I FSK 260/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie od wyroku WSA w Olsztynie, który uchylił decyzję organu odwoławczego dotyczącą podatku od towarów i usług za 2012 r. WSA wskazał na konieczność dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności kwestii podmiotowej strony transakcji (różnica między wpłacającym zaliczki a nabywcą działek) oraz definicji 'zurbanizowanych terenów niezabudowanych'. NSA uznał te zarzuty za zasadne i oddalił skargę kasacyjną organu. Sąd podkreślił, że otrzymanie zaliczki nie jest samo w sobie czynnością opodatkowaną VAT, a obowiązek podatkowy powstaje, gdy zaliczka towarzyszy czynności będącej przedmiotem opodatkowania. Zwolnienie z art. 43 ust. 1 pkt 9 u.p.t.u. (dotyczące dostawy terenów niezabudowanych innych niż budowlane) wymaga precyzyjnego ustalenia statusu gruntu w momencie otrzymania zaliczki. NSA potwierdził, że WSA prawidłowo uchylił decyzję organu z przyczyn procesowych, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazówek sądu, w tym dokładnego wyjaśnienia kwestii podmiotowej transakcji i charakteru gruntu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja momentu powstania obowiązku podatkowego w VAT w przypadku zaliczek na poczet dostawy nieruchomości, zwłaszcza gdy występują rozbieżności między wpłacającym zaliczki a nabywcą, oraz kwestia definicji terenów niezabudowanych w kontekście zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 9 u.p.t.u.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i przepisów obowiązujących w 2012 r., choć zasady ogólne dotyczące zaliczek i zwolnień są nadal aktualne. Konieczność analizy konkretnych okoliczności sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy otrzymanie zaliczki na poczet dostawy nieruchomości, która ostatecznie nastąpiła na rzecz innego podmiotu niż wpłacający zaliczki, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w momencie jej otrzymania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Otrzymanie zaliczki samo w sobie nie jest przedmiotem opodatkowania VAT. Obowiązek podatkowy powstaje, gdy zaliczka towarzyszy czynności będącej przedmiotem opodatkowania, a jej wysokość i charakter są precyzyjnie określone.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że art. 5 ust. 1 u.p.t.u. nie traktuje otrzymania zaliczki jako czynności opodatkowanej. Obowiązek podatkowy powstaje w momencie dostawy towaru lub wykonania usługi, chyba że zaliczka została otrzymana przed tym terminem, co skutkuje wcześniejszym ukształtowaniem obowiązku podatkowego zgodnie z art. 19a ust. 8 u.p.t.u. Kluczowe jest jednak, aby zaliczka dotyczyła czynności będącej przedmiotem opodatkowania i aby strona podmiotowa transakcji była jasno określona.
Jak należy interpretować zwolnienie z VAT dla dostawy terenów niezabudowanych innych niż tereny budowlane (art. 43 ust. 1 pkt 9 u.p.t.u.) w kontekście opodatkowania zaliczek?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zastosowanie zwolnienia wymaga precyzyjnego ustalenia statusu zbywanych działek w momencie otrzymania zaliczki, w szczególności czy były to tereny budowlane lub przeznaczone pod zabudowę.
Uzasadnienie
Sąd I instancji zwrócił uwagę, że organy podatkowe nie wyjaśniły, co oznacza pojęcie 'zurbanizowane tereny niezabudowane' i czy działki figurowały w ewidencji gruntów jako tereny, na których możliwa jest zabudowa. NSA potwierdził, że konieczność dokładnego ustalenia charakteru gruntu jest niezbędna do prawidłowego zastosowania przepisu o zwolnieniu.
Czy uchylenie decyzji organu odwoławczego w całości przez WSA, mimo że zarzuty dotyczyły tylko części okresów rozliczeniowych, było uzasadnione procesowo?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, uchylenie całej decyzji było uzasadnione ze względów procesowych i ze względu na specyfikę podatku VAT jako podatku obrotowego, gdzie rozliczenia w jednym okresie wpływają na kolejne.
Uzasadnienie
NSA uznał, że skoro decyzja ostateczna została uchylona z powodu nieprawidłowości dotyczących marca i kwietnia 2012 r., uchylenie całej decyzji było konsekwencją procesową. Podkreślono również, że wymiar podatku VAT w jednym okresie wpływa na kolejne okresy rozliczeniowe.
Przepisy (18)
Główne
u.p.t.u. art. 43 § ust. 1 pkt 9
Ustawa o podatku od towarów i usług
P.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 5 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 19a § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 19a § ust. 8
Ustawa o podatku od towarów i usług
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 210 § § 4
Ordynacja podatkowa
P.p.s.a. art. 3 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c)
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 21 § § 3 i § 3a
Ordynacja podatkowa
P.p.s.a. art. 206
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 204 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 205 § § 2 i § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 2 § ust. 2 pkt 1 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. g)
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez WSA przepisów postępowania (art. 141 § 4, art. 145 § 1, art. 151 P.p.s.a.) w zw. z przepisami materialnymi (art. 43 ust. 1 pkt 9 u.p.t.u., art. 122, 187 § 1, 210 § 4 O.p.) poprzez błędną ocenę działań organu podatkowego i wadliwe uchylenie decyzji w części dotyczącej okresów, w których nie stwierdzono naruszeń. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 99 ust. 12 i art. 103 ust. 1 u.p.t.u. oraz art. 21 § 3 i § 3a O.p. poprzez wadliwe uchylenie decyzji w całości, zamiast tylko w części dotyczącej marca i kwietnia 2012 r. • Naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez sprzeczność sentencji z uzasadnieniem i brak wskazań co do dalszego postępowania organu w zakresie niektórych okresów rozliczeniowych. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i ustalonego stanu faktycznego, w tym niewyjaśnienie pojęcia 'zurbanizowane tereny niezabudowane'.
Odrzucone argumenty
Argumenty organu kasacyjnego dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego przez WSA zostały uznane za nieuzasadnione. • Argumenty organu kasacyjnego o wadliwej kontroli działalności organu administracji przez WSA zostały odrzucone.
Godne uwagi sformułowania
Otrzymanie zaliczki, czy przedpłaty nie jest przedmiotem opodatkowania. • Obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych, nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach. • Wskazany efekt występuje natomiast wówczas, gdy zaliczka lub przedpłata towarzyszy temu, co jest przedmiotem opodatkowania w podatku od towarów i usług. • Podmiotowa strona transakcji (okoliczność, że kto inny wpłacał zaliczki, a kto inny nabył działki) pozostała poza zakresem zainteresowania organów podatkowych i nie była przez nie wyjaśniana. • Nie sposób mówić o wadliwej kontroli działalności organu administracji przez Wojewódzki Sąd Administracyjnych.
Skład orzekający
Adam Nita
sprawozdawca
Arkadiusz Cudak
członek
Marek Kołaczek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja momentu powstania obowiązku podatkowego w VAT w przypadku zaliczek na poczet dostawy nieruchomości, zwłaszcza gdy występują rozbieżności między wpłacającym zaliczki a nabywcą, oraz kwestia definicji terenów niezabudowanych w kontekście zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 9 u.p.t.u."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i przepisów obowiązujących w 2012 r., choć zasady ogólne dotyczące zaliczek i zwolnień są nadal aktualne. Konieczność analizy konkretnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu opodatkowania zaliczek w transakcjach nieruchomościowych, a rozbieżność między wpłacającym a nabywcą dodaje jej interesującego, choć skomplikowanego, wymiaru faktycznego.
“Zaliczka na nieruchomość zapłacona przez jednego, a kupiona przez drugiego? VAT może być problemem!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.