, art. 10 ust. 2, art. 32 i art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ zwanej dalej ustawą o VAT oraz z naruszeniem art. 535 Kc, a nadto decyzja podatkowa naruszyła ogólne przepisy Ordynacji podatkowej /art. 120-124/ oraz szczegółowe przepisy tej ustawy o postępowaniu podatkowym /art. 180, 187 par. 1, 188, 191/, a także przepis art. 210 par. 4 tejże Ordynacji.
Wśród zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego wymieniono:
1. art. 2 ust. 1 i 3, art. 4 pkt 2, art. 10 ust. 2, art. 32 i art. 33 ust. 1 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym w 1999 r. oraz art. 535 Kc przez błędną ich wykładnię,
2. art. 4 pkt 1 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim /Dz.U. nr 90 poz. 999 ze zm./ przez niewłaściwe ich zastosowanie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zawarto wywód odnoszący się do kontraktu z dnia 27 listopada 1998 r., zawartego z firmą "D." dotyczącego produkcji urządzeń dla Elektrociepłowni "N." - ostatecznego nabywcy - klienta, a w szczególności do procedury przewidzianej w pkt 23 ust. 6 kontraktu.
W myśl postanowień pkt 23 ust. 6 tej umowy "D." jako zamawiający winna była zamówić dodatkowe roboty /dostawy/ i zatwierdzić obmiary prac dodatkowych, acz niezbędnych do zrealizowania kontraktu.
Skoro te warunki nie zostały spełnione, to tym samym nie było podstaw do wystawienia spornych faktur za prace nie uzgodnione w odpowiednim trybie.
Dokumenty te pomimo braku podstaw kontraktowych zostały jednak omyłkowo wystawione przez spółkę.
Spółka przyjęła procedurę ich anulowania o czym poinformowała spółkę "D." pismami z dnia 20 sierpnia i 24 października 1999 r. co powinno spowodować odesłanie faktur do skarżącej.
W konsekwencji skarżąca nie miała podstaw do zaewidencjonowania tychże faktur w rejestrze sprzedaży, zaś "D." nie miała podstaw do zarejestrowania owych faktur w rejestrze zakupów i ujęcia ich w rozliczeniu za miesiące otrzymania tychże faktur.
Po otrzymaniu oświadczenia skarżącej o stornowaniu "faktur" firma "D." powinna odesłać oryginały w celu ich fizycznego wyeliminowania z obrotu z uwagi na wystawienie dokumentów za prace niezamówione.
W skardze kasacyjnej podkreślono, iż skarżąca nie miała wpływu na działanie jej kontrahenta, nie mogła w szczególności spowodować fizycznego zwrotu spornych faktur. W związku z tym skarżąca nie powinna ponosić ujemnych konsekwencji podatkowych z uwagi na nieprawidłowe zachowanie się partnera umowy.
Autor skargi kasacyjnej eksponując fakt wykonania usługi budowlanej niezgodnie z umową podważył w związku z tym stanowisko sądu administracyjnego, iż postanowienia pkt 23 ust. 6 umowy miały charakter jedynie porządkujący.
W dalszej części skargi kasacyjnej autor skargi kasacyjnej wywodził, że ani organy podatkowe, ani sąd administracyjny nie wykazały, że strony kontraktu zawarły dodatkową umowę sprzedaży udokumentowaną jakoby spornymi fakturami. Nie mogła zatem dojść do skutku umowa sprzedaży zwłaszcza, że strony nie uzgodniły istotnego elementu umowy sprzedaży jakim jest cena.
Zgodnie zaś z art. 535 Kc do skutecznego zawarcia umowy sprzedaży konieczne jest przeniesienie na kupującego własności rzeczy i wydanie tej rzeczy oraz zapłacenie przez kupującego ceny oraz odebranie rzeczy. W analizowanym przypadku kupujący nie odebrał rzeczy i nie zapłacił ceny, co oznacza, że do zawarcia umowy sprzedaży nie doszło.
Skoro nie doszło do zawarcia umowy, to nie powstał obowiązek podatkowy.
Autor skargi kasacyjnej w związku z tym wywodził, iż określenie przedmiotu opodatkowania wynika z treści przepisów art. 2 ust. 1-3 ustawy o podatku VAT, a katalog czynności w tych przepisach wymienionych ma charakter zamknięty.
Samo wystawienie faktury nie dokumentującej sprzedaż nie rodzi obowiązku podatkowego, gdyż wystawienie faktury jest czynnością o charakterze dokumentującym, potwierdza dokonanie sprzedaży towary lub innej czynności wymienionej w art. 2, co wyraźnie wynika z art. 6 ust. 4 i ust. 6 oraz art. 32 ust. 1 ustawy o VAT.
Ponadto użycie w art. 33 ust. 1 tej ustawy słów "dana sprzedaż" wskazuje na to, że do powstania obowiązku podatkowego nie wystarczy samo wystawienie faktury, ale konieczne jest zaistnienie zdarzenia gospodarczego uzasadniającego wystawienie dokumentu sprzedaży.
Zdaniem autora skargi kasacyjnej zarówno sąd jak i organy podatkowe bezpodstawnie zatem przyjęły, iż w sprawie doszło do zawarcia umowy sprzedaży lub umowy o świadczenie usług w zakresie w jakim dotyczyły spornych faktur.
Sformułowany zatem w skardze do sądu I instancji zarzut naruszenia art. 33 ust. 1 ustawy o VAT był uzasadniony.
Organy podatkowe błędnie bowiem przyjęły, że samo wystawienia faktury i wykazanie w niej kwoty podatku rodzi obowiązek podatkowy także w sytuacji braku sprzedaży /obrotu/. Sąd administracyjny - oddalając skargę nie usunął tego uchybienia, czym naruszył art. 3 ust. 1, art. 133 par. 1, art. 141 par. 4 oraz art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" i c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej sporo uwagi poświęcono zarzutowi dokonania ustaleń w oparciu o dokumenty sporządzone w językach obcych w sytuacji, gdy ustalenia dowodowe wynikające z tych dokumentów miały zasadnicze znaczenie dla sprawy, gdy sąd powołuje się na pozew sporządzony w języku niemieckim oraz na rozliczenie końcowe kontraktu i fakturę końcową z dnia 21 sierpnia 2000 r. sporządzoną w języku angielskim. W oparciu o takie twierdzenie autor skargi kasacyjnej uważa za zasadny zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego wynikającego z treści art. 4 pkt 1 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim /Dz.U. nr 99 poz. 999 ze zm./.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną, natomiast na rozprawie wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W pierwszej kolejności rozważeniu podlegają zarzuty natury procesowej.
W petitum skargi kasacyjnej zawarty został zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego zawartych w art. 4 pkt 1 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim /Dz.U. nr 90 poz. 999 ze zm./ przez niewłaściwe ich zastosowanie, a polegające na orzekaniu przez sąd I instancji na podstawie dokumentów sporządzonych w języku niemieckim /pozew "P." przeciwko "D."/ oraz w języku angielskim /faktura z dnia 21 sierpnia 2000 r. oraz końcowe rozliczenie kontraktu/.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej dotyczącej powyższych zarzutów pełnomocnik spółki wywodził, że dokumenty powyższe nie zostały tłumaczone na język polski i w związku z tym nie mogły być uznane za dowód w sprawie zarówno w postępowaniu podatkowym jak i postępowaniu sądowoadministracyjnym, a zatem niedopuszczalne było dokonywanie na ich podstawie jakichkolwiek ustaleń dowodowych. W przekonaniu autora skargi kasacyjnej sąd administracyjny uznał te dokumenty jako mające zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu spółki z organami podatkowymi.
Na wstępie zauważyć należy, iż cytowane przez autora skargi kasacyjnej dokumenty wytworzone zostały przez skarżącą spółkę a nadto zarzutu naruszenia przepisów o polskim języku urzędowym nie postawiono, ani w postępowaniu administracyjnym, ani w postępowaniu przed sądem I instancji mimo, że autor skargi kasacyjnej występował w roli pełnomocnika spółki w każdym z tych postępowań.
Z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim wynika, że organy administracji publicznej dokonują wszelkich czynności urzędowych w języku polskim.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zaakcentowano, iż dokonywanie przez organy podatkowe ustaleń dowodowych o kluczowym znaczeniu w oparciu o obcojęzyczny materiał dowodowy stoi w sprzeczności z art. 122, 180 i 187 par. 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 4 pkt 3 i art. 5 ust. 1 ustawy o języku polskim /por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 stycznia 2004 r. III SA 2719/02 - Monitor Podatkowy 2004 nr 10 str. 45/.
Jeśli chodzi o obowiązek stosowania języka polskiego w postępowaniu sądowym, to wynika on z treści art. 5 par. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych /Dz.U. nr 98 poz. 1070 ze zm./. Przepis ten stanowi, że językiem urzędowym przed sądami jest język polski.
Norma zawarta w tym przepisie obowiązuje w postępowaniu przed sądami administracyjnymi na podstawie przepisów odsyłających, zawartych w art. 49 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269 ze zm./ i art. 8 par. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym /Dz.U. nr 240 poz. 2052 ze zm./.
Tak więc w skardze kasacyjnej należało postawić zarzut naruszenia przepisów o języku polskim jako języku urzędowym przed sądami w oparciu o normy wyżej wskazane.
Autor skargi kasacyjnej ponadto popadł w sprzeczność w formułowaniu zarzutu w petitum skargi kasacyjnej z treścią wywodu kasacyjnego, albowiem raz mówi o naruszeniu prawa materialnego, a za drugim razem wspomina o zakresie dokonywania ustaleń dowodowych, co bezsprzecznie wskazuje na naruszenie przepisów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż zagadnienie dokonywania czynności urzędowych w języku polskim wiążą z obowiązkami natury procesowej i z tego względu zarzut naruszenia prawa materialnego jest całkowicie bezpodstawny. Fakt wadliwego oznaczenia w skardze kasacyjnej normy z punktu widzenia klasyfikacji podstaw kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. nie dyskwalifikuje jednak zarzutu skargi przez pozostawienie takiego zarzutu poza zakresem kontroli instancyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny potraktował zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r o języku polskim jako zarzut naruszenia przepisów postępowania przyjmując jednocześnie, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano na wymóg dotyczący istotnego wpływu owego naruszenia na wynik sprawy przez twierdzenie w oparciu się na materiale dowodowym zapisanym w języku obcym. Zarzut ten w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest zasadny o czym będzie dalej mowa.
W skardze kasacyjnej zawarto zarzut naruszenia przepisów postępowania o zasadniczym znaczeniu dla prawidłowości sądowego rozstrzygnięcia i w związku z tym w pierwszej kolejności podlegają one ocenom sądu kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutów naruszenia norm wyrażonych w przepisach art. 3 par. 1, 133 par. 1 i 141 par. 4 p.p.s.a.
Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przy dokonaniu kontroli legalności ostatecznej decyzji podatkowej oparł się na całości materiałów zgromadzonych w aktach organu podatkowego i wyciągnął właściwe wnioski w ocenie prawnej stanu faktycznego w konfrontacji z przepisami prawa materialnego.
Autor skargi kasacyjnej swoje rozważania kasacyjne podporządkował koncepcji braku umowy w przedmiocie wykonania prac dodatkowych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej nieśmiało przyznaje, iż owe prace /dostawy i usługi/ były niezbędne dla zrealizowania całości kontraktu, niemniej jednak uważa, iż brak spełnienia warunków obligacyjnych na tle stosunków cywilnoprawnych wywołuje te same skutki na gruncie powstania obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług.
Słusznie zauważył sąd I instancji, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług nie podlegają umowy, lecz wszelkie czynności stanowiące sprzedaż w rozumieniu art. 2 ust. 3 ustawy o podatku VAT.
Obowiązek podatkowy w podatku VAT nie jest związany z momentem zawarcia umowy cywilnoprawnej, lecz z momentem wydania towaru lub wykonania usługi i tylko wyjątkowo z momentem zapłaty w zależności od tego co nastąpi wcześniej.
Przez sprzedaż towarów w świetle art. 4 pkt 8 ustawy o VAT należy rozumieć dostawę towarów, która oznacza także przeniesienie prawa do dysponowania rzeczą jak właściciel, jeżeli nawet nie dochodzi do przeniesienia własności rzeczy w sensie prawnym.
Z tego względu nie można było podzielić twierdzeń strony skarżącej, iż brak umowy o roboty dodatkowe powodował bezskuteczność dalszych działań spółki dotyczących wystawienia faktur VAT, czy też bezskuteczność działań odbiorcy faktur w przedmiocie rozliczenia podatku przez partnera umowy.
Zasadnicze znaczenie miało ustalenie, że towary oraz roboty zostały dostarczone odbiorcy i przez niego nie zwrócone. Tego rodzaju zdarzenia faktyczne są niepodważone zaś na podstawie dowodów pośrednich w postaci dokumentów i oświadczeń sąd administracyjny był w stanie zaaprobować stanowisko organów podatkowych o powstaniu obowiązku podatkowego po stronie skarżącej.
Wojewódzki sąd administracyjny nie popełnił błędu w ocenie, iż zapis pkt 23.6 kontraktu nie miał doniosłego znaczenia dla prawnopodatkowego zachowania się skarżącej zwłaszcza wobec późniejszego /po anulowaniu faktur/ zachowania się skarżącej w stosunku do kontrahenta, a polegającego przede wszystkim na tym, że skarżąca spółka nadal w rozliczeniu końcowym i w ostatecznej fakturze skierowanej do "D." z dnia 21 sierpnia 2000 r. twierdziła, iż roboty ze spornych faktur były realizowane dodatkowo i wystawione w nich kwoty podlegają dodatkowym opłatom spółka ponadto przyznaje, że należności z tychże faktur są objęte sporem sądowym.
Gwoli ścisłości należy zauważyć, iż zarówno rozliczenie końcowe - ostateczna faktura w aktach administracyjnych została zamieszczona także w języku polskim.
W skardze kasacyjnej nie postawiono zarzutu błędnej oceny treści zawartych w dokumentach obcojęzycznych, a jedynie ograniczono się do postawienia zarzutu procedowania w nieurzędowym języku, co w niniejszej sprawie nie miało jednak istotnego wpływu na wynik sprawy.
Również istotnego wpływu na wynik sprawy nie należy upatrywać w tym, czy pisma skarżącej dotyczące anulowania faktur dotarły do "D." czy też nie, albowiem zasadnicze znaczenie ma stwierdzenie sądu I instancji dotyczące skutecznego usunięcia faktur VAT z obrotu prawnego w drodze wystawienia faktur korygujących.
W skardze kasacyjnej postawiony został gołosłowny zarzut naruszenia art. 32 ustawy o VAT /przepis ten składa się z kilku jednostek redakcyjnych/, albowiem nie wskazano konkretnych argumentów, dla których sporne faktury nie odpowiadają wymaganiom ustawy i gdy sąd administracyjny podkreślił, że faktury zostały wystawione przez osoby upoważnione przez skarżącą.
Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 33 ust. 1 ustawy o VAT, albowiem podatkowoprawny stan faktyczny sprawy niniejszej nie odnosi się do dyspozycji tego przepisu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż skarga kasacyjna z braku usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu na mocy art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego na rzecz organu orzeczono po myśli art. 203 pkt 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI