I FSK 292/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-05-22
NSApodatkoweWysokansa
VATzabezpieczenieobowiązek podatkowyskarżący kasacyjnyznikający podatnikłańcuch dostawuprawdopodobnieniekontrola celno-skarbowazaległości podatkowe

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego VAT, uznając zasadność obaw organu o niewykonanie zobowiązania ze względu na trudną sytuację finansową spółki i powiązania z tzw. "znikającymi podatnikami".

Spółka złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA, który uchylił decyzję organu o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego VAT. Spółka zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne przyjęcie, że faktury nie odzwierciedlają zdarzeń gospodarczych i istnienie obawy niewykonania zobowiązania. NSA oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo zastosował instytucję zabezpieczenia na podstawie posiadanych danych, wskazujących na trudną sytuację finansową spółki, zaległości podatkowe oraz powiązania z podmiotami podejrzewanymi o udział w oszustwach VAT.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie w części dotyczącej określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz zabezpieczenia na majątku podatnika. Skarżąca spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z przepisami Ordynacji podatkowej i ustawy o VAT, a także art. 141 § 4 p.p.s.a. Główne zarzuty dotyczyły bezzasadnego przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji orzeczenia o zabezpieczeniu majątku, błędnego uznania, że faktury nie odzwierciedlają faktycznych zdarzeń gospodarczych, oraz niewłaściwego zastosowania art. 2a O.p. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że przesłanka uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania, o której mowa w art. 33 § 1 O.p., może wynikać z różnorodnych okoliczności faktycznych, które organ musi uprawdopodobnić. W analizowanej sprawie, organ prawidłowo wskazał na podejrzenie nieregulowania przez spółkę zobowiązań publicznoprawnych, związane z zaniżeniem podatku VAT, a także na trudną sytuację finansową spółki (kapitał zakładowy, zobowiązania, zaległości podatkowe) oraz powiązania z podmiotami, które mogły pełnić rolę tzw. "znikających podatników" lub "bufora" w mechanizmie oszustwa VAT. Sąd podkreślił, że postępowanie zabezpieczające ma charakter pomocniczy i nie wymaga pełnego postępowania dowodowego, a określenie przybliżonej kwoty zobowiązania ma charakter informacyjny.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ stosujący zabezpieczenie może wskazać na inne, niewymienione wprost w przepisie art. 33 § 1 O.p. okoliczności faktyczne, które uzasadniają obawę, że podatnik nie wykona zobowiązania podatkowego, przy użyciu wszelkich dostępnych środków i opierając się na całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że przesłanka "uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania" ma charakter przykładowy, a organ może wykazywać istnienie tej obawy za pomocą wszelkich dostępnych środków i okoliczności faktycznych uprawdopodabniających możliwość niewykonania zobowiązania, przy czym ocena ta pozostawiona jest uznaniu organu, ale nie może oznaczać dowolności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (23)

Główne

O.p. art. 33 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

przesłanka zastosowania instytucji prawnej - uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania

O.p. art. 33 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

zabezpieczenie zobowiązania podatkowego w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej

O.p. art. 33 § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 33 § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

określenie kwoty zabezpieczenia na podstawie posiadanych danych

ustawa o VAT art. 86 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r o podatku od towarów i usług

prawo do odliczenia podatku naliczonego

ustawa o VAT art. 86 § 2

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r o podatku od towarów i usług

ustawa o VAT art. 88 § 3

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r o podatku od towarów i usług

brak prawa do odliczenia podatku naliczonego

ustawa o VAT art. 88 § 3a

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r o podatku od towarów i usług

brak prawa do odliczenia podatku naliczonego w przypadku faktur niedokumentujących rzeczywiste zdarzenia gospodarcze

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

dotyczy naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 120

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

zasada legalizmu

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

zasada dochodzenia do prawdy obiektywnej

O.p. art. 124

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

zasada przekonywania

O.p. art. 127

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

zasada trwałości decyzji ostatecznych

O.p. art. 181

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

dowody w postępowaniu podatkowym

O.p. art. 187 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

przesłuchanie świadka

O.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

ocena dowodów

O.p. art. 2a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

zasada demokratycznego państwa prawnego

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

zasada praworządności

KAS art. 80

Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej

stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej w ramach kontroli celno-skarbowej

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. art. 33 § 1, § 2 pkt 2, § 3 i § 4 pkt 2 O.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, skutkujące bezzasadną akceptacją orzeczenia o zabezpieczeniu majątku. Naruszenie art. 145 § 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) i 86 ust. 1 i 2 ustawy o VAT poprzez niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne przyjęcie, że faktury nie odzwierciedlają faktycznych zdarzeń gospodarczych. Naruszenie art. 145 § 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o VAT poprzez bezpodstawne uznanie, iż Spółka ujęła w ewidencjach podatkowych faktury VAT niedokumentujące rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 2a O.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż nie zaistniały okoliczności dające podstawę do zastosowania art. 2a O.p. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 124, art. 127, art. 181, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. poprzez oddalenie skargi skutkujące bezzasadnym utrzymaniem w mocy decyzji organów obu instancji. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122 O.p. poprzez bezzasadne oddalenie skargi na skutek wadliwego uznania, iż organy podatkowe wyjaśniły okoliczności faktyczne sprawy. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli i wydanie wadliwego uzasadnienia. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 120 O.p. w zw. z art. 2 i 7 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasad legalizmu i demokratycznego państwa prawnego.

Godne uwagi sformułowania

"uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania" w konkretnym przypadku może wynikać z różnorakich okoliczności faktycznych Okoliczności te powinny zostać przez organy podatkowe uprawdopodobnione, a nie udowodnione. Ocena, czy istnieje obawa niewykonania zobowiązania w danym stanie faktycznym, pozostawiona jest do uznania organu, który przeprowadza postępowanie zabezpieczające. Uznanie to nie może oznaczać dowolności działania, lecz powinno być oparte na całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych. M. Sp. z o.o. i W. Sp. z o.o. mogły pełnić rolę tzw. ,,znikających podatników", a firma L. Sp. z o.o. mogła pełnić rolę "bufora", której zadaniem było wydłużenie łańcucha fikcyjnych dostaw, aż do Skarżącej. Postępowanie zabezpieczające jest postępowaniem pomocniczym, w którym nie przeprowadza się właściwego postępowania dowodowego, wystarczy uprawdopodobnienie istnienia zobowiązania.

Skład orzekający

Marek Olejnik

przewodniczący sprawozdawca

Mariusz Golecki

członek

Zbigniew Łoboda

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania instytucji zabezpieczenia zobowiązania podatkowego w sytuacjach budzących wątpliwości co do wypłacalności podatnika, analiza roli tzw. \"znikających podatników\" i \"buforów\" w łańcuchach dostaw, a także zakres postępowania zabezpieczającego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z oszustwami VAT i zabezpieczeniem zobowiązania. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o VAT może być stosowana w podobnych sprawach dotyczących zabezpieczenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy mechanizmów oszustw VAT i działań organów mających na celu zabezpieczenie należności podatkowych, co jest tematem o dużym znaczeniu praktycznym i budzącym zainteresowanie w środowisku prawniczym i biznesowym.

Zabezpieczenie VAT: Jak "znikający podatnicy" i "buforowe" spółki mogą doprowadzić do blokady majątku?

Dane finansowe

WPS: 1 469 298 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 292/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Marek Olejnik /przewodniczący sprawozdawca/
Mariusz Golecki
Zbigniew Łoboda
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
III SA/Wa 2593/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-08-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 134 par. 1, art. 141 par. 4, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 900
art. 2a, art. 33 par. 1, art. 33 par. 2 pkt 2, art. 33 par. 3, art. 33 par. 4 pkt 2, art. 120, art. 122, art. 124, art. 127, art. 181, art. 187 par. 1, art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 931
art. 86 ust. 1 i 2, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a)
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r o podatku od towarów i usług (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 2, art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Olejnik (spr.), Sędzia NSA Zbigniew Łoboda, Sędzia NSA Mariusz Golecki, , po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2023 r. sygn. akt III SA/Wa 2593/22 w sprawie ze skargi B. sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 1 września 2022 r. nr 1401-IEW4.4253.9.2022.MP w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do września 2021 r. oraz zabezpieczenia ich na majątku podatnika 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od B. sp. z o.o. w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 2593/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną przez B. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Spółka", "Skarżąca", "Strona") decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "DIAS", "organ odwoławczy") z dnia 1 września 2022 r. nr 1401-IEW4.4253.9.2022.MP oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Śląskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Katowicach w części określającej przybliżone kwoty dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz zabezpieczenia ich na majątku podatnika za miesiące od kwietnia do września 2021 r. oraz oddalił skargę w pozostałym zakresie orzekając o kosztach sądowych.
2. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
2.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Warszawie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Skarżąca zaskarżając ten wyrok w części oddalającej skargę. Sformułowała także wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie, zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania. Skarżąca zrzekła się rozprawy.
Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu na podstawie :
I/ art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy t.j.:
1/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. art. 33 § 1, § 2 pkt 2, § 3 i § 4 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 900, ze zm., dalej: "O.p.") poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało bezzasadną akceptacją przez Sąd pierwszej instancji orzeczenia o zabezpieczeniu majątku Skarżącej, w sytuacji gdy Spółka nie podejmowała żadnych działań mogących wzbudzać obawę organów podatkowych o niewywiązanie się z ewentualnych zobowiązań podatkowych;
2/ art. 145 § 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) i 86 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 931 z późn. zm., dalej "ustawa o VAT") poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne przyjęcie, że faktury wystawione pomiędzy Skarżącą a jej kontrahentami w ustalonym przez organy podatkowe stanie faktycznym nie odzwierciedlają faktycznych zdarzeń gospodarczych lub były "pustymi" fakturami;
3/ art. 145 § 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o VAT poprzez bezpodstawne uznanie, iż Spółka ujęła w ewidencjach podatkowych faktury VAT niedokumentujące rzeczywistych zdarzeń gospodarczych przy jednoczesnym braku weryfikacji tychże transakcji, a także oparcie przedmiotowego postanowienia na błędnych i nieudowodnionych założeniach, a tym samym niezasadne przyjęcie Organu, że zachodzi uzasadniona obawa niewykonania mającego powstać zobowiązania podatkowego;
4/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. art. 2a O.p. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż w niniejszej sprawie nie zaistniały żadne okoliczności dające podstawę do zastosowania art. 2a O.p. i rozstrzygnąć niedające się usunąć wątpliwości na korzyść Skarżącej, w szczególności, iż wystąpiła uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania podatkowego.
II/ art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania. które miało istotny wpływ na wynik sprawy. tj.:
1/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 124, art. 127, art. 181, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. poprzez oddalenie skargi skutkujące bezzasadnym utrzymaniem w mocy decyzji organów obu instancji, a tym samym bezkrytycznym zaakceptowaniu błędnie ustalonego przez ww. organy stanu faktycznego w sprawie;
2/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122 O.p. poprzez bezzasadne oddalenie skargi na skutek wadliwego uznania, iż organy podatkowe wyjaśniły okoliczności faktyczne sprawy w stopniu umożliwiającym wydanie rozstrzygnięcia co do meritum sprawy w kształcie objętym decyzją;
3/ art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli i wydanie wadliwego uzasadnienia, które nie zawiera wszystkich wymaganym prawem elementów;
4/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 120 O.p. w zw. z art. 2 i 7 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasad legalizmu i demokratycznego państwa prawnego polegającego na rozstrzygnięciu sprawy pod z góry założoną tezę o nierzetelności transakcji handlowych pomiędzy Skarżącą a jej kontrahentami.
2.2. DIAS w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego od Skarżącej na rzecz DIAS w Katowicach, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
3. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, zważył co następuje:
3.1. Skarga kasacyjna nie ma uzasadnione podstaw.
W przedmiotowej sprawie istotę zaistniałego miedzy stronami sporu stanowi zasadność określenia przez organy podatkowe przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do września 2021 r. oraz zabezpieczenia jej na majątku podatnika.
3.2. Jak wynika z treści art. 33 § 1 O.p., przesłankę zastosowania ww. instytucji prawnej stanowi uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania. W świetle przywołanej regulacji zobowiązanie podatkowe przed terminem płatności (a na podstawie § 2 cytowanego artykułu - także w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej, przed wydaniem decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego albo określającej wysokość zobowiązania podatkowego lub określającej wysokość zwrotu podatku) może być zabezpieczone na majątku podatnika, a w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim także na majątku wspólnym, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, a w szczególności gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję. Przepisy te na mocy odesłania zawartego w art. 80 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 615 z późn. zm.) mają zastosowanie w ramach wykonywanej kontroli celno-skarbowej.
3.3. Wskazana w wymienionych powyżej przepisach "uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania" w konkretnym przypadku może wynikać z różnorakich okoliczności faktycznych, zaś wymienione expressis verbis w art. 33 § 1 O.p. dwie okoliczności uzasadniające istnienie takiej obawy mają wyłącznie charakter przykładowy. Okoliczności te powinny zostać przez organy podatkowe uprawdopodobnione, a nie udowodnione. Oznacza to, że wystarczy jedynie wskazanie przez organ podatkowy, że w konkretnych okolicznościach faktycznych istnieje wysokie ryzyko niewywiązania się przez podatnika ze zobowiązania podatkowego w przybliżonej wysokości, a nie że zachodzi pewność co do tego, że podatnik takiego zobowiązania w przyszłości nie wykona.
3.4. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego w rozpatrywanej sprawie DIAS nie powołał się na dokonywanie przez Spółkę czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję. Organ w związku z ustaleniami kontroli wskazał natomiast na podejrzenie nieregulowania przez Spółkę zobowiązań o charakterze publicznoprawnym, związane z zaniżeniem należnego podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do września 2021 r.
Podzielić należy stanowisko DIAS, że organ stosujący zabezpieczenie może wskazać na inne, niewymienione wprost w przepisie art. 33 § 1 O.p. okoliczności faktyczne, które uzasadniają obawę, że podatnik nie wykona zobowiązania podatkowego i za pomocą wszelkich argumentów, popartych ustalonymi w sprawie okolicznościami, wykazywać, że istnieje groźba niewykonania zobowiązania podatkowego w przyszłości, uzasadniająca zastosowanie instytucji zabezpieczenia. W postępowaniu dotyczącym zabezpieczenia należności podatkowych organy mogą więc wykazywać ziszczenie się przesłanki, o której mowa w art. 33 § 1 O.p., przy użyciu wszelkich dostępnych i możliwych środków, a także w oparciu o wszelkie okoliczności faktyczne uprawdopodabniające możliwość niewykonania zobowiązania podatkowego. Ocena, czy istnieje obawa niewykonania zobowiązania w danym stanie faktycznym, pozostawiona jest do uznania organu, który przeprowadza postępowanie zabezpieczające. Uznanie to nie może oznaczać dowolności działania, lecz powinno być oparte na całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych.
3.5. Jak ustaliły organy Spółka uzyskała wpis do Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 10 grudnia 2018 r.. Stosownie do informacji ujawnionych w Rejestrze jedynym udziałowcem Spółki jest P. S. wobec którego prowadzone były liczne postępowania komornicze. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 5.000,00 zł. Spółka nie posiada samochodów oraz nie figuruje w ewidencjach ksiąg wieczystych. W sprawozdaniu finansowym Spółki za rok 2019 wykazano m.in.: zobowiązania krótkoterminowe 1.493.508,39 zł (w tym z tytułu dostaw usług 1.471.034,12 zł) oraz zysk netto w wysokości 188.377,96 zł, co wskazuje na fakt, iż Spółka nie regulowała swoich zobowiązań, a wykazany zysk netto może mieć wyłącznie księgowy charakter. W KRS brak jest sprawozdania finansowego za 2020 roku Spółki. Spółka jedynie za 2019 rok złożyła deklarację PIT-4R, w której wykazała zatrudnienie 1 pracownika. W złożonych deklaracjach VAT-7 za okres od stycznia 2019 roku do września 2021 roku nie wykazała nabycia środków trwałych. Spółka posiadała zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych w kwocie łącznej 112.914,00 zł. Nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie do złożenia "Oświadczenia o nieruchomościach oraz prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej, i rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego".
Mając na uwadze powyższe zasadnie organ uznał, że zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie wykonane określone w przybliżonej kwocie zobowiązanie podlegające zabezpieczeniu (łącznie w kwocie 1.469.298 zł należność główna) ponieważ przewidywana kwota zobowiązana podatkowego jest niewspółmiernie wysoka w stosunku do możliwości finansowych Skarżącej.
3.6. Nie zasługują na uwzględnienie także pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej.
Stosownie do treści art. 33 § 4 O.p., określenie kwoty odbywa się na podstawie posiadanych danych co do wysokości podstawy opodatkowania. Powyższe oznacza, że organ podatkowy ma obowiązek uprawdopodobnienia, że zobowiązanie w przybliżonej wysokości istnieje, z tym zastrzeżeniem, że postępowanie zabezpieczające nie ma charakteru zastępczego wobec postępowania wymiarowego. Sformułowanie "na podstawie posiadanych danych" przesądza bowiem o charakterze i zakresie ustaleń dokonywanych przez organ podatkowy w postępowaniu zabezpieczającym, zawężając zakres tych ustaleń właśnie do posiadanych danych. Przy czym, zakres ich weryfikacji również jest zawężony. W jego toku nie przeprowadza się więc pełnego postępowania dowodowego. W konsekwencji, określenie w decyzji zabezpieczającej przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego ma charakter informacyjny w tym znaczeniu, że wskazuje kwotę podlegającą zabezpieczeniu na majątku podatnika. Przyjęte ustalenia w zakresie przybliżonej kwoty zobowiązania w decyzji o zabezpieczeniu, nie są jednocześnie przesądzające w zakresie treści decyzji wymiarowej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 7 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Po 1114/17). Niewątpliwie zatem, postępowanie zabezpieczające jest postępowaniem pomocniczym, w którym nie przeprowadza się właściwego postępowania dowodowego, wystarczy uprawdopodobnienie istnienia zobowiązania. Tak ukształtowany charakter postępowania zabezpieczającego skutkuje natomiast tym, że podatnik nie może w toku tego postępowania domagać się od organu je prowadzącego, przeprowadzenia wszystkich dowodów, zaś kwestie związane z wymiarem podatku nie mogą być przedmiotem szczegółowej analizy w postępowaniu dotyczącym zabezpieczenia zobowiązania.
Przy tak rozumianym postępowaniu zabezpieczającym, bez znaczenia w tym postępowaniu pozostają rozważania dotyczące dobrej wiary ponieważ postępowanie to ma charakter wpadkowy, a nie wymiarowy.
3.7. Podkreślić należy, że organ wskazał, że w trakcie kontroli celno-skarbowej stwierdzono, iż w rejestrach zakupu, prowadzonych dla potrzeb podatku od towarów i usług Spółka zaewidencjonowała faktury VAT wystawione przez podmiot L. Sp. z o.o. w kwocie łącznej brutto 3.644.071,11 zł oraz podmiot P. Sp. z o.o. w kwocie brutto 5.898.881,00 zł. Spółka L. w złożonych deklaracjach VAT oraz plikach JPK za okres od listopada 2020 roku do września 2021 roku zadeklarowała nabycia m.in. od podmiotu M. Sp. z o.o. oraz do sierpnia 2021 roku od podmiotu W. Sp. z o.o. M. Sp. z o.o. w analizowanym okresie złożyła deklaracje VAT oraz pliki JPK za okres od marca 2021 do września 2021 roku, w których wykazała dostawy towarów wyłącznie do podmiotu L. Sp. z o.o. w całkowitej kwocie netto 154.903.753 zł, podatek VAT 34.252.421,10 zł. Dokonując analizy złożonych przez M. Sp. z o.o. plików JPK VAT stwierdzono, że w okresie od marca 2021 do września 2021 roku Spółka ta nie wykazała nabyć towarów. M. Sp. z o.o. posiada zaległości w podatku od towarów i usług w łącznej wysokości 27.093.090,60 zł, co oznacza, że podatek należny wynikający z wystawionych faktur VAT nie został uiszczony.
W. Sp. z o.o. w złożonych deklaracjach VAT oraz plikach JPK za okres od listopada 2020 roku do września 2021 roku wykazała dostawy do podmiotu L. Sp. z o.o. w łącznej wysokości netto 33.088.080,20 zł, podatek VAT 7.610.258,44 zł. Spółka posiada zaległości w podatku od towarów i usług w łącznej wysokości 25.299.163,33 zł, co oznacza, że podatek należny VAT wynikający z wystawionych faktur VAT nie został uiszczony. Z postanowienia Szefa KAS o przedłużeniu terminu blokady rachunków bankowych wynika, że L. Sp. z o.o. nie dokonała żadnych płatności z wykorzystaniem własnych rachunków bankowych na rzecz M. Sp. z o.o., a na rzecz W. Sp. z o.o. dokonała wyłącznie jednego obciążenia w wysokości 10.000 zł, co stanowi 0,02 % należności wynikających z faktur VAT wykazanych w JPK_VAT (zakup). Z ww. postanowienia Szefa KAS wynika, że na rachunkach bankowych M. Sp. z o.o., nie stwierdzono żadnych operacji, w tym uznań od L. Sp. z o.o., w sytuacji, gdy wartość brutto faktur VAT wystawionych przez M. Sp. z o.o. na rzecz L. Sp. z o.o. wynosi 144.985.208,19 zł. Z ww. postanowienia Szefa KAS wynika także, że Skarżąca nie dokonała z wykorzystaniem własnych rachunków bankowych w analizowanym okresie obciążeń na rzecz L. Sp. z o.o. (wartość brutto faktur VAT wyniosła 3.644.071,11 zł).
Mając na uwadze powyższe zasadnie organy uznały, że M. Sp. z o.o. i W. Sp. z o.o. mogły pełnić rolę tzw. ,,znikających podatników", a firma L. Sp. z o.o. mogła pełnić rolę "bufora", której zadaniem było wydłużenie łańcucha fikcyjnych dostaw, aż do Skarżącej.
P. Sp. z o.o. do dnia 26 maja 2021 roku dokonywała obciążeń na rzecz L. Sp. z o.o. w łącznej wysokości 1.369.104,90 PLN i 1.787.098,90 Euro przy łącznej wartości brutto dostaw na kwotę 67.452.119,92 zł. Mając na uwadze powyższe, uprawnione jest stanowisko organów, iż P. Sp. z o.o. może również pełnić funkcję "bufora" w mechanizmie oszustwa w podatku VAT, której celem jest jedynie wydłużenie łańcucha fikcyjnych dostaw, aż do Skarżącej.
Z ustaleń organów wynika ponadto, że Skarżąca złożyła deklaracje CIT-8 za 2020 rok, nie wykazując w niej żadnych wartości, pomimo, że w deklaracjach dla potrzeb podatku VAT złożonych za poszczególne okresy rozliczeniowe 2020 r. wykazywano wartości kwotowe zarówno po stronie nabyć jak i dostaw.
3.8. Z uwagi na dokonane ustalenia uznać należy, że stanowiły w rozpoznawanej w sprawie, podstawę do określenia Spółce przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług z uwzględnieniem art. 86 ust. 1 oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT. Wobec faktu, że na potrzeby zabezpieczenia nie przeprowadza się pełnego postępowania dowodowego, w ocenie Sądu organ podatkowy zgromadził wystarczające dane, które na tym etapie postępowania, pozwalają ustalić przybliżoną kwotę zobowiązania co czyni niezasadnymi zarzuty naruszenia art. 122, art. 124, art. 127, art. 181, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p.
3.9. Sąd kasacyjny nie dopatrzył się także naruszenia art.2a O.p. oraz art. 120 O.p. w zw. z art. 2 i 7 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasad legalizmu i demokratycznego państwa prawnego ponieważ ustalony stan faktyczny oraz jego ocena dawały podstawy do zastosowania art.33 § 2 pkt 2 i § 4 O.p.
3.10. W zakresie naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazać należy, że przepis ten nie może stanowić właściwej podstawy do skutecznego zakwestionowania stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Poprzez zarzut naruszenia tego przepisu nie można również skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego. Natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy sąd I instancji - nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien był to uczynić lub rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) niż sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym aktem lub rozpoznał skargę z przekroczeniem granic danej sprawy lub nie rozpoznał istoty sprawy. Przepis art. 134 § 1 tej ustawy nie służy natomiast kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego, ani zwalczaniu wniosków, jakie zostały wyprowadzone przez sąd z materiału dowodowego sprawy. Ponadto należy podkreślić, że stawiając zarzut naruszenia art.134 §1 p.p.s.a. Skarżąca nie wskazała naruszeń jakich przepisów postępowania podatkowego lub prawa materialnego nie dostrzegł Sąd pierwszej instancji, które nie były objęte skargą Strony.
4. Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną uznając ją za bezzasadną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 tej ustawy.
M. Golecki M. Olejnik S. Golec

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI