I FSK 2551/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-03-13
NSApodatkoweŚredniansa
VATzwrot podatkuprzedłużenie terminuwątpliwości co do zasadności zwrotukontrola podatkowatransakcjeprawo procesoweprawo materialneskarga kasacyjna

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie przedłużenia terminu zwrotu VAT, uznając zasadność wątpliwości organów podatkowych co do prawidłowości transakcji.

Spółka zaskarżyła wyrok WSA oddalający jej skargę na postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu VAT. Zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że nie było podstaw do przedłużenia terminu. NSA uznał skargę kasacyjną za niezasadną, stwierdzając, że organy podatkowe prawidłowo wykazały istnienie uzasadnionych wątpliwości co do zasadności zwrotu podatku, co uzasadniało zastosowanie art. 87 ust. 2 ustawy o VAT.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki M. sp. j. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił jej skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za luty 2019 r. Spółka zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 87 ust. 2 u.p.t.u.) i przepisów postępowania (art. 145 § 1 p.p.s.a.), twierdząc, że brak było podstaw do przedłużenia terminu zwrotu VAT, ponieważ nie istniały wątpliwości co do zasadności zwrotu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo zastosowały art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, wskazując na konkretne okoliczności budzące wątpliwości co do zasadności zwrotu, takie jak pozorność transakcji, brak zaangażowania środków finansowych przez uczestników obrotu, czy trudności dowodowe związane z pandemią COVID-19. NSA podkreślił, że postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu ma samodzielny byt prawny i służy weryfikacji zasadności zwrotu, a ewentualne wątpliwości co do prawidłowości poprzednich postanowień nie mogły być badane w tej sprawie, gdyż nie zostały one skutecznie wyeliminowane z obrotu prawnego. Sąd uznał, że WSA prawidłowo ocenił, iż organy podatkowe dostatecznie wykazały potrzebę dalszej weryfikacji wnioskowanego zwrotu VAT.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, istniały uzasadnione wątpliwości co do zasadności zwrotu podatku, co uzasadniało przedłużenie terminu zwrotu na podstawie art. 87 ust. 2 ustawy o VAT.

Uzasadnienie

Organy podatkowe wykazały istnienie konkretnych okoliczności budzących wątpliwości co do prawidłowości transakcji, takich jak pozorność transakcji, brak zaangażowania środków finansowych, czy trudności dowodowe, co uzasadniało potrzebę dalszej weryfikacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

u.p.t.u. art. 87 § ust. 2

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Przepis ten pozwala na przedłużenie terminu zwrotu podatku VAT w przypadku istnienia wątpliwości co do zasadności zwrotu, co wymaga dalszej weryfikacji.

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 87 § ust. 6

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

p.p.s.a. art. 173 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 177 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2 i 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 217 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 274b § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 280

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs § ust. 1, 10 i 11

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 207 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe prawidłowo wykazały istnienie uzasadnionych wątpliwości co do zasadności zwrotu podatku VAT, co uzasadniało przedłużenie terminu zwrotu na podstawie art. 87 ust. 2 ustawy o VAT. Postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu podatku VAT ma samodzielny byt prawny i jego legalność nie może być badana w kontekście kolejnych postanowień, jeśli poprzednie postanowienia nie zostały skutecznie wyeliminowane z obrotu prawnego. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że w obrocie prawnym nadal pozostają wszystkie wydane postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku VAT.

Odrzucone argumenty

Brak podstaw do przedłużenia terminu zwrotu VAT, ponieważ nie istniały wątpliwości co do zasadności zwrotu. Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 87 ust. 2 u.p.t.u.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię. Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 p.p.s.a.) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej. Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 134 § 1 p.p.s.a.) poprzez nieuwzględnienie skargi i odmowę weryfikacji dopuszczalności wydania kolejnego postanowienia w sprawie przedłużenia zwrotu podatku VAT.

Godne uwagi sformułowania

Rozstrzygnięcie organu podatkowego o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w trybie art. 87 ust. 2 u.p.t.u. ma samodzielny byt prawny, niezależny od procedury podatkowej, w której dokonywana jest weryfikacja zasadności jego zwrotu. Postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym na mocy art. 87 ust. 2 u.p.t.u. wydawane jest w odrębnej sprawie niż tej, która dotyczy ustalenia jego wysokości w danym okresie rozliczeniowym. Każde kolejne przedłużenie terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego za dany miesiąc stanowi odrębną sprawę. Dopiero w sytuacji, gdy którekolwiek z kolejnych postanowień zostanie skutecznie wyeliminowane z obrotu prawnego, dochodzi do przerwania ciągłości kolejnych przedłużeń.

Skład orzekający

Elżbieta Olechniewicz

sprawozdawca

Hieronim Sęk

członek

Sylwester Marciniak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie przedłużenia terminu zwrotu VAT przez organy podatkowe w przypadku istnienia wątpliwości co do zasadności zwrotu, a także kwestia badania legalności kolejnych postanowień o przedłużeniu terminu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przedłużenia terminu zwrotu VAT i interpretacji przepisów proceduralnych w kontekście kolejnych postanowień.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w VAT – przedłużania terminu zwrotu podatku. Choć nie zawiera nietypowych faktów, jest istotna dla praktyków prawa podatkowego.

Kiedy organ podatkowy może przedłużyć zwrot VAT? NSA wyjaśnia zasady i granice.

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 2551/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Olechniewicz /sprawozdawca/
Hieronim Sęk
Sylwester Marciniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Gl 1766/20 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2021-05-26
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 361
art. 87 ust. 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Marciniak, Sędzia NSA Hieronim Sęk, Sędzia WSA del. Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Nowik, po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. sp. j. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 1766/20 w sprawie ze skargi M. sp. j. w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 14 października 2020 r. nr 2401-IOV2_.4103.124.2020/AMI UNP: 2401-20-189783 w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za luty 2019 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. sp. j. w G.na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.
1.1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 1766/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. sp.j. z siedzibą w G. (dalej: Strona, Spółka lub Skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS lub organ odwoławczy) z dnia 14 października 2020 r. w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za luty 2019 r. (opisany wyrok i powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów podatkowych, że w okolicznościach faktycznych sprawy – w świetle art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2020 r., poz. 106 ze zm., dalej: u.p.t.u.) – istniały przesłanki uzasadniające powstanie wątpliwości, co do zasadności zwrotu podatku, a tym samym do wydania postanowienia o przedłużeniu terminu jego zwrotu.
2. Skarga kasacyjna.
2.1. Od powyższego wyroku, na podstawie art. 173 § 1 i art. 177 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną wywiodła Spółka, zaskarżając wyrok w całości. Strona na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie na podstawie art. 188 p.p.s.a. o uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji i rozpoznanie skargi oraz na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i 4 p.p.s.a. o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przepisów prawa materialnego tj.:
- art. 87 ust. 2 zd. 2 u.p.t.u., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie i uznanie, iż zasadność zwrotu wymagała dodatkowego zweryfikowania – podczas gdy w rzeczywistości w sprawie brak było podstaw do przedłużenia tego terminu, ponieważ nie wystąpiła konieczność przeprowadzenia dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym;
- art. 87 ust. 2 i ust. 6 u.p.t.u., poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że upływ terminu dokonania zwrotu podatku VAT nie ma znaczenia w sytuacji, gdy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego nie zostało wcześniej uchylone;
2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., przez błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, art. 87 ust. 2 zd. 2 u.p.t.u. w zw. z art. 217 § 1 i 2, art. 274b § 1 oraz art. 280 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020r., poz. 1325 ze zm., dalej: o.p.) polegającą na błędnej subsumcji tych norm prawnych do podatkowego stanu faktycznego niniejszej sprawy, co w konsekwencji spowodowało zaaprobowanie przez Sąd pierwszej instancji bezpodstawnego przedłużenia terminu zwrotu podatku VAT za luty 2019 r. w sytuacji, gdy już w momencie wydania postanowienia nie istniały okoliczności mogące skutkować zaistnieniem wątpliwości zasadności zwrotu podatku VAT wymagających dalszej weryfikacji;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i odmowę weryfikacji dopuszczalności wydania kolejnego postanowienia w sprawie przedłużenia zwrotu podatku VAT w sytuacji, gdy Sąd pierwszej instancji był do tego zobowiązany, gdyż mieściło się to w granicach sprawy.
2.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3.1. Skarga kasacyjna jest niezasadna.
3.2. Mając na uwadze, że Strona w skardze kasacyjnej powołała zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i zarzuty naruszenia prawa materialnego, zasadnym było rozpoznanie w pierwszej kolejności zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania. O ile zarzut błędnej wykładni prawa materialnego może mieć miejsce również wtedy, gdy prawidłowe są ustalenia i oceny Sądu pierwszej instancji w zakresie stanu faktycznego, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędne zastosowanie może być skutecznie podniesiony wyłącznie w sytuacji, gdy strona skutecznie podważy ustalenie faktów w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2024 r., sygn. III OSK 1107/22, czy z dnia 12 stycznia 2024 r., sygn. III FSK 3553/21).
3.3. Odnosząc się w związku z tym do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. i art. 87 ust. 2 zd. 2 u.p.t.u. w zw. z art. 217 § 1 i 2, art. 274b § 1 i art. 280 o.p. należało stwierdzić, że nie zasługiwał on na uwzględnienie.
Uzasadniając powyższy zarzut Strona podnosiła, że na moment wydania w niniejszej sprawie przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gliwicach (dalej: organ pierwszej instancji lub NUS) postanowienia z dnia 15 czerwca 2020 r. nie istniały okoliczności mogące skutkować zaistnieniem wątpliwości, co do zasadności zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za luty 2019 r., które wymagałyby dalszej weryfikacji. Spółka wskazywała, że wątpliwości podnoszone w postanowieniach organów obu instancji stanowiły elementy stanu faktycznego, który został już dostatecznie wyjaśniony i był nieistotny dla oceny realności i prawidłowości transakcji, będących przedmiotem weryfikacji (nadwyżka podatku naliczonego nad należnym wynikała ze sprzedaży samochodów nabytych w kraju w ramach wewnątrzwspólnotowej dostawy towaru i eksportu). Z toczącej się kontroli podatkowej wynikało bowiem, że na żadnym etapie obrotu nie doszło do uszczuplenia należności budżetowych.
3.4. Powody przedłużenia terminu zwrotu Stronie różnicy między podatkiem naliczonym a należnym za luty 2019 r. zostały szczegółowo wymienione zarówno w uzasadnieniach postanowień organów podatkowych: z dnia 15 czerwca 2020 r. oraz z dnia 14 października 2020 r., jak i w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Przypomnieć należy, że organy wydając postanowienie na podstawie art. 87 ust. 2 u.p.t.u., jako powody do skorzystania z tej normy wskazały m.in. konieczność weryfikacji treści zeznań świadków ze zgromadzonymi dokumentami oraz uzupełnienie posiadanych informacji poprzez przesłuchanie świadków i uzyskanie kolejnych dokumentów. Organy podatkowe ustaliły, że podmioty uczestniczące w obrocie samochodami, następnie zbywanymi poza terytorium Rzeczpospolitej Polskiej miały działać w schemacie: braku zaangażowania własnych środków finansowych do zakupu samochodów, organizacji transportu wyłącznie po stronie Skarżącej, ograniczonego kręgu kontrahentów po stronie sprzedażowej, braku powierzchni magazynowej do składowania pojazdów, braku pisemnych porozumień odnośnie handlu samochodami, braku jakiegokolwiek kontaktu z samochodami tj. nadzoru nad zakupionymi samochodami, wzajemnego powielania transakcji zakupu i sprzedaży samochodów przez formalnie niezależne od siebie podmioty gospodarcze, co razem miało wskazywać na pozorność transakcji i w konsekwencji uzasadnioną konieczność dalszej weryfikacji kolejnych kontrahentów, w tym także dostawców samochodów i pośredników.
Organy podkreśliły także obiektywne utrudnienia w przeprowadzeniu dowodów z przesłuchania świadków, wynikające z obowiązywania art. 15zzs ust. 1, 10 i 11 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (w brzmieniu sprzed 16 maja 2020 r. zmienionym ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, Dz.U. z 2020 r., poz. 875). Stosownie do powołanych przepisów, w okresie zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID wstrzymany został bieg terminów procesowych i sądowych m.in. w postępowaniach i kontrolach prowadzonych na podstawie o.p. (art. 15zzs ust. 1 pkt 7) tej ustawy).
3.5. W związku z tym stanowisko wyrażone w skardze kasacyjnej o oczywistym braku uzasadnionych wątpliwości co do zasadności zwrotu podatku w niniejszej sprawie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Rozstrzygnięcie organu podatkowego o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w trybie art. 87 ust. 2 u.p.t.u. ma samodzielny byt prawny, niezależny od procedury podatkowej, w której dokonywana jest weryfikacja zasadności jego zwrotu. Organ podatkowy, dokonując przedłużenia terminu do zwrotu różnicy między podatkiem naliczonym nad należnym, nie wypowiada się w wydanym postanowieniu, czy wnioskowany przez podatnika zwrot podatku jest zasadny, czy niezasadny, a jedynie przedłuża termin tego zwrotu właśnie z uwagi na potrzebę dalszej weryfikacji zasadności zwrotu podatku w wąskim znaczeniu. Postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym na mocy art. 87 ust. 2 u.p.t.u. wydawane jest w odrębnej sprawie niż tej, która dotyczy ustalenia jego wysokości w danym okresie rozliczeniowym. W postępowaniu w sprawie przedłużenia terminu zwrotu podatku naliczonego nad należnym chodzi zatem o wykazanie, że istnieją okoliczności przemawiające za potrzebą dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku. W konsekwencji ocena, która wkracza w zagadnienie samej zasadności zwrotu podatku VAT, nie jest przedmiotem postępowania w sprawie przedłużenia terminu do zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym i nie może stanowić skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2023 r., sygn. I FSK 1136/23).
Podsumowując, dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie nie miało znaczenia to, czy organy podatkowe ostatecznie uznały zasadność zwrotu podatku i w jakiej proporcji.
3.6. Natomiast lektura uzasadnienia postanowienia organu pierwszej instancji jak i organu odwoławczego prowadziła w rezultacie do wniosku, że wykazano w nim potrzebę przedłużenia terminu dokonania zwrotu podatku w rozpoznawanej sprawie.
Zasady przyjęte w art. 87 ust. 2 u.p.t.u. znajdują oparcie w treści art. 273 dyrektywy 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U.UE seria L z 2006 r. Nr 347/1, ze zm.), zgodnie z którym państwa członkowskie mogą, poza obowiązkami wymienionymi w tytule Xl tej dyrektywy, nakładać inne obowiązki, jakie uznają za niezbędne dla zapewnienia prawidłowego poboru VAT i zapobieżenia oszustwom podatkowym. Procedura dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku jest zatem dopuszczalna, a jej celem jest przede wszystkim ochrona interesów budżetowych Skarbu Państwa przed próbą wyłudzenia nienależnych nadwyżek podatku naliczonego nad należnym.
Należy przy tym wskazać, że formą ochrony, czy też wynagrodzenia podatnikowi niesłusznego wstrzymania zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym, w przypadku, gdy przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże zasadność zwrotu nadwyżki podatku, jest wypłacenie podatnikowi należnej kwoty powiększonej o odsetki w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia terminu płatności podatku lub rozłożenia go na raty. W przypadku zatem niesłusznego przedłużenia terminu organ podatkowy ponosi konsekwencje wadliwej oceny zasadności zwrotu.
W świetle powyższego, przywołana przez organy podatkowe potrzeba weryfikacji okoliczności dotyczących spornych transakcji Skarżącej mogła mieć wpływ na jej prawo do zwrotu deklarowanej różnicy podatku i uzasadniała zastosowanie art. 87 ust. 2 u.p.t.u. Na to prawo wpływa całokształt okoliczności związanych z realizowanymi transakcjami i czynnościami podejmowanymi w trakcie postępowania. W realiach niniejszej sprawy, w dacie orzekania o przedłużeniu terminu zwrotu podatku materiał dowodowy, którym dysponowały organy podatkowe, uzasadniał dalszą weryfikację zasadności zwrotu różnicy podatku.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług organ powinien wskazać powód przedłużenia terminu zwrotu i przedstawić stronie istniejące w tym przedmiocie wątpliwości. Podatnik w tym zakresie powinien otrzymać informację, z czego wynika powód zakwestionowania zasadności zwrotu podatku i potrzeba dodatkowej weryfikacji transakcji. Organ podatkowy każdorazowo ma obowiązek wskazać nie tylko, jakie okoliczności za tym przemawiają, lecz także dlaczego uważa, że te okoliczności uzasadniają przedłużenie terminu zwrotu VAT (por. np. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2022 r., I FSK 2469/21). W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że organy podatkowe dostatecznie wyjaśniły, powołując się na konkretne okoliczności, istnienie potrzeby dalszej weryfikacji wnioskowanego przez Stronę zwrotu VAT.
W konsekwencji powyższego brak było podstaw do stwierdzenia, że naruszony został art. 87 ust. 2 zd. 2 u.p.t.u. w zw. z art. 217 § 1 i 2, art. 274b § 1 oraz art. 280 o.p. zarówno przez niewłaściwe zastosowanie jak i błędną wykładnię.
3.7. Chybiony okazał się również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. W ocenie kasatora, naruszenie tych przepisów przejawiało się nie zbadaniem przez Sąd pierwszej instancji dopuszczalności wydania kolejnego postanowienia w sprawie przedłużenia terminu zwrotu podatku naliczonego nad należnym w trybie art. 87 ust. 2 u.p.t.u. Spółka podniosła, że organ podatkowy nie mógł przedłużyć terminu zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym, jeżeli termin ten już upłynął. Zdaniem autora kasacji, miało do tego dojść z uwagi na uchylenie postanowienia DIAS z dnia 30 sierpnia 2019 r., utrzymującego w mocy postanowienie NUS z dnia 25 kwietnia 2019 r.
Przypomnieć w związku z tym należy, że postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2019 r. (pierwsze postanowienie przedłużające termin) organy podatkowe przedłużyły Spółce termin zwrotu różnicy między podatkiem naliczonym a należnym w podatku od towarów i usług za luty 2019 r. do dnia 30 grudnia 2019 r. Sprawa ta była przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego, w którym prawomocnym wyrokiem z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 1509/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił postanowienie DIAS z dnia 30 sierpnia 2019 r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
Kolejnym postanowieniem - z dnia 2 grudnia 2019 r. (drugie postanowienie przedłużające termin) - NUS przedłużył termin zwrotu ww. różnicy w podatku naliczonym i należnym do dnia 30 czerwca 2020 r. (postanowienie nie zostało zaskarżone przez Stronę).
Przedmiotem niniejszej sprawy jest postanowienie NUS z dnia 15 czerwca 2020 r. (trzecie postanowienie przedłużające termin), którym to przedłużono Stronie termin zwrotu powołanej różnicy zwrotu podatku VAT do dnia 30 listopada 2020 r.
3.8. Co do zasady każde kolejne przedłużenie terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego za dany miesiąc stanowi odrębną sprawę. Zgodzić się przy tym należy ze Skarżącą, że prawidłowość przedłużenia terminu zwrotu podatku w oparciu o poprzednie postanowienia stanowi element stanu faktycznego sprawy, odnoszącej się do kolejnego postanowienia wydanego w tym zakresie. W sytuacji zatem, gdy którekolwiek z poprzedzających postanowień zostało wydane z naruszeniem terminu do jego wydania, dochodzi do przerwania ciągłości kolejnych przedłużeń (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2023 r., sygn. I FSK 41/20).
Niemniej jednak jeżeli kwestia związana z poprzednimi postanowieniami, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, była już przedmiotem kontroli sądowej, to niedopuszczalna jest sytuacja, aby w sprawie kontroli kolejnego postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku dokonywać kontroli legalności postanowienia wcześniej przedłużającego termin w sytuacji, gdy to orzeczenie zostało również zaskarżone do sądu administracyjnego. Dopiero w sytuacji, gdy którekolwiek z kolejnych postanowień zostanie skutecznie wyeliminowane z obrotu prawnego, dochodzi do przerwania ciągłości kolejnych przedłużeń (por. wyrok NSA z dnia 22 września 2021 r., sygn. I FSK 1439/21, czy z dnia 13 listopada 2020 r., sygn. I FSK 2169/18).
Trzeba zwrócić także uwagę, że podnoszone przez autora kasacji zagadnienie dotyczące postanowienia NUS z dnia 25 kwietnia 2019 r. była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 22 września 2021 r., sygn. akt I FSK 1439/21 w przedmiocie rozpoznania skargi Spółki na bezczynność organu pierwszej instancji w przedmiocie zwrotu podatku naliczonego nad należnym za luty 2019 r.
W uzasadnieniu tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1509/19, o ile doszło do uchylenia postanowienia DIAS z dnia 30 sierpnia 2019 r. w przedmiocie przedłużenia zwrotu podatku VAT za luty 2019 r., to nie zostało uchylone postanowienie NUS z dnia 25 kwietnia 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny miał również na uwadze, że kwestia skuteczności doręczenia postanowienia z dnia 25 kwietnia 2019 r. nie została przesądzona. Stwierdzono jednak, że skoro każde przedłużenie terminu do zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług następuje w formie zaskarżalnego postanowienia, które podlega odrębnemu zaskarżeniu skargą do sądu administracyjnego, to stanowią one odrębne sprawy administracyjne. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że dopiero gdy którekolwiek z kolejnych postanowień zostanie skutecznie wyeliminowane z obrotu prawnego, to dochodzi do przerwania ciągłości kolejnych przedłużeń. W związku z tym stwierdził, że taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie, skoro pierwsze oraz kolejne postanowienia przedłużające termin zwrotu różnicy podatku nie zostały skutecznie wyeliminowane z porządku prawnego.
3.9. Z powyższego wynika, że Sąd pierwszej instancji – wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej - nie uchybił przepisowi art. 134 § 1 p.p.s.a. WSA zbadał bowiem okoliczności wskazujące na to, czy doszło do przerwania ciągłości kolejnych przedłużeń zwrotu podatku VAT oraz doszedł do słusznego wniosku, że skoro wyrokiem WSA z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 1509/19 nie doszło do uchylenia postanowienia NUS z dnia 25 kwietnia 2019 r., a jedynie uchylono rozstrzygnięcie organu odwoławczego, to oznacza, że w obrocie prawnym nadal pozostaje postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 25 kwietnia 2019 r. Jak zasadnie wskazał WSA, "to z kolei oznacza, że - wbrew zarzutom skargi - fakt uchylenia jednego drugoinstancyjnego postanowienia poprzedzającego inne postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku VAT, nie powoduje, że organ podatkowy zobligowany jest do dokonania zwrotu tej nadwyżki. W tej sprawie w obrocie prawnym nadal pozostają wszystkie wydane postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku VAT, co stanowisko spółki czyni nietrafnym".
3.10. W związku z tym na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut naruszenia art. 87 ust. 2 i ust. 6 u.p.t.u., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że upływ terminu dokonania zwrotu podatku VAT nie ma znaczenia w sytuacji, gdy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego nie zostało wcześniej uchylone. Zarzut ten w istocie odnosi się do omówionej powyżej kwestii wpływu postanowienia NUS z dnia 25 kwietnia 2019 r. na ocenę prawidłowości przeprowadzonego przez organy podatkowe postępowania w niniejszej sprawie. Jak wskazano powyżej postanowienie z dnia 25 kwietnia 2019 r. nie było przedmiotem niniejszej sprawy, zaś Sąd pierwszej instancji, będąc związanym wyrokiem z WSA z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 1509/19 dokonał prawidłowej wykładni art. 87 ust. 2 i 6 u.p.t.u..
3.11. Powyższe zaś oznacza, że sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty, zarówno naruszenia prawa procesowego, jak i materialnego, jako niezasadne, nie mogły zostać uwzględnione. W tym stanie rzeczy, wobec braku usprawiedliwionych podstaw, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono natomiast na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 w zw. z art. 207 § 1 p.p.s.a.
Elżbieta Olechniewicz Sylwester Marciniak Hieronim Sęk sędzia WSA (del.) sędzia NSA sędzia NSA

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI