I FSK 265/06

Naczelny Sąd Administracyjny2006-11-30
NSApodatkoweWysokansa
VATfakturypodatek naliczonypodatek należnyodliczenie VATrzeczywistość transakcjiprawo procesoweOrdynacja podatkowaPrawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie VAT, uznając faktury za niedokumentujące rzeczywiste transakcje z powodu braku posiadania towaru przez wystawcę.

Spółka złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA oddalającego jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która określiła niższe zobowiązanie w VAT za sierpień 2002 r. Organ podatkowy zakwestionował faktury VAT na zakup oleju napędowego od firmy "K.", ponieważ wystawca nie potwierdził ich posiadania, a jego deklarowana sprzedaż była znacznie niższa niż wynikało z faktur otrzymanych od kontrahentów. NSA oddalił skargę, uznając, że faktury nie dokumentowały rzeczywistych transakcji, ponieważ wystawca nie był w legalnym posiadaniu towaru.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa Produkcyjno–Handlowo-Usługowego "D." Spółka jawna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Decyzja ta utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, określające spółce niższe zobowiązanie w podatku od towarów i usług za sierpień 2002 r. niż zadeklarowano. Podstawą kwestionowania faktur VAT na zakup oleju napędowego było stwierdzenie organów podatkowych, że wystawca tych faktur, Przedsiębiorstwo Transportowo-Spedycyjne "K.", nie był w legalnym posiadaniu towaru, a jego deklarowana sprzedaż była rażąco niższa niż wynikało z faktur uzyskanych od jego kontrahentów. Spółka zarzucała naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym prawa do czynnego udziału w postępowaniu i prawidłowego gromadzenia dowodów. WSA oddalił skargę, uznając zarzuty za bezzasadne. Naczelny Sąd Administracyjny również oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że zarzuty naruszenia prawa procesowego były nieuzasadnione, ponieważ strona nie wykazała, jak uchybienia organów podatkowych wpłynęły na wynik sprawy. NSA stwierdził również, że wykorzystanie materiałów dowodowych zgromadzonych w innych postępowaniach było dopuszczalne, a strona nie zakwestionowała ustaleń faktycznych. W kwestii prawa materialnego, NSA wskazał, że faktura musi dokumentować faktycznie wykonaną sprzedaż, a sporne faktury tego wymogu nie spełniały, ponieważ brak było dowodów na rzeczywistą sprzedaż oleju napędowego przez wystawcę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, faktury takie nie mogą dokumentować rzeczywistych transakcji i nie mogą stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak dowodów na rzeczywistą sprzedaż oleju napędowego przez wystawcę faktur, w połączeniu z faktem, że nie był on w legalnym posiadaniu towaru, świadczy o pozorności transakcji. W związku z tym faktury te nie mogły dokumentować zdarzeń faktycznych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (40)

Główne

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.t.u. art. 5 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

art. 5 ust 1 pkt 1

u.p.t.u. art. 2

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 19 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 19 § ust. 2

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 19 § ust. 3a

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

rozporządzenie o VAT art. 48 § ust. 4

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

pkt 1 lit. "a"

rozporządzenie o VAT art. 48 § ust. 4

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

pkt 5 lit. "a"

rozporządzenie o VAT art. 48 § ust. 4

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

pkt 5 lit. "c"

Pomocnicze

Ordynacja podatkowa art. 121 § par. 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 123 § par. 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 190 § par. 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 190 § par. 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 192

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 194

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 210 § par. 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 180

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 188

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 181

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 196 § par. 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 196 § par. 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 196 § par. 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ordynacja podatkowa art. 199

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 145 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd I instancji pominął naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej.

p.p.s.a. art. 145 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

lit. "c"

p.p.s.a. art. 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 99

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Faktury nie dokumentują rzeczywistych transakcji, ponieważ wystawca nie był w legalnym posiadaniu towaru. Wykorzystanie materiałów dowodowych zgromadzonych w innych postępowaniach jest dopuszczalne. Strona skarżąca nie zakwestionowała ustaleń faktycznych sądu I instancji.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Wykorzystanie protokołów z przesłuchań świadków z innych postępowań bez ponownego przesłuchania. Niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego.

Godne uwagi sformułowania

faktury te nie mogły dokumentować transakcji zgodnej z obowiązującymi przepisami, gdyż ich wystawca nie był w legalnym posiadaniu towaru. Protokoły te były dokumentami urzędowymi, które zgodnie z art. 194 Ordynacji podatkowej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. analiza materiału dowodowego jest procesem myślowym, którego efektem jest treść uzasadnienia wydanej decyzji. przeprowadzenie ponownego dowodu z przesłuchania świadków zależy od okoliczności danej sprawy, a inicjatywę w tym zakresie posiada zarówno strona postępowania jak i sam organ podatkowy. faktury wystawione przez firmę "K." Mirosław K. dokumentują czynności, które nie zostały dokonane. zarzuty naruszenia prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. kontrola kasacyjna dokonywana przez NSA obejmuje stosowanie prawa procesowego i materialnego. błąd w subsumcji, co wyraża się tym, iż stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo, że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej. faktura stanowiąca podstawę do realizacji uprawnienia do odliczenia podatku naliczonego musi dokumentować faktycznie wykonaną usługę czy sprzedaż, a nie tylko być prawidłowa z formalnego punktu widzenia.

Skład orzekający

Edmund Łój

przewodniczący

Krzysztof Stanik

sprawozdawca

Przemysław Dumana

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowana interpretacja przepisów dotyczących VAT, w szczególności wymogu rzeczywistości transakcji i legalnego posiadania towaru przez wystawcę faktury jako warunku odliczenia podatku naliczonego. Potwierdzenie dopuszczalności wykorzystania dowodów z innych postępowań oraz wymogów formalnych skargi kasacyjnej w zakresie zarzutów procesowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji przepisów, ale zasady dotyczące rzeczywistości transakcji pozostają aktualne. Konieczność ścisłego przestrzegania wymogów formalnych skargi kasacyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy kluczowego aspektu VAT – prawa do odliczenia podatku naliczonego, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców. Wyjaśnia, kiedy faktury mogą być kwestionowane i jakie są konsekwencje braku rzeczywistości transakcji.

Czy faktura VAT zawsze uprawnia do odliczenia podatku? NSA: Nie, jeśli sprzedawca nie miał towaru!

Dane finansowe

WPS: 50 371 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 265/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Edmund Łój /przewodniczący/
Krzysztof Stanik /sprawozdawca/
Przemysław Dumana
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Łd 363/05 - Wyrok WSA w Łodzi z 2005-09-27
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 174 pkt 1, art. 174 pkt 2, art. 183 par. 1, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Edmund Łój Sędziowie Sędzia NSA Przemysław Dumana Sędzia NSA Krzysztof Stanik (sprawozdawca) Protokolant Karol Olton po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2006 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa Produkcyjno–Handlowo-Usługowego "D." Spółka jawna Witold D., Zbigniew Dd. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 września 2005 r., sygn. akt I SA/Łd 363/05 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno–Handlowo-Usługowego "D." Spółka jawna Witold D., Zbigniew Dd. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 1 lutego 2005 r., (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2002 r. 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Przedsiębiorstwa Produkcyjno–Handlowo-Usługowego "D." Spółka jawna Witold D., Zbigniew Dd. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. kwotę 600 zł /słownie: sześćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 27.09.2005 r., I SA/Łd 363/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Usługowego "D." Spółki jawnej Witold D., Zbigniew Dd. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 01.02.2005 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2002 r.
Z ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd wynika, że zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 30.07.2004 r., którą organ ten określił Spółce za sierpień 2002 r. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług w kwocie 50.371 zł podczas, gdy w deklaracji VAT-7 za ten miesiąc strona wykazała to zobowiązanie w kwocie 59.089 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji, powołując się na materiał dowodowy zgromadzony w czasie kontroli podatkowej oraz kontroli krzyżowej u wystawców faktur, stwierdził, iż strona skarżąca zarejestrowała i wykazała w deklaracji VAT-7 za sierpień 2002 r. faktury VAT na zakup oleju napędowego wystawione przez Przedsiębiorstwo Transportowo-Spedycyjne "K." Mirosław K. z siedzibą w R.. Faktury te nie zostały potwierdzone kopiami u wystawcy. Ponadto Mirosław K. w deklaracji VAT-7 za sierpień 2002 r. zadeklarował sprzedaż w wysokości 449.968 zł, gdy z faktur uzyskanych od jego kontrahentów wynikało, że sprzedaż ta wynosiła 4.522.789,18 zł.
Z pozostałych ustaleń w sprawie, w tym z przesłuchania w charakterze świadka Mirosława K., Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. stwierdził w oparciu par. 48 ust 4 pkt 1 lit. "a", pkt 5 lit. "a" i pkt 5 lit. "c" rozporządzenia Ministra Finansów z 22.03.2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 27 poz. 268 ze zm./ - zwane dalej "rozporządzeniem o VAT", że kwestionowane faktury nie mogły dokumentować transakcji zgodnej z obowiązującymi przepisami, gdyż ich wystawca nie był w legalnym posiadaniu towaru. Tym samym faktury wystawione przez ten podmiot nie mogły dokumentować zdarzeń faktycznych zaistniałych.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 121 par. 1, art. 122 oraz art. 123 par. 1 w związku z art. 190 par. 1 i 2, art. 191 i art. 192 ustawy z 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ zwana dalej - "Ordynacja podatkowa".
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej Dyrektor Izby Skarbowej, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji wskazał, iż przesłuchania świadków Artura R. i Mirosława K. odbyły się przed wszczęciem postępowania w stosunku do skarżącej spółki. Jej przedstawiciele nie mogli więc brać czynnego udziału w tych przesłuchaniach. Natomiast organy podatkowe mogły wykorzystać protokoły z zeznań tych świadków. Protokoły te były dokumentami urzędowymi, które zgodnie z art. 194 Ordynacji podatkowej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.
Za bezzasadny uznano również zarzut naruszenia art. 19 ustawy o VAT oraz wymienionych przepisów rozporządzenia o VAT. Organ odwoławczy wywiódł, że czynności firmy "K." miały charakter pozorny. W związku z tym wystawiane przez nią faktury nie dokumentowały rzeczywistych operacji gospodarczych. Nie mogły więc służyć do odliczania od podatku należnego podatku naliczonego z nich wynikającego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego spółka ponownie zarzuciła dotychczasową argumentację, wnosząc o uchylenie decyzji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo stwierdził, że pełnomocnikowi strony skarżącej został wyznaczony siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się odnośnie zebranego materiału dowodowego. W jego ocenie nie został więc naruszony art. 123 par. 1 i art. 200 Ordynacji podatkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku uznał, że skarga nie jest zasadna i na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ -zwana dalej "p.p.s.a." oddalił ją.
W pierwszej kolejności Sąd zajął się zgłoszonymi zarzutami naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej. W tych ramach Sąd za niezasadny uznał zarzut naruszenia art. 123 tej ustawy. Wskazał bowiem, że organy podatkowe nie miały obowiązku sporządzenia pisemnej analizy materiału dowodowego. Przepisy prawa, w szczególności art. 172 par. 1 Ordynacji podatkowej nakłada jedynie obowiązek sporządzenia zwięzłego protokołu z każdej czynności dowodowej. Sąd podkreślił, że analiza materiału dowodowego jest procesem myślowym, którego efektem jest treść uzasadnienia wydanej decyzji. Sporządzenie protokołu zaś stanowi prawną formę działania administracji, na podstawie której powstają dokumenty urzędowe, które następnie mogą być wykorzystywane w dalszym lub innym postępowaniu.
Za bezzasadny uznano również zarzut naruszenia art. 123 w związku z art. 190 par. 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Sąd stanął na stanowisku, że przeprowadzenie ponownego dowodu z przesłuchania świadków zależy od okoliczności danej sprawy, a inicjatywę w tym zakresie posiada zarówno strona postępowania jak i sam organ podatkowy. Sąd zauważył, że skoro w sprawie nie odbyło się przesłuchanie świadków, to skarżący nie może skutecznie twierdzić, że został pozbawiony prawa udziału w czynnościach dowodowych. Co więcej strona nie próbowała podważać zeznań świadków znajdujących się w protokołach sporządzonych w innym postępowaniu a dopuszczonych jako dowód w toczącym się postępowaniu przeciwko Przedsiębiorstwu Produkcyjno-Handlowo-Usługowemu "D." Spółki jawnej Witold D., Zbigniew Dd.
W podobny sposób Sąd ocenił zarzut naruszenia art. 122 w związku z art. 191 i 192 Ordynacji podatkowej.
Odnośnie zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego Sąd wskazał, że przepisy ustawy o podatku od towarów i usług pozwalają na obniżenie podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur dokumentujących nabycie towarów i usług a wystawionych przez podatnika, o którym mowa w art. 5 ustawy o VAT. Szczegółowe zasady wystawiania faktur określone zaś zostały w rozporządzeniu o VAT z dnia 22.03.2002 r. Sąd dokonując subsumcji ustalonego w sprawie stanu faktycznego do dyspozycji normy prawnej zawartej w par. 48 ust 4 pkt 5 lit. "a" stwierdził, że faktury wystawione przez firmę "K." Mirosław K. dokumentują czynności, które nie zostały dokonane. W sprawie brak jest bowiem jakichkolwiek dowodów wskazujących na fakt sprzedaży oleju napędowego w sierpniu 2002 r. przez Mirosława K. we własnym imieniu i na własny rachunek.
Powyższy wyrok zaskarżono skargą kasacyjną Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Usługowego "D." Spółki jawnej Witold D., Zbigniew Dd., w której wniesiono o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego - tj. art. 5 ust 1 pkt 1 w zw. z art. 2 oraz art. 19 ust 1, 2 i 3a ustawy o VAT; par. 48 ust 4 pkt 1 lit. "a" oraz 5 lit. "a i c" rozporządzenia o VAT oraz prawa procesowego - tj. art. 133 par. 1 oraz art. 134 par. 1 jak też art. 145 par. 1 pkt 1 "c" w zw. z par. 2 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ a nadto art. 121 w zw. z art. 210 par. 4; art. 122; art. 180 w zw. z art. 188; art. 181 w zw. z art. 123; art. 191 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 ze zm./.
W uzasadnieniu do tak sformułowanych zarzutów przypomniano, że organy podatkowe swoje rozstrzygnięcia w zdecydowanej mierze oparły na zeznaniach Mirosława K. i jego pełnomocnika Artura R. Autor skargi kasacyjnej wyjaśnił, że jego zdaniem dowód przeprowadzony i uzyskany w wyniku odrębnego postępowania podatkowego przeprowadzonego wobec innego podmiotu nie może być wykorzystany w innym postępowaniu prowadzonym przeciwko skarżącej spółce. Organ podatkowy powinien ponowić przesłuchanie świadków, a nie opierać swoje rozstrzygnięcie jedynie na posiadanych protokołach. Podniesiono, że zeznania osoby, przeciwko której prowadzone jest postępowanie karne-skarbowe nie są do końca wiarygodne, gdyż może ona realizować korzystna dla siebie linię obrony.
Odnośnie zastosowania w sprawie sankcji wynikających z przytoczonych w uzasadnieniu decyzji przepisów rozporządzenia o VAT z 22.03.2002 r. stwierdzono, że w opinii strony skarżącej nie powinny znaleźć zastosowania w sprawie. Nie jest do zaakceptowania sytuacja, w której rozciąga się prawne konsekwencje dokonania zakupu towaru przez nabywcę od podmiotu nie posiadającego kopii faktur, na nabywcę czyli podmiot, który w sposób zgodny z prawem i potwierdzony fakturami dokonał zakupu od sprzedawcy.
Autor skargi kasacyjnej wyeksponował, że w całym postępowaniu organy podatkowe kwestionowały sam fakt wystawienia faktur. Nie przedstawiły żadnego dowodu potwierdzającego, że w istocie do transakcji sprzedaży oleju napędowego nie doszło. Z dopuszczonych jako dowody protokołów przesłuchań nie wynikało, że firma "K." nie dokonywała transakcji sprzedaży na rzecz skarżącej spółki. Tymczasem pełnomocnik skarżącego wnioskował o przesłuchanie Dariusza B., który w imieniu spółki bezpośrednio uczestniczył przy nabywaniu paliwa. Do tego wniosku organy podatkowe nie ustosunkowały się.
Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 30.11.2006 r. mimo prawidłowego zawiadomienia stawił się jedynie pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w Ł.. Sąd oddalił przy tym wniosek pełnomocnika strony skarżącej o odroczenie terminu rozprawy. Stający pełnomocnik wniósł o oddalenie przedmiotowej skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje:
Skarga kasacyjna uzasadniona nie jest.
W pierwszej kolejności, jeszcze przed ustosunkowaniem się do podstaw przedmiotowej skargi, obowiązkiem tut. Sądu jest wyjaśnienie powodów oddalenia wniosku pełnomocnika strony wnoszącej skargę kasacyjną z dnia 30.10.2006 r., nadanym listem poleconym dnia 14.11.2006 r., w przedmiocie odroczenia rozprawy. Motywem wystąpienia z takim wnioskiem było, jak wynika z jego treści, zagraniczny wyjazd pełnomocnika.
Wniosek ten nie mógł jednak wywołać skutków procesowych w związku z czym uwzględniony nie został. Zgodnie z przepisem art. 99 w zw. z art. 193 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ - nazywanej dalej "p.p.s.a.", Sąd odracza posiedzenie tylko z ważnych przyczyn. Regulacja taka oznacza, iż na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania istnienia takich okoliczności, które oceniane w sposób obiektywny pozwalają uznać za ważną przyczynę, która przemawia za potrzebą odroczenia posiedzenia. W niniejszym przypadku taki stan jednak nie zachodzi. Wnioskodawca swego twierdzenia bowiem niczym nawet nie uprawdopodobnił. Tym samym więc pozbawił tut. Sąd możliwości oceny, czy zachodzi podstawa do uwzględnienia przedmiotowego wniosku w konsekwencji czego orzeczono o nim w sposób wyżej zaprezentowany.
Przechodząc w związku z tym do meritum przedmiotowej skargi zauważyć trzeba, że strona skarżąca oparła ją na obu, przewidzianych przepisem art. 174 p.p.s.a., podstawach kasacyjnych.
W tej sytuacji w pierwszej kolejności odnieść należy się do zarzutów naruszenia prawa procesowego albowiem nie może ulegać wątpliwości, iż warunkiem koniecznym prawidłowego zastosowania prawa materialnego jest poprawne przeprowadzenia postępowania w sprawie zwłaszcza w sferze ustaleń faktycznych. Taka kolejność rozpatrywania zarzutów znajduje zresztą pełną aprobatę judykatury. Wszak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 09.03.2005 r., FSK 618/04 stwierdzono, że "gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego /art. 174 pkt 1 ustawy ... Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .../, jak i naruszenie przepisów postępowania /art. 174 pkt 2 tej ustawy/, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania" ONSAiWSA 2005 Nr 6 poz. 120/.
Mając powyższe na względzie zauważyć trzeba, że w ramach tej podstawy kasacyjnej, tj. naruszenia prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, strona skarżąca zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisów art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z par. 2 p.p.s.a. polegające na pominięciu naruszenia na etapie postępowania podatkowego przepisów art. 121 w zw. z art. 210 par. 4, art. 122, art. 180 w zw. z art. 188, art. 181 i art. 191 oraz - wnosząc z uzasadnienia - art. 190 par. 1 i 2, art. 196 par. 1, 2 i 3 oraz art. 199 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.
Tak sformułowane zarzuty uznać wskażę trzeba za całkowicie nieuzasadnione.
Powodem takiej oceny jest ta oto okoliczność, że zgodnie z utrwalonymi już poglądami formułując zarzuty naruszenia prawa procesowego wnoszący skargę kasacyjną obowiązany jest nie tylko wskazać naruszone przepisy procesowe ale również uzasadnić na czym owo naruszenie polega oraz wykazać, iż miało ono wpływ na wynik sprawy. Potwierdzenia dla takiego stanowiska dostarcza między innymi wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 01.06.2004 r., GSK 73/04, w którym stwierdzono, że "kontrola kasacyjna dokonywana przez NSA obejmuje stosowanie prawa procesowego i materialnego. Podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest naruszenie przez sąd przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W jej ramach skarżący musi bezwzględnie powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy" /Monitor Prawniczy 2004 nr 14, str. 632/.
Przywołana wyżej teza nie oznacza, że skargi kasacyjnej nie można oprzeć na uchybieniach popełnionych na etapie postępowania podatkowego. Niemniej w takim przypadku dochowanie wymogów określonych w przywołanym wyżej orzeczeniu, które co do zasady są powszechnie aprobowane, konieczne jest poniekąd w sposób dwustopniowy, tj. w odniesieniu zarówno do uchybień Sądu jak i organu podatkowego /organów podatkowych/. Potrzebę takiego dowodzenia wynika bowiem z dyspozycji art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a.
Wymogu tego strona skarżąca jednak nie dopełniła. W ogóle bowiem nie wykazała na czym ewentualne uchybienia procesowe organów podatkowych rzutować miałyby na poprawność rozstrzygnięcia Sądu I instancji. W odniesieniu zaś do uchybień organów podatkowych naprowadzone wywody są nieadekwatne do treści postawionych zarzutów, gdyż koncentrują się na jednej kwestii, sprowadzającej się do zagadnienia wykorzystania w niniejszym postępowaniu materiałów dowodowych zgromadzonych w odrębnych postępowaniach /podatkowych jak też karno-skarbowych/.
Zarzuty dotyczące sygnalizowanej wyżej materii uznać wszakże należy za chybione. W dacie branej pod uwagę w niniejszej sprawie nie istniała bowiem taka regulacja, która zabraniałaby wykorzystania w charakterze dowodów materiału pozyskanego w innych postępowaniach. Taki stan rzeczy, wbrew temu co wnosić można z treści argumentacji skarżącej, w niczym nie pozbawia praw do obrony swych interesów bowiem nic nie stoi na przeszkodzie ażeby określone dowody w całości bądź o określonej części powtórzyć na etapie postępowania podatkowego prowadzonego w danej sprawie. Takiego zaś zarzutu w istocie nie sformułowano. Sprawia to, że wytknięte nie tyle Sądowi, co organom podatkowym, zarzuty naruszenia art. 190 par. 1 i 2, art. 196 par. 1, 2 i 3 oraz art. 199 Ordynacji podatkowej są chybione. Pozostałe zaś zastrzeżenia zgłoszone w tym zakresie całkowicie zaś uzasadnione nie zostały przez co trudno byłoby uznać je za skuteczne.
Niezależnie od tego analizując zarzuty naruszenia regulacji procesowych nie sposób nie dostrzec tego, że strona skarżąca formułując rozliczne zastrzeżenia w tym zakresie nie podważa w istocie ustaleń stanu faktycznego, jakie przyjęte zostały za podstawę rozstrzygnięcia. Okoliczność ta sama w sobie sprawia zaś, iż wspomniane wyżej zastrzeżenia skarżącej jawią się po pierwsze jako pozostające bez wpływu na wynik sprawy. Po wtóre zaś świadczą o tym, że stan faktyczny sprawy sporny nie jest, która to okoliczność nie będzie bez znaczenia dla oceny dalszych zgłoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Przechodząc w związku z tym do analizy zarzutów zgłoszonych w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj. zarzutów naruszenia prawa materialnego, zauważyć na wstępie trzeba, że skarżąca, wbrew obowiązkowi wynikającemu z ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie określiła na czym polegać miałyby wytknięte przez nią uchybienia Sądu w tym zakresie.
Taka wada konstrukcyjna sama przez się mogłaby być już poczytywana za wywołującą bezskuteczność przedmiotowych zarzutów bowiem strona wnosząca skargę kasacyjną, wbrew obowiązkom wynikającym z art. 174 pkt 1 w zw. z art. 183 par. 1 p.p.s.a., nie zakreśliła tut. Sądowi granic rozpatrzenia sprawy /por. m.in.: wyroki NSA: z dnia 22.06.2005 r., FSK 2574/04 -Lex nr 173331; z dnia 23.02.2005 r., OSK 539/04 - Lex nr 165771 oraz postanowienie tegoż Sądu z dnia 30.08.2004 r., GSK 779/04 - Lex nr 159159/.
Kierując się wszakże tym, iż z treści lakonicznego uzasadnienia zarzutów wnosić można jakie były intencje strony skarżącej stwierdzić trzeba, że także merytoryczna analiza powyższych zarzutów nie otwiera drogi do uwzględnienia żądań procesowych.
W punkcie wyjścia tak sformułowanego wniosku zauważyć należy, że z treści samych zarzutów jak i argumentacji naprowadzonej na ich poparcie wnosić można, iż strona skarżąca kwestionuje nie tyle wadliwą interpretację wskazanych w zarzutach przepisów materialnoprawnych, co ich niewłaściwe zastosowanie. Stąd też na wstępie dalszych uwag wyjaśnić należy, że ta postać uchybienia polega "na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się tym, iż stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo, że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej" /vide: cyt. wyżej postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15.10.2001 r./. Podobny pogląd można także odnaleźć w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 31.05.2004 r., FSK 103/04, wyraził pogląd, że "błędne zastosowanie prawa materialnego, czyli tzw. "błąd subsumpcji" to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może, zatem być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, które skarżący uznaje za prawidłowy" /[w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Wyd. Praw. LexisNexis W-wa 2005 r., str. 541/.
W kontekście takich poglądów można, zatem wyprowadzić wniosek, iż błędne zastosowanie /bądź nie zastosowanie/ przepisów materialnoprawnych każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy. Tym samym, więc zasadniczo oznaczać to będzie brak możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie /por. m.in.: wyrok NSA z dnia 20.01.2006 r., I FSK 507/05 - Lex nr 187513/.
Ustaleń tych w niniejszej sprawie jednak nie zakwestionowano w związku z czym przyjąć należy, że stan faktyczny sprawy przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia sporny nie jest. W takiej zaś sytuacji nie można zasadnie twierdzić, iż wskazane w zarzucie przedmiotowej skargi przepisy prawa materialnego zostały wadliwie zastosowane. Te, bowiem stosowane są przeważnie w kontekście określonych okoliczności faktycznych, które, jak to już podkreślono, podważone w niniejszej sprawie nie zostały, czym uniemożliwiono tut. Sądowi zajęcie się materią eksponowaną w uzasadnieniu przedmiotowej skargi. Przesądza zaś o tym treść przepisu art. 183 par. 1 p.p.s.a., która, poza niezachodzącymi w sprawie przypadkami nieważności postępowania sądowego, wiąże Sąd kasacyjny granicami skargi kasacyjnej.
Niejako na marginesie zauważyć trzeba, że artykułowane przez skarżącą zastrzeżenia co do prawidłowości stosowania prawa materialnego rozwiewa pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13.12.2005 r., I FSK 301/05, zgodnie z którym "faktura stanowiąca podstawę do realizacji uprawnienia do odliczenia podatku naliczonego musi dokumentować faktycznie wykonaną usługę czy sprzedaż, a nie tylko być prawidłowa z formalnego punktu widzenia. Taki wniosek wynikał z art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług ..."/Lex nr 187707/. Wymogu tego sporne faktury zaś nie spełniały.
Stąd też kierując się przedstawionymi wyżej względami Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż przedmiotowa skarga kasacyjna nie dostarcza uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań w związku z czym, działając na podstawie przepisów art. 184 w zw. z art. 204 pkt 1 powołanej wcześniej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.
Wyjaśnić przy tym należy, że orzekając o zwrocie kosztów postępowania sądowego na rzecz strony wygrywającej spór Sąd nie zasądził zwrotu kosztów przejazdu na rozprawę pełnomocnika bowiem nie zostały one w żaden sposób wykazane, co uniemożliwiło określenie ich wysokości i w następstwie tego dokonania ich kwalifikacji w poczet niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego /art. 204 p.p.s.a./.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI