I FSK 2411/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki "S." sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach dotyczącą podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2012 roku. Spór koncentrował się wokół dwóch głównych kwestii: przedawnienia zobowiązań podatkowych oraz rzekomego braku rzeczywistych transakcji udokumentowanych fakturami zakupu i sprzedaży. Sąd pierwszej instancji uznał, że bieg terminu przedawnienia został skutecznie zawieszony w związku ze wszczęciem postępowania karnego skarbowego, a także że zakwestionowane faktury nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji. Naczelny Sąd Administracyjny, analizując zarzuty skargi kasacyjnej, uznał je za uzasadnione w części dotyczącej naruszeń proceduralnych. Sąd wskazał na braki w postępowaniu dowodowym, w szczególności w zakresie oceny zeznań świadków oraz dokumentacji potwierdzającej wykonanie usług. Podkreślono, że choć formalna poprawność faktury nie przesądza o jej rzetelności, to brak wystarczających dowodów na brak wykonania usług lub ich nierzetelność, zwłaszcza w kontekście potwierdzeń odbioru i zeznań świadków, wymagał ponownej analizy. Sąd uchylił zaskarżony wyrok i decyzję organu, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz spółki.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zawieszania biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w związku z postępowaniem karnym skarbowym oraz ocena dowodów w sprawach VAT dotyczących rzekomo nierzetelnych faktur.
Każda sprawa o przedawnienie i rzetelność faktur wymaga indywidualnej analizy stanu faktycznego i dowodowego.
Zagadnienia prawne (4)
Czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego nastąpiło w sposób instrumentalny, wyłącznie w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wszczęcie postępowania karnego skarbowego było uzasadnione charakterem stwierdzonych nieprawidłowości (posługiwanie się nierzetelnymi fakturami) i nie miało charakteru przypadkowego ani pozbawionego uzasadnienia.
Uzasadnienie
NSA uznał, że postępowanie karne skarbowe zostało wszczęte po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego, co wskazuje na uzasadniony powód. Charakter zarzucanych nieprawidłowości (nierzetelne faktury) dawał podstawy do realizacji celów postępowania karnego, a nie było to działanie przypadkowe czy wywołane jedynie zbliżającym się terminem przedawnienia.
Czy organy podatkowe prawidłowo oceniły materiał dowodowy w zakresie rzekomego braku rzeczywistych transakcji udokumentowanych fakturami zakupu i sprzedaży?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ocena materiału dowodowego przez organy i sąd pierwszej instancji była wadliwa w zakresie naruszeń proceduralnych, co wymaga ponownego zbadania dowodów.
Uzasadnienie
NSA stwierdził braki w ustaleniach faktycznych i analizie materiału dowodowego. W szczególności, wadliwa była ocena zeznań świadków i dokumentacji potwierdzającej wykonanie usług. Sąd pierwszej instancji nie uzasadnił wystarczająco, dlaczego zeznania świadków nie zostały uwzględnione, a także nie przeprowadzono wystarczającej analizy dowodów potwierdzających wykonanie usług, zwłaszcza w kontekście prostego charakteru niektórych prac.
Czy spółce przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur zakupu oraz obowiązek zapłaty podatku należnego z faktur sprzedaży, jeśli transakcje te są kwestionowane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kwestia ta nie została wystarczająco wyjaśniona i wymaga ponownej oceny po uzupełnieniu materiału dowodowego.
Uzasadnienie
NSA uznał, że decyzja organu nie zawierała jasnego uzasadnienia rozstrzygnięcia w zakresie sprzedaży usług na rzecz F. i V. Brak było ustaleń, czy usługi te w ogóle nie zostały wykonane, czy też ich źródło było wątpliwe. Twierdzenie, że wątpliwości co do dostawców przekładają się na niemożność sprzedaży usług przez spółkę, nie ma uzasadnienia, zwłaszcza jeśli spółka mogła wykonać je we własnym zakresie.
Czy sąd administracyjny powinien merytorycznie ocenić prawidłowość wszczęcia i przeprowadzenia postępowania karnego skarbowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny powinien ocenić, czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego miało pozorowany lub instrumentalny charakter.
Uzasadnienie
NSA odwołał się do uchwały siedmiu sędziów NSA (I FPS 1/21), która wskazuje, że sąd administracyjny powinien badać, czy postępowanie karne skarbowe nie zostało wykorzystane jedynie do wstrzymania biegu terminu przedawnienia.
Przepisy (32)
Główne
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Zakwestionowanie prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur, które nie dokumentują rzeczywistych transakcji.
u.p.t.u. art. 108 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Obowiązek zapłaty podatku należnego mimo braku prawa do odliczenia podatku naliczonego, w przypadku gdy faktury nie dokumentują rzeczywistych transakcji.
P.p.s.a. art. 188
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia wyroku i decyzji organu.
Pomocnicze
O.p. art. 70 § § 1
Ordynacja podatkowa
Termin przedawnienia zobowiązania podatkowego (5 lat od końca roku kalendarzowego).
O.p. art. 70 § § 6 pkt 1
Ordynacja podatkowa
Zawieszenie biegu terminu przedawnienia z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie wiąże się z niewykonaniem zobowiązania.
O.p. art. 70c
Ordynacja podatkowa
Warunek zawieszenia biegu terminu przedawnienia - doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania karnego skarbowego.
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia wyroku z powodu naruszenia przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 269 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli kasacyjnej w sprawach dotyczących przedawnienia.
P.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość wystąpienia przez sąd o dokumenty.
P.p.s.a. art. 48 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wnioski dowodowe strony.
P.p.s.a. art. 209
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach.
P.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach.
P.p.s.a. art. 205 § § 2, 3, 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi § § 2 ust 1 pkt 1 lit.g w związku z ust 2 pkt 1
Określenie wysokości kosztów zastępstwa procesowego.
K.p.k. art. 17 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Negatywne przesłanki procesowe.
K.k.s. art. 1
Kodeks karny skarbowy
Cele postępowania karnego skarbowego.
K.k.s. art. 6 § § 2
Kodeks karny skarbowy
Przestępstwo skarbowe.
K.k.s. art. 62 § § 2
Kodeks karny skarbowy
Przestępstwo skarbowe.
K.k.s. art. 113 § § 1
Kodeks karny skarbowy
Postanowienie o wszczęciu postępowania karnego skarbowego.
K.p.k. art. 303
Kodeks postępowania karnego
Postanowienie o wszczęciu śledztwa.
Rozporządzenie art. 5 § ust. 1 pkt 7, 8 i 9
Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług
Elementy faktury VAT.
u.p.t.u. art. 106 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Obowiązek wystawiania faktur.
O.p. art. 121 § § 1
Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
O.p. art. 180 § § 1
Ordynacja podatkowa
Rodzaje dowodów w postępowaniu podatkowym.
O.p. art. 181
Ordynacja podatkowa
Wykorzystanie dowodów z innych postępowań.
O.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
Swobodna ocena dowodów przez organ podatkowy.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania przez WSA, w tym brak merytorycznej oceny instrumentalności wszczęcia postępowania karnego skarbowego. • Naruszenie przepisów postępowania przez nieuwzględnienie wniosków dowodowych spółki o wystąpienie przez Sąd do organów o przekazanie akt postępowania karnego skarbowego. • Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu przez odmowę przesłuchania świadka L. H. w charakterze świadka w postępowaniu podatkowym. • Błędna ocena materiału dowodowego przez organy podatkowe i WSA, skutkująca uznaniem nierzetelności faktur. • Niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego dotyczących VAT i przedawnienia.
Odrzucone argumenty
Argumenty organu i WSA dotyczące skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Godne uwagi sformułowania
nie jest to przypadek, gdy wszczęcie postępowania karnego następuje w sytuacji oczywistego braku przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych • kontrola sądów administracyjnych (...) nie może być ukierunkowana na wszechstronną i ogólną ocenę prawidłowości jego wszczęcia z punktu widzenia przepisów K.p.k. czy K.k.s. • nie w każdym przypadku, lecz w przypadkach wątpliwych, powinny być analizowane okoliczności wszczęcia postępowania karnego skarbowego • nie można zgodzić się z twierdzeniem, że faktura ta nie zawiera żadnych danych identyfikujących jej przedmiot. • nie można pomijać okoliczności, że opisane wyżej prace miały nieskomplikowany charakter i trudno, bez szerszego uzasadnienia, zaakceptować ocenę, że powinny być szczegółowo udokumentowane.
Skład orzekający
Adam Nita
sędzia
Bartosz Wojciechowski
przewodniczący
Izabela Najda-Ossowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zawieszania biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w związku z postępowaniem karnym skarbowym oraz ocena dowodów w sprawach VAT dotyczących rzekomo nierzetelnych faktur."
Ograniczenia: Każda sprawa o przedawnienie i rzetelność faktur wymaga indywidualnej analizy stanu faktycznego i dowodowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowych dla podatników kwestii przedawnienia i rzetelności faktur, a także pokazuje, jak sądy administracyjne analizują złożone dowody i procedury związane z postępowaniami karnymi skarbowymi.
“Czy postępowanie karne skarbowe zawsze zawiesza przedawnienie VAT? NSA analizuje granice oceny dowodów.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.