I FSK 2363/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki L. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który częściowo uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego VAT oraz dodatkowego zobowiązania podatkowego, a w pozostałej części oddalił skargę. Spółka zaskarżyła wyrok WSA w części oddalającej skargę, zarzucając naruszenie przepisów postępowania (m.in. art. 151, 120, 121, 122, 191 Ordynacji podatkowej) oraz prawa materialnego (m.in. art. 86 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a oraz art. 109 ust. 3 ustawy o VAT). Głównym zarzutem było błędne zastosowanie przez organy podatkowe i WSA przepisu art. 33 Ordynacji podatkowej, uzasadniającego zabezpieczenie wykonania zobowiązania podatkowego na majątku spółki, mimo braku przesłanek wskazujących na trwałe niewykonywanie zobowiązań czy zbywanie majątku. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Sąd podkreślił, że art. 33 Ordynacji podatkowej pozwala na zabezpieczenie zobowiązania w oparciu o uzasadnioną obawę jego niewykonania, a nie uprawdopodobnienie. Wskazał, że organy prawidłowo określiły przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego, uwzględniając wątpliwości co do rzetelności transakcji (faktury od podmiotów nieprowadzących działalności, regulowanie płatności gotówką poniżej limitu, powiązania między kontrahentami, wysokie obroty przy niskich zobowiązaniach podatkowych). Uznano, że posłużenie się nierzetelnymi fakturami stanowiło okoliczność uzasadniającą obawę niewykonania zobowiązania, zwłaszcza w kontekście niewielkiego majątku spółki i braku złożenia dokumentacji finansowej i podatkowej. NSA stwierdził, że zarzuty naruszenia zasad ogólnych Ordynacji podatkowej oraz przepisów Konstytucji RP (zasada zaufania do organów) nie znalazły uzasadnienia, gdyż organy przedstawiły i uzasadniły przesłanki zastosowania zabezpieczenia. Zarzuty naruszenia prawa materialnego uznano za bezzasadne, gdyż przepisy te nie stanowiły podstawy materialnoprawnej zaskarżonej decyzji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie przepisów dotyczących zabezpieczenia wykonania zobowiązań podatkowych (art. 33 Ordynacji podatkowej), zwłaszcza w kontekście transakcji z potencjalnie nierzetelnymi kontrahentami i oceny uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z podejrzeniem udziału w oszustwie podatkowym i specyficznym sposobem prowadzenia działalności przez spółkę.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organy podatkowe prawidłowo zastosowały art. 33 Ordynacji podatkowej, uzasadniający określenie przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz zabezpieczenie jej na majątku podatnika, w sytuacji gdy skarżąca kwestionuje istnienie przesłanek uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organy podatkowe prawidłowo zastosowały art. 33 Ordynacji podatkowej.
Uzasadnienie
NSA uznał, że organy podatkowe prawidłowo oceniły całokształt okoliczności sprawy, w tym sposób prowadzenia działalności gospodarczej, przewidywaną wysokość zobowiązania, sytuację finansową spółki oraz charakter stwierdzonych nieprawidłowości (udział w transakcjach z wykorzystaniem nierzetelnych faktur), jako wystarczające do stwierdzenia uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania podatkowego.
Czy Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania (m.in. art. 151, 120, 121, 122, 191 O.p.) oraz zasady ogólne (w tym zasadę zaufania podatnika do organów podatkowych) poprzez oddalenie skargi spółki na decyzję organu o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd pierwszej instancji nie naruszył wskazanych przepisów.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że spółka nie wykazała, by uprawdopodobnienie istnienia przesłanki uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania było niewłaściwe, a określenie przybliżonej wysokości podatku było błędne. Argumentacja skargi kasacyjnej miała charakter polemiczny. Nie można mówić o naruszeniu art. 2 i 7 Konstytucji RP, jeżeli Organ przedstawił i uzasadnił przesłanki zastosowania zabezpieczenia.
Czy naruszono prawo materialne (art. 86 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a oraz art. 109 ust. 3 ustawy o VAT) poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty naruszenia prawa materialnego nie mogły odnieść skutku.
Uzasadnienie
Przepisy te nie były podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji, a zatem nie mogły zostać naruszone przez błędną wykładnię ani niewłaściwe zastosowanie.
Przepisy (18)
Główne
O.p. art. 33 § 1
Ordynacja podatkowa
Przepis szczególny, pozwalający organowi podatkowemu zabezpieczyć wykonanie zobowiązania podatkowego w drodze decyzji, gdy zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane. Przesłanka ta nie odwołuje się do uprawdopodobnienia, ale do zaistnienia uzasadnionej obawy. Przykłady sytuacji to trwałe nieuiszczanie wymagalnych zobowiązań lub zbywanie majątku utrudniające egzekucję, jednak katalog nie jest zamknięty.
Pomocnicze
O.p. art. 33 § 4
Ordynacja podatkowa
O zabezpieczeniu wykonania zobowiązania podatkowego organ podatkowy orzeka w formie decyzji, która nie rozstrzyga o wielkości zobowiązania, lecz określa wielkość zabezpieczenia i tworzy podstawę prawną do jego dokonania. Przybliżona kwota zobowiązania ma charakter szacunkowy.
ustawa o VAT art. 112c
Ustawa o podatku od towarów i usług
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § 1
Ordynacja podatkowa
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa o VAT art. 86 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
ustawa o VAT art. 88 § 3a
Ustawa o podatku od towarów i usług
lit. a
ustawa o VAT art. 109 § 3
Ustawa o podatku od towarów i usług
P.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 209
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 33 § 1 O.p. przez błędną wykładnię i uznanie za zasadne zastosowanie zabezpieczenia majątkowego. • Naruszenie art. 120, 121, 122, 191 O.p. przez oddalenie skargi mimo naruszenia tych przepisów przez organy podatkowe. • Naruszenie art. 122, 187 § 1, 191 O.p. przez prowadzenie postępowań w sposób profiskalny. • Naruszenie art. 122, 127, 187 § 1, 191 O.p. przez powierzchowną analizę sytuacji finansowej i ustaleń faktycznych. • Naruszenie art. 2 i 7 Konstytucji RP przez naruszenie zasady zaufania podatnika do organów podatkowych. • Naruszenie art. 86 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT przez przyjęcie, że prawo do odliczenia zależy od zachowania ostrożności. • Naruszenie art. 109 ust. 3 ustawy o VAT przez uznanie, iż podatnik prowadził ewidencję w sposób sprzeczny z wymaganiami przepisu.
Godne uwagi sformułowania
przesłanka ta nie odwołuje się do uprawdopodobnienia, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane, ale do zaistnienia uzasadnionej obawy, że nie zostanie ono wykonane • rozstrzygnięcie w przedmiocie zabezpieczenia jest w każdym przypadku przedmiotem uznania organu podatkowego • określenie przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego ma charakter "szacunkowy" wyliczony w oparciu o zakwestionowanie transakcji, co do których wstępne ustalenia wskazują na nieprawidłowości • faktury VAT wystawione przez zidentyfikowanych dostawców na rzecz Skarżącej stanowią element oszustwa podatkowego polegającego na zaniżaniu zobowiązań podatkowych w oparciu o mechanizm "znikającego podatnika" • argumentacja skargi kasacyjnej miała wyłącznie charakter polemiczny
Skład orzekający
Ryszard Pęk
przewodniczący
Izabela Najda-Ossowska
sprawozdawca
Elżbieta Olechniewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie przepisów dotyczących zabezpieczenia wykonania zobowiązań podatkowych (art. 33 Ordynacji podatkowej), zwłaszcza w kontekście transakcji z potencjalnie nierzetelnymi kontrahentami i oceny uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z podejrzeniem udziału w oszustwie podatkowym i specyficznym sposobem prowadzenia działalności przez spółkę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa podatkowego – zabezpieczenia zobowiązań, co jest kluczowe dla wielu przedsiębiorców. Pokazuje, jak sąd ocenia przesłanki uzasadniające takie zabezpieczenie, co ma dużą wartość praktyczną.
“Czy obawa o niewykonanie zobowiązania podatkowego uzasadnia zabezpieczenie majątku? NSA wyjaśnia.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.