I FSK 2391/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA wyłączył sędziego Małgorzatę Grzelak od rozpoznania zażalenia na postanowienie o wyłączeniu sędziego Mariusza Goleckiego, uznając istnienie potencjalnych wątpliwości co do jej bezstronności.
Sędzia NSA Małgorzata Grzelak wniosła o wyłączenie jej od rozpoznania zażalenia na postanowienie o wyłączeniu sędziego Mariusza Goleckiego. Powodem był fakt, że obie sędzie zostały powołane na stanowiska w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej nowymi przepisami, co mogło budzić wątpliwości co do bezstronności sędzi Grzelak. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił wniosek, kierując się zasadą obiektywnej bezstronności i koniecznością budowania zaufania do wymiaru sprawiedliwości.
Sprawa dotyczyła żądania sędziego NSA Małgorzaty Grzelak o wyłączenie jej od rozpoznania zażalenia na postanowienie o wyłączeniu sędziego NSA Mariusza Goleckiego. Sędzia Golecki został wyłączony od rozpoznania sprawy I FSK 2391/21 z powodu wątpliwości co do jego niezawisłości i bezstronności, związanych z trybem jego powołania przez Krajową Radę Sądownictwa. Sędzia Grzelak, powołana na stanowisko w podobnej procedurze, wniosła o własne wyłączenie, argumentując, że badanie prawidłowości postanowienia o wyłączeniu sędziego Goleckiego wymagałoby odniesienia się do kwestii jej własnego powołania, co mogłoby rodzić wątpliwości co do jej bezstronności. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując wniosek na posiedzeniu niejawnym, uznał go za zasadny. Sąd podkreślił, że instytucja wyłączenia sędziego ma na celu zapewnienie bezstronności i budowanie zaufania społecznego do wymiaru sprawiedliwości. Kierując się zasadą obiektywnej bezstronności, NSA stwierdził, że okoliczności powołania sędzi Grzelak mogą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności w tej konkretnej sprawie, dlatego postanowił ją wyłączyć od orzekania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, sędzia powinien zostać wyłączony od rozpoznania sprawy, jeśli jego własne powołanie na stanowisko odbyło się w procedurze, która może budzić wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności, a przedmiotem sprawy jest ocena postanowienia dotyczącego wyłączenia innego sędziego powołanego w podobnym trybie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że okoliczność powołania sędziego na stanowisko w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z 2017 r. może wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie, w której ocenie podlega postanowienie o wyłączeniu innego sędziego powołanego w tym samym trybie. Kierowano się zasadą obiektywnej bezstronności i koniecznością budowania zaufania do wymiaru sprawiedliwości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (5)
Główne
P.p.s.a. art. 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis regulujący wyłączenie sędziego na wniosek strony lub sędziego.
P.p.s.a. art. 22 § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepisy dotyczące postanowienia o wyłączeniu sędziego.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepisy dotyczące odpowiedniego stosowania przepisów o wyłączeniu sędziego w postępowaniu przed NSA.
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 5a
Przepis dotyczący badania spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności.
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa określająca tryb powołania sędziów przez KRS, który był podstawą wątpliwości co do bezstronności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Okoliczność powołania sędziego na stanowisko w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy z 2017 r. może wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie, w której ocenie podlega postanowienie o wyłączeniu innego sędziego powołanego w tym samym trybie.
Godne uwagi sformułowania
usuwanie choćby pozorów braku bezstronności budowanie społecznego zaufania do wymiaru sprawiedliwości dwoisty charakter bezstronności sędziowskiej bezstronność obiektywna bezstronność subiektywna powaga i dobro wymiaru sprawiedliwości
Skład orzekający
Sylwester Marciniak
przewodniczący
Izabela Najda-Ossowska
sprawozdawca
Arkadiusz Cudak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego ze względu na tryb powołania przez KRS, szczególnie w kontekście orzeczeń dotyczących niezawisłości i bezstronności sędziowskiej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z wyłączeniem sędziego w NSA, ale stanowi ważny głos w dyskusji o standardach niezawisłości sędziowskiej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kwestii wyłączenia sędziego ze względu na tryb jego powołania, co jest gorącym tematem w polskim orzecznictwie i budzi zainteresowanie prawników oraz opinii publicznej.
“Sędzia wyłączony od sprawy, bo sam został powołany przez kontrowersyjną KRS?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 2391/21 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2025-03-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-11-23 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Sylwester Marciniak /przewodniczący/ Arkadiusz Cudak Izabela Najda-Ossowska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Wyłączenie sędziego Sygn. powiązane III SA/Wa 355/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-07-13 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Wyłączono sędziego Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 19 w zw. z art. 22 par. 1 i 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sylwester Marciniak, Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej żądania sędziego NSA Małgorzaty Grzelak o wyłączenie od rozpoznawania zażalenia sędziego NSA Mariusza Goleckiego na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2025 r. sygn. akt I FSK 2391/21 w sprawie wniosku O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o zbadanie spełnienia przez sędziego NSA Mariusza Goleckiego wymogów niezawisłości i bezstronności w trybie art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w sprawie ze skargi kasacyjnej O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 355/21 postanawia: wyłączyć sędziego NSA Małgorzatę Grzelak od rozpoznania zażalenia na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2025 r. sygn. akt I FSK 2391/21 o wyłączeniu sędziego NSA Mariusza Goleckiego od rozpoznania sprawy I FSK 2391/21. Uzasadnienie W wyniku przeprowadzonego w dniu 25 lutego 2025 r. losowania składu orzekającego do rozpoznania zażalenia sędziego NSA Mariusza Goleckiego na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2025 r. sygn. akt I FSK 2391/21 o wyłączeniu od rozpoznania sprawy o sygn. akt I FSK 2391/21 - ze skargi kasacyjnej O. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 355/21 - wyłoniono do składu sędziego NSA Małgorzatę Grzelak, która na stanowisko sędziego NSA powołana została na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3). Wnioskiem z 1 marca 2025 r. sędzia NSA Małgorzata Grzelak na podstawie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") wniosła o wyłączenie jej od rozpoznawania zażalenia na postanowienie o wyłączenie sędziego NSA Mariusza Goleckiego od rozpoznania sprawy o sygn. akt I FSK 2391/21. W uzasadnieniu tego wniosku sędzia podała, że przedmiotem sprawy jest zagadnienie związane ze spełnieniem przez sędziego NSA Mariusza Goleckiego wymogów niezawisłości i bezstronności, w związku z jego powołaniem na stanowisko przez Krajową Radę Sądownictwa, ukształtowaną przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3). Zdaniem sędziego NSA Małgorzaty Grzelak, z uwagi fakt, że na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego została powołana w procedurze z udziałem nowo ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa, to badając prawidłowość postanowienia NSA z dnia 4 lutego 2025 r., musiałby odnosić się do kwestii prawnych związanych także z jego powołaniem, a okoliczność ta mogłaby powodować wątpliwości co do jej bezstronności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziego NSA Małgorzaty Grzelak zasługuje na uwzględnienie. Przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczące wyłączenia sędziego (art. 18-24 P.p.s.a.) przewidują wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy z mocy samej ustawy (art. 18 P.p.s.a.) oraz wyłączenie przez sąd - na żądanie sędziego lub na wniosek strony (art. 19 P.p.s.a.). Na mocy art. 193 P.p.s.a. przepisy te mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na żądanie sędziego bądź na wniosek strony, stanowi istotną gwarancję procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy z zachowaniem bezstronności sędziowskiej. Jak wskazuje Jan Paweł Tarno w Komentarzu do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V (LexisNexis 2011) "Dokonując oceny, czy w konkretnej sprawie wystąpiła przyczyna uzasadniająca wyłączenie sędziego na podstawie komentowanego przepisu (art. 19 P.p.s.a. - przypis NSA), należy mieć na względzie dwoisty charakter bezstronności sędziowskiej. Z jednej strony jest ona "niezbywalną cechą władzy sądowniczej", a z drugiej - indywidualną cechą sędziego, konieczną kwalifikacją do pełnienia tej funkcji - por. np. wyr. TK z 26 czerwca 2006 r., SK 55/05, LexPolonica nr 411521 (OTK-A 2006, nr 6, poz. 67). Istotą pierwszego z tych wymiarów bezstronności, tzw. bezstronności obiektywnej, jest "nie tylko to, by sędzia orzekający w sprawie zachowywał się zawsze rzeczywiście zgodnie ze standardami niezawisłości i bezstronności, lecz także by w ocenie zewnętrznej zachowanie sędziego odpowiadało takim standardom. Reguły wyłączenia sędziego służą bowiem budowie społecznego zaufania do wymiaru sprawiedliwości [...] przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności" - wyr. TK z 20 lipca 2004 r., SK 19/02, LexPolonica nr 367720 (OTK-A 2004, nr 7, poz. 67). Drugi wymiar bezstronności, tzw. bezstronność subiektywna, polega na tym, że sędzia musi mieć jeszcze dodatkowo wewnętrzne przekonanie o możliwości wydania wyroku bez faworyzowania któregokolwiek z uczestników postępowania.". Mając powyższe na uwadze, kierując się względami tzw. bezstronności obiektywnej, wniosek sędziego NSA Małgorzaty Grzelak w sprawie wyłączenia jej od orzekania w przedmiotowym postępowaniu zasługuje na uwzględnienie, skoro w podlegającym w tej sprawie zażaleniu sędzia NSA Mariusz Golecki kwestionuje prawidłowość postanowienia, w którym poddano w wątpliwość jego status sędziego, z uwagi na fakt powołania na urząd sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), a sędzia Małgorzata Grzelak również została powołana na swoje stanowisko w takim samym trybie. W tej sytuacji ma miejsce okoliczność tego rodzaju, która może wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności w danej sprawie. Głównym celem unormowania wynikającego z art. 19 P.p.s.a. jest budowanie zaufania, które sądy w demokratycznym społeczeństwie muszą wzbudzać w społeczeństwie poprzez usunięcie wszelkich uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności danego sędziego oraz zapewnienia takiej bezstronności poprzez wyeliminowanie podstaw do wysuwania takich wątpliwości. Wydanie orzeczenia w warunkach mogących wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego orzekającego narusza "powagę i dobro wymiaru sprawiedliwości" (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 1975 r., sygn. akt III CRN 22/75). Dobro wymiaru sprawiedliwości mogłoby ucierpieć, gdyby w sprawie orzekał sędzia, co do którego istniałyby choćby pozory braku bezstronności w sprawie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 1970 r., sygn. akt II CO 18/69). W świetle powyższego zasadne jest wyłącznie sędziego NSA Małgorzaty Grzelak od orzekania w sprawie o sygn. akt I FSK 2391/21. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 19 w zw. z art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 193 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI