I FSK 311/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A.L. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie dotyczącą podatku od towarów i usług za sierpień 2015 r. Sprawa dotyczyła zakwestionowania przez organy podatkowe prawa skarżącej do odliczenia podatku naliczonego z faktury zakupu materiałów tekstylnych od I. sp. z o.o. oraz prawa do zastosowania stawki VAT 0% z tytułu wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów na rzecz O. KFT. Organy uznały te transakcje za fikcyjne, stanowiące element oszustwa podatkowego w ramach tzw. karuzeli podatkowej. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak uchylenia decyzji mimo naruszenia przepisów ustawy o VAT i Dyrektywy 112, a także naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej poprzez nierozpatrzenie materiału dowodowego. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że skarżąca nie wykazała usprawiedliwionych podstaw. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia i nie może stanowić jedynie polemiki z ustaleniami organów. W ocenie NSA, skarżąca nie wykazała, aby pozbawiono ją prawa do obrony w związku z posiedzeniem niejawnym w trybie ustawy covidowej. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów procesowych, w tym art. 188 Ordynacji podatkowej i art. 106 § 3 p.p.s.a. w zakresie dowodów uzupełniających, zostały uznane za niezasadne. Sąd wskazał, że dowody wnioskowane przez skarżącą nie były niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Analiza ustaleń faktycznych dotyczących rzekomej karuzeli podatkowej, rozbieżności w zeznaniach świadków, niejasności związanych z transportem i weryfikacją kontrahentów, doprowadziła NSA do wniosku, że transakcje nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Sąd podkreślił, że nawet jeśli towar fizycznie istniał, to jego obecność była jedynie 'nośnikiem VAT', a skarżąca, nie dochowując należytej staranności, uczestniczyła w oszustwie podatkowym. W konsekwencji, NSA uznał za chybione zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym przepisów ustawy o VAT i Dyrektywy 112, stwierdzając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy, odmawiając prawa do odliczenia VAT i zastosowania stawki 0%. Sąd powołał się na orzecznictwo TSUE dotyczące sytuacji, gdy podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć o udziale w oszustwie VAT.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'należytej staranności' w transakcjach VAT, odpowiedzialność podatnika za udział w oszustwie podatkowym (karuzela VAT), zasady prowadzenia postępowań w trybie ustawy covidowej.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i może wymagać uwzględnienia zmian w przepisach prawa oraz ewolucji orzecznictwa.
Zagadnienia prawne (4)
Czy naruszenie przepisów prawa procesowego przez sąd pierwszej instancji, w tym wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym w trybie ustawy covidowej, pozbawiło stronę prawa do obrony i rzetelnego procesu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepisy ustawy covidowej, a strona miała możliwość realizacji prawa do obrony poprzez zajęcie pisemnego stanowiska.
Uzasadnienie
NSA uznał, że wyznaczenie posiedzenia niejawnego w trybie ustawy covidowej nie narusza prawa do obrony, jeśli strona miała możliwość przedstawienia swojego stanowiska na piśmie. Strona nie wykazała, jakie konkretne dowody chciała przedstawić na rozprawie, które nie mogłyby zostać złożone pisemnie.
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zastosował przepisy prawa materialnego dotyczące prawa do odliczenia VAT i wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów w kontekście podejrzenia oszustwa podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zastosował przepisy prawa materialnego, uznając, że skarżąca nie dochowała należytej staranności i uczestniczyła w oszustwie podatkowym.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że skarżąca nie wykazała należytej staranności przy weryfikacji kontrahentów, a transakcje były elementem karuzeli podatkowej. Nawet jeśli towar istniał, jego obecność była jedynie 'nośnikiem VAT', a skarżąca, wiedząc lub powinna wiedzieć o oszustwie, nie mogła skorzystać z prawa do odliczenia VAT.
Czy dowody dotyczące istnienia towaru i jego importu są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, gdy organy podatkowe i sąd uznają transakcje za fikcyjne w kontekście oszustwa VAT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dowody dotyczące istnienia i importu towaru nie były istotne, ponieważ kluczowe było ustalenie, czy skarżąca dochowała należytej staranności i czy nie uczestniczyła w oszustwie podatkowym, nawet jeśli towar fizycznie istniał.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że w przypadku oszustw VAT, nawet istnienie towaru nie przesądza o prawidłowości transakcji, jeśli podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć o udziale w oszustwie. Dowody dotyczące pochodzenia towaru lub jego fizycznego istnienia nie miały znaczenia dla oceny należytej staranności i udziału w oszustwie.
Czy dopuszczalne jest wykorzystanie decyzji wydanych w innych postępowaniach podatkowych jako dowodu w sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest wykorzystanie dowodów z innych postępowań, zgodnie z art. 180 § 1 i art. 181 Ordynacji podatkowej.
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że sądy administracyjne wielokrotnie potwierdzały prawidłowość korzystania z materiałów dowodowych z innych postępowań, a skarżąca nieskutecznie próbowała podważać ustalenia wynikające z tych decyzji.
Przepisy (31)
Główne
u.o.VAT art. 108 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.o.VAT art. 86 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.o.VAT art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a)
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.o.VAT art. 5
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.o.VAT art. 7 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.o.VAT art. 7 § ust. 8
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.o.VAT art. 15 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.o.VAT art. 15 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ordynacja podatkowa art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 210 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
ustawa covidowa art. 15zzs4
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ordynacja podatkowa art. 145 § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 145 § § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ordynacja podatkowa art. 180 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 181
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. przez brak uchylenia zaskarżonej decyzji mimo wykazania naruszenia przepisów prawa materialnego (ustawa o VAT, Dyrektywa 112) i procesowego (Ordynacja podatkowa). • Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej (art. 120, 121 § 1, 122, 187 § 1, 188, 191, 210 § 1) poprzez nierozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego, nieustosunkowanie się do wszystkich dowodów, błędną ocenę materiału dowodowego, brak ustalenia rzeczywistych wydatków i transakcji. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 120, 121 § 1, 122, 180, 187 § 1, 188, 145 § 2 w zw. z art. 145 § 3 Ordynacji podatkowej, polegające na odmowie prawa do obrony, przedstawienia dowodów i uzupełnienia skargi o nowe zarzuty na rozprawie. • Naruszenie art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 151 p.p.s.a. w zw. z przepisami Ordynacji podatkowej.
Godne uwagi sformułowania
towar stanowił wyłącznie tzw. nośnik podatku VAT • skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia • nie jest uprawniony ani zobowiązany do samodzielnego konkretyzowania i wychodzenia poza ramy, które zostały nakreślone w skardze kasacyjnej • skarga kasacyjna stanowi jedynie polemikę z dokonanymi w sprawie ustaleniami organów podatkowych • prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu • nie można podzielić poglądu, że prawo Skarżącej do obrony zostało naruszone przez sam fakt wyznaczenia posiedzenia niejawnego • zarzuty kasacji koncentrowały się na trzech aspektach: niekompletności zgromadzonego materiału dowodowego, błędnej interpretacji tak zgromadzonego materiału, a w konsekwencji braku jakichkolwiek dowodów na wykazanie, że transakcje były nierzeczywiste • dowody wnioskowane przez Skarżącą nie spełniały już pierwszego z wymogów stawianych przez art. […]
Skład orzekający
Bartosz Wojciechowski
przewodniczący
Danuta Oleś
członek
Elżbieta Olechniewicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'należytej staranności' w transakcjach VAT, odpowiedzialność podatnika za udział w oszustwie podatkowym (karuzela VAT), zasady prowadzenia postępowań w trybie ustawy covidowej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i może wymagać uwzględnienia zmian w przepisach prawa oraz ewolucji orzecznictwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu oszustw podatkowych VAT i analizuje, co oznacza 'należyta staranność' w kontekście weryfikacji kontrahentów. Wyjaśnia, jak sądy oceniają takie przypadki i jakie konsekwencje ponosi podatnik.
“Karuzela VAT: Czy brak należytej staranności może kosztować prawo do odliczenia podatku?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.