I FSK 289/12

Naczelny Sąd Administracyjny2013-01-31
NSApodatkoweWysokansa
VATwspółwłasnośćnieruchomościczynszinterpretacja podatkowaświadczenie usługpodział pożytków

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki, uznając, że przekazywanie przychodów z czynszów między współwłaścicielami nieruchomości nie stanowi czynności opodatkowanej VAT.

Spółka P.A. Sp. z o.o. kwestionowała stanowisko Ministra Finansów i WSA w Gdańsku, zgodnie z którym przekazywanie jej przez współwłaściciela (spółkę P.P.) części przychodów z czynszów za wynajem wspólnej nieruchomości nie jest usługą podlegającą opodatkowaniu VAT. Spółka argumentowała, że wystawiała faktury na 90% przychodów, co powinno być traktowane jako świadczenie. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że podział pożytków z rzeczy wspólnej, regulowany przez art. 207 k.c., nie jest świadczeniem usług w rozumieniu ustawy o VAT, a jedynie realizacją uprawnień wynikających ze współwłasności.

Sprawa dotyczyła opodatkowania podatkiem od towarów i usług czynności przekazania współwłaścicielowi przychodu z tytułu czynszów uzyskanych od najemców nieruchomości. Spółka P.A. Sp. z o.o. (skarżąca) posiadała 90% udziałów we współwłasności nieruchomości, a spółka P.P. 10%. Po umowie o administrowanie, P.P. pobierała całość czynszów i wystawiała faktury najemcom, a następnie przekazywała 90% przychodów spółce P.A., która dokumentowała to fakturą VAT. Spółka P.A. uważała, że jest to czynność opodatkowana VAT. Minister Finansów i WSA w Gdańsku uznali to stanowisko za nieprawidłowe, wskazując na brak świadczenia wzajemnego i możliwości zidentyfikowania konsumenta usługi. NSA w wyroku z dnia 31 stycznia 2013 r. oddalił skargę kasacyjną spółki. Sąd podkreślił, że podział pożytków z rzeczy wspólnej, zgodnie z art. 207 Kodeksu cywilnego, jest realizacją uprawnień współwłaścicieli i nie stanowi świadczenia usług w rozumieniu ustawy o VAT. Brak jest bezpośredniego związku między przekazaną kwotą a jakimkolwiek świadczeniem wykonanym przez spółkę P.A. na rzecz P.P. NSA odwołał się do definicji usług zawartej w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, wskazując na konieczność istnienia bezpośredniego związku między czynnością a otrzymanym wynagrodzeniem oraz możliwości zidentyfikowania konsumenta. Sąd odrzucił również argumentację spółki dotyczącą art. 28 Dyrektywy 112, wskazując na brak możliwości zidentyfikowania świadczenia nabywanego i odsprzedawanego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przekazywanie przychodów z czynszów między współwłaścicielami nieruchomości, gdzie jeden współwłaściciel pobiera całość czynszu i rozlicza się z drugim proporcjonalnie do jego udziału, nie stanowi świadczenia usług podlegającego opodatkowaniu VAT.

Uzasadnienie

Podział pożytków z rzeczy wspólnej, w tym przychodów z czynszu, jest realizacją uprawnień wynikających z prawa cywilnego (art. 207 k.c.) i nie towarzyszy mu wzajemny obowiązek, który można by uznać za świadczenie usługi w rozumieniu ustawy o VAT. Brak jest bezpośredniego związku między przekazaną kwotą a świadczeniem usługi oraz możliwości zidentyfikowania konsumenta.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.p.t.u. art. 5 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Opodatkowaniu podlega odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

u.p.t.u. art. 8 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Definicja świadczenia usług jako każdego świadczenia na rzecz osoby fizycznej, prawnej lub jednostki organizacyjnej, które nie stanowi dostawy towarów.

k.c. art. 207

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny

Pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku ponoszą wydatki i ciężary.

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 7 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Definicja dostawy towarów.

u.p.t.u. art. 8 § ust. 2a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Dotyczy sytuacji, gdy podatnik działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług.

u.p.t.u. art. 15 § ust. 1 i 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Definicja podatnika VAT.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Podział pożytków z rzeczy wspólnej (czynszów) między współwłaścicielami nie jest świadczeniem usług w rozumieniu ustawy o VAT. Brak jest bezpośredniego związku między przekazaną kwotą a świadczeniem usługi oraz możliwości zidentyfikowania konsumenta. Faktura wystawiona przez jednego współwłaściciela na rzecz drugiego, dokumentująca podział przychodów, nie jest podstawą do opodatkowania VAT.

Odrzucone argumenty

Przekazywanie przychodów z czynszów między współwłaścicielami jest czynnością opodatkowaną VAT. Wystawianie faktur VAT przez spółkę P.A. na rzecz P.P. dokumentuje świadczenie usług.

Godne uwagi sformułowania

podział pożytków z rzeczy wspólnej jest prostą realizacją wskazanej reguły i wynikających z niej uprawnień poszczególnych współwłaścicieli, mających oparcie wprost w przepisach prawa cywilnego. Nie towarzyszy temu żaden wzajemny obowiązek po ich stronie, który można by uznać za 'świadczenie usługi' w rozumieniu ustawy podatkowej. Samo otrzymanie pieniędzy nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, nie jest bowiem ani odpłatną dostawą towarów, ani odpłatnym świadczeniem usług w rozumieniu przepisów ustawy o VAT.

Skład orzekający

Małgorzata Niezgódka - Medek

przewodniczący

Marek Kołaczek

członek

Roman Wiatrowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że rozliczenia między współwłaścicielami z tytułu pożytków z rzeczy wspólnej nie podlegają VAT, o ile nie towarzyszą im inne świadczenia usług."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy jedynym tytułem do rozliczeń jest współwłasność i podział pożytków. Nie dotyczy sytuacji, gdy jeden współwłaściciel faktycznie świadczy usługi na rzecz drugiego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia rozliczeń między współwłaścicielami nieruchomości i ich wpływu na VAT, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i prawników zajmujących się obrotem nieruchomościami.

Współwłasność nieruchomości a VAT: Kiedy podział czynszu nie podlega opodatkowaniu?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 289/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2013-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-02-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Niezgódka - Medek /przewodniczący/
Marek Kołaczek
Roman Wiatrowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Interpretacje podatkowe
Sygn. powiązane
I SA/Gd 733/11 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2011-10-26
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
art. 207
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia NSA Roman Wiatrowski (sprawozdawca), Protokolant Marta Sokołowska-Juras, po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. A. Sp. z o. o. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 października 2011 r. sygn. akt I SA/Gd 733/11 w sprawie ze skargi P. A. Sp. z o. o. z siedzibą w G. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 20 kwietnia 2011 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. A. Sp. z o. o. z siedzibą w G. na rzecz Ministra Finansów kwotę 180 zł (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami podatkowymi.
1.1. Wyrokiem z 26 października 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 733/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę P.A. sp. z o.o. z siedzibą w G. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z 20 kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług.
1.2. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że spółka zwróciła się do Ministra Finansów o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie opodatkowania czynności przekazania współwłaścicielowi przychodu z tytułu czynszów uzyskanych od najemców nieruchomości. We wniosku spółka wskazała, że przysługiwało jej w 100% prawo użytkowania wieczystego gruntu oraz prawo własności budynków stanowiących odrębne nieruchomości parkingu wielopoziomowego, biurowca i trafostacji. W dniu 3 czerwca 2005 r. skarżąca zbyła 1/10 udziału w powyższych nieruchomościach na rzecz P. P. Sp. z o.o. z siedzibą we W. Obydwa podmioty stały się współużytkownikami wieczystymi gruntu oraz współwłaścicielami budynków w proporcji 90% do 10%. Budynek będący przedmiotem współwłasności został wynajęty przed 2005 r. na cele centrum handlowego. W dniu 29 grudnia 2006 r. skarżąca zawarła ze spółką P.P. umowę o administrowanie, na mocy której P.P. zobowiązała się do kompleksowego administrowania nieruchomością, w tym do samodzielnego pobierania czynszów od najemców nieruchomości. Po zawarciu tej umowy spółka P.P., działając jako współwłaściciel nieruchomości, sporządziła aneksy do umów najmu zawartych z najemcami nieruchomości uprzednio tylko przez skarżącą, na podstawie których doszło do jednostronnej zmiany wynajmującego, tj. ze skarżącej na spółkę P.P. Po podpisaniu wymienionych aneksów spółka P.P., "działając w imieniu własnym oraz w stosunku do pozostałej 90% współwłasności" przypadającej skarżącej, wystawiała faktury na pełną kwotę czynszu wszystkim najemcom nieruchomości. Następnie wszystkie przychody z wynajmu nieruchomości otrzymane przez spółkę P.P. od najemców nieruchomości były dzielone w proporcji 90% dla skarżącej oraz 10% dla P.P. W tym celu skarżąca wystawiała co miesiąc fakturę VAT na spółkę P.P., opiewającą na kwotę stanowiącą 90% przychodu z wynajmu nieruchomości za dany miesiąc. Kwota ta była zwiększana o 22% podatku od towarów i usług. W związku z powyższym spółka zadała pytanie: "Czy przekazywanie przychodów z tytułu czynszów uzyskanych od najemców nieruchomości przez spółkę P.P. na rzecz drugiego współwłaściciela, tj. skarżącej, jest czynnością opodatkowaną podatkiem od towarów i usług i w związku z tym skarżąca prawidłowo wystawiała faktury ze stawką 22% na spółkę P.P. na kwotę stanowiącą 90% przychodów z wynajmu nieruchomości plus należny podatek od towarów i usług?".
Zdaniem skarżącej, przekazywanie przychodów z tytułu wspólnej własności nieruchomości jest czynnością opodatkowaną podatkiem od towarów i usług. Faktury były więc wystawiane prawidłowo i w związku z tym nabywcy tej usługi przysługuje prawo do odliczenia podatku należnego wynikającego z faktur.
Skarżąca wskazała, że usługą będzie tylko takie świadczenie, w przypadku którego istnieje bezpośredni konsument, odbiorca świadczenia odnoszący z niego korzyść (choćby potencjalną). Ponadto przytoczyła tezę wyroku WSA w Warszawie z 9 kwietnia 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 154/09 (LEX nr 493616), że elementem koniecznym do uznania, że umowa obejmowała świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r. Nr 54, poz. 535), dalej: "ustawa o VAT", jest wyodrębnienie podmiotu będącego odbiorcą świadczenia. Skarżąca stwierdziła, że w opisanej sytuacji wskazanie odbiorcy świadczenia odnoszącego korzyść nie stanowi problemu – w przypadku przekazywania przychodu odbiorcą świadczenia jest skarżąca, która jako współwłaściciel nieruchomości uprawniona jest do udziału w przychodach z wynajmu.
1.3. Minister Finansów stwierdził, że stanowisko spółki jest nieprawidłowe. Po przytoczeniu treści przepisów art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1 oraz art. 8 ust. 1 ustawy o VAT wskazał, że w ostatnim z wymienionych przepisów przyjęto generalną zasadę, zgodnie z którą usługami są wszelkie odpłatne świadczenia niebędące dostawą towarów. Dyrektor Izby Skarbowej w B. zaznaczył jednak, że nie każde działanie, powstrzymanie się od działania czy tolerowanie czynności lub sytuacji jest uznawane za usługę w rozumieniu przepisów ustawy o VAT. Musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą, a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, zapłacone kwoty stanowią wynagrodzenie za wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania usługi, wynagrodzenie musi być należne za jej wykonanie.
Organ stwierdził na tle okoliczności faktycznych sprawy oraz obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa, że otrzymanie pieniędzy samo w sobie nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, nie wypełnia bowiem ani definicji dostawy towarów (art. 7 ust. 1 ustawy o VAT), ani definicji usług (art. 8 ust. 1 ustawy o VAT), nie stanowi również wynagrodzenia za jakiekolwiek świadczenie skarżącej. W analizowanym przypadku zapłata w ramach podziału zysków wynika z faktu współwłasności nieruchomości i jest przychodem z tytułu posiadania rzeczy wspólnej. Nie ma tu ekwiwalentności świadczeń, a podział zysków nie jest formą zapłaty za jakiekolwiek świadczenie wykonane przez skarżącą. Regułą jest, że wystawca faktury jest podmiotem świadczącym usługę, a odbiorca faktury jest beneficjentem świadczenia, odnoszącym z niego bezpośrednią korzyść. W opinii organu analiza wniosku skarżącej nie wskazuje, aby wykonywała ona jakiekolwiek świadczenie, którego spółka P.P. byłaby konsumentem. W konsekwencji skarżąca nieprawidłowo dokumentuje, poprzez wystawianie faktur wzajemne rozliczenia ze współwłaścicielem z tytułu czynszu.
2. Skarga do Sądu pierwszej instancji.
2.1. W skardze do WSA w Gdańsku skarżąca wniosła o uchylenie interpretacji Ministra Finansów, zarzuciła przy tym organowi naruszenie: art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 i ust. 2a oraz art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy o VAT, poprzez błędne uznanie przez organ podatkowy, że w przedstawionym we wniosku skarżącej stanie faktycznym nie dochodzi do czynności opodatkowanej podatkiem od towarów i usług, w szczególności do świadczenia usług, gdyż podział zysków z rzeczy wspólnej nie jest formą zapłaty za jakiekolwiek świadczenia wykonane przez skarżącą.
2.2. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując tym samym dotychczasowe stanowisko w sprawie.
3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji.
3.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga nie jest zasadna.
3.2. Sąd, wskazał, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega m.in. odpłatne świadczenie usług na terenie kraju (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT). Przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ustawy o VAT (art. 8 ust. 1 tej ustawy). Sformułowanie to należy rozumieć szeroko, obejmując nim wszelkie transakcje gospodarcze niebędące dostawą towarów, jednakże musi istnieć bezpośredni związek między wykonaną czynnością i otrzymanym wynagrodzeniem, przesądzający o odpłatności czynności, jak również musi wystąpić możliwy do zidentyfikowania konsument (odbiorca) usługi.
3.3. Sąd stwierdził, że skarżąca błędnie utożsamiła wyświadczenie usługi przez podatnika z otrzymaną w zamian zapłatą. Z cywilnoprawnego punktu widzenia zapłata jest co prawda istotnie świadczeniem (wzajemnym), jednakże nie ma to nic wspólnego z pojęciem "świadczenia" (wykonania) usługi w rozumieniu art. 8 ustawy o VAT. Przesądza jedynie o odpłatności usługi jako – co do zasady – elemencie koniecznym czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.
3.4. W opinii Sądu błędnie skarżąca upatruje też wzajemności świadczeń, uzasadniających wystawianie przez nią faktur spółce P.P., w zawartej z tą spółką umowie o administrowanie nieruchomością wspólną. Jeżeli jako świadczenie usługi rozumieć administrowanie nieruchomością przez spółkę P.P. (w tym naliczanie i pobór czynszów oraz przekazywanie stosownej ich części skarżącej), której to usługi odbiorcą jest skarżąca, to niewątpliwie stwierdza ją wraz z należnym wynagrodzeniem faktura wystawiana przez spółkę administrującą, a nie faktura wystawiana przez skarżącą opiewająca na 90% pobranego czynszu.
3.5. Sąd podkreślił, że co do zasady usługodawca, czyli świadczący usługę, wystawia fakturę, a nie usługobiorca. Nie można z jednej strony twierdzić, że jako podatnik jest ona "odbiorcą świadczenia", a z drugiej – zarazem wystawcą faktury dokumentującej owo "świadczenie". Faktura stwierdzałaby bowiem w takim wypadku dokonanie usługi dla samego siebie, przy czym jeszcze do uiszczenia kwoty należnej z tego tytułu zobowiązany byłby inny podmiot (w niniejszej sprawie spółka P.P.). Naruszałoby to w sposób oczywisty podstawowe zasady rządzące podatkiem od towarów i usług.
3.6. W opinii Sądu w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej nie da się zidentyfikować usługi, którą skarżąca miałaby świadczyć na rzecz spółki P.P. Skarżąca i wspomniana spółka są współwłaścicielami rzeczy wspólnej, czyli wynajmowanej nieruchomości. Jak wynika z opisu stanu faktycznego, zarząd rzeczą wspólną (nieruchomością) został powierzony za wynagrodzeniem spółce P.P. na podstawie umowy o administrowanie zawartej między współwłaścicielami. Sąd wskazał na art. 207 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93), dalej: "K.c.", zgodnie z którym pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną. Pożytkami z rzeczy wspólnej są niewątpliwie przychody w postaci czynszu pochodzącego z jej wynajmu. Przekazywanie przez jednego ze współwłaścicieli pozostałym współwłaścicielom – odpowiednio do wielkości ich udziałów – pobranych przez niego pożytków z rzeczy jest zatem prostą realizacją wskazanej reguły i wynikających z niej uprawnień poszczególnych współwłaścicieli, mających oparcie wprost w przepisach prawa cywilnego. Nie towarzyszy temu żaden wzajemny obowiązek po ich stronie, który można by uznać za "świadczenie usługi" w rozumieniu ustawy podatkowej.
3.7. Sąd podkreślił, że samo otrzymanie pieniędzy nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, nie jest bowiem ani odpłatną dostawą towarów, ani odpłatnym świadczeniem usług w rozumieniu przepisów ustawy o VAT. Brak tu również podstaw do zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy o VAT. Warunkiem zastosowania tego przepisu jest z jednej strony możliwość zidentyfikowania świadczenia nabywanego odpłatnie i następnie odprzedawanego, a z drugiej – dokonanie tych czynności przez podatnika we własnym imieniu. Żaden z tych warunków nie jest spełniony w odniesieniu do części przychodów z wynajmu przekazywanej skarżącej przez spółkę P.P. odpowiednio do udziału skarżącej w wynajmowanej nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności. Zdaniem Sądu w przedstawionym stanie faktycznym nie da się ustalić usługi otrzymanej przez spółkę P.P. od skarżącej, która to usługa podlegałaby odprzedaży. Tytułem do przekazania części przychodów z wynajmu był wyłącznie łączący skarżącą i spółkę stosunek współwłasności rzeczy wspólnej (wynajmowanej nieruchomości).
4. Skarga kasacyjna.
4.1. Spółka zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej w trybie artykułu 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: "P.p.s.a." w związku z faktem, że zaskarżone orzeczenie narusza wyłącznie przepisy prawa materialnego.
W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię w zakresie naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 i ust. 2a oraz art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy o VAT oraz art. 28 Dyrektywy Rady 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE. L. z 2006 r., Nr 347, s. 1), dalej: "Dyrektywa 112", poprzez błędne uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że w przedstawionym we wniosku Spółki stanie faktycznym, nie dochodzi do świadczenia usług przez P.A. Sp. z o.o. na rzecz P.P. Sp. z o.o., tj. nie występuje czynność opodatkowana podatkiem od towarów i usług.
4.2. W odpowiedzi Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, podtrzymując tym samym dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
5. Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
5.1. W skardze kasacyjnej sformułowano jedynie zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 i ust. 2a oraz art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy o VAT oraz art. 28 Dyrektywy 112.
5.2. Zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie.
5.3. Do naruszenia powyższych przepisów miało dojść poprzez błędne uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że w przedstawionym we wniosku o interpretację stanie faktycznym, nie dochodzi do świadczenia usług przez P.A. Sp. z o.o. na rzecz P.P. Sp. z o.o., tj. nie występuje czynność opodatkowana podatkiem od towarów i usług.
5.4. Kluczowe dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy pozostaje zatem rozstrzygnięcie, czy w opisanym we wniosku o interpretację stanie faktycznym doszło do świadczenia usługi. Przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ustawy o VAT (art. 8 ust. 1 tej ustawy).
Stosownie do przepisu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7. Dychotomiczny podział czynności podlegających opodatkowaniu na dostawę towarów i świadczenie usług nie oznacza jednak, iż każde przesunięcie, czy rozliczenie określonych wartości ekonomicznych pomiędzy dwoma różnymi podmiotami może zostać uznane za świadczenie usług jeśli nie stanowi dostawy towarów.
Rozliczenia pieniężne pomiędzy współwłaścicielami - w rozpatrywanym przypadku, jeśli równocześnie nie towarzyszy im świadczenie usługi, nie mogą być same przez się potraktowane jako czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W rozpatrywanym przypadku nie można bowiem mówić ani o odpłatności ani też wzajemności świadczenia.
Błędnie spółka upatruje wzajemności świadczeń, uzasadniającej wystawianie przez nią faktur spółce P.P., w zawartej z tą spółką umowie o administrowanie nieruchomością wspólną. Spółka jako odbiorcę świadczenia wskazuje samą siebie, a jako świadczenie wzajemne – wypłacane wspomnianej spółce wynagrodzenie. Jeżeli jednak jako świadczenie usługi rozumieć administrowanie nieruchomością przez spółkę P.P. (w tym naliczanie i pobór czynszów oraz przekazywanie stosownej ich części skarżącej), której to usługi odbiorcą jest skarżąca, to niewątpliwie stwierdza ją wraz z należnym wynagrodzeniem faktura wystawiana przez spółkę administrującą, a nie faktura wystawiana przez skarżącą opiewająca na 90% pobranego czynszu.
To usługodawca, czyli świadczący usługę, wystawia fakturę, a nie usługobiorca (por. art. 17 ust. 1 pkt 4 i 8 oraz art. 106 ust. 7 ustawy o VAT). Faktura dokumentuje dokonanie sprzedaży, w tym odpłatne wyświadczenie usługi zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 22 ustawy o VAT, a do jej wystawienia obowiązany jest podatnik dokonujący sprzedaży (art. 106 ust. 1 ustawy o VAT).
Nie można natomiast, jak przyjęła to skarżąca spółka, twierdzić z jednej strony, że jako podatnik jest ona "odbiorcą świadczenia", a z drugiej – zarazem wystawcą faktury dokumentującej to "świadczenie". Faktura stwierdzałaby bowiem w takim wypadku dokonanie usługi dla samego siebie, a jednocześnie do uiszczenia kwoty należnej z tego tytułu zobowiązany byłby inny podmiot (w niniejszej sprawie spółka P.P.).
Jak trafnie zauważył Sąd I instancji skarżąca błędnie utożsamiła wyświadczenie usługi przez podatnika z otrzymaną w zamian zapłatą.
Usługę w znaczeniu nadanym jej przez ustawę o VAT należy rozumieć szeroko, obejmując nim wszelkie transakcje gospodarcze niebędące dostawą towarów, jednakże musi istnieć bezpośredni związek między wykonaną czynnością i otrzymanym wynagrodzeniem, przesądzający o odpłatności czynności, jak również musi wystąpić możliwy do zidentyfikowania konsument (odbiorca) usługi.
Ponadto należy wskazać na art. 29 ust. 1 ustawy o VAT, zgodnie z którym podstawą opodatkowania jest obrót, z zastrzeżeniem ust. 2-21, art. 30-32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5. Obrotem jest kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy lub osoby trzeciej. Obrót zwiększa się o otrzymane dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze mające bezpośredni wpływ na cenę (kwotę należną) towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika, pomniejszone o kwotę należnego podatku. W przypadku rozliczeń pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości skarżąca spółka nie otrzymuje żadnej należnej kwoty od współwłaściciela nieruchomości, gdyż ten dokonuje tylko "podziału" kwoty z należnych pożytków z rzeczy.
Nie zmienia tego faktu okoliczność, że z opisu stanu faktycznego wynika, iż "doszło do jednostronnej zmiany wynajmującego tj. ze skarżącej na P.P." w wyniku czego "wyłącznym wynajmującym w stosunku do najemców nieruchomości stała się spółka P.P.". Otrzymana, przypadająca w wyniku podziału dokonanego stosowanie do posiadanych udziałów, kwota z tytułu pobranych czynszów wynika z podziału z pożytków rzeczy.
Wzajemne rozliczenia pomiędzy współwłaścicielami z pożytków i innych przychodów z rzeczy wspólnej reguluje art. 207 k.c. Zgodnie z tym przepisem pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną. Pożytkami z rzeczy wspólnej pozostają również przychody w postaci czynszu pochodzącego z wynajmu nieruchomości stanowiącej współwłasność. Trafnie zatem Sąd pierwszej instancji stwierdził, że przekazywanie przez jednego ze współwłaścicieli pozostałym współwłaścicielom – odpowiednio do wielkości ich udziałów – pobranych przez niego pożytków z rzeczy jest realizacją uprawnień poszczególnych współwłaścicieli, mających oparcie wprost w przepisach prawa cywilnego. Nie towarzyszy temu żaden wzajemny obowiązek po ich stronie, który można by uznać za "świadczenie usługi" w rozumieniu ustawy o VAT.
Nie stanowi natomiast świadczenia usług w rozumieniu art. art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy o VAT podział pożytków z rzeczy.
5.5. Skoro nie da się zidentyfikować usługi, którą skarżąca miałaby świadczyć na rzecz spółki P.P. to nie można również uznać, że w stosunku do skarżącej spółki mógł mieć zastosowanie art.28 Dyrektywy 112. Zgodnie z tym przepisem "w przypadku gdy podatnik, działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że podatnik ten sam otrzymał i wyświadczył te usługi".
Warunkiem zastosowania tego przepisu jest zatem z jednej strony możliwość zidentyfikowania świadczenia nabywanego odpłatnie i następnie odprzedawanego, a z drugiej – dokonanie tych czynności przez podatnika we własnym imieniu. Żaden z tych warunków nie jest spełniony w odniesieniu do części przychodów z wynajmu przekazywanej skarżącej przez spółkę P.P. odpowiednio do udziału skarżącej w wynajmowanej nieruchomości będącej przedmiotem współwłasności.
5.6. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: "P.p.s.a." orzekł jak w sentencji.
5.7. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w myśl art. 204 pkt 1 P.p.s.a. w związku § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI