I FSK 291/07

Naczelny Sąd Administracyjny2008-04-03
NSApodatkoweWysokansa
VATOrdynacja podatkowapostępowanie podatkowedowodyprawo stronyskarga kasacyjnaNSAWSAuchylenie decyzji

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając uchylenie decyzji podatkowej przez WSA z powodu naruszenia przepisów proceduralnych przez organ pierwszej instancji.

Sprawa dotyczyła podatku od towarów i usług za lata 2001-2003. WSA uchylił decyzję organu II instancji, uznając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu i możliwości zgłaszania wniosków dowodowych. Skarżący organ zarzucił WSA błąd w ocenie materiału dowodowego i prawidłowości przeprowadzonego postępowania. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA co do naruszenia przepisów proceduralnych przez organ podatkowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W., która utrzymała w mocy rozstrzygnięcie o określeniu podatku od towarów i usług dla D. M. za lata 2001-2003. Organy podatkowe ustaliły, że D. M. prowadziła sprzedaż towarów bez zgłaszania jej do opodatkowania, mimo zakończenia działalności gospodarczej. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 180, 188, 187 Ordynacji podatkowej, poprzez niedopuszczenie dowodu z przesłuchania świadków i uznanie materiału dowodowego za wyczerpujący, mimo istniejących sprzeczności. WSA uznał, że Dyrektor Izby Skarbowej naruszył przepisy Ordynacji podatkowej, nie przeprowadzając samodzielnie postępowania podatkowego i nie dążąc do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także pomijając prawo strony do udziału w czynnościach dowodowych. W szczególności, WSA podkreślił potrzebę przesłuchania świadków A. i T. A. w obecności strony, zwłaszcza w kontekście zeznań A. A. złożonych pod wpływem środków uspokajających. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej, oddalił ją, uznając, że WSA nie naruszył prawa procesowego. NSA potwierdził, że WSA prawidłowo ocenił, iż organ podatkowy naruszył przepisy Ordynacji podatkowej, w tym zasadę prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.) i zasadę czynnego udziału strony (art. 123 O.p.), a także art. 188 O.p. poprzez odmowę przeprowadzenia wnioskowanego dowodu, który miał znaczenie dla sprawy. NSA podkreślił, że materiały z postępowania karnego nie były wystarczające do samodzielnego ustalenia stanu faktycznego w kontekście podatkowym, a strona miała prawo do zgłaszania wniosków dowodowych w celu wykazania odmiennych okoliczności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ podatkowy naruszył przepisy Ordynacji podatkowej, co uzasadniało uchylenie decyzji przez WSA.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ podatkowy nie zapewnił stronie czynnego udziału w postępowaniu, nie dążył do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i odmówił przeprowadzenia wnioskowanego dowodu, który miał znaczenie dla sprawy, mimo że materiały z postępowania karnego nie były wystarczające do samodzielnego ustalenia stanu faktycznego w kontekście podatkowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (25)

Główne

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Obowiązek organów podatkowych podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

O.p. art. 123 § § 1

Ordynacja podatkowa

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, w tym prawo do wypowiedzenia się i udziału w czynnościach dowodowych.

O.p. art. 180 § § 1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek dopuszczenia jako dowodu wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem.

O.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

Wymóg całościowego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

O.p. art. 188

Ordynacja podatkowa

Obowiązek uwzględnienia żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.

Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 art. 123 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 art. 180 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 art. 188

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji przez WSA z powodu naruszenia przepisów postępowania.

P.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia przepisów postępowania.

P.p.s.a. art. 183 § § 1 zdanie 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Nieważność postępowania.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie niezasadnej skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 204 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm. art. 2 § ust. 1

Ustawa z dnia 23.12.1988r. o działalności gospodarczej

Definicja działalności gospodarczej.

Pomocnicze

O.p. art. 199

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § § 3

Ordynacja podatkowa

Wymóg starannego uzasadnienia stanowiska organu.

O.p. art. 229

Ordynacja podatkowa

Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 art. 199

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

P.p.s.a. art. 173

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi formalne skargi kasacyjnej.

Kk art. 299 § § 1

Kodeks karny

Kk art. 299 § § 5

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez organ podatkowy przepisów Ordynacji podatkowej, w szczególności prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu i zgłaszania wniosków dowodowych. Niewystarczalność materiałów z postępowania karnego do samodzielnego ustalenia stanu faktycznego w kontekście podatkowym. Konieczność przesłuchania świadków w obecności strony w celu wyjaśnienia charakteru stosunków łączących strony.

Odrzucone argumenty

Organ podatkowy prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy. Nie doszło do naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej. Fakt zeznawania świadka pod wpływem środków uspokajających nie miał znaczenia. Przepływy bankowe i wysyłka towarów jednoznacznie wskazują na działalność gospodarczą.

Godne uwagi sformułowania

nie rozwikłano sprzeczności między dokonanymi ustaleniami, a materiałem dowodowym nie dążyły do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego pominęły prawo strony do uczestniczenia w postępowaniu podatkowym nie jest dowodem wystarczającym prawo procesowe, które ma kapitalne znaczenie dla obrony interesu prawnego strony i oznacza zapewnienie jej czynnego udziału w ustalaniu stanu faktycznego danej sprawy nie można mówić zatem o spełnieniu wymogu zebrania całego materiału dowodowego przez organ w sytuacji pominięcia przeprowadzenia dowodu i wyjaśnienia okoliczności podnoszonej przez stronę.

Skład orzekający

Artur Mudrecki

przewodniczący

Grażyna Jarmasz

sprawozdawca

Maria Dożynkiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Podkreślenie znaczenia zasady prawdy obiektywnej i czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym, a także konieczności uwzględniania wniosków dowodowych strony, nawet jeśli organ dysponuje innymi dowodami."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której materiały z postępowania karnego są wykorzystywane w postępowaniu podatkowym, a strona kwestionuje ustalenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa ilustruje kluczowe zasady postępowania podatkowego i prawa strony do obrony, pokazując, jak naruszenia proceduralne mogą prowadzić do uchylenia decyzji organu. Jest to ważny przykład dla praktyków prawa podatkowego.

Naruszenie procedury przez organ podatkowy: dlaczego prawo strony do dowodu jest kluczowe?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 291/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-04-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-03-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Mudrecki /przewodniczący/
Grażyna Jarmasz /sprawozdawca/
Maria Dożynkiewicz
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III SA/Wa 2040/06 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-11-03
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art. 122, art. 123, art. 180, art. 187, art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Mudrecki Sędziowie sędzia NSA Maria Dożynkiewicz sędzia del. NSA Grażyna Jarmasz (spr.) Protokolant Dariusz Rosiak po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 2040/06 w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 15 maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2001 r., 2002 r., 2003 r. 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz D. M. kwotę 1800 (jeden tysiąc osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 3 listopada 2006r. sygn. akt III SA/Wa 2040/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 15 maja 2006r. numer [...] wydaną dla D. M. w przedmiocie podatku od towarów i sług za poszczególne miesiące 2001, 2002 i 2003 roku.
Jak wynika z treści zaskarżonego wyroku Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z 15 lutego 2006r. określające zobowiązanie w podatku od towarów i usług za w/w okres. Organy ustaliły bowiem, zarówno w wyniku kontroli, jak i poprzez włączenie do akt postępowania materiałów zebranych w postępowaniu karnym prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w P., że D. M. w trakcie i po zakończeniu działalności gospodarczej 31 stycznia 2001r. prowadziła sprzedaż towarów dla A. i T. A. oraz W. S., nie zgłaszając do opodatkowania podatkiem od towarów i usług działalności gospodarczej polegającej na handlu odzieżą skórzaną. I dlatego organy określiły podatek od towarów i usług od niezaewidencjonowanej sprzedaży.
We wniesionej przez D. M. skardze zarzucono obrazę przepisów postępowania, a to art. 180 § 1, art. 188, art. 187 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa/ Dz.U. Nr 8 z 2005r., poz. 60 ze zm./ - zwanej dalej O.p. -, polegającą na niedopuszczeniu dowodu w postaci bezpośredniego, w obecności strony, przesłuchania m.in. małżeństwa A., które pozbawiło strony i jej pełnomocnika zadania świadkom pytań bezpośrednio w czasie przesłuchania, na uznaniu, że przeprowadzenie dowodu wnioskowanego przez stronę nie jest konieczne, jak też, że materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący, podczas gdy nie rozwikłano sprzeczności między dokonanymi ustaleniami, a materiałem dowodowym, polegającej na tym, że materiał zgromadzony przez Prokuraturę jednoznacznie wskazuje na to, iż środki wpływające na konta D. M. to zwrot pożyczek pieniężnych od świadków, a nie, że była to faktycznie kontynuacja działalności.
Ponadto wskazano na sprzeczności ustaleń kontrolującego z zebranym materiałem dowodowym przez Prokuraturę w sytuacji, gdy kontrolujący równocześnie uznaje materiał dowodowy zgromadzony przez Prokuraturę za pełny i wiarygodny, nie wymagający dodatkowych ustaleń jak również pominięcie przy ocenie materiału dowodowego stanu zdrowia świadków małżonków A. w sytuacji gdy istnieje uzasadniona wątpliwość czy ten stan zdrowia miał wpływ na treść złożonych zeznań.
Zarzuty te nie zostały uznane przez organ II instancji za wymagające uwzględnienia, co spowodowało wniesienie skargi.
W wyniku jej rozpatrzenia Wojewódzki Sąd Administracyjny odnosząc się do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, stwierdził, że Dyrektor Izby Skarbowej rozpatrując odwołanie D. M. i akceptując decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, bez przeprowadzenia równocześnie postępowania podatkowego we własnym zakresie, naruszył przepisy art. 122,123 § 1, 180 § 1, 187 § 1,188,199 jak też art. 229 O.p., gdyż D. M. kwestionując ustalenia organu kontroli skarbowej przedstawiła odmienny od ustalonego stan faktyczny wskazując, że odzież skórzaną dla małżonków A. zakupywała na giełdzie R. i wysyłała ją do P. z uwagi na łączące ją stosunki towarzyskie tymi osobami, a wpłaty bankowe stanowiły zwrot wyłożonych kosztów i nie stanowiły obrotów z działalności gospodarczej. Ponadto żądała przesłuchania A. A. połączonego z konfrontacją, powołując się przy tym na fakt pozostawania A. A. pod wpływem środków uspokajających w czasie zeznania w Komendzie Policji.
Jako niesporne, w świetle materiałów postępowania, uznał WSA, że A. A. była przesłuchiwana jedynie raz w toku postępowania prowadzonego przez Prokuraturę, a organy podatkowe włączyły protokół z jej przesłuchania do materiałów postępowania podatkowego. Działanie takie naruszyło cytowane przepisy Ordynacji podatkowej gdyż organy podatkowe, pomimo ciążącego na nich obowiązku, nie dążyły do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a nadto pominęły prawo strony do uczestniczenia w postępowaniu podatkowym jak też jej prawa do udziału w czynnościach procesowych mających na celu zebranie materiału dowodowego i w efekcie ustalenia stanu faktycznego sprawy.
Sąd zauważył także, że Prokuratura prowadziła śledztwo o czyn z art. 299 § 1Kk w związku z art. 299 § 5 Kk, to jest w sprawie przyjmowania, przekazywania, wywozu za granicę, pomocy do przenoszenia własności lub posiadania w porozumieniu z innymi osobami, środków płatniczych, papierów wartościowych lub wartości dewizowych pochodzących z popełnionego czynu zabronionego.
Ten zakres śledztwa, uwzględniając podstawę jego wszczęcia, wskazywał w ocenie WSA, że w toku tegoż śledztwa nie były badane okoliczności pominięcia opodatkowania przez Skarżącą konkretnych wpłat, dokonywanych na jej konto przez T. A..
Zdaniem Sądu dla wyjaśnienia kluczowego w tej sprawie zagadnienia - czy D. M. łączyły z małżonkami A. stosunki gospodarcze, czy też towarzysko uprzejmościowe, należało przesłuchać A. A. i T. A., również w obecności D. M., ponieważ A. A., jak wynika z protokołu jej przesłuchania w Komendzie Policji, podczas tej czynności znajdowała się pod wpływem środków uspakajających, a stan ten teoretycznie mógł mieć wpływ na treść zeznań A. A., a wobec tego tym bardziej istniała potrzeba przesłuchania jej jako świadka w postępowaniu podatkowym z jednoczesnym ustaleniem i tej okoliczności.
WSA przyznał, że organy podatkowe, stosownie do treści art. 181 O.p., jako dowód mogą wykorzystać materiały zgromadzone w postępowaniu karnym, jednakże materiały te winny być oceniane ze szczególną wnikliwością, uwzględniając, że cel postępowania karnego jest odmienny od podatkowego. Podkreślił nadto, że organ podatkowy winien dokonać przesłuchania, którego żąda strona postępowania podatkowego, a dowód jest przydatny do stwierdzenia tej okoliczności i ma na celu przesądzenie niewyjaśnionej w postępowaniu karnym okoliczności faktycznej.
Przyznając, że zasadne było uznanie organów, iż przepływy bankowe w powiązaniu z dowodami wysyłki towarów wskazują na powiązania gospodarcze oraz fakt wykonywania działalności gospodarczej pomimo jej wykreślenia z ewidencji, a podejrzenie to potwierdzają materiały z zakończonego prawomocnie postępowania karnego, to jednak jest prawem strony składać odmienne wobec ustaleń organów podatkowych zeznania i wykazywać własne racje, zgłaszanymi środkami dowodowymi, a gwarancją dla strony postępowania podatkowego są cytowane, jako naruszone, przepisy Ordynacji. Jednocześnie Sąd I instancji stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła żadna okoliczność powodująca uznanie przeprowadzenia tego dowodu za zbędny.
Końcowo WSA zauważył, że organ podatkowy ma obowiązek wyjaśnić wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, niezależnie od tego, czy służy on udowodnieniu faktów korzystnych dla strony, czy nie. Zasada ta wynika z art. 122 O.p., a jej dopełnieniem jest zasada czynnego udziału strony w postępowaniu i jej prawo do wypowiedzenia się o czym stanowi art. 123 tej ustawy. Zaś zgodnie z art. 190 O.p. strona powinna być powiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu m.in. z zeznań świadków oraz ma ona prawo brać udział w przeprowadzaniu dowodu, może zadawać pytania oraz składać wyjaśnienia.
Sąd podkreślił, że ocena zgromadzonego materiału dowodowego, należy do organów podatkowych, ale nie zwalnia ich to od starannego uzasadnienia zajętego stanowiska. Takich działań wymaga przepis art.210 § 3 O.p..
Odnosząc się do zeznań A. A. zdaniem WSA należy przeprowadzić także postępowanie w celu ustalenia, czy nie doszło do niezaewidencjonowania sprzedaży przez T. M.
We wniesionej z powołaniem art. 173 i art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ - zwanej dalej P.p.s.a. - skardze kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w W. zaskarżono powyższy wyrok w całości i wniesiono o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych.
Tenże środek zaskarżenia oparto na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na uznaniu, że w toku postępowania doszło do naruszenia art. 122, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188, art. 199 jak też art. 229 Ordynacji podatkowej, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Oceniono, że zarzuty podniesione przez WSA w zaskarżonym wyroku są nieuzasadnione, gdyż materiał dowodowy w niniejszej sprawie został prawidłowo zgromadzony i rozpatrzony bowiem wyjaśniono wszystkie okoliczności faktyczne sprawy. Zatem nie doszło do naruszenia przepisów art. 122, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 188, art. 199 i art. 229 Ordynacji podatkowej.
W uzasadnieniu kasacji przedstawiono przebieg i ustalenia przeprowadzonych postępowań w wyniku których ustalono, że Pani D. M. w okresie od 5 lutego 1998r. do 31 stycznia 2001r. prowadziła samodzielnie działalność gospodarczą –P. P. U. H. D. z siedzibą w R. Zgodnie z zaświadczeniem o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej przedmiotem działalności był m.in. wyrób odzieży skórzanej.
W dniu 5 lutego 1998 roku skarżąca złożyła do Drugiego Urzędu Skarbowego w R. oświadczenie o wyborze zwolnienia od podatku od towarów i usług, zaś decyzją z 25 stycznia 2001r. wykreślono z ewidencji działalności gospodarczej wpis pod numerem 037274 dotyczący jej działalności.
Następnie D. M. złożyła do Drugiego Urzędu Skarbowego w R. zgłoszenie o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług lub podatkiem akcyzowym VAT-Z z powodu likwidacji działalności w związku z czym została wykreślona z rejestru podatników VAT z dniem 31 stycznia 2001r. tj. z datą podaną w zgłoszeniu VAT-Z.
W trakcie prowadzonej kontroli Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. postanowieniem z 30 września 2005r. włączył do akt kontroli materiały z Prokuratury Okręgowej w P. tj. akta śledztwa nr {...} oraz historię rachunku należącego do D. M. nagraną na płytę CD.
Z przekazanych materiałów wynikało, że Prokuratura Okręgowa w P. 13 sierpnia 2003r. została zawiadomiona przez Generalnego Inspektora Informacji Finansowej w W. o podejrzeniu zaistnienia przestępstwa przyjmowania przez T. A. zamieszkałego w P. środków pieniężnych pochodzących z korzyści związanych z popełnieniem czynu zabronionego Zaś z historii rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego otworzonego w L. w P. ustalono, że na konto Państwa A. wpływały liczne wpłaty gotówkowe, które były niezwłocznie przelewane między innymi na rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy należący do D. M. otwarty w dniu 18.09.2000r. Wpłaty dokonywane były także przez inne ustalone osoby.
Przeprowadzone śledztwo przez Prokuraturę Okręgową w P. wykazało, że środki finansowe będące przedmiotem dochodzenia nie pochodziły z korzyści związanych z popełnieniem czynu zabronionego lecz z prowadzonej działalności gospodarczej przez osoby objęte dochodzeniem, w tym między innymi przez D. M.
Dyrektor Izby odwołał się do treści zeznań, a mianowicie.
Przesłuchania w Komendzie Wojewódzkiej Policji w P. 30 czerwca 2004r. Pani A. A., która do protokółu przesłuchania świadka zeznała, że zna D. M. jako producenta odzieży skórzanej, z którą współpracuje kilka lat. Poznała ją na giełdzie odzieżowej w R., gdzie zaopatrywała się w kurtki skórzane przeznaczone do dalszej odsprzedaży w związku z wykonywaną przez Nią działalnością gospodarczą. W dalszej części protokółu przesłuchania w charakterze świadka stwierdziła, że "...za dużo czasu i wysiłku kosztują podróże do R., dlatego uzgodniłam z producentami wymienionymi wyżej, że ja będę u nich towar zamawiać telefonicznie, oni towar prześlą przesyłką i po sprzedaży wpłacę pieniądze za towar na podane przez nich konta. M., (....)/ są dla mnie osobami obcymi. Nie mam z nimi żadnego bliższego kontaktu, są tylko producentami od których kupuję odzież skórzaną". Pani A. zeznała ponadto, że pieniądze jakie wpłacała Ona lub Jej mąż na konto D. M. w L. stanowiły zapłatę za towar jaki otrzymywała w paczkach przysłanych z R.
Natomiast Pani D. M. przesłuchana w charakterze strony 7 października 2005r. wyjaśniła: "...zostałam poproszona przez A. A. o przysługę polegającą na tym abym zakupywała dla niej kurtki skórzane na giełdzie w R. i przesyłała Jej do P. za pośrednictwem firm przewozowych, gdyż Ona sama nie mogła przyjeżdżać do R. po towar. Pieniądze za zakupione i przesłane przeze mnie kurtki lub na zakup kurtek A. przelewali na moje konto osobiste w L. Ponadto dodała, że kurtki te nie pochodziły z produkcji w jej zakładzie ani z firmy jej męża T. M. lecz były tylko i wyłącznie zakupywane na giełdzie i wysyłane do P. za pośrednictwem firm przewozowych. Zarówno zakup jak i sprzedaż kurtek nie była udokumentowana rachunkami.
Zdaniem Dyrektora Izby z powyższego wynika, że nie zachodzi sprzeczność pomiędzy zeznaniami złożonymi przez A. A. i D. M., a więc bezsprzeczny pozostaje ustalony stan faktyczny, że na giełdzie w R. były zakupywane kurtki skórzane i wysyłane do P. za pośrednictwem firm przewozowych. Zakupu i wysyłki dokonywała D. M., czego w prowadzonym postępowaniu nie kwestionowała.
Zatem zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że prowadzona przez D. M. działalność polegająca na zakupie towarów handlowych na giełdzie skóry w R., a następnie dalsza ich odsprzedaż ma bezsprzecznie charakter działalności gospodarczej w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 23.12.1988r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.), to jest działalności handlowej prowadzonej w celach zarobkowych i na własny rachunek podmiotu prowadzącego taką działalność. Zdaniem Dyrektora Izby fakt, że była to działalność o takim charakterze potwierdzają dowody wysyłki towarów przez S. oraz zapisy operacji bankowych na płytach CD dotyczące otrzymywanych przelewów środków pieniężnych na konto bankowe, które stanowiły zapłatę za towar.
Wobec tego, w ocenie autora skargi kasacyjnej, organy dokonując oceny zebranego materiału jako dowód dopuściły wszystko, co mogłoby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, okoliczności mające znaczenie dla sprawy zostały w dostateczny sposób udokumentowane zebranymi w sprawie dowodami, a zatem nie doszło do naruszenia przepisów art. 180 § 1, art. 187 i art. 188 ustawy Ordynacja podatkowa.
Dyrektor ocenił, że fakt zeznawania przez A. A. pod wpływem środków uspokajających nie miał żadnego znaczenia. Ponadto podkreślił, że zeznania A. A. potwierdzają, iż znajomość ze skarżącą nie miała charakteru towarzyskiego, a działania D. M. nie miały charakteru pomocy dla znajomych. Zaś o tym, że towar był kupowany na giełdzie, a nie produkowany przez T. M. świadczą zeznania D. M.
Podsumowując wywody skargi kasacyjnej stwierdzono, że cały materiał dowodowy został prawidłowo zebrany i oceniony zgodnie z art. 122, art. 123 § 1, art. 187 § 1, art. 188, art. 199 oraz art. 229 Ordynacji podatkowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 zdanie 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny – poza przypadkami nieważności postępowania wymienionymi w art. 183 § 2 P.p.s.a. - rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie Sądu kasacyjnego podstawami zaskarżenia oraz zakresem tego zaskarżenia. W konsekwencji Sąd kasacyjny – rozstrzygając w granicach środka odwoławczego – nie jest uprawniony do uzupełniania lub poprawiania podstaw skargi kasacyjnej, czy też samodzielnego formułowania jej zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny bierze jednak pod uwagę z urzędu nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a.. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek w przepisie tym wyartykułowana nie zachodzi.
Biorąc pod uwagę powołanie jako podstawy wnoszonego środka zaskarżenia art. 174 pkt 2 P.p.s.a. oraz sformułowanie zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c tej ustawy polegające na uznaniu przez Sąd I instancji, że w toku postępowania doszło do naruszenia art. 122, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188, art. 199 jak też art. 229 Ordynacji podatkowej, mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, jak też mając na względzie uzasadnienie tego zarzutu, należy stwierdzić, że skarga kasacyjna Dyrektora Izby Skarbowej w W. została sporządzona zgodnie z wymogami art. 176 P.p.s.a., co umożliwia jej rozpoznanie.
Jednakże skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył swoim rozstrzygnięciem przepisu prawa procesowego, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.. Uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie, jako organu podatkowego II instancji było uzasadnione, wobec stwierdzenia przez Sąd I instancji naruszenia przepisów postępowania podatkowego.
Jak słusznie podkreślił Sąd I instancji kwestia związana z charakterem stosunków łączących skarżącą z A. A., zwłaszcza w świetle nie kwestionowanych okoliczności wysyłek odzieży skórzanej i wpłat na konto, miały dla rozstrzygnięcia sprawy podstawowe znaczenie.
I tego właśnie zakresu dotyczył wniosek dowodowy D. M. domagającej się przesłuchania w postępowaniu podatkowym A. A. w związku z twierdzeniami skarżącej, że kontakty te miały charakter towarzyski i były przysługą dla znajomych.
Omawiany przepis art. 188 ustawy Ordynacja podatkowa stanowi, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba, że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.
Nie wymaga rozwinięcia, ani szerszego uzasadnienia, że jest to prawo procesowe, które ma kapitalne znaczenie dla obrony interesu prawnego strony i oznacza zapewnienie jej czynnego udziału w ustalaniu stanu faktycznego danej sprawy. Dlatego też ocena przez organ wnioskowanego dowodu winna być przeprowadzona ze szczególną starannością.
Jedną z przesłanek konieczności przeprowadzenia dowodu na żądanie strony jest to, aby przedmiotem dowodu była okoliczność mająca znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak już wyżej stwierdzono o taką okoliczność chodziło w niniejszej sprawie. Fakt, że prowadzone śledztwo, którego materiały w postaci m. in. protokołu przesłuchania A. A. zostały włączone do postępowania podatkowego jako dowód, prowadzone było w innym zakresie, niż na potrzeby ustaleń z zakresu prawa podatkowego, w pełni uzasadniało stanowisko Sądu I instancji, że ten jedyny dowód na okoliczność charakteru stosunków łączących skarżącą z małżeństwem A., nie jest dowodem wystarczającym, skoro, co wymaga podkreślenia, ustalony z powołaniem się na niego stan faktyczny był od początku konsekwentnie przez skarżącą kwestionowany. Także w postępowaniu podatkowym, postępowaniu prowadzonym w przedmiocie prawidłowości wywiązywania się z obowiązków podatkowych właśnie przez skarżącą.
Powrócić jeszcze należy do regulacji art. 188 w tej części, w której pozwala on na odmowę przeprowadzenia wnioskowanego dowodu tj. w sytuacji, gdy okoliczności będące przedmiotem dowodu stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. W rozpatrywanej sprawie za ten inny wystarczający dowód nie może być uznane przesłuchanie A. A. i to przesłuchanie jednokrotne, w postępowaniu karnym. Nie bez znaczenia jest też kwestia uwypuklana przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. tj. że fakt wysyłki towaru i dokonywania przelewów jest bezsporny, a zeznania w tym zakresie spójne. Ale same tylko te ustalenia nie przesądzają jeszcze, czy czynności te były wykonywane przez skarżącą w ramach działalności gospodarczej, a których to czynności nie opodatkowała, czy przysługą dla znajomych, jak to określa skarżąca.
W tym miejscu należy odwołać się do wyroku NSA z 22 listopada 2005r., sygn. akt FSK 2669/2004 /LEX 172170/, w którym Sąd ten wyraził, podzielany przez skład rozstrzygający sprawę, pogląd:
"Zawarte w art. 188 sformułowanie "chyba, że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innymi dowodem" odnosi się do sytuacji, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej, już stwierdzonej, na korzyść strony. Jeżeli dowód dotyczy tezy odmiennej (tzw. przeciwdowód) powinien być przeprowadzony (por. wyrok NSA z 4 stycznia 2002r., I SA/Ka 2164/00, ONSA Nr 1/2003, poz. 33). Odmienna interpretacja, jaką przyjęto w nin. sprawie prowadziłaby do pozbawienia strony podstawowego instrumentu, za pomocą którego realizuje prawo do czynnego udziału w sprawie: zgłaszania wniosków dowodów."
W związku z powyższym uprawnione były twierdzenia WSA, że tym samym zostały naruszone przez organ podstawowe reguły postępowania podatkowego, a to zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 122 O.p. , stanowiąca, że w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, jak i zasada czynnego udziału strony w tym postępowaniu z art. 123 O.p. obligująca organ do zagwarantowania stronie udziału w czynnościach postępowania dowodowego. I to nie tylko poprzez zapewnienie uczestnictwa, samej tylko obecności, lecz także zapewnienie możliwości czynnego wpływu na ustalany przez organ stan faktyczny sprawy.
Także i uznanie przez WSA, że doszło do naruszenia przez organ przepisu art. 187 O.p. uznać należy za prawidłowe. W przepisie tym podkreślenia wymaga wymóg całościowego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. A więc należy zgromadzić wszystkie dowody dotyczące wszystkich faktów mających znaczenie w sprawie, które rozpoznane we wzajemnym powiązaniu pozwolą na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego. Zgodnie zaś z art. 180 § 1 O.p. jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Przesłuchanie świadka, czy strony jest jednym z powszechnie stosowanych dowodów w postępowaniu podatkowym. Nie można mówić zatem o spełnieniu wymogu zebrania całego materiału dowodowego przez organ w sytuacji pominięcia przeprowadzenia dowodu i wyjaśnienia okoliczności podnoszonej przez stronę.
Ponieważ WSA uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. wszystkie wyżej stwierdzone naruszenia prawa procesowego odnosiły się do tego organu, stąd także uznanie Sądu I instancji, że organ ten naruszył zarazem art. 229 O.p.
A zatem należy uznać, że naruszenie przez organ wymienionych w zaskarżonym wyroku przez Sąd I instancji przepisów prawa procesowego, dających podstawę do stwierdzenia, że stan faktyczny sprawy nie został prawidłowo ustalony, i to z czynnym udziałem strony, uprawniało WSA do twierdzenia, że to naruszenie prawa mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A więc Sąd I instancji zasadnie oparł swój wyrok na przepisie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.
Wobec powyższego skargę kasacyjną jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 184 P.p.s.a. Orzeczenie w pkt 2 sentencji wyroku uzasadnia treść art. 204 pkt 2 tej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI