I FSK 265/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczy skargi kasacyjnej spółki E. sp. z o.o. od wyroku WSA w Łodzi, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi. Spór koncentrował się na prawie spółki do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z faktur od dostawców, których organy podatkowe uznały za nierzetelnych, twierdząc, że faktury te nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Organy podatkowe i WSA uznały, że spółka nie działała w dobrej wierze, a jej dostawcy jedynie stwarzali pozory działalności gospodarczej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak skargę kasacyjną za uzasadnioną w zakresie zarzutów naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 191 Ordynacji podatkowej (zasada swobodnej oceny dowodów). Sąd stwierdził, że organy podatkowe pominęły istotne dla spółki okoliczności dotyczące weryfikacji kontrahentów (np. uzyskanie deklaracji VAT-7, sprawozdań finansowych, zaświadczeń o rejestracji jako VAT-czynny) i nie odniosły się do nich w sposób wszechstronny. Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł tego naruszenia. NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA, wskazując na konieczność ponownej oceny materiału dowodowego z uwzględnieniem pominiętych przez organy okoliczności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWażne orzeczenie dotyczące stosowania zasady swobodnej oceny dowodów w postępowaniu podatkowym, zwłaszcza w kontekście oceny należytej staranności podatnika i weryfikacji kontrahentów w sprawach VAT.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów proceduralnych w kontekście VAT. Wymaga analizy w świetle całokształtu materiału dowodowego w każdej indywidualnej sprawie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organy podatkowe i sąd administracyjny prawidłowo oceniły materiał dowodowy, odmawiając prawa do odliczenia VAT naliczonego z faktur od dostawców uznanych za nierzetelnych, pomijając przy tym okoliczności wskazujące na dochowanie przez spółkę należytej staranności przy weryfikacji kontrahentów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy podatkowe naruszyły zasadę swobodnej oceny dowodów, pomijając istotne dla sprawy okoliczności podnoszone przez spółkę dotyczące weryfikacji kontrahentów, a sąd pierwszej instancji nie dostrzegł tego naruszenia.
Uzasadnienie
NSA uznał, że organy podatkowe nie oceniły wszechstronnie materiału dowodowego, przywiązując nadmierną wagę do niejasności w zeznaniach świadków i wad kontrahentów, a jednocześnie pomijając dowody wskazujące na dochowanie przez spółkę należytej staranności (np. uzyskanie deklaracji VAT-7, sprawozdań finansowych, zaświadczeń o rejestracji jako VAT-czynny). Brak odniesienia się do tych okoliczności stanowi naruszenie art. 191 Ordynacji podatkowej.
Czy sąd administracyjny pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów załączonych do skargi?
Odpowiedź sądu
Tak, zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ przepis ten nie służy do ponownego ustalania stanu faktycznego sprawy przed sądem administracyjnym, a jedynie pozwala na przeprowadzenie dowodów uzupełniających w razie istotnych wątpliwości co do zgodności z prawem zaskarżonego aktu.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że celem postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym nie jest zastępowanie organu podatkowego w ustalaniu stanu faktycznego, a art. 106 § 3 p.p.s.a. stanowi wyjątek pozwalający na uzupełniające postępowanie dowodowe w celu wyjaśnienia wątpliwości co do zgodności z prawem aktu, a nie co do prawidłowości ustaleń faktycznych organu.
Przepisy (12)
Główne
ustawa o VAT art. 86 § ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
ustawa o VAT art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a)
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Okoliczności wyłączające prawo do obniżenia podatku należnego, w tym gdy faktury nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
Ordynacja podatkowa art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość przeprowadzenia przez sąd dowodów uzupełniających z dokumentów.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji organu w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
Ordynacja podatkowa art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu podatkowego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Ordynacja podatkowa art. 187
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Ordynacja podatkowa art. 193 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Moc dowodowa ksiąg podatkowych.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1 w związku z art. 205 § 2 i art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organy podatkowe zasady swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej) poprzez pominięcie istotnych dla spółki okoliczności dotyczących weryfikacji kontrahentów. • Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, w tym art. 106 § 3 p.p.s.a. (choć ostatecznie zarzut ten nie został uznany za zasadny w kontekście kwestionowania ustaleń faktycznych), art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 191 Ordynacji podatkowej, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 122 Ordynacji podatkowej, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 122 w zw. z art. 187 Ordynacji podatkowej, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 193 § 4 Ordynacji podatkowej.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez pominięcie dowodów z dokumentów załączonych do skargi (ostatecznie uznane za niezasadne w kontekście kwestionowania ustaleń faktycznych).
Godne uwagi sformułowania
organy podatkowe w rozpatrywanej sprawie pominęły okoliczności podnoszone przez stronę skarżącą, które jej zdaniem przemawiały na jej korzyść. • Nie można bowiem pominąć, iż strona skarżąca wskazywała na dokonanie weryfikacji kontrahentów poprzez uzyskanie od nich deklaracji VAT-7 złożonych za wcześniejsze okresy rozliczeniowe wraz potwierdzeniem ich nadania listem poleconym na adres urzędu skarbowego. • Wynik takiej oceny winien znaleźć bezpośredni wyraz w treści podjętego rozstrzygnięcia.
Skład orzekający
Danuta Oleś
przewodniczący-sprawozdawca
Arkadiusz Cudak
członek
Adam Nita
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ważne orzeczenie dotyczące stosowania zasady swobodnej oceny dowodów w postępowaniu podatkowym, zwłaszcza w kontekście oceny należytej staranności podatnika i weryfikacji kontrahentów w sprawach VAT."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów proceduralnych w kontekście VAT. Wymaga analizy w świetle całokształtu materiału dowodowego w każdej indywidualnej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest wszechstronne badanie dowodów przez organy podatkowe i jak istotne dla podatników jest udokumentowanie należytej staranności przy weryfikacji kontrahentów, nawet w sprawach VAT.
“VAT: Czy organy podatkowe mogą ignorować dowody na Twoją staranność? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.