I FSK 246/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę spółki, uznając zasadność przedłużenia terminu zwrotu VAT z powodu uzasadnionych wątpliwości co do transakcji z podmiotem maltańskim.
Sprawa dotyczyła przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki VAT za lipiec 2019 r. dla spółki B. sp. k. WSA uchylił postanowienie organu, uznając brak wystarczających wątpliwości. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że charakter działalności spółki (outsourcing usług niematerialnych na rzecz podmiotu z Malty, odliczanie VAT naliczonego) oraz informacje o podejrzeniu oszustwa karuzelowego uzasadniały przedłużenie terminu zwrotu w celu dalszej weryfikacji.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za lipiec 2019 r. dla spółki B. sp. k. WSA uznał, że uzasadnienie organu było lakoniczne i nie wykazało konkretnych wątpliwości. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że zarzuty skargi kasacyjnej były zasadne. Sąd podkreślił, że przedłużenie terminu zwrotu VAT jest instytucją wyjątkową, dopuszczalną jedynie w przypadku istotnych, uzasadnionych wątpliwości co do zasadności zwrotu. W tej sprawie, charakter działalności spółki, polegającej na świadczeniu usług niematerialnych na rzecz podmiotu z Malty przy jednoczesnym odliczaniu podatku naliczonego, a także informacje o podejrzeniu udziału kontrahenta w oszustwie karuzelowym, stanowiły uzasadnione podstawy do dalszej weryfikacji i przedłużenia terminu zwrotu. NSA uznał, że organy podatkowe prawidłowo zastosowały przepisy, a WSA błędnie uchylił postanowienie organu zażaleniowego. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę spółki.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, powyższe okoliczności stanowią uzasadnione wątpliwości co do zasadności zwrotu podatku, pozwalające na jego przedłużenie w celu dalszej weryfikacji.
Uzasadnienie
NSA uznał, że specyficzny model biznesowy spółki, transakcje z podmiotem maltańskim oraz informacje o podejrzeniu oszustwa karuzelowego uzasadniają przedłużenie terminu zwrotu VAT, nawet jeśli nie wykazano jeszcze konkretnych nieprawidłowości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (31)
Główne
u.p.t.u. art. 87 § ust. 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepis ten pozwala na przedłużenie terminu zwrotu VAT w przypadku uzasadnionych wątpliwości co do zasadności zwrotu, wymagających dodatkowej weryfikacji.
o.p. art. 274b § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący przedłużenia terminu zwrotu podatku.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 87 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 28b
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepis określający miejsce opodatkowania usług.
o.p. art. 216
Ustawa - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 122
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zasada dochodzenia do prawdy obiektywnej.
o.p. art. 124
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zasada przekonywania.
o.p. art. 121 § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zasada budowania zaufania do organów podatkowych.
o.p. art. 180
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zasada dopuszczalności dowodów.
o.p. art. 187 § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
o.p. art. 191
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów.
o.p. art. 210 § § 4
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Wymogi uzasadnienia decyzji.
o.p. art. 217 § § 2
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Elementy postanowienia.
o.p. art. 219
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Doręczanie postanowień.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji/postanowienia z powodu naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji/postanowienia z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek orzekania na podstawie akt sprawy.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi uzasadnienia wyroku.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu wskazaniami co do dalszego postępowania.
p.p.s.a. art. 155
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wystąpienie do innych organów.
p.p.s.a. art. 182 § § 2 i § 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie zaskarżonego wyroku.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
p.p.s.a. art. 209
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
p.p.s.a. art. 207 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania.
rozp. MS ws. opłat art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Stawka minimalna opłat za czynności radcy prawnego w postępowaniu kasacyjnym.
rozp. MS ws. opłat art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Stawka minimalna opłat za czynności radcy prawnego w postępowaniu kasacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Charakter działalności spółki (outsourcing usług niematerialnych na rzecz podmiotu z Malty) uzasadnia wątpliwości co do zwrotu VAT. Informacje o podejrzeniu udziału kontrahenta w oszustwie karuzelowym stanowią podstawę do przedłużenia terminu zwrotu VAT. Trwające kontrole celno-skarbowe i postępowania podatkowe, obejmujące sporny okres, uzasadniają dalszą weryfikację zwrotu VAT. WSA błędnie ocenił uzasadnienie organu jako niewystarczające.
Odrzucone argumenty
Uzasadnienie organu oparte jedynie na formalnej zawisłości kontroli celno-skarbowych. Brak wskazania konkretnych wątpliwości dotyczących transakcji spółki. Niewystarczające uzasadnienie postanowienia organu.
Godne uwagi sformułowania
przedłużenie terminu zwrotu podatku jako odstępstwo od zasady neutralności podatku od towarów i usług dopuszczalne jest jedynie wtedy, gdy zachodzą istotne (uzasadnione) wątpliwości co do zasadności tego zwrotu odroczenie zwrotu podatku powinno być należycie i wyczerpująco uzasadnione organy podatkowe, wykazując przesłanki zastosowania powołanego wyżej przepisu, powinny nie tylko wskazać na potrzebę zbadania określonych okoliczności (...), ale także wyjaśnić źródło zaistniałych wątpliwości przyjęty model biznesowy przez spółkę plasuje ją w gronie podmiotów o podwyższonym ryzyku
Skład orzekający
Agnieszka Jakimowicz
sprawozdawca
Arkadiusz Cudak
przewodniczący
Mariusz Golecki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnianie przedłużenia terminu zwrotu VAT w przypadkach podejrzeń o oszustwa podatkowe, transakcje z podmiotami zagranicznymi oraz specyficzny model biznesowy podatnika."
Ograniczenia: Każda sprawa jest indywidualna; kluczowe jest szczegółowe uzasadnienie organu wskazujące na konkretne wątpliwości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy potencjalnego oszustwa karuzelowego VAT i transakcji z rajami podatkowymi, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie i kontrowersje.
“NSA rozstrzyga: Czy podejrzane transakcje z Maltą usprawiedliwiają blokadę zwrotu VAT?”
Dane finansowe
WPS: 400 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 246/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-06-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-02-13 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Agnieszka Jakimowicz /sprawozdawca/ Arkadiusz Cudak /przewodniczący/ Mariusz Golecki Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane III SA/Wa 310/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-10-19 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 685 art. 87 ust. 2 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia NSA Mariusz Golecki, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Jakimowicz (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 310/22 w sprawie ze skargi B. sp. k. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 10 grudnia 2021 r. nr 1401-IOA.4033.195.2021.BJ w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za lipiec 2019 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) oddala skargę, 3) zasądza od B. sp. k. w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 października 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 310/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi B. sp. k. z siedzibą w W., uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 10 grudnia 2021 r. o nr 1401-IOA.4033.195.2021.BJ w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za lipiec 2019 r. i zasądził na rzecz skarżącej spółki zwrot kosztów postępowania sądowego. Z uzasadnienia powyższego rozstrzygnięcia wynika, że postanowieniem z dnia 8 października 2021 r. Naczelnik Drugiego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie, powołując się na art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2021 r., poz. 685) oraz art. 216 i art. 274b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540), przedłużył termin zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazanej w deklaracji VAT-7 za lipiec 2019 r. w kwocie 400.000 zł do dnia 31 maja 2022 r., z uwagi na konieczność dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu tejże nadwyżki. W wyniku rozpoznania zażalenia spółki, opisanym na wstępie postanowieniem, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W jego uzasadnieniu wskazał, że spółka specjalizuje się w tzw. outsourcingu usług związanych z obsługą m.in. procesów finansowych, zakupowych, informatycznych, analitycznych i prawnych, których celem jest minimalizacja kosztów własnych przedsiębiorców korzystających z usług spółki. Prowadzona przez spółkę działalność budzi wątpliwości z uwagi na świadczenie usług niematerialnych na rzecz podmiotu zagranicznego B.1 Ltd., którego siedziba znajduje się na Malcie, tj. w kraju o korzystnym systemie podatkowym. Przyjęty model transakcji, zgodnie z przepisami ustawy o podatku od towarów i usług, pozwalał na odliczanie podatku naliczonego zawartego w fakturach zakupu, podczas gdy sprzedaż nie podlegała opodatkowaniu w Polsce, lecz w miejscu siedziby nabywcy. Dzięki temu podatnik miał możliwość wystąpienia w Polsce o zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Ponadto, świadczenie usług na rzecz podmiotu z siedzibą na Malcie, głównego kontrahenta spółki po stronie sprzedaży, nie prowadziło do wykazania podatku należnego, gdyż transakcje te zgodnie z art. 28b ustawy o podatku od towarów i usług są opodatkowane właśnie w tym państwie przez odbiorcę usług. DIAS nadmienił, że w module Skarbiec programu WRO-SYSTEM widnieją wzmianki o wymienionym kontrahencie z Biura Informacji Podatkowej. Informacje dotyczą wniosków BWIP z dnia 18 listopada 2016 r. oraz 27 lutego 2018 r. przesłanych do maltańskiej administracji podatkowej. Z otrzymanych odpowiedzi wynika, że podmiot jest podejrzany o udział w oszustwie karuzelowym. Organ wskazał też na toczącą się kontrolę celno-skarbową, którą objęte były transakcje spółki w okresie od października 2018 r. do lutego 2019 r. i postępowania podatkowe za okresy rozliczeniowe od lipca do października 2020 r., jak również kontrolę celno-skarbową za okresy od marca 2019 r. do czerwca 2020 r. Opisał nadto jakie czynności były i są podejmowane w ramach weryfikacji zwrotu, na realizację jakich wniosków organ nadal oczekuje oraz wskazał, że cały czas trwa analiza materiałów zgromadzonych w toku przedmiotowych kontroli i postępowań podatkowych. W tym stanie rzeczy uznał, iż NUS zasadnie skorzystał z uprawnienia określonego w art. 87 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług i przedłużył termin dokonania zwrotu kwoty wykazanej w deklaracji VAT-7 za lipiec 2019 r. do dnia 31 maja 2022 r. Skarżąca spółka nie zgodziła się z powyższym postanowieniem DIAS i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc w szczególności o uchylenie w całości postanowienia DIAS i postanowienia NUS oraz o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W skardze spółka zarzuciła DIAS naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 87 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług w zw. z 274b § 1 w zw. z art. 210 § 4, art. 217 § 2, art. 219 oraz w zw. z art. 122, art. 180, art. 187 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez dokonanie nieprawidłowych ustaleń, które rzutowały na treść wydanego rozstrzygnięcia w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, wykazanego w deklaracji VAT-7 spółki dla podatku od towarów i usług VAT-7 za lipiec 2019 r.; 2. art. 120, art. 121, art. 122, art. 124, art. 127, art. 180, art. 187, art. 188, art. 191, art. 210 § 4 w zw. z art. 217 § 2 w zw. z art. 219, art. 274b § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 87 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, poprzez brak wskazania w treści postanowienia takich okoliczności, wobec których faktycznie można byłoby przyjąć, że zachodziła konieczność dodatkowej weryfikacji rozliczenia spółki w związku ze złożeniem deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 za lipiec 2019 r.; 3. art. 87 ust. 2 zdanie drugie ustawy o podatku od towarów i usług, polegające na przyjęciu, że wystarczającymi przesłankami uzasadniającymi przedłużenie terminu zwrotu nadwyżki podatku są: wszczęcie kontroli podatkowej wobec podatnika, transakcje z podmiotem zagranicznym oraz nabywanie usług niematerialnych, gdy jednocześnie nie zostały sformułowane żadne wątpliwości co do realizacji tych transakcji; 4. art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez wydanie po raz kolejny postanowienia w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu VAT za lipiec 2019 r., bez właściwego wykazania wątpliwości dotyczących rozliczeń w VAT spółki za ten okres, a w zasadzie w oparciu o te same uzasadnienie i przesłanki, które zostały uznane za niewystarczające do przedłużania spółce zwrotu VAT w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 2044/20, co jest przejawem niezastosowania się przez DIAS do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonym w prawomocnym orzeczeniu sądu, którymi organ ten był związany. Strona wniosła ponadto o wystąpienie przez Sąd w trybie art. 155 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z informacją do Szefa KAS o uchybieniach związanych z brakiem możliwości obrony praw podatników wynikłych z pojawiania się informacji w systemie informatycznym KAS (w module Skarbiec programu WRO-SYSTEM). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Spółka w dodatkowych pismach z dnia 15 marca 2022 r., z dnia 21 czerwca 2022 r. i z dnia 21 lipca 2022 r. podtrzymała stanowisko i argumentację w sprawie, odwołując się dodatkowo do korzystnych dla niej wyroków sądowych. Sąd I instancji, uchylając zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie wykluczył, że przedłużenie terminu zwrotu podatku może być w przedmiotowej sprawie zasadne. Jednak zasadność przedłużenia musi być oparta na konkretnych okolicznościach faktycznych, a tych w zaskarżonym postanowieniu zabrakło. Jego uzasadnienie jest bowiem lakoniczne i powierzchowne, a także wskazuje na brak znajomości sprawy ze strony organu. Organy w szczególności nie wskazały na uzasadnione wątpliwości dotyczące transakcji skarżącej spółki, które istniały w dacie przedłużania terminu zwrotu. Sąd podkreślił, że sama formalna zawisłość kontroli celno-skarbowych nie jest wystarczającą przesłanką w tym zakresie tym bardziej, że na chwilę obecną nie wykazano żadnych nieprawidłowości, a kontrola dotycząca III kwartału 2018 r. doprowadziła do pełnego zwrotu podatkowego. Zaskarżonego postanowienia nie uzasadnia również fakt sprzedaży usług do podmiotu maltańskiego wobec braku nakreślenia wątpliwości związanych z tymi transakcjami. W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego wyroku, pełnomocnik organu zarzucił: I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 87 ust. 1 i ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz art. 274b § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i w konsekwencji niezasadne uchylenie postanowienia organu zażaleniowego poprzez uznanie, że w ustalonym stanie faktycznym sprawy nie istniały podstawy do przedłużenia terminu na dokonanie zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za lipiec 2019 r. w sytuacji, gdy postanowienie o przedłużeniu terminu na dokonanie zwrotu nadwyżki podatku VAT zostało wydane, ponieważ zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, a organ podatkowy prawidłowo zastosował art. 87 ust. 1 i ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług w zw. z art. 274b § 1 Ordynacji podatkowej; II. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 133 § 1, art. 134 § 1 oraz w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 127, art. 124, art. 181, art. 187 § 1 i 191, art. 210 § 4 oraz w zw. z art. 219, art. 217 § 2, art. 274b § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 87 ust. 1 i ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, poprzez uchylenie postanowienia organu zażaleniowego w wyniku przyjęcia, że w stanie faktycznym sprawy organ podatkowy wystarczająco nie wykazał i nie uzasadnił, aby zachodziła konieczność dodatkowej weryfikacji rozliczenia podatnika w związku ze złożeniem deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 spółki za lipiec 2019 r. Takie uchybienie Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy z uwagi na to, że analiza ustaleń faktycznych oraz materiału dowodowego potwierdzała prawidłowość rozstrzygnięć organów podatkowych, a uchybienia proceduralne nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy; - art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 133 § 1, art. 134 § 1 i art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 210 § 4 w zw. z art. 124 i art. 121 § 1 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej oraz w zw. z art. 87 ust. 1 i ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, poprzez dokonanie przez Sąd wadliwej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia organu zażaleniowego, skutkującej jego bezzasadnym uchyleniem, co było efektem naruszenia przez Sąd określonego w art. 133 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązku orzekania na podstawie akt sprawy, a w konsekwencji do błędnego uznania, że uzasadnienie postanowienia organu zażaleniowego narusza przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie, podczas gdy dokonanie przez Sąd prawidłowej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia przez pryzmat wszystkich okoliczności sprawy, co istotne łącznie przemawiających za zasadnością przedłużenia terminu zwrotu podatku VAT, powinno doprowadzić Sąd do przeciwnych wniosków, a w efekcie do wydania kierunkowo odmiennego rozstrzygnięcia, tj. do oddalenia skargi. W świetle powyższego wniesiono o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pełnomocnik skarżącej spółki wniósł w odpowiedzi na skargę kasacyjną o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podnieść, że z uwagi na zrzeczenie się rozprawy przez kasatora i brak stosownego wniosku strony przeciwnej o jej przeprowadzenie, rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym w trybie art. 182 § 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm.), który stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z art. 183 § 1 cyt. ustawy Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w sprawie tej jednak nie występuje. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, w której sformułowano zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. W tym miejscu przypomnieć trzeba, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie pozostaje prawidłowość postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki w podatku VAT wykazanej przez skarżącą spółkę w deklaracji podatkowej za lipiec 2019 r. w świetle przesłanek określonych w art. 87 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług w zw. z art. 274b § 1 Ordynacji podatkowej. W związku z tym przypomnieć należy, że zasadność wykazanego przez podatnika w ramach samoobliczenia podatku zwrotu VAT winna być weryfikowana przez organ co do zasady, a gdy w ramach tej pierwotnej weryfikacji organ dojdzie do przekonania, że poprawność żądania podatnika budzi wątpliwości, wówczas wszczyna procedurę przedłużenia terminu do zwrotu podatku. Przy czym w doktrynie i orzecznictwie zgodnie akcentuje się wyjątkowy i szczególny charakter instytucji przedłużenia zwrotu podatku jako odstępstwa od zasady neutralności podatku od towarów i usług, co implikuje stwierdzenie, iż dopuszczalne jest jedynie wtedy, gdy zachodzą istotne (uzasadnione) wątpliwości co do zasadności tego zwrotu (por. A. Bartosiewicz, Komentarz do art. 87 ust. 2, WK 2016 i powołane tam judykaty). W wyroku z dnia 20 marca 2019 r., sygn. akt I FSK 115/19 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał: "Mimo, iż art. 87 ust. 2 ustawy o VAT daje możliwość prolongowania zwrotu podatku, to rozwiązanie takie stanowi istotną ingerencję w prawo do zwrotu nadwyżki VAT, a więc w prawo będące fundamentalnym czynnikiem gwarantującym realizację podstawowych cech konstrukcyjnych tego podatku, to jest zasady neutralności i proporcjonalności (zob. przykładowo: wyrok ETS z 25 października 2001 r., C-78/00 [...] wyrok TSUE z 18 października 2012 r., C-525/11). Korzystanie z możliwości przedłużenia terminu zwrotu podatku, jako odstępstwo od zasady zwrotu w terminie określonym ustawowo, powinno być zatem zastrzeżone dla sytuacji wyjątkowych, w których prawo podatnika musi ustąpić potrzebie ochrony interesów budżetowych państwa. Ten szczególny charakter analizowanej instytucji, niewątpliwie dolegliwej dla podatnika, pociąga za sobą określone obowiązki po stronie organu podatkowego. W konsekwencji odroczenie zwrotu podatku powinno być należycie i wyczerpująco uzasadnione, tak by nie było wątpliwości, że w danej sprawie rzeczywiście istnieje konieczność dokonania dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu różnicy podatku zgodnie z art. 87 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług. Dopuszczalność przedłużenia terminu zwrotu podatku nie może być odczytywana jako blankietowe, prewencyjne upoważnienie do opóźniania realizacji praw podatnika. Tym samym organy podatkowe, wykazując przesłanki zastosowania powołanego wyżej przepisu, powinny nie tylko wskazać na potrzebę zbadania określonych okoliczności (określając jakie czynności w tym celu zostaną lub zostały podjęte), ale także wyjaśnić źródło zaistniałych wątpliwości. Innymi słowy, powinny w szczególności wykazać, co wzbudziło ich wątpliwość (np. wskazać na istniejące rozbieżności, czy nieścisłości lub braki w materiale dowodowym) i wytłumaczyć dlaczego uznały, że istnieje potrzeba dalszej weryfikacji (zob. przykładowo wyroki NSA: z 29 stycznia 2019 r., I FSK 2268/18; z 12 grudnia 2018 r., I FSK 1840/18). Tylko takie uzasadnienie postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu VAT może sprostać wymogom procesowym przewidzianym w Ordynacji podatkowej, w tym zasadzie przekonywania (art. 124 Ordynacji podatkowej) i zasadzie budowania zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej), a w konsekwencji uchronić organ przed zarzutem nadużywania konstrukcji przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku". Reasumując, przesłanki do wydania postanowienia w omawianym trybie nie stanowi sam fakt wykazania przez podatnika nadwyżki do zwrotu, ale muszą istnieć istotne wątpliwości co do zasadności zwrotu, obiektywne przesłanki wskazujące na konieczność przeprowadzenia w określonej sprawie postępowania weryfikacyjnego. W tym kontekście jako nieuzasadnione jawią się zarzuty Sądu I instancji skierowane pod adresem zaskarżonego postanowienia, w szczególności te twierdzenia, zgodnie z którymi organ nie wskazał na konkretne wątpliwości determinujące konieczność przedłużenia zwrotu wykazanej przez spółkę nadwyżki podatku. Z treści uzasadnienia postanowienia organu odwoławczego wynikają bezsprzecznie przyczyny wątpliwości organów podatkowych co do zasadności zwrotu podatku na rzecz skarżącej, czy też potrzeby jego dalszej (dodatkowej) weryfikacji. Zasadniczym tego powodem jest charakter działalności skarżącej spółki, tj. świadczenie usług niematerialnych na rzecz odbiorcy z Malty (a więc nieopodatkowanych VAT na terytorium Polski) przy jednoczesnym dokonywaniu odliczeń podatku naliczonego z tytułu transakcji (nabyć tychże usług od polskiego podmiotu, będącego głównym kontrahentem spółki) opodatkowanych stawką 23%, czego wynikiem jest powstanie znacznych kwot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym (w kolejnych okresach rozliczeniowych). Wskazano również na nieformalne powiązania kapitałowe i osobowe z innymi podmiotami uczestniczącymi w łańcuchu transakcji, a także na wątpliwości w zakresie faktycznych celów oraz ekonomicznego uzasadnienia zawartych transakcji. Dodatkowo organy dysponowały informacjami od maltańskiej administracji podatkowej, wedle których kontrahent spółki podejrzany jest o udział w oszustwie karuzelowym. Przy czym, jak słusznie wskazuje kasator, organy nie mają obowiązku wykazywania nieprawidłowości zadeklarowanego zwrotu, wystarczające jest stwierdzenie, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do zasadności tego zwrotu w określonej przez podatnika wysokości. Okoliczności wskazywane w uzasadnieniu spornego postanowienia takie wątpliwości nakreślają, przyjęty model biznesowy przez spółkę plasuje ją w gronie podmiotów o podwyższonym ryzyku. Wbrew twierdzeniom Sądu I instancji organ nie uzasadniał przedłużenia zwrotu VAT wyłącznie okolicznością toczących się kontroli czy postępowań podatkowych za inne okresy rozliczeniowe. Odnotował wprawdzie, że w okresie rozliczeniowym lipiec 2019 r. występuje analogiczna sytuacja jak w okresach objętych kontrolą celno-skarbową prowadzoną przez Naczelnika Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie, której wynik może mieć istotny wpływ na zasadność zwrotu VAT za lipiec 2019 r., ale jednocześnie wskazał, że wszczęta została kontrola celno-skarbowa za okres od marca 2019 r. do czerwca 2020 r., a więc obejmująca również sporny lipiec 2019 r. Wskazał precyzyjnie na czynności, jakie są dokonywane w jej ramach, a także na fakt ciągłego i dalszego gromadzenia i analizowania konkretnego materiału dowodowego, co niewątpliwie uzasadnia dalsze weryfikowanie wykazanego zwrotu nadwyżki VAT, a tym samym przedłużenia terminu tego zwrotu. Natomiast bezpośrednią przyczyną przedłużenia terminu zwrotu była konieczność oczekiwania na uzyskanie odpowiedzi zagranicznej administracji skarbowej, przewoźnika F. sp. z o.o., zgody prokuratorskiej (Prokuratury Okręgowej w Ostrołęce) na włączenie do akt kontroli materiałów ze śledztwa, materiałów dowodowych zebranych w toku postępowań podatkowych przeprowadzonych wobec kontrahentów kontrolowanej spółki. Organ wskazał również na zaplanowane terminy przesłuchania świadków i konieczność analizy odpowiedzi udzielonych przez dwa podmioty świadczące usługi kurierskie oraz bezpośredniego kontrahenta spółki. Mając powyższe na względzie należało uznać za usprawiedliwione zarzuty skargi kasacyjnej wywiedzionej przez pełnomocnika organu. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, na zasadzie art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżony wyrok w całości i w oparciu o art. 151 cyt. ustawy oddalił skargę spółki na postanowienie DIAS w Warszawie z dnia 10 grudnia 2021 r. w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazanej w deklaracji VAT-7 za lipiec 2019 r. Sąd orzekający w niniejszym składzie ma świadomość funkcjonowania odmiennych wyroków NSA dotyczących przedłużenia spółce terminu zwrotu nadwyżki VAT za inne okresy rozliczeniowe, jednakże odnotować należy, że każda z tych spraw ma odrębny charakter, w każdej nadto organy wydają postanowienia, które różnie uzasadniają. Zatem ewentualne wadliwości uzasadnienia postanowień wydawanych w innych sprawach nie mogą automatycznie przesądzać, iż nieprawidłowe jest orzeczenie w sprawie niniejszej i determinować w niej rozstrzygnięcia. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono natomiast na podstawie art. 209, art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 w zw. z art. 207 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 z późn. zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI