I FSK 2311/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. D. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Sprawa dotyczyła podatku od towarów i usług za okres od stycznia do marca, maja, czerwca i listopada 2015 r. Organy podatkowe zakwestionowały prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez T. sp. z o.o., uznając, że spółka ta jedynie pozorowała działalność gospodarczą. Wskazywano na brak siedziby, zasobów, rachunków bankowych oraz brak kontaktu z firmą. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. (uzasadnienie wyroku), art. 133 § 1 i 134 § 2 p.p.s.a. (orzekanie na podstawie akt, zakaz reformationis in peius), art. 90 § 1 p.p.s.a. (posiedzenie niejawne w czasie pandemii), art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt a) p.p.s.a. (wykorzystanie materiałów z innych postępowań), a także naruszenie przepisów prawa materialnego i Konstytucji RP (zasada legalizmu, rzetelny proces). Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niezasadną. Sąd podkreślił, że rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i nie stwierdził nieważności postępowania. Odnosząc się do zarzutów, NSA wskazał, że posiedzenie niejawne było uzasadnione sytuacją epidemiologiczną, a zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie wykazały istotnego wpływu na wynik sprawy. Sąd uznał, że WSA prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zastosował przepisy prawa, w tym art. 86 ust. 1 i 2 oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u., stwierdzając brak prawa do odliczenia VAT z uwagi na nierzetelność faktur i brak dochowania należytej staranności przez skarżącą. NSA nie znalazł podstaw do wystąpienia z pytaniami prejudycjalnymi do TSUE. Skarga kasacyjna została oddalona, a skarżąca obciążona kosztami postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie stanowiska NSA w zakresie oceny należytej staranności podatnika przy odliczaniu VAT od faktur wystawionych przez podmioty pozorujące działalność gospodarczą oraz w zakresie stosowania przepisów proceduralnych w czasie pandemii.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w danym okresie. Interpretacja przepisów proceduralnych może ewoluować wraz ze zmianą przepisów lub orzecznictwa.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ podatkowy i sąd administracyjny mogą odmówić prawa do odliczenia podatku naliczonego VAT, jeśli faktury dokumentują czynności, które nie zostały faktycznie dokonane, a podatnik nie dochował należytej staranności w weryfikacji kontrahenta?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ podatkowy i sąd administracyjny mogą odmówić prawa do odliczenia podatku naliczonego, jeśli zostanie udowodnione, że prawo to podnoszone jest w celu oszustwa lub nadużycia, a podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć o udziale w oszustwie lub nadużyciu. Brak dochowania należytej staranności przez podatnika uzasadnia odmowę odliczenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały przepisy art. 86 ust. 1 i 2 oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u., stwierdzając brak prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez firmę T. sp. z o.o. z uwagi na nierzetelność podmiotową faktur oraz brak dochowania przez skarżącą należytej staranności. Skarżąca nie podjęła działań weryfikujących kontrahenta i zaniechała bezpośrednich relacji z nim.
Czy przeprowadzenie rozprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie stanu epidemii COVID-19, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19, narusza prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i przepisy p.p.s.a. (art. 90 § 1 p.p.s.a.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przeprowadzenie rozprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie stanu epidemii, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19, nie narusza prawa do sądu, jeśli było konieczne ze względu na ochronę zdrowia i życia uczestników postępowania oraz nie narusza istoty ograniczonego prawa, a strony zostały poinformowane i miały możliwość przedstawienia stanowiska pisemnie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że w okresie stanu epidemii Przewodniczący Wydziału WSA był uprawniony do oceny zagrożenia dla zdrowia i życia uczestników, co uzasadniało zarządzenie posiedzenia niejawnego. Ograniczenie jawności było konieczne ze względu na wagę chronionych wartości konstytucyjnych i przyczyniło się do zagwarantowania rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Czy wykorzystanie w postępowaniu podatkowym dowodów zgromadzonych w innych postępowaniach (np. wobec kontrahenta) narusza prawo strony do obrony i zasady postępowania, jeśli strona nie miała pełnego dostępu do tych akt?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wykorzystanie dowodów z innych postępowań nie narusza prawa strony, jeśli udostępniono jej te dowody, na podstawie których organ zamierza wydać decyzję, a strona miała możliwość ich zakwestionowania. Nie ma obowiązku włączania do akt wszystkich dowodów zgromadzonych w odrębnym postępowaniu wobec kontrahenta.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że obowiązek udostępnienia materiałów z odrębnych postępowań dotyczy dowodów, w oparciu o które organ wydaje decyzję, a nie całości akt. Wyrok TSUE w sprawie C-189/18 nie nakłada obowiązku uwzględnienia wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie kontrahenta, a jedynie zapewnia prawo do zapoznania się z dowodami, na podstawie których organ zamierza wydać decyzję i możliwość ich zakwestionowania.
Przepisy (38)
Główne
u.p.t.u. art. 5 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 86 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4) lit. a)
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców art. 10 § ust. 1 i ust. 2
ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
O.p. art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 146 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 180 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 192
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 210 § § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Konstytucja RP art. 91 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 90 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt a)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 187 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 18
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak dochowania należytej staranności przez skarżącą w weryfikacji kontrahenta. • Pozorowanie działalności gospodarczej przez firmę T. sp. z o.o. • Prawidłowe zastosowanie przepisów art. 86 ust. 1 i 2 oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u. • Uzasadnienie posiedzenia niejawnego ze względu na sytuację epidemiologiczną.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 133 § 1 i 134 § 2 p.p.s.a., art. 90 § 1 p.p.s.a., art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt a) p.p.s.a.). • Naruszenie przepisów prawa materialnego i Konstytucji RP. • Wniosek o wystąpienie z pytaniami prejudycjalnymi do TSUE.
Godne uwagi sformułowania
strona we wskazanym wyżej okresie rozliczeniowym bezpodstawnie dokonała odliczenia podatku naliczonego • faktury te dokumentowały czynności, które nie zostały w rzeczywistości dokonane • Spółka T. jedynie pozorowała prowadzenie legalnej działalności gospodarczej • strona miała świadomość uczestnictwa w oszustwie podatkowym lub co najmniej nie dochowała należytej staranności • nie zasługiwała na uwzględnienie • nie wykazała, aby to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy • nie jest zobowiązany, a wręcz nie jest uprawniony do precyzowania za stronę zarzutów skargi kasacyjnej
Skład orzekający
Ryszard Pęk
przewodniczący
Zbigniew Łoboda
sprawozdawca
Adam Nita
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie stanowiska NSA w zakresie oceny należytej staranności podatnika przy odliczaniu VAT od faktur wystawionych przez podmioty pozorujące działalność gospodarczą oraz w zakresie stosowania przepisów proceduralnych w czasie pandemii."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w danym okresie. Interpretacja przepisów proceduralnych może ewoluować wraz ze zmianą przepisów lub orzecznictwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu odliczania VAT od faktur wystawionych przez nierzetelnych kontrahentów, co jest kluczowe dla wielu przedsiębiorców. Dodatkowo, porusza kwestie proceduralne związane z prowadzeniem postępowań w czasie pandemii.
“Czy można odliczyć VAT od faktury firmy-widmo? NSA wyjaśnia, kiedy brak należytej staranności kosztuje fortunę.”
Dane finansowe
WPS: 4050 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.