I FSK 313/06

Naczelny Sąd Administracyjny2006-11-16
NSApodatkoweWysokansa
doręczeniepełnomocnictwoOrdynacja podatkowauchybienie terminuskarga kasacyjnaNSAVATpostępowanie podatkowe

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że doręczenie decyzji podatkowej pełnomocnikowi, który utracił umocowanie, nie może być skuteczne na podstawie fikcji prawnej z art. 153 § 2 Ordynacji podatkowej, jeśli organ wiedział o utracie umocowania.

Sprawa dotyczyła skuteczności doręczenia decyzji podatkowej pełnomocnikowi, który utracił umocowanie. Organ podatkowy uznał decyzję za doręczoną na podstawie art. 153 § 2 Ordynacji podatkowej, mimo że pełnomocnik odmówił jej przyjęcia z powodu utraty umocowania, a organ wiedział o tym fakcie. WSA oddalił skargę, ale NSA uchylił ten wyrok, stwierdzając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. NSA podkreślił, że fikcja doręczenia nie może być stosowana, gdy organ wie o braku umocowania pełnomocnika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Edwarda P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, które stwierdzało uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Problem dotyczył doręczenia decyzji podatkowej z 29 września 2004 r. przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. na adres pełnomocnika podatnika, Jacka S. Decyzja została wysłana 30 września 2004 r. Edward P. wyznaczył nowego pełnomocnika, Andrzeja J., 22 września 2004 r., ograniczając jednocześnie umocowanie Jacka S. od tego dnia. Pełnomocnik Jacka S. odmówił przyjęcia przesyłki 4 października 2004 r., a sam Jacek S. odmówił jej przyjęcia 15 października 2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej uznał decyzję za skutecznie doręczoną 4 października 2004 r. na podstawie art. 153 § 2 Ordynacji podatkowej, co skutkowało uchybieniem terminu do wniesienia odwołania. WSA uznał, że błąd organu pierwszej instancji nie może skutkować dla strony korzyścią, a zachowanie terminu jest kategorią obiektywną. NSA w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 153 Ordynacji podatkowej i zasad ogólnych. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok, uznając skargę kasacyjną za zasadną. Sąd podkreślił, że fikcja prawna doręczenia z art. 153 § 2 Ordynacji podatkowej może być obalona, zwłaszcza gdy organ wie o utracie umocowania przez pełnomocnika. W dniu 4 października 2004 r. organ pierwszej instancji miał już świadomość braku umocowania Jacka S. do odbioru przesyłki, co wykluczało skuteczne doręczenie na podstawie art. 153 § 2 Ordynacji podatkowej. Ponadto, ponowne wysłanie decyzji nowemu pełnomocnikowi naruszało zasadę budowania zaufania do organów podatkowych (art. 121 Ordynacji podatkowej). NSA uznał, że odwołanie zostało wniesione w terminie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, doręczenie nie może być uznane za skuteczne w takiej sytuacji.

Uzasadnienie

Fikcja prawna doręczenia z art. 153 § 2 Ordynacji podatkowej może być obalona, gdy organ podatkowy wie o utracie umocowania przez pełnomocnika. W takim przypadku odmowa przyjęcia przesyłki przez pełnomocnika nie skutkuje doręczeniem, a organ narusza zasadę budowania zaufania do organów podatkowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (6)

Główne

O.p. art. 153 § § 2

Ordynacja podatkowa

Fikcja doręczenia w przypadku odmowy przyjęcia pisma przez adresata nie ma zastosowania, gdy organ podatkowy wie o utracie umocowania przez pełnomocnika do odbioru przesyłki.

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. "c"

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy może skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia.

Pomocnicze

O.p. art. 121

Ordynacja podatkowa

Postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Ponowne wysłanie decyzji nowemu pełnomocnikowi po wadliwym zastosowaniu art. 153 § 2 O.p. narusza tę zasadę.

k.c. art. 105

Kodeks cywilny

Czynność prawna dokonana przez pełnomocnika po wygaśnięciu umocowania jest ważna, chyba że druga strona o wygaśnięciu wiedziała lub mogła się dowiedzieć. W kontekście doręczenia, organ wiedzący o utracie umocowania nie może skutecznie doręczyć pisma.

O.p. art. 223 § par. 2 pkt 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 228 § par. 1 pkt 2

Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ podatkowy wiedział o utracie umocowania przez pełnomocnika w dniu odmowy przyjęcia przesyłki, co wyklucza zastosowanie fikcji doręczenia z art. 153 § 2 O.p. Ponowne wysłanie decyzji nowemu pełnomocnikowi narusza zasadę zaufania do organów podatkowych (art. 121 O.p.). WSA wadliwie ocenił naruszenie przepisów postępowania przez organ odwoławczy.

Odrzucone argumenty

WSA uznał, że błąd organu pierwszej instancji nie może skutkować dla strony korzyścią, a zachowanie terminu jest kategorią obiektywną. WSA uznał, że organ pierwszej instancji nie wiedział o utracie umocowania pełnomocnika w momencie wysyłki decyzji.

Godne uwagi sformułowania

Fikcja prawna ustanowiona tym przepisem, jak każde domniemanie może zostać obalona. W przypadku gdy organ podatkowy po dokonaniu wysyłki decyzji na adres pełnomocnika podatnika uzyska informację, że pełnomocnik ten utracił umocowanie do odbioru tej przesyłki, brak podstaw do domniemania, że w przypadku odmowy przyjęcia pisma przez adresata, na podstawie art. 153 par. 2 ustawy Ordynacja podatkowa [...] doszło do doręczenia pisma w dniu tej odmowy. Postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

Skład orzekający

Małgorzata Niezgódka - Medek

przewodniczący

Janusz Zubrzycki

sprawozdawca

Jan Grzęda

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie zasad skuteczności doręczenia decyzji podatkowej pełnomocnikowi, który utracił umocowanie, zwłaszcza w kontekście stosowania fikcji prawnej z art. 153 § 2 Ordynacji podatkowej oraz zasady zaufania do organów podatkowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ podatkowy posiada wiedzę o utracie umocowania pełnomocnika w momencie odmowy przyjęcia przesyłki.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowego aspektu postępowania podatkowego – doręczenia – i pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie przepisów proceduralnych oraz zasady zaufania do organów, nawet w pozornie rutynowych sytuacjach.

Czy odmowa przyjęcia pisma przez pełnomocnika bez umocowania zawsze oznacza skuteczne doręczenie? NSA wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 100 000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 313/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-11-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-04-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Grzęda
Janusz Zubrzycki /sprawozdawca/
Małgorzata Niezgódka - Medek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art. 153 par. 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Tezy
W przypadku gdy organ podatkowy po dokonaniu wysyłki decyzji na adres pełnomocnika podatnika uzyska informację, że pełnomocnik ten utracił umocowanie do odbioru tej przesyłki, brak jest podstaw do domniemania, że w przypadku odmowy przyjęcia pisma przez adresata, na podstawie art. 153 par. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /t.j. Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 ze zm./, doszło do doręczenia pisma w dniu tej odmowy.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek Sędziowie sędzia NSA Janusz Zubrzycki (spr.) sędzia NSA Jan Grzęda Protokolant Dariusz Rosiak po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2006r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Edwarda P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 grudnia 2005 r. sygn. akt I SA/Gd 563/05 w sprawie ze skargi Edwarda P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 31 maja 2005 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku; 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w G. na rzecz Edwarda P. kwotę 320 zł /trzysta dwadzieścia/ tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Edwarda P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Powyższym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że odwołanie Edwarda P. od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 1999 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu. Uzasadniając decyzję organ drugiej instancji wskazał, że w dniu 29 września 2004 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w G. wydał decyzję, w której określił Edwardowi P. wysokość podatku od towarów i usług za grudzień 1999 r. Przedmiotowa decyzja została w dniu 30 września 2004 r. wysłana za pośrednictwem poczty na adres Jacka S. - pełnomocnika podatnika.
Edward P. wyznaczył w dniu 22 września 2004 r. kolejnego pełnomocnika do reprezentowania go przed organami skarbowymi - Andrzeja J. Wymienione pełnomocnictwo zostało doręczone organowi skarbowemu w dniu 23 września 2004 r. Edward P. wyznaczając jednak dwóch pełnomocników nie wskazał jednego z nich jako właściwego w sprawie doręczeń. W tych okolicznościach Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej przesłał decyzję na adres jednego z pełnomocników - Jacka S.
W dniu 1 października 2004 r. do Urzędu Kontroli Skarbowej w G. wpłynęło pismo podatnika z dnia 22 września 2004 r. informujące, że z tym dniem ogranicza Jackowi S. wszelkie udzielone pełnomocnictwa.
W dniu 4 października 2004 r. pełnomocnik Jacka S. - Iwona K., odmówiła w urzędzie pocztowym przyjęcia przesyłki, tłumacząc to brakiem pełnomocnictwa do reprezentowania firmy "T.", co odnotowano na przesyłce. Po otrzymaniu ponownego powiadomienia z poczty informującego o zaległych przesyłkach w dniu 15 października 2004 r. Jacek S. osobiście odmówił przyjęcia przesyłki zawierającej decyzję organu pierwszej instancji, pozostawionej w urzędzie pocztowym. Przedmiotową korespondencję Poczta Polska zwróciła nadawcy w dniu 15 października 2004 r. W tych okolicznościach - na podstawie art. 153 par. 2 Ordynacji podatkowej - Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż decyzja z dnia 29 września 2004 r. została skutecznie doręczona w dniu 4 października 2004 r., a zatem czternastodniowy termin do złożenia odwołania upłynął w dniu 18 października 2004 r. Do tego zaś dnia strona odwołania nie złożyła.
W skardze na ta postanowienie strona podnosiła, że w dniu 4 października 2004 r. Jacek S. nie był umocowany do odbioru korespondencji, dlatego też słusznie osoba przyjmująca korespondencję w jego imieniu odmówiła jej odbioru dla skarżącej strony. Ponadto Inspektor Kontroli Skarbowej również nie uznał decyzji za skutecznie doręczoną i zgodnie z nowym pełnomocnictwem przesłał decyzję Andrzejowi J., który podjął ją w dniu 6 listopada 2004 r. i licząc od tej daty złożył odwołanie w terminie.
W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że zaskarżone postanowienie nie naruszało prawa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił wniesioną skargę.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że z błędu popełnionego przez organ pierwszej instancji strona nie może wywodzić dla siebie skutków prawnych, co do zachowania terminu. Zachowanie terminu jest kategorią obiektywną, przedmiotem oceny są dwa zdarzenia, mianowicie data doręczenia decyzji i data wniesienia odwołania. Ustawodawca w sposób bezwzględny określił skutki uchybienia terminu obligując organ odwoławczy do stwierdzenia uchybienia terminu, jeżeli istnienie takiej okoliczności organ odwoławczy ustali. Organ odwoławczy był zobowiązany do samodzielnego, autonomicznego badania czy odwołanie od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej zostało wniesione w terminie i stosownie do poczynionych ustaleń był uprawniony do podjęcia właściwego w sprawie rozstrzygnięcia. Okoliczność, iż organ pierwszej instancji doręczył ponownie decyzję na adres drugiego z ustanowionych w sprawie pełnomocników nie może mieć dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia znaczenia.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z treści pełnomocnictwa udzielonego w dniu 22.10.2004 r. Andrzejowi J. nie wynika, aby ograniczaniu uległ zakres upoważnienia udzielonego Jackowi S., a także nie wskazano pełnomocnika właściwego w sprawie doręczeń. Nie budziło zatem wątpliwości Sądu, iż organ kontroli skarbowej stosownie do art. 145 par. 3 zdanie 2 Ordynacji podatkowej uprawniony był do doręczania pism jednemu z pełnomocników. Dopiero w dniu 1 października 2004 r. wpłynęło do Urzędu Kontroli Skarbowej pismo Edwarda P. kierowane do Jacka S., którego treścią jest ograniczenie udzielonego pełnomocnictwa w zakresie reprezentowania przed organami kontroli skarbowej poprzez konieczność uzyskania zgody i akceptacji nowego pełnomocnika Andrzeja J. Jednocześnie, co wynika ze znajdującej się w aktach sprawy koperty, decyzja została wysłana w dniu 30 września 2004 r.
W ocenie Sądu błędne jest twierdzenie strony skarżącej, iż dla oceny, kiedy skutecznie powiadomiony został organ kontroli skarbowej o zmianie w zakresie udzielonych pełnomocnictw decydujące znaczenie ma moment wysłania, za pośrednictwem poczty stosownego zawiadomienia. Po pierwsze zauważyć należy, iż na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej data nadania pisma za pośrednictwem poczty lub innych podmiotów uprawnionych ma znaczenie dla zachowania wyznaczonego terminu. Ustawodawca nie statuuje natomiast takiego skutku nadania pisma za pośrednictwem poczty, aby z tym dniem organ podatkowy posiadł wiedzę co do samego pisma, jak i co do jego treści.
W sprawie niniejszej nie budzi wątpliwości, że zmiana zakresu upoważnienia udzielonego Jackowi S. została skutecznie zakomunikowana organowi skarbowemu w dniu 1 października 2004 r. i dopiero od tej daty organ ten obowiązany był kierować wszystkie czynności podejmowane w sprawie do Andrzeja J. Skarżący nie udowodnił bowiem, że organ kontroli skarbowej wysyłając w dniu 30 września 2004 r. decyzję na adres Jacka S. wiedział lub mógł wiedzieć, przy zachowaniu zwykłej staranności, że pełnomocnik ten nie jest już uprawniony do odbioru korespondencji.
Sąd wskazał ponadto, iż ustanowiony w sprawie pełnomocnik, któremu ograniczono zakres pełnomocnictwa był adwokatem, a więc osobą, która z racji wykonywanego zawodu świadczy profesjonalną pomoc prawną. Uczestniczył on czynnie w prowadzonym postępowaniu także po ustanowieniu w sprawie drugiego pełnomocnika bez uwzględniania ograniczeń, na które wskazuje skarżący. Skoro otrzymał w dniu 4 października 2005 r. korespondencję kierowaną na jego adres, a dotyczącą sprawy, w której był ustanowiony pełnomocnikiem to powinien on podjąć niezbędne kroki dla wyjaśnienia sprawy, a nie skupiać się na odmowie odebrania korespondencji. Z pewnością wiedział, bowiem, że odmowa odebrania korespondencji rodzi skutek określony w art. 153 par. 2 Ordynacji podatkowej, a mianowicie, że uznaje się, że pismo doręczone zostało w dniu odmowy jego przyjęcia.
Ponadto Sąd zgodził się z zarzutem strony przewlekłego prowadzenia postępowania odwoławczego. Zauważył, że wbrew twierdzeniom Dyrektora Izby Skarbowej w aktach sprawy brak jest dowodu, iż podatnik został powiadomiony o niezałatwieniu sprawy w terminie w trybie określonym w art. 140 par. 1 Ordynacji podatkowej. Jednakże Sąd uznał, że opisane naruszenie przepisów postępowania nie miało wpływu na wynik sprawy, a tylko takie - stosownie do treści art. 145 par. 1 ust. 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - mogło skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia.
W skardze kasacyjnej z dnia 8 marca 2006 r. Edward P., działając przez pełnomocnika będącego doradcą podatkowym, zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając wydanie go z naruszeniem art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia w toku postępowania administracyjnego art. 121, art. 122, art. 153 i art. 228 par. 1 pkt 2 w związku z art. 223 par. 2 Ordynacji podatkowej tj. naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że zdaniem skarżącego w toku postępowania administracyjnego, które toczyło się przed organami podatkowymi doszło do naruszenia w sposób istotny szeregu przepisów proceduralnych, co miało niewątpliwie wpływ na negatywny dla strony wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie organ podatkowy uznał, że decyzja nakładająca na stronę obowiązek zapłaty blisko 100 000 zł, została skutecznie doręczona w dniu 4 października 2004 r. pomimo odmowy przyjęcia przesyłki przez nieupoważnionego pełnomocnika i pomimo przesłania przez organ skarbowy oryginałów decyzji nowemu pełnomocnikowi, bez żadnej informacji, że doręczenie to nie wywołuje już żadnych skutków procesowych, gdyż faktyczne doręczenie nastąpiło w dniu 4 października 2004 r. Jeżeli zatem działanie strony w kwestii zgłaszania organom informacji o zmianie pełnomocnika było nieprawidłowe, to organ podatkowy realizując zasadę działania w sposób pogłębiający zaufanie strony do organu i wywiązując się z obowiązku informowania strony o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem postępowania, winien powiadomić stronę, że pomimo odmowy ze strony pełnomocnika przyjęcia korespondencji, decyzja została skutecznie doręczona w dacie odmowy tego przyjęcia. Brak takiej informacji, a wręcz utwierdzanie strony w przekonaniu co do prawidłowości jej działań poprzez operowanie w wydawanych postanowieniach datą doręczenia uznawaną przez stronę, doprowadziło do utraty przez stronę prawa do skorzystania z tak istotnego środka procesowego, jak odwołanie od decyzji.
Zdaniem autora skargi kasacyjnej organ wysyłając ponownie oryginał pisma naruszył konstrukcję domniemania doręczenia wyrażoną w art. 153 Ordynacji podatkowej, gdyż w aktach brak w tej sytuacji tegoż pisma. Organ podatkowy uznał, że doręczenie decyzji nastąpiło w dacie odmowy jej przyjęcia przez pełnomocnika, tym samym w aktach sprawy winien znajdować się oryginał decyzji wraz z adnotacją poczty o odmowie przyjęcia przesyłki przez adresata. Skoro zatem organ podatkowy uznał, że decyzja została skutecznie doręczona w dniu 4 października 2004 r. na podstawie art. 153 Ordynacji podatkowej, to wysyłając ponownie tę samą decyzję nowemu pełnomocnikowi nie miał prawa wysyłać oryginału tej decyzji. Tymczasem nowy pełnomocnik otrzymał oryginał decyzji, co dodatkowo utwierdziło stronę w przekonaniu, że jest to skuteczne doręczenie i od tej daty należy liczyć terminy procesowe.
Dalej w skardze kasacyjnej podniesiono, że Sąd pominął całkowicie analizę przestrzegania przez organy zasad ogólnych postępowania podatkowego i w tym kontekście fakt wprowadzenia strony w błąd co do terminu doręczenia decyzji. Sąd nie zbadał również czy organy podatkowe dopełniły formalności opisanych w art. 153 Ordynacji podatkowej uprawniających do uznania doręczenia w dacie odmowy przyjęcia przesyłki przez jej adresata. Zdaniem strony Sąd nie dość wnikliwie zbadał sprawę ograniczenia pełnomocnictwa Jackowi S.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w G. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, podnosząc, że pełnomocnik skarżącego nie wykazał i nie udowodnił naruszenia przez Sąd wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął za organem odwoławczym, że w niniejszej sprawie w dniu 4 października 2004 r. doręczono Jackowi S. - pełnomocnikowi Edwarda P., decyzję wydaną w dniu 29 września 2004 r. przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w G. W zakresie tym oparto się na fikcji prawnej doręczenia ustanowionej w art. 153 par. 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Postawione jednak w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia tegoż przepisu, w zw. z art. 121 Ordynacji podatkowej, prowadzące do naruszenia art. 223 par. 2 pkt 1 i art. 228 par. 1 pkt 2 tej ustawy, w powiązaniu z art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ są w pełni trafne.
Zgodnie z art. 153 par. 1 i par. 2 Ordynacji podatkowej /w brzmieniu obowiązującym w 2004 r./, jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma przesłanego mu przez pocztę lub w inny sposób, pismo zwraca się nadawcy z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy. Pismo wraz z adnotacją włącza się do akt sprawy. W przypadkach tych uznaje się, że pismo doręczone zostało w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata.
Fikcja prawna ustanowiona tym przepisem, jak każde domniemanie może zostać obalona. Będzie to miało miejsce np. w sytuacji gdy adresat przesyłki, w sytuacji gdy jest pełnomocnikiem strony, odmówi jej przyjęcia z uwagi na pozbawienie go umocowania do jej odbioru.
W niniejszej sprawie bezspornym jest, że w momencie realizacji spornej wysyłki decyzji organu I instancji do Jacka S., w dniu 30 września 2004 r., organ nie znał jeszcze zakresu ograniczenia jego pełnomocnictwa, o czym wiadomość powziął w dniu 1 października 2004 r. Bezspornym zatem jest, że w dniu 4 października 2004 r., który został uznany przez organ odwoławczy oraz Sąd pierwszej instancji za dzień skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji, z uwagi na odmowę jej przyjęcia przez Jacka S., zarówno Jacek S. - jako ograniczony w swoich czynnościach adresat-pełnomocnik, jak i organ I instancji, wiedzieli, że nie mógł on przyjąć adresowanej do niego przesyłki z uwagi na pozbawienie go w tym zakresie umocowania do skutecznego działania na rzecz mocodawcy. Trafnie Sąd pierwszej instancji przywołał w tym zakresie treść art. 105 Kodeksu cywilnego, lecz wyciągnął z tego przepisu - na tle stanu faktycznego niniejszej sprawy - wadliwe wnioski. Zgodnie z tym przepisem jeżeli pełnomocnik po wygaśnięciu umocowania dokona w imieniu mocodawcy czynności prawnej w granicach pierwotnego umocowania, czynność prawna jest ważna, chyba że druga strona o wygaśnięciu umocowania wiedziała lub z łatwością mogła się dowiedzieć.
Sąd pierwszej instancji, odnosząc się do tego przepisu, błędnie skupił się, przy ocenie prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy instytucji fikcji prawnej doręczenia wskazanej w art. 153 par. 1 i par. 2 Ordynacji podatkowej, nie na czynności doręczenia pełnomocnikowi spornej przesyłki, a na czynności wysłania jej przez organ temuż pełnomocnikowi. Stwierdził mianowicie, że "skarżący nie udowodnił, że organ kontroli skarbowej wysyłając w dniu 30 września 2004 r. decyzję na adres Jacka S. wiedział lub mógł wiedzieć, przy zachowaniu zwykłej staranności, że pełnomocnik nie jest uprawniony do odbioru korespondencji". Sąd pominął jednak, że w dniu 4 października 2004 r., który został uznany przez organ odwoławczy za dzień doręczenia przesyłki z uwagi na odmowę jej przyjęcia przez adresata, organ pierwszej instancji miał już pełną świadomość faktu braku umocowania adresata do odbioru kierowanej na niego przesyłki, co po pierwsze nie uprawniało pozbawionego w tym zakresie umocowania pełnomocnika do podjęcia tej przesyłki, a po drugie, gdyby to uczynił - czynność ta, w świetle art. 105 Kc byłaby nieważna, gdyż o fakcie wygaśnięcia umocowania Jacka S. do odbioru tej przesyłki, organ skarbowy w dniu 4 października 2004 r. już wiedział.
Tym samym należy stwierdzić, że w przypadku gdy organ podatkowy po dokonaniu wysyłki decyzji na adres pełnomocnika podatnika uzyska informację, że pełnomocnik ten utracił umocowanie do odbioru tej przesyłki, brak podstaw do domniemania, że w przypadku odmowy przyjęcia pisma przez adresata, na podstawie art. 153 par. 2 ustawy Ordynacja podatkowa /Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 ze zm./, doszło do doręczenia pisma w dniu tej odmowy.
Oprócz naruszenia art. 153 par. 2 Ordynacji podatkowej, Sąd pierwszej instancji wadliwie również zaakceptował naruszenie przez organ odwoławczy art. 121 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem, postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. W rozpatrywanym przypadku organ odwoławczy zachował się w sposób naruszający tę zasadę. W sytuacji bowiem gdy organ pierwszej instancji nie stwierdził, że na podstawie art. 153 par. 2 Ordynacji podatkowej doszło do doręczenia jego decyzji Jackowi S. i zwróconą przesyłkę wysłał ponownie nowemu pełnomocnikowi, który po jej odbiorze w dniu 6 listopada 2004 r. podjął czynności związane z procedurą odwoławczą, przyjęcie przez organ odwoławczy, że doręczenie decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło w dniu 4 października 2004 r. w trybie tegoż art. 153 par. 2 Ordynacji podatkowej, wobec pełnomocnika, który w dniu tym miał już cofnięte w sposób skuteczny umocowanie w tym zakresie, narusza w sposób istotny zasadę wyrażoną w art. 121 Ordynacji podatkowej. Podatnik bowiem, w momencie doręczenia decyzji organu odwoławczego nowemu pełnomocnikowi, nie miał żadnych podstaw do najmniejszych podejrzeń, że w sprawie tej miałby zostać zastosowany tryb doręczenia decyzji określony w art. 153 par. 2 Ordynacji podatkowej, skoro zastosowanie tegoż przepisu, w powiązaniu z par. 1 art. 153, jak trafnie podniesiono w skardze kasacyjnej, wymaga pozostawienia oryginału przesyłki uznanej za doręczoną w aktach sprawy, a nie ponowne jego wysyłanie innemu adresatowi. Ponowne wysłanie decyzji wskazywało podatnikowi jednoznacznie, że organ pierwszej instancji nie znalazł podstaw do stwierdzenia doręczenia jej adresatowi w jakiejkolwiek formie zastępczej, wobec czego późniejsze zakwestionowanie tegoż stanowiska przez organ odwoławczy, wskutek zresztą wadliwego zastosowania art. 153 par. 2 Ordynacji podatkowej - stanowi o naruszeniu zasady postępowania w sposób mający pogłębiać zaufanie do organów podatkowych. W tej bowiem sytuacji doszło do ewidentnego nadużycia przez organ odwoławczy zaufania w jakim pozostawał podatnik w stosunku do działania podjętego wobec niego przez organ pierwszej instancji.
Błędna ocena Sądu pierwszej instancji co do naruszenia przez organ odwoławczy norm przepisów art. 153 par. 2 i art. 121 Ordynacji podatkowej, spowodowała również wadliwą ocenę zastosowania przez ten organ norm art. 223 par. 2 pkt 1 i art. 228 par. 1 pkt 2 tej ustawy, w powiązaniu - w przypadku wszystkich tych przepisów - z art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawie tej bowiem nie można - w ramach tegoż materiału dowodowego sprawy - stwierdzić, że odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji zostało wniesione z uchybieniem 14-dniowego terminu, od dnia jej doręczenia.
W sytuacji stwierdzenia w niniejszej sprawie, że wyrokiem Sądu pierwszej instancji dopuszczono się naruszenia powyższych przepisów prawa procesowego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 par. 1 i art. 203 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ - orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI