I FSK 2579/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargi kasacyjne N. sp. z o.o. oraz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który uchylił decyzję organu odwoławczego w sprawie podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień i wrzesień 2019 r. Skarżąca spółka zarzucała organom naruszenie przepisów postępowania (m.in. art. 122, 123, 188 O.p.) poprzez odmowę przeprowadzenia wnioskowanych dowodów (przesłuchania świadków i strony), co uniemożliwiło jej czynny udział w postępowaniu i obronę jej stanowiska. Spółka kwestionowała również naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 15 ust. 3 pkt 3 u.p.t.u. i art. 88 ust. 3a pkt 2 u.p.t.u., przez błędne uznanie usług świadczonych przez firmę K. za usługi zarządzania, a nie usługi podlegające opodatkowaniu VAT. Dyrektor IAS zarzucał WSA naruszenie przepisów postępowania (m.in. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., art. 141 § 4 P.p.s.a.) poprzez wadliwe uchylenie decyzji w całości, zamiast w części dotyczącej dodatkowego zobowiązania podatkowego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skargi kasacyjne obu stron podlegały oddaleniu. Sąd kasacyjny przyznał rację spółce co do naruszenia przepisów proceduralnych przez organy podatkowe i WSA, wskazując na istotne uchybienia w zakresie procedury dowodowej (art. 188 O.p.). Mimo błędów w uzasadnieniu WSA, jego rozstrzygnięcie o uchyleniu decyzji organu odwoławczego zostało uznane za prawidłowe. NSA podzielił również częściowo zarzuty Dyrektora IAS dotyczące wadliwego uzasadnienia wyroku WSA w kwestii zakresu uchylenia decyzji, jednakże z uwagi na zasadność zarzutów procesowych spółki, nie miały one wpływu na wynik sprawy. Ostatecznie, NSA oddalił obie skargi kasacyjne i odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNaruszenie prawa procesowego przez organy podatkowe i sądy administracyjne poprzez odmowę przeprowadzenia dowodów istotnych dla sprawy, a także zasady prawidłowego uzasadniania orzeczeń.
Dotyczy specyficznej sytuacji podatku VAT i usług zarządzania, ale zasady proceduralne są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy odmowa przeprowadzenia wnioskowanych przez stronę dowodów (przesłuchania świadków i strony) w postępowaniu podatkowym, gdy okoliczności te mają istotne znaczenie dla sprawy i zmierzają do podważenia tezy organu, stanowi naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej (art. 122, 123, 187, 188, 191 O.p.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa przeprowadzenia dowodów na okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy, które zmierzają do podważenia tezy organu, stanowi naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w szczególności art. 188 O.p., pozbawiając stronę prawa do czynnego udziału w postępowaniu.
Uzasadnienie
NSA uznał, że wnioskowane przez spółkę dowody (przesłuchania świadków i strony) dotyczyły kluczowych okoliczności faktycznych związanych z charakterem świadczonych usług i miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Odmowa ich przeprowadzenia, mimo że zmierzały do podważenia ustaleń organu, naruszyła art. 188 O.p. oraz inne przepisy proceduralne, ograniczając prawo strony do obrony i czynnego udziału w postępowaniu.
Czy usługi świadczone przez firmę K. na rzecz skarżącej spółki, oznaczone na fakturach jako usługi doradcze, stanowiły w istocie usługi zarządzania w rozumieniu art. 15 ust. 3 pkt 3 u.p.t.u. w zw. z art. 13 pkt 9 u.p.d.o.f., co skutkowałoby brakiem prawa do odliczenia podatku naliczonego na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 2 u.p.t.u.?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta nie została ostatecznie rozstrzygnięta przez NSA z uwagi na naruszenie przepisów proceduralnych przez organy niższych instancji, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że prawidłowe ustalenie charakteru usług świadczonych przez firmę K. było kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy. Jednakże, z uwagi na naruszenie przepisów proceduralnych przez organy podatkowe i WSA (odmowa przeprowadzenia dowodów), NSA nie dokonał merytorycznej oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego, uznając, że wyrok WSA odpowiada prawu w rozstrzygnięciu, ale wymaga uzupełnienia postępowania dowodowego.
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny, uchylając decyzję organu odwoławczego w części dotyczącej ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego, powinien był uchylić ją również w części dotyczącej określenia nadwyżki podatku naliczonego do zwrotu, czy też w tej części oddalić skargę, a jeśli uchylił w całości, to czy prawidłowo uzasadnił swoje rozstrzygnięcie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
WSA powinien był uchylić decyzję w części dotyczącej dodatkowego zobowiązania podatkowego i w pozostałej części oddalić skargę, a jeśli uchylił w całości, powinien był to prawidłowo uzasadnić zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA naruszył art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia przyczyn uchylenia decyzji w części dotyczącej określenia nadwyżki podatku naliczonego do zwrotu oraz brak wskazówek co do dalszego postępowania. Sąd kasacyjny podzielił stanowisko organu odwoławczego, że uchylenie decyzji w części jest możliwe, gdy można wyodrębnić wadliwą część od prawidłowej.
Przepisy (16)
Główne
O.p. art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innymi dowodem. Przepis ten sprzeciwia się odmawianiu przeprowadzenia dowodu na okoliczności istotne dla wyniku sprawy z tego tylko względu, że organ uznał, iż okoliczności te zostały już potwierdzone innymi dowodami, które uznano za wiarygodne, lecz w sposób sprzeczny z tezą, którą zamierza dowodzić strona postępowania.
u.p.t.u. art. 15 § ust. 3 pkt 3
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Dotyczy usług zarządzania, które mogą być wyłączone z opodatkowania VAT w określonych warunkach.
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Określa przypadki, w których brak jest prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony.
Pomocnicze
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek organów podatkowych podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
O.p. art. 123 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania.
O.p. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek organów podatkowych zebrania całego materiału dowodowego.
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
u.p.d.o.f. art. 13 § pkt 9
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Definiuje przychody z działalności wykonywanej osobiście, w tym usługi zarządzania.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi przez sąd.
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymóg prawidłowego uzasadnienia wyroku sądu.
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kognicji sądów administracyjnych i kontrola zgodności z prawem.
P.u.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 207 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
u.p.t.u. art. 112b § ust. 1 pkt 1 lit. b)
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Przepis dotyczący sankcji w podatku od towarów i usług.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organy podatkowe przepisów Ordynacji podatkowej (art. 122, 123, 187, 188, 191 O.p.) poprzez odmowę przeprowadzenia istotnych dowodów wnioskowanych przez spółkę, co pozbawiło ją prawa do obrony i czynnego udziału w postępowaniu.
Odrzucone argumenty
Zarzuty Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotyczące wadliwej kontroli działalności organu administracji przez WSA (art. 3 § 1, art. 1 § 1 i § 2 P.u.s.a.). • Zarzuty Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotyczące wadliwego uchylenia decyzji przez WSA w całości, zamiast w części.
Godne uwagi sformułowania
Zaskarżony wyrok, pomimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. • Nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, że odmowa przeprowadzenia dowodów była dopuszczalna wobec wystarczającego udokumentowania okoliczności, na które dowody te zostały powołane, innymi dowodami. • Przepis art. 188 O.p. sprzeciwia się temu, aby odmawiać żądaniu przeprowadzenia dowodu na okoliczności istotne dla wyniku sprawy z tego tylko względu, że organ uznał, iż okoliczności mające znaczenie dla sprawy zostały już potwierdzone innymi dowodami, które uznano za wiarygodne, lecz w sposób sprzeczny z tezą, którą zamierza dowodzić strona postępowania.
Skład orzekający
Małgorzata Niezgódka-Medek
przewodniczący sprawozdawca
Sylwester Golec
sędzia
Dominik Mączyński
sędzia (del.)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenie prawa procesowego przez organy podatkowe i sądy administracyjne poprzez odmowę przeprowadzenia dowodów istotnych dla sprawy, a także zasady prawidłowego uzasadniania orzeczeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podatku VAT i usług zarządzania, ale zasady proceduralne są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowych zasad postępowania podatkowego i sądowoadministracyjnego, a mianowicie prawa do obrony i obowiązku przeprowadzenia dowodów. Pokazuje, jak błędy proceduralne mogą wpłynąć na wynik sprawy, nawet jeśli rozstrzygnięcie merytoryczne wydaje się poprawne.
“Naruszenie prawa do obrony w postępowaniu podatkowym: NSA wyjaśnia, kiedy odmowa dowodu jest niedopuszczalna.”
Dane finansowe
WPS: 20 700 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.