I FSK 2456/21

I FSK 2456/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dominik Mączyński
Małgorzata Niezgódka - Medek /przewodniczący sprawozdawca/
Sylwester Golec
Symbol z opisem
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Gd 464/21 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2021-07-07
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 129, art. 123 par. 1, art. 178 par. 1, art. 179 par. 1 -3, art. 219
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek (spr.), Sędzia NSA Sylwester Golec, Sędzia WSA (del.) Dominik Mączyński, Protokolant Asystent Sędziego Paweł Bobrowicz, po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. sp. z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 464/21 w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 17 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umożliwienia zapoznania się z dokumentami 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S. sp. z o.o. w G. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 lipca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie o sygnaturze akt I SA/Gd 464/21, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", oddalił skargę S. Sp. z o.o. z siedzibą w G., powoływanej dalej jako "skarżąca", "spółka", na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 17 lutego 2021 r. w przedmiocie odmowy umożliwienia zapoznania się z dokumentami (wyrok ten oraz orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są w internetowej bazie orzeczeń: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z wyrokiem tym nie zgodziła się skarżąca, która, reprezentowana przez pełnomocnika – doradcę podatkowego, wniosła skargę kasacyjną skierowaną przeciwko całości ww. orzeczenia. Zażądała uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenia od organu administracji na jej rzecz kosztów postępowania oraz rozpoznania sprawy na rozprawie.
W oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. spółka podniosła następujące naruszenia przepisów postępowania:
1) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.), powoływanej dalej jako "O.p."- poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez sąd pierwszej instancji, w sytuacji gdy skarżąca wykazała, że organ bezzasadnie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku, które odmawia umożliwienia spółce zapoznania się z dokumentami wskazanymi we wniosku z dnia 09 września 2020 r. i postanowieniu z dnia 19 sierpnia 2020 r., gdyż zaistniały przesłanki do wydania postanowienia kasacyjnego,
2) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 129, art. 123 § 1 i art. 178 O.p. w związku z art. 42 ust. 2 i art. 51 ust. 3 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez sąd pierwszej instancji, ponieważ skarżąca wykazała, że postanowienia organów pierwszej i drugiej instancji naruszają zasadę jawności postępowania podatkowego, zasadę zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu podatkowym, prawo wglądu do akt sprawy, konstytucyjne prawa podatnika do obrony oraz dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych,
3) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 178 § 1 i art. 179 § 1, § 2 i § 3 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez sąd pierwszej instancji, gdyż skarżąca wykazała, iż organy podatkowe pierwszej i drugiej instancji bezzasadnie odmówiły umożliwienia stronie zapoznania się ze znajdującymi się w aktach sprawy dokumentami zawierającymi informacje niejawne, gdyż powyższe materiały mogą mieć istotne znaczenie dla wyniku sprawy, organy podatkowe nie odniosły się do konkretnych okoliczności sprawy mających świadczyć o zasadności odmowy wglądu w przedmiotowe dane, rozważania merytoryczne organów podatkowych są ogólnikowe, sprowadzają się do przywołania przepisów i ich teoretycznej analizy oderwanej od okoliczności sprawy,
4) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 179 § 1 i § 2 i art. 217 § 1 i § 2 w zw. z art. 210 § 4 w zw. z art. 219 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji gdy skarżąca wykazała, że postanowienia organów podatkowych obydwu instancji wydane w niniejszej sprawie zawierają błędne rozstrzygnięcia i są wadliwie uzasadnione, albowiem organy nie odniosły się do konkretnych okoliczności sprawy mających świadczyć o zasadności odmowy wglądu w przedmiotowe dane, rozważania merytoryczne organów podatkowych są ogólnikowe, sprowadzają się do przywołania przepisów i ich teoretycznej analizy oderwanej od okoliczności sprawy,
5) art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 178 § 1 i art. 179 § 1 i § 2 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu przez WSA w Gdańsku nieprawidłowego uzasadnienia wyroku, w którym sąd pierwszej instancji bezzasadnie zaakceptował stanowisko organów podatkowych, iż organy podatkowe obydwu instancji trafnie odmówiły skarżącej zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy, mimo że organy podatkowe nie odniosły się do konkretnych okoliczności sprawy mających świadczyć o zasadności odmowy wglądu w przedmiotowe dane, rozważania merytoryczne organów podatkowych są ogólnikowe, sprowadzają się do przywołania przepisów i ich teoretycznej analizy oderwanej od okoliczności sprawy.
Organ, reprezentowany przez radcę prawnego, złożył odpowiedź na skargę kasacyjną, w której wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W zaskarżonym wyroku sąd pierwszej instancji ocenił, że postanowienie organu w przedmiocie odmowy umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt postępowania podatkowego z uwagi na interes publiczny, było zgodne z prawem. Zdaniem skarżącej sąd pierwszej instancji niezgodnie z prawem zaakceptował brak odniesienia się przez organy podatkowe w postanowieniach wydanych w pierwszej i drugiej instancji do konkretnych okoliczności sprawy, mających świadczyć o zasadności odmowy wglądu w przedmiotowe dane, zaś rozważania merytoryczne organów podatkowych są ogólnikowe, sprowadzają się do przywołania przepisów i ich teoretycznej analizy oderwanej od okoliczności sprawy. Takie twierdzenie zostało powołane przez skarżącą w trzech zarzutach skargi kasacyjnej tj. naruszenia przez sąd pierwszej instancji: art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 178 § 1 i art. 179 § 1, § 2 i § 3 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez sąd pierwszej instancji, gdyż skarżąca wykazała, iż organy podatkowe obu instancji bezzasadnie odmówiły umożliwienia stronie zapoznania się ze znajdującymi się w aktach sprawy dokumentami zawierającymi informacje niejawne, gdyż powyższe materiały mogą mieć istotne znaczenie dla wyniku sprawy; art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 179 § 1 i § 2 i art. 217 § 1 i § 2 w zw. z art. 210 § 4 w zw. z art. 219 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji gdy skarżąca wykazała, że postanowienia organów podatkowych obydwu instancji wydane w niniejszej sprawie zawierają błędne rozstrzygnięcia i są wadliwie uzasadnione; art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 178 § 1 i art. 179 § 1 i § 2 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu przez WSA w Gdańsku nieprawidłowego uzasadnienia wyroku, w którym sąd pierwszej instancji bezzasadnie zaakceptował stanowisko organów podatkowych, iż organy podatkowe obydwu instancji trafnie odmówiły skarżącej zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca nie wskazała na jakiekolwiek okoliczności przemawiające za tym, że wykazała niezgodność z prawem postanowienia o odmowie umożliwienia zapoznania się z dokumentami bądź to postanowienie lub wyrok sądu pierwszej instancji nie zawierają należytego uzasadnienia. Zasadnie sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się braków w uzasadnieniu postanowienia organu - nie jest ono ani ogólnikowe ani pozbawione konkretów. Organ nie ograniczył się jedynie do przytoczenia treści przepisów czy do okoliczności wydania przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku wcześniejszego postanowienia z dnia 19 sierpnia 2020 r. o wyłączeniu, poprzez anonimizację wybranych danych osobowych oraz danych pojazdów niebędących przedmiotem sprawy. W postanowieniu wskazano, że anonimizacją objęto dane osobowe innych osób i informacje o ich mieniu. Jednocześnie w aktach sprawy pozostawiono wyciągi z tych dokumentów. Również wyrok sądu pierwszej instancji został odpowiednio uzasadniony, w sposób umożliwiający poznanie motywów rozstrzygnięcia i poddanie tego wyroku kontroli instancyjnej. Dodatkowo zauważyć należy, że w uzasadnieniu żadnego z powyższych zarzutów skarżąca nie podjęła próby zakwestionowania twierdzenia organu, podzielonego przez sąd pierwszej instancji, że wyłączenie tych dokumentów z akt sprawy było uzasadnione interesem publicznym, stąd okoliczność ta nie podlega ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jako znajdująca się poza granicami skargi kasacyjnej. Wobec powyższego powołane zarzuty okazały się niezasadne.
Następnie zwrócić należy uwagę na to, że choć generalną zasadą postępowania podatkowego jest jego jawność (art. 129 O.p.), która wyraża się m.in. w przyznaniu podatnikowi prawa do wglądu do akt sprawy sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń, również po zakończeniu postępowania (art. 178 § 1 O.p.), jednak prawa te nie mają charakteru nieograniczonego i nie mogą być interpretowane jako wyłączające działanie przepisów chroniących interes publiczny, w tym art. 179 § 1 O.p. (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2017 r. sygn. akt II FSK 1048/17). Również sama zasada czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 123 § 1 O.p.) nie może stwarzać możliwości dostępu do informacji o innym podatniku (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2023 r. sygn. akt II FSK 1240/22). Stąd nie podlegał uwzględnieniu zarzut naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 129, art. 123 § 1 i art. 178 O.p. w zw. z art. 42 ust. 2 i art. 51 ust. 3 Konstytucji RP.
W związku z tym, że skarżącej nie udało się wykazać, że sąd pierwszej instancji niezgodnie z prawem oddalił skargę na postanowienie organu, nie okazał się zasadny również zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 O.p.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 184 P.p.s.a., w braku usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na zasądzoną od skarżącej na rzecz organu kwotę 360 złotych składa się wynagrodzenie pełnomocnika organu – radcy prawnego, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).
Dominik Mączyński Małgorzata Niezgódka-Medek Sylwester Golec