I FSK 2258/21

Naczelny Sąd Administracyjny2025-05-30
NSApodatkoweWysokansa
VATpodatek od towarów i usługrygor natychmiastowej wykonalnościzaległość podatkowamajątek podatnikazbywanie majątkunierzetelność ksiągfikcyjne fakturypostępowanie podatkoweskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną podatnika, potwierdzając zasadność nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w sprawie VAT za 2015 r. z uwagi na brak majątku i zbywanie wartościowych składników.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA, który oddalił skargę na postanowienie DIAS o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za 2015 r. NSA uznał, że przesłanki z art. 239b Ordynacji podatkowej zostały spełnione, ponieważ podatnik nie posiadał majątku wystarczającego na pokrycie zaległości, a także dokonywał czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości. Sąd podkreślił, że zaniżenie zobowiązań podatkowych i nierzetelność ksiąg również przemawiały za nadaniem rygoru.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrywał skargę kasacyjną wniesioną przez podatnika od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Postanowienie to utrzymywało w mocy decyzję organu pierwszej instancji o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2015 r. Podatnik kwestionował zasadność nadania rygoru, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 239b § 1 i § 2. Argumentował, że organ nie wykazał wystarczająco przesłanek, zwłaszcza w kontekście wcześniejszego zabezpieczenia majątku. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając ją za bezzasadną. Sąd stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy Ordynacji podatkowej. Podkreślono, że nadanie rygoru wymagało spełnienia dwóch przesłanek: zaistnienia jednej z okoliczności wskazanych w art. 239b § 1 (brak majątku na pokrycie zaległości, zbywanie majątku znacznej wartości) oraz uprawdopodobnienia, że zobowiązanie nie zostanie wykonane (art. 239b § 2). Sąd uznał, że obie te przesłanki zostały spełnione, wskazując na niedostateczny zasób majątkowy podatnika (wartość majątku ok. 35.000 zł wobec zaległości ponad 1.000.000 zł), zbywanie majątku, zaniżanie zobowiązań podatkowych poprzez wykorzystanie fikcyjnych faktur oraz nierzetelność ksiąg podatkowych. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., uznając uzasadnienie wyroku WSA za wystarczające i poddające się kontroli instancyjnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ podatkowy może nadać rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej, jeśli spełnione są przesłanki z art. 239b § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, w tym brak majątku podatnika na pokrycie zaległości wraz z odsetkami oraz dokonywanie czynności zbywania majątku znacznej wartości, a także uprawdopodobnienie, że zobowiązanie nie zostanie wykonane.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przesłanki z art. 239b Ordynacji podatkowej zostały spełnione, ponieważ wartość majątku podatnika była znacznie niższa od kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami, a podatnik dokonywał czynności zbywania majątku. Dodatkowo, zaniżenie zobowiązań podatkowych i nierzetelność ksiąg świadczyły o prawdopodobieństwie niewykonania zobowiązania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (10)

Główne

O.p. art. 239b § § 1

Ordynacja podatkowa

Określa przesłanki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej, w tym brak majątku podatnika na pokrycie zaległości i zbywanie majątku znacznej wartości.

O.p. art. 239b § § 2

Ordynacja podatkowa

Wymaga uprawdopodobnienia przez organ podatkowy, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądu administracyjnego.

O.p. art. 121 § § 1

Ordynacja podatkowa

Dotyczy zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

O.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spełnienie przesłanek z art. 239b § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej (brak majątku, zbywanie majątku, uprawdopodobnienie niewykonania zobowiązania). Prawidłowa wykładnia i zastosowanie przepisów prawa przez Sąd I instancji. Wystarczające uzasadnienie wyroku WSA, poddające się kontroli instancyjnej.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez Sąd I instancji. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 121 O.p. poprzez nieuchylenie postanowienia DIAS. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 239b § 1 pkt 2 i § 2 O.p. i art. 134 § 1 p.p.s.a. Naruszenie art. 239b § 1 pkt 2 i § 2 O.p. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.

Godne uwagi sformułowania

Podstawą nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności jest zatem zaistnienie łącznie dwóch przesłanek. Przepisy art. 239b § 1 i § 2 O.p. powinny być odczytywane we wzajemnym powiązaniu. Zaniżenie wysokości zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług, między innymi poprzez zawyżenie podatku naliczonego o podatek wynikający z fikcyjnych faktur, co świadczy również o nierzetelności ksiąg podatkowych.

Skład orzekający

Bartosz Wojciechowski

sprawozdawca

Małgorzata Niezgódka - Medek

przewodniczący

Włodzimierz Gurba

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasad nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowych w przypadku braku majątku i zbywania aktywów, a także znaczenia nierzetelności ksiąg i fikcyjnych faktur dla oceny ryzyka niewykonania zobowiązania."

Ograniczenia: Stosowanie w sprawach dotyczących nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowych na podstawie art. 239b Ordynacji podatkowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania podatkowego – możliwości natychmiastowego egzekwowania zobowiązań, co ma istotne znaczenie praktyczne dla podatników i organów. Wyjaśnia kryteria stosowane przez sądy w takich sytuacjach.

Czy organ podatkowy może zająć Twoje pieniądze od razu? NSA wyjaśnia, kiedy rygor natychmiastowej wykonalności jest uzasadniony.

Dane finansowe

WPS: 1 032 573 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 2258/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bartosz Wojciechowski /sprawozdawca/
Małgorzata Niezgódka - Medek /przewodniczący/
Włodzimierz Gurba
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Wa 2584/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-06-18
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 239b § 1 i § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski (spr.), Sędzia WSA (del.) Włodzimierz Gurba, Protokolant Adrian Piechota, po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. N. (obecnie: syndyka masy upadłości T. S.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 2584/20 w sprawie ze skargi G. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 27 października 2020 r. nr 1401-IER.4253.45.2020.3.IS w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2015 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami podatkowymi
1.1. Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 2584/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. N. (dalej: skarżący, strona, podatnik) na postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 27 października 2020 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2015 r.
Rozstrzygniecie zapadło w poniższym stanie faktycznym i prawnym.
1.2. Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia 29 maja 2020 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w W. określił stronie:
1) kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy:
- za styczeń 2015 r. w wysokości 0,00 zł,
- za kwiecień 2015 r. w wysokości 0,00 zł,
- za maj 2015 r. w wysokości 0,00 zł,
- za październik 2015 r. w wysokości 0,00 zł,
- za listopad 2015 r. w wysokości 0,00 zł,
- za grudzień 2015 r. w wysokości 0,00 zł,
2) kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług:
- za styczeń 2015 r. w wysokości 56.715,00 zł,
- za łuty 2015 r. w wysokości 58.052,00 zł,
- za marzec 2015 r. w wysokości 67.294,00 zł,
- za kwiecień 2015 r. w wysokości 53.536,00 zł,
- za maj 2015 r. w wysokości 46.118,00 zł,
- za czerwiec 2015 r. w wysokości 41.249,00 zł,
- za lipiec 2015 r. w wysokości 62.335,00 zł,
- za sierpień 2015 r. w wysokości 75.667,00 zł,
- za wrzesień 2015 r. w wysokości 82.058,00 zł,
- za październik 2015 r. w wysokości 79.718,00 zł,
- za listopad 2015 r. w wysokości 65.968,00 zł,
- za grudzień 2015 r. w wysokości 56.047,00 zł.
Decyzja została doręczona w dniu 1 czerwca 2020 r.
1.3. Następnie postanowieniem z dnia 30 lipca 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. nadał rygor natychmiastowej wykonalności ww. decyzji nieostatecznej, uznając że w sprawie zachodzą przesłanki wynikające z art. 239b § 1 pkt 2 oraz pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm., dalej: O.p.) Strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę oraz dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości.
Na podstawie posiadanych informacji NUS uznał również, że istnieje uzasadniona obawa, że zobowiązanie podatkowe określone decyzją NUCS z dnia 29 maja 2020 r. nie zostanie wykonane. Postanowienie doręczone zostało dnia 3 sierpnia 2020 r.
1.4. Postanowieniem z dnia 27 października 2020 r. DIAS utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Odnosząc się do kwestii uprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z decyzji NUCS z dnia 29 maja 2020 r. nie zostanie wykonane, DIAS powtórzył za organem I instancji, że wartość majątku strony oscyluje w granicach 35.000,00 zł, natomiast kwota zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2015 r. wraz z odsetkami za zwłokę wynosi 1.032.573,00 zł (wg stanu na dzień 30 lipca 2020 r.). Zatem organ I instancji słusznie uznał, że strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Ponadto dochody jakie uzyskuje strona, również nie dają podstawy, by twierdzić, że zobowiązanie zostanie uregulowane. Co więcej, z analizy akt sprawy wynika, że strona zaniżyła wysokość zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług, między innymi poprzez zawyżenie podatku naliczonego o podatek wynikający z fikcyjnych faktur, co świadczy również o nierzetelność ksiąg podatkowych. Zasadnym zatem jest przypuszczenie, że skoro strona nie dołożyła należytej staranności w prowadzeniu działalności gospodarczej, w tym poprzez nierzetelne prowadzenie ksiąg podatkowych nie wywiąże się z nałożonego na nią obowiązku zapłaty określonego decyzją NUCS zobowiązania. Dodatkowo wyzbycie się przez stronę niemalże całego majątku o wartości 300.000,00 zł, kilkanaście dni po powzięciu informacji o toczącej się wobec strony kontroli podatkowej, ewidentnie świadczy o dużym prawdopodobieństwie nieuregulowania przedmiotowego zobowiązania.
Biorąc pod uwagę wysokość zobowiązania podatkowego w podatku towarów i usług za poszczególne okresy 2015 r., wyzbycie się majątku o znacznej wartości, a także aktualną sytuację materialną strony oraz okoliczności powstania spornego zobowiązania, DIAS uznał za wysoce prawdopodobne, że zobowiązanie wynikające z decyzji NUCS nie zostanie przez stronę wykonane. NUS w skarżonym postanowieniu wykazał wystąpienie przewidzianej przez ustawodawcę okoliczności do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej (art. 239 § 1 pkt 2) i 3) O.p.). Jednocześnie, wbrew twierdzeniom pełnomocnika strony, zdaniem DIAS organ I instancji uprawdopodobnił niewykonanie przez stronę zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2015 r. wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 1.032.573,00 zł (wg stanu na dzień 30 lipca 2020 r.). W ocenie DIAS organ I instancji prawidłowo uznał, że w stanie faktycznym sprawy takie prawdopodobieństwo zachodzi. Mając powyższe na uwadze zdaniem organu odwoławczego, nie doszło do naruszenia przepisów art. 239b § 1 i § 2 O.p.
2. Skarga do Sądu I instancji
2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący sformułował żądanie uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz umorzenia postępowania w sprawie, a także zasądzenia kosztów postępowania.
2.2. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie następujących przepisów:
1) art. 239b § 1 O.p. poprzez bezpodstawne uznanie, że zachodziły okoliczności wydania postanowienia w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, w sytuacji gdy:
- decyzja w przedmiocie zabezpieczenia oparta na tych samych podstawach prawnych została uchylona przez sąd administracyjny;
- w toku postępowania zabezpieczającego zabezpieczono jak deklaruje organ cały majątek strony i w efekcie nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w żaden sposób nie poprawia sytuacji potencjalnego wierzyciela;
- organ nie wyjaśnił dostatecznie aktualnego stanu majątkowego i finansowego podatnika;
2) art. 239b § 2 O.p. poprzez brak uprawdopodobnienia, że decyzja określająca w sprawie podatku od towarów i usług nie zostaną dobrowolnie wykonana przez stronę.
2.3. DIAS w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
3. Wyrok Sądu I instancji
3.1. Sąd uznał, że Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
3.2. W ocenie Sądu w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia trafnie wskazano, że w sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 239b § 1 pkt 2) i 3) O.p., tj. skarżący nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na których można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia oraz dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości.
Prawidłowo też zdaniem Sądu jako okoliczności uzasadniające obawę, że zobowiązanie nie zostanie wykonane, wskazano że wartość majątku skarżącego oscyluje w granicach 35.000,00 zł (udział w nieruchomości i dwie naczepy), natomiast kwota zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2015 r. wraz z odsetkami za zwłokę wynosi 1.032.573,00 zł (wg stanu na dzień 30 lipca 2020 r.).
W ocenie Sądu powyższe świadczy o tym, że skarżący nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Ponadto dochody jakie uzyskuje skarżący, również nie dają podstawy, by twierdzić, że zobowiązanie zostanie uregulowane, a wskazywane przez stronę okoliczności związane ze spadkiem dochodów w 2019 r. nie mają znaczenia dla sprawy.
3.3. Kolejną okolicznością przemawiająca za trafnością spornego rozstrzygnięcia DIAS jest fakt, że skarżący zaniżył wysokość zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług, między innymi poprzez zawyżenie podatku naliczonego o podatek wynikający z fikcyjnych faktur, co świadczy również o nierzetelności ksiąg podatkowych. Skoro bowiem skarżący nie dołożył należytej staranności w prowadzeniu działalności gospodarczej, w tym poprzez nierzetelne prowadzenie ksiąg podatkowych istnieje prawdopodobieństwo, że nie wywiąże się z nałożonego na niego obowiązku zapłaty określonego decyzją NUCS zobowiązania. Jednocześnie Sądowi wiadomym jest z urzędu, że wyrokiem z dnia 18 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 2077/20 WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzje NUCS, której skarżonym postanowieniem nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
3.4. Bez znaczenia dla oceny ryzyka niewywiązania się z określonych decyzją NUCS zobowiązań pozostaje okoliczność pozostawiania w posiadaniu strony środków transportu o wartości około 30 tyś. zł., jak również fakt posiadania udziału wynoszącego 2/4 części we współwłasności niezabudowanej nieruchomości rolnej i leśnej o pow. 2,77ha oznaczonej jako działka nr [...], położonej we wsi Ł. gmina L. o wartości 10.000,00 zł. Wartość wskazanego majątku niewątpliwie bowiem odbiega znacznie od kwoty określonej decyzją NUCS.
3.5. Trafnie tez DIAS podkreślił, że w dniu 12 września 2016 r., czyli niespełna kilkanaście dni po doręczeniu zobowiązanemu upoważnienia NUS do przeprowadzenia kontroli tj. dnia 26 sierpnia 2016 r. skarżący wszelkie pozostałe nieruchomości przekazał darowizną matce H. N..
3.6. W powyżej zakreślonym stanie faktycznym sprawy, wbrew zarzutom skargi, zaistniały przesłanki określone w art. 239b § 1 i § 2 O.p. uzasadniające nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji NUCS z dnia 29 maja 2020 r. Ponadto, co istotne z akt sprawy nie wynika, żeby wobec skarżącego prowadzono postępowanie zabezpieczające, na co powołuje się strona w skardze.
4. Skarga kasacyjna
4.1. Powyższy wyrok został zaskarżony przez podatnika w całości.
Skarżący zarzucił naruszenie:
I. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.), naruszenie przez Sąd przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nie odniesienie się przez Sąd I instancji do zarzutu naruszenia art. 239b § 1 O.p. w zakresie w jakim skarżący podnosił kwestie dokonania wcześniejszego zabezpieczenia majątku strony, a w efekcie sporządzenie orzeczenia w sposób uniemożliwiający dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 121 O.p. poprzez nieuchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie pomimo tego, że organy podatkowe i i II instancji naruszyły art. 121 § 1 O.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych, co przejawiało się w nadaniu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. nieostatecznej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w oparciu o przesłankę wynikającą z art. 239b § 1 pkt 2 O.p., tj. nieposiadanie majątku, podczas gdy ww. organ dokonał wcześniej zabezpieczenia majątku skarżącego;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 239b § 1 pkt 2 oraz art. 239b § 2 O.p. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez:
- nieuchylenie postanowienia, w którym organy podatkowe zaniechały wykazania, że zachodzi druga z łącznych przesłanek, iż wynikające z decyzji zobowiązanie nie zostanie wykonane (art. 239b § 2 O.p.);
- nieuchylenie postanowienia, mimo iż w toku prowadzonego postępowania podatkowego organy nie zgromadziły wyczerpujących danych na temat sytuacji materialnej skarżącego zaistniałej w dniu 30 lipca 2020 r, tj. w dniu wydania postanowienia o nadaniu nieostatecznej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, a w efekcie nie ustaliły właściwej proporcji majątku skarżącego do kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami, jak również nie wykazały innych szczególnych okoliczności, które mogłyby świadczy o konieczności nadania decyzji wymiarowej rygoru natychmiastowej wykonalności.
II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przez Sąd przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 239b § 1 pkt 2 oraz art. 239b § 2 O.p. w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji oddalenie skargi pomimo, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione wynikające z powyższych przepisów przesłanki warunkujące możliwość nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w W. z dnia 29 maja 2020 r. wydanej w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2015 r.
Skarżący wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie; zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego oraz o przeprowadzenie rozprawy.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
5.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
5.2. Przedmiotem kontroli sądów administracyjnych jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie, utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia 27 października 2020 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2015 r.
5.3. Nieskutecznym okazał się przede wszystkim zarzut skargi kasacyjnej podnoszący naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. można uznać za usprawiedliwiony w sytuacji, kiedy skarżący wykaże, że sąd nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z treści tego przepisu, zastosowania przez organy przepisów prawa (wyrok NSA z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GSK 95/12). Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. można kwestionować kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną (wyrok NSA z 6 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2243/11). Sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego sprawy, a jedynie ocenia, jak z obowiązku ustalenia stanu faktycznego wywiązał się organ administracji. W związku z tym nie może budzić wątpliwości, że ocena ta musi być dokonywana (wyjaśniana) w ramach podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Najogólniej rzecz ujmując, podstawa prawna rozstrzygnięcia (wyroku) obejmuje wskazanie zastosowanych przepisów prawnych oraz wyjaśnienie przyjętego przez sąd sposobu ich wykładni i zastosowania. W konsekwencji, jeżeli uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wskazuje, jaki stan faktyczny sprawy został przez sąd przyjęty, przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może stanowić wystarczającej podstawy kasacyjnej (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Z punktu widzenia art. 141 § 4 p.p.s.a. i oceny spełnienia przez Sąd I instancji jego wymogów obojętne jest, czy stanowisko sądu (o ile jest jasne i zostało wyjaśnione) jest merytorycznie poprawne i zasługuje na podzielenie.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się jednolicie, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera co najmniej jednego z ustawowych elementów formalnych lub jeżeli sąd nie zawarł w uzasadnieniu stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. można kwestionować kompletność uzasadnienia, a nie prawidłowość merytorycznego rozstrzygnięcia, czy prawidłowość ustaleń dokonanych przez organy podatkowe.
Uzasadnienie skarżonego wyroku zawiera ustawowe elementy wymienione w tym przepisie, zostało ono sporządzone w sposób staranny oraz przedstawia merytoryczne i racjonalne motywy podjętego rozstrzygnięcia, choć zgoła odmiennego niż oczekiwane przez stronę skarżącą. Wydane orzeczenie poddaje się kontroli instancyjnej.
5.4. Sąd wojewódzki dokonał prawidłowej wykładni i poprawnie zastosował art. 239b § 1 pkt 2) i 3) O.p.. Oceniając zasadność podniesionych zarzutów kasacyjnych, należy w pierwszej kolejności wskazać, że jak to wynika z art. 239b § 1 O.p., decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności w sytuacji, gdy organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych (pkt 1) lub strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia (pkt 2) lub strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości (pkt 3) lub okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące (pkt 4). Ponadto na podstawie § 2 art. 239b O.p., przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.
Podstawą nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności jest zatem zaistnienie łącznie dwóch przesłanek. Po pierwsze, musi zaistnieć jedna z okoliczności wymienionych w art. 239b § 1 pkt 1-4 O.p., a po drugie - musi zaistnieć przesłanka z art. 239b § 2 O.p. Trzeba przy tym odnotować, że przepisy art. 239b § 1 i § 2 O.p. powinny być odczytywane we wzajemnym powiązaniu, na co wskazuje zawarte w § 2 bezpośrednie odniesienie do § 1. Wynika z tego także, że zakres, sposób i sens "uprawdopodobnienia" z § 2 powinny być odczytywane poprzez pryzmat przesłanek z pkt 1-4 § 1, a konkretnie tej przesłanki, na którą organ się powołał.
W niniejszej sprawie podstawą nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej było stwierdzenie zaistnienia przesłanek, że strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia oraz dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości. Gdy chodzi zaś o przesłankę nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w postaci nieposiadania majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia (art. 239b § 1 pkt 2 O.p.), to w skardze kasacyjnej zarzut w tym zakresie nie został odpowiednio umotywowany. Argumentacja strony nie odnosiła się więc do przyjęcia za podstawę nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej - braku odpowiedniego majątku, w szczególności w kontekście wysokości zaległości podatkowej.
Gdy chodzi o zasoby majątkowe, to strona nie wskazuje na pominięcie określonych składników majątkowych, których uwzględnienie podniosłoby potencjał majątkowy strony. Nie neguje też skarżący ustaleń co do tego, że toczy się postępowanie (obecnie już prawomocnie zakończone) dotyczący odmowy prawa do zwrotu podatku od towarów i usług. Organ podatkowy dokonał weryfikacji wartości wykazanych w oświadczeniu składników majątkowych, bazując – jak wynika z postanowienia pierwszej instancji - na znanych temu organowi z urzędu danych. Tym samym nie doszło również do naruszenia zasad ogólnych wynikających z art. 120, art. 121 § 1 i art. 122 O.p.
Należy podkreślić, że jak wynika z zaskarżonego postanowienia, przekonanie odnośnie prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania, wyprowadzone zostało z szeregu okoliczności: posiadania niedostatecznego zasobu majątkowego, zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, uzyskiwania niskich dochodów oraz – co zupełnie pomija kasator – zaniżenia wysokości zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług, między innymi poprzez zawyżenie podatku naliczonego o podatek wynikający z fikcyjnych faktur, co świadczy również o nierzetelności ksiąg podatkowych. Strona nie przedstawiła argumentacji, która wykazałaby, że to szerokie spektrum zachowań i sytuacji, przy nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności uwzględnione zostało bezpodstawnie.
5.5. Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, uznając ją za bezzasadną.
Z uwagi na brak wniosku organu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu nie zasądzono.
Włodzimierz Gurba Małgorzata Niezgódka-Medek Bartosz Wojciechowski
sędzia del. WSA sędzia NSA sędzia NSA (spr.)

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI