I FSK 2207/21

I FSK 2207/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bartosz Wojciechowski /sprawozdawca/
Danuta Oleś /przewodniczący/
Elżbieta Olechniewicz
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
VIII SA/Wa 180/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-06-16
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
art. 120 ust. 4 i 10
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Dz.U. 2024 poz 935
art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Danuta Oleś, Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski (spr.), Sędzia WSA (del.) Elżbieta Olechniewicz, Protokolant Kamil Klatt, po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 180/21 w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 11 grudnia 2020 r. nr 1401-IOV-1.4103.155.2020.TW w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu I instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami podatkowymi
1.1. Wyrokiem z dnia 16 czerwca 2021 r., VIII SA/Wa 180/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekając w sprawie ze skargi K. T. (dalej: skarżący, strona, podatnik) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 11 grudnia 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług: uchylił zaskarżoną decyzję oraz orzekł o kosztach postępowania.
Rozstrzygniecie zapadło w poniższym stanie faktycznym i prawnym.
1.2. Naczelnik US prowadził wobec skarżącego kontrolę podatkową i postępowanie podatkowe w zakresie prawidłowości rozliczania podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od stycznia do grudnia 2016 r. Strona nie skorygowała deklaracji w związku ze stwierdzonymi w toku tej kontroli nieprawidłowościami. W konsekwencji, decyzją wymiarową z 8 września 2020 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. określił stronie zobowiązanie w VAT za poszczególne okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2016 r. W decyzji tej stwierdził, że umowy zakupu 88 samochodów nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Tym samym nie potwierdzają nabycia tych samochodów na zasadach określonych w treści art. 120 ust. 10 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r,. Nr 54, poz. 535 ze zm., dalej: ustawa o VAT). Organ I instancji w odniesieniu do 21 pojazdów, co do których nie zakwestionowano zasadności zastosowania procedury VAT-marża, ustalił, iż skarżący zaniżył podatek VAT poprzez zawyżenie wskazanej w umowach ceny zakupu. Wskutek zawyżenia ceny zakupu obliczał należny podatek VAT od niższej marży. Organ I instancji dopatrzył się także nieprawidłowości w obliczeniach wysokość marży.
1.3. Dyrektor IAS, decyzją z dnia 11 grudnia 2020 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
2. Skarga do Sądu I instancji
2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, występując o uchylenie decyzji organów podatkowych obydwu instancji, skarżący postawił zarzuty naruszenia:
- art. 120 ust. 4 w zw. z ust. 10 pkt 1 ustawy o VAT przez błędną jego wykładnię polegającą na niezasadnym przyjęciu, iż przepis ten wymaga, by dla skorzystania z procedury VAT-marża na jego podstawie istniała konieczność identyfikacji z imienia i nazwiska osoby fizycznej będącej sprzedawcą towaru używanego, w tym przypadku samochodu;
- art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 188, art. 190 oraz art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.; dalej: O.p.) poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego w sprawie, a w konsekwencji błędne ustalenie, że skarżący bezzasadnie stosował do sprzedaży procedurę VAT-marża wskazaną w art. 120 ustawy o VAT;
- art. 127, art. 229 O.p. poprzez nierozpatrzenie wszystkich zarzutów odwołania skarżącego, polegające na braku odniesienia się do przedstawionych w odwołaniu dowodów zastępczych zakupu wszystkich samochodów, zatytułowanych "faktura wewnętrzna", które stanowią oprócz umów zakupu dokumentację uzupełniającą każdą transakcję;
- art. 180 § 1 w zw. z art. 122 O.p. polegające na zaniechaniu dopuszczenia dowodów na okoliczność ilości oraz statusu kontrahentów podatnika, a także dowodów zastępczych zakupu;
- art. 187 § 1 O.p. polegające na zaniechaniu zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz pominięcie dokumentacji nabycia przedstawionej w odwołaniu od decyzji;
- art. 191 O.p. polegające na zaniechaniu wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uzasadnienia faktycznego i podstawy prawnej dotyczących okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy;
- art. 193 § 4 O.p. polegające na przyjęciu, że skarżący nierzetelnie prowadził ewidencje zakupu i sprzedaży dla podatku od towarów i usług, podczas gdy skarżący prowadził ewidencje rzetelnie i zgodnie z wymogami określonymi w ustawie o VAT, ponieważ zapisy dokonywane były na podstawie sporządzonych dowodów zastępczych, do których załączono umowy zakupu jako dodatkowy dokument. Dokonując na tej podstawie wpisów w rejestrze VAT skarżący nie miał żadnej wiedzy na temat ich nierzetelności, a ten zarzut został postawiony dopiero w trakcie postępowania podatkowego;
- art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. polegające na braku uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, w szczególności braku ustosunkowania się do wszystkich zarzutów i wyjaśnień strony podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego.
2.2. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wystąpił o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
3. Wyrok Sądu I instancji
3.1. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd I instancji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
3.2. Skarżący przedstawił dowody nabycia pojazdów w postaci umów kupna - sprzedaży samochodów na terenie Niemiec, Belgii i Austrii. Dowody te zostały przez organy podatkowe zakwestionowane i uznane za nierzetelne odnośnie do wskazanych w nich danych sprzedawców. Wnioski o nierzetelności tych dowodów organy podatkowe wyprowadziły w szczególności z uwagi na informacje pochodzące od zagranicznych administracji podatkowych, z których wynika, iż osoby te nie podpisywały ze skarżącym żadnej umowy, nie zawierały żadnych transakcji, osoba skarżącego, jak i jego firma nie są im znane, ww. umów nie podpisywały, pojazdy sprzedały innym osobom lub firmom, ale za kwoty niższe od kwot wskazanych w przedłożonych umowach. Organy podatkowe uznały zatem, iż skoro umowy nie zawierały danych faktycznych sprzedawców, to osoby widniejące na tych umowach nie były sprzedawcami pojazdów dla strony. Podkreśliły przy tym, iż nie jest kwestionowane dokonanie zakupu samochodów przez skarżącego, ale ich nabycie od osób wymienionych na umowach. Uznały zatem, iż umowy zakupu 88 samochodów nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a skoro strona nie może wskazać od kogo nabyła auto, to nie może zastosować szczególnej procedury sprzedaży w systemie VAT-marża.
Uznanie przedstawionych przez skarżącego umów za nierzetelne miało w istocie miejsce w oparciu o oświadczenia osób, których dane widniały na umowach, i które stwierdziły, iż nie miały kontaktu ze skarżącym oraz nie zawierały z nim umowy, a pojazdy zostały sprzedane na rzecz innych podmiotów. W ocenie Sądu nie zostało w sprawie jednoznacznie wykazane, że konkretna sprzedaż samochodu została dokonana przez osobę nieistniejącą, lub przez osobę, która nie sprzedała prawnie skutecznie samochodu. Ustalenia w tym zakresie organy podatkowe oparły bowiem o wyjaśnienia sprzedawców, którzy nie potwierdzili transakcji. Organ odwoławczy wskazał przy tym, iż brak jest podstaw do odmówienia wiarygodności informacjom przekazanym przez niemiecką administrację podatkową na podstawie Dyrektywy Rady 2011/16/UE z dnia 15 lutego 2011 r. w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania, które jak wskazał Dyrektor IAS, należy traktować jako dokumenty urzędowe. Zdaniem Sądu, dokumenty, o których mowa należy traktować jako dokumenty urzędowe w odniesieniu do tego, że osoby, których wyjaśnienia w tych dokumentach zawarto, takiej treści wyjaśnienia złożyły. Jeśli zaś idzie o zgodność złożonych wyjaśnień z prawdą podlegają one ocenie organów podatkowych. Dyrektor IAS, jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, dokonał takiej oceny co do wyjaśnień jednego z niemieckich sprzedawców – G. H. J. L., który stwierdził, że nigdy nie posiadał samochodu V.. W świetle dołączonego do odwołania niemieckiego dokumentu, uznał bowiem, iż osoba ta minęła się z prawdą. Powyższe stwierdzenie zostało przez organ odwoławczy zbagatelizowane. Tymczasem, zdaniem Sądu, nie można wykluczyć, iż nie wszystkie wyjaśnienia, w oparciu o które organy podatkowe wyprowadziły wniosek o braku potwierdzenia transakcji z podatnikiem są zgodne z prawdą. Nie były one bowiem w żaden sposób weryfikowane. Rozstrzygnięcie w sprawie orzekające organy oparły zatem o ustalenia, iż skarżący nie wykazał źródła zakupu spornych w postępowaniu pojazdów. Jednocześnie nie zostały zakwestionowane twierdzenia skarżącego, że sprzedający dysponowali tzw. briefami, które przekazywali w chwili sprzedaży.
Z ustaleń nie wynika też, aby podmioty wskazane w umowach sprzedaży i dokumentach pojazdu były podmiotami nieistniejącymi. Zabrakło zatem rozważań, czy na podstawie treści tych dokumentów samochodu (brief), przy uwzględnieniu obowiązujących na terenie Niemiec, Belgii i Austrii przepisów dotyczących podatku od wartości dodanej i przepisów o rejestracji samochodów możliwe jest ustalenie, czy przedmiotowe samochody podlegały zwolnieniu odpowiadającemu zwolnieniu określonemu w art. 43 ust. 1 pkt 2 lub art. 113 ustawy o VAT lub podlegały opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej w systemie odpowiadającym określonemu w art. 120 ust. 4 ustawy o VAT. Jak bowiem wynika z ustaleń organów podatkowych, jak i twierdzeń strony sporne pojazdy zostały na terenie kraju sprzedane, została od nich opłacona akcyza, a podstawą tych działań były zakwestionowane w niniejszym postępowaniu umowy. Powyższe oznacza, że nie była kwestionowana legalność źródła pochodzenia pojazdów, ani legalność sposobu ich nabycia.
Tym samym co do tych ustaleń trafne są zarzuty naruszenia art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 O.p., jak również art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p.
Do organu należało bowiem ewentualne podważenie twierdzeń skarżącego popartych przedłożonymi przez niego dokumentami, że nie miał prawa do zastosowania opodatkowania w systemie VAT-marża, to jest zgodnie z art. 120 ust. 4 i ust. 10 ustawy VAT. Dokonane dotychczas ustalenia nie dają podstaw do przyjęcia, iż zastosowanie tej szczególnej formy opodatkowania w odniesieniu do spornych pojazdów w okolicznościach niniejszej sprawy nie było możliwe. Uchybienia te mogły mieć w sposób oczywisty istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem dotyczyły ustalenia okoliczności mających w sprawie znaczenie zasadnicze.
3.3. Jednocześnie wobec powyższych naruszeń co najmniej przedwcześnie organy podatkowe uznały prowadzoną przez skarżącą ewidencję za nierzetelną (art. 193 § 4 O.p.).
3.4. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie winien uwzględnić powyższe wywody i uzupełnić postępowanie dowodowe we własnym zakresie lub poprzez zlecenie powyższego organowi I instancji (art. 229 O.p.). W przypadku gdyby zakres tego postępowania przekraczał dopuszczalność jego uzupełnienia w trybie art. 229 O.p., organ odwoławczy nie jest pozbawiony możliwości skorzystania ze stosownej regulacji przewidzianej w art. 233 O.p. Należy bowiem w szczególności przeprowadzić analizę przepisów państw, w których były nabywane pojazdy samodzielnie, czy też przy pomocy administracji podatkowych tych państw, dla ustalenia, czy z przedstawianych przez skarżącego dokumentów nie można ustalić, że przedmiotowe samochody podlegały zwolnieniu przedmiotowemu odpowiadającemu zwolnieniu określonemu w art. 43 ust. 1 pkt 2 lub art. 113 ustawy o VAT lub podlegały opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej w systemie odpowiadającym określonemu w art. 120 ust. 4 lub ust. 5 ustawy o VAT.
4. Skarga kasacyjna
4.1. W skardze kasacyjnej, którą zaskarżono wyrok WSA w całości, organ zarzucił naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 121 § 1, 122, 187 § 1, 191, jak również art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. w zw. z art. 120 ust. 4 i ust. 10 ustawy o VAT poprzez uchylenie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na skutek błędnego uznania, że:
decyzja wydana została z naruszeniem reguł ww. postępowania, podczas gdy organ podatkowy nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania na tyle istotnego, aby mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy;
dokonane przez organy ustalenia nie dają podstaw do przyjęcia, iż zastosowanie formy opodatkowania, o której mowa w art 120 ust. 4 i ust. 10 ustawy o VAT, w odniesieniu do spornych pojazdów w okolicznościach niniejszej sprawy nie było możliwe;
postępowanie dowodowe nie było wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy;
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 194 § 1 O.p. poprzez uchylenie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na skutek błędnego uznania, że informacje uzyskane w ramach współpracy fiskalnej państw członkowskich stanowią jedynie dowód tego, że osoby, których wyjaśnienia w tych dokumentach zawarto, złożyły wyjaśnienia o określonej treści, podczas gdy powyższe informacje stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.
Autor skargi kasacyjnej wnioskował o: uchylenie na podstawie art. 188 p.p.s.a. zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, względnie o jego uchylenie w całości na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie; rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie; zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
5.1. Skarga kasacyjna organu nie zasługuje na uwzględnienie.
5.2. Przedmiotem sporu w sprawie jest kwestia prawidłowości zastosowania przez skarżącego opodatkowania sprzedaży używanych samochodów osobowych zakupionych na terenie Niemiec (86 pojazdów), w Belgii (1 pojazd) i w Austrii (1 pojazd) z zastosowaniem procedury VAT-marża (art. 120 ust. 4 i 10 ustawy o VAT).
5.3. Należy zauważyć, że wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2024 r., sygn. akt II FSK 1324/21, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 181/21 w sprawie ze skargi K. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 14 grudnia 2020 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 r.
Oś sporu w sprawie II FSK 1324/21 dotyczyła tego, czy K. T. mógł zaliczyć w ciężar kosztów uzyskania przychodów w 2016 r. kwotę 871.701,00 zł, dotyczącą przedmiotowych 88 samochodów, zakupionych na ternie Niemiec, Belgii i Austrii w 2016 r. oraz w 2015 r. (ujętych w remanencie początkowym na 2016 r.). Organy podatkowe zakwestionowały bowiem rzetelność umów nabycia tych samochodów, wskazując, iż z dokonanych w postępowaniu podatkowym ustaleń wynikało, że osoby wskazane w umowach zakupu tych samochodów nie potwierdziły faktu ich sprzedaży na rzecz skarżącego, a poza tym w 35 przypadkach biegły stwierdził, że podpisy na umowach nie należą do strony.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie kupowane przez K. T. w ramach wykonywanej działalności gospodarczej pojazdy samochodowe były rzeczami oznaczonymi co do tożsamości. Miały swoją dotychczasową "historię" i niewątpliwie poprzednich właścicieli. Nie był też kwestionowany fakt legalnego wyzbycia się prawa własności spornych samochodów, poza przypadkiem G. L., który według własnego oświadczenia rzekomo nigdy nie posiadał samochodu V., co jednak zostało skutecznie podważone przez skarżącego, a do czego nie odniósł się organ odwoławczy w decyzji ostatecznej. Skarżący, nabywając pojazdy, otrzymywał dokumenty, którymi może dysponować wyłącznie właściciel i które niezbędne były do ich legalnego obrotu, w tym stały się m.in. podstawą ich rejestracji. Były to najczęściej w przypadku pojazdów nabywanych w Niemczech indywidualnie wydawane, oficjalne niemieckie karty pojazdu, tzw. Fahrzuegbriefy. Nie można zatem zasadnie twierdzić, że przedmiotem obrotu, a konkretnie zakupu towarów handlowych do dalszej odsprzedaży były "fikcyjne", czy nieistniejące w rzeczywistości pojazdy samochodowe.
Dalej NSA wskazał, że umowy zakupu oraz pozostałe dokumenty dotyczące poszczególnych oznaczonych co do tożsamości samochodów były przedmiotem obliczenia i wpłat z tytułu podatku akcyzowego. W ramach zaś tej procedury organy celne (a obecnie celno-skarbowe), zobowiązane są m.in. do weryfikowania wartości wprowadzanych na obszar Polski samochodów. W ramach tego podatku nie zostały zakwestionowane ani transakcje zakupu poszczególnych zakupów, ani wartości dotyczące tych zakupów, ani co najważniejszej legalność wprowadzenia pojazdów samochodowych na terytorium Polski. Dodatkowo wszystkie sprzedane pojazdy zostały zarejestrowane przez właściwie organy administracji, co również wiąże się z procedurą dotyczącą sprawdzania legalności ich pochodzenia i wejścia do obrotu. Tym samym za bezzasadny NSA uznał zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez nieprawidłową wykładnię art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż zakupy dokonywane przez podatnika w Niemczech, Austrii i Belgii dotyczyły rzeczywiście istniejących pojazdów, które były przedmiotem legalnego obrotu, co potwierdziły także organy podatkowe w zakresie podatku akcyzowego, jak i organy administracji w ramach procedury niezbędnej do dopuszczenia pojazdu do ruchu po drogach publicznych.
Następnie NSA podkreślił, że z materiału dowodowego sprawy, w tym z informacji przekazanych przez niemiecką administrację podatkową wynika, że pierwotni właściciele samochodów nie kwestionowali tego, że wyzbyli się ich własności (poza jednym przypadkiem G. L., co w świetle dokumentów przedłożonych przez skarżącego należy uznać za nieprawdziwe, gdyż osoba ta była jednak właścicielem nabytego przez skarżącego samochodu). Najczęściej sprzedaż przez zagranicznego właściciela auta następowała na rzecz innej osoby, aniżeli skarżący, co jednak nie wyklucza tego, że pojazdy te w sposób legalny nabył skarżący, choć niewiadomym pozostaje za jaką cenę. Prawidłowo co do okoliczności faktycznych związanych z nabywaniem samochodów, a zwłaszcza odpłatności, jaką z tego tytułu poniósł skarżący, WSA w Warszawie wskazał na zbagatelizowanie zakupu samochodu marki V., którego właścicielem wbrew swoim twierdzeniom był G. L.. To zaś wywołuje uzasadnione wątpliwości co oceny całego materiału dowodowego w zakresie zakwestionowania zakupu 88 samochodów i nie można wykluczyć, iż nie wszystkie wyjaśnienia, na podstawie których organy podatkowe wyprowadziły wniosek o braku potwierdzenia transakcji z podatnikiem, są zgodne z prawdą. Nie były one bowiem w żaden sposób weryfikowane. Brak było wobec tego podstaw do podzielenia poglądu organów podatkowych o ich niewątpliwym wpływie na prawidłowość dokonanego przez skarżącego rozliczenia. Tym samym skutecznie została podważona ocena dowodów dokonana przez organy podatkowe, które naruszyła zasadę z art. 191 O.p. Bazowanie na informacjach uzyskanych od zagranicznych administracji podatkowych, w tym przede wszystkim od niemieckiej, z których wynikało, że osoby wymienione w umowach jako sprzedający nie potwierdziły faktu sprzedaży samochodów na rzecz skarżącego, uznać należało za niewystarczające.
5.4. Naczelny Sąd Administracyjny przypomina, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano ratio legis związania prawomocnym wyrokiem stosownie do art. 170 p.p.s.a., a zatem jego odniesienia do innych postępowań w zakresie, w jakim dana kwestia prawna została już rozstrzygnięta, a ma znaczenie w innej sprawie. W wyroku NSA z 9 stycznia 2024 r., sygn. akt II OSK 1409/21 (CBOSA), uznano, odwołując się do orzecznictwa NSA, iż "Ratio legis art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (zob. wyroki NSA: z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I FSK 1227/16; z dnia 19 maja 1999 r., sygn. akt IV SA 2543/98, orzeczenia.nsa.gov.pl). Podzielić należy pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 24 listopada 2020 r., sygn. akt II FSK 1014/19, że jakkolwiek związanie prawomocnym wyrokiem wiąże tylko w danej sprawie, może odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim w wyroku tym rozstrzygnięta została określona kwestia prawna, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie jako zagadnienie wstępne, czy też dalszy element kształtujący proces stosowania prawa przez sąd (...)".
Jak z kolei zauważył NSA w wyroku z dnia 19 września 2024 r., sygn. akt III OSK 2555/22 (CBOSA), istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby, muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Niemniej jednak wypada zauważyć, że polski system prawny nie opiera się na modelu precedensowym, a sąd, przed którym zawisła kolejna odrębna sprawa sądowoadministracyjna jest zobowiązany do jej samodzielnego rozpoznania. (...) Oddziaływanie orzeczeń sądów administracyjnych zapadłych w analogicznych, czy zbliżonych rodzajowo sprawach może znajdować podstawy jedynie w autorytetowym oddziaływaniu tych orzeczeń, nie może natomiast ograniczać zakresu rozpoznania przez sąd kolejnej odrębnej sprawy sądowoadministracyjnej".
W wyroku II FSK 1324/21, który skład obecnie orzekający się akceptuje, z uwagi na wiążący charakter tego rozstrzygnięcia wynikający z art. 170 p.p.s.a., NSA uznał za uzasadnione wątpliwości Sądu I instancji co oceny całego materiału dowodowego w zakresie zakwestionowania zakupu 88 samochodów i stwierdził, że nie można wykluczyć, iż nie wszystkie wyjaśnienia, na podstawie których organy podatkowe wyprowadziły wniosek o braku potwierdzenia transakcji z podatnikiem, są zgodne z prawdą.
5.5. W takiej sytuacji NSA w składzie obecnym, rozstrzygając w zakresie podatku VAT od tych samych transakcji, nie ma innej możliwości niż oddalenie skargi kasacyjnej organu.
Jak zatem nakazał w zaskarżonym wyroku VIII SA/Wa 180/21 WSA w Warszawie, organ dokona rozważań, czy na podstawie treści dokumentów samochodu (brief), przy uwzględnieniu obowiązujących na terenie Niemiec, Belgii i Austrii przepisów dotyczących podatku od wartości dodanej i przepisów o rejestracji samochodów możliwe jest ustalenie, czy przedmiotowe samochody podlegały zwolnieniu odpowiadającemu zwolnieniu określonemu w art. 43 ust. 1 pkt 2 lub art. 113 ustawy o VAT lub podlegały opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej w systemie odpowiadającym określonemu w art. 120 ust. 4 ustawy o VAT. Jak bowiem wynika z ustaleń organów podatkowych, jak i twierdzeń strony, sporne pojazdy zostały na terenie kraju sprzedane, została od nich opłacona akcyza, a podstawą tych działań były zakwestionowane w niniejszym postępowaniu umowy. Powyższe oznacza, że nie była kwestionowana legalność źródła pochodzenia pojazdów, ani legalność sposobu ich nabycia. Do organu należy ewentualne podważenie twierdzeń skarżącego popartych przedłożonymi przez niego dokumentami, że nie miał prawa do zastosowania opodatkowania w systemie VAT-marża, to jest zgodnie z art. 120 ust. 4 i ust. 10 ustawy VAT. Dokonane dotychczas ustalenia nie dawały podstawy do przyjęcia, iż zastosowanie tej szczególnej formy opodatkowania w odniesieniu do spornych pojazdów w okolicznościach niniejszej sprawy nie było możliwe.
5.6. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną organu.
sędzia WSA (del.) sędzia NSA sędzia NSA (spr.)
Elżbieta Olechniewicz Danuta Oleś Bartosz Wojciechowski