Orzeczenie · 2025-09-18

I FSK 2205/21

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2025-09-18

NSApodatkoweWysokansa

VATkaruzela podatkowaoszustwo podatkoweprawo do odliczeniapodatek naliczonyfakturydobra wiarapostępowanie dowodowezasada dwuinstancyjnościuzasadnienie wyroku

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki I. sp. z o.o. w likwidacji od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2014 r. Organy podatkowe uznały, że spółka uczestniczyła w oszustwie podatkowym polegającym na fikcyjnym obrocie towarem w celu wyłudzenia zwrotu VAT, a faktury dokumentujące nabycie i sprzedaż kawy, napojów i słodyczy nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. WSA w Warszawie oddalił skargę spółki, uznając, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i nie naruszyły przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzję organu odwoławczego, uznając zasadność większości zarzutów skargi kasacyjnej. NSA stwierdził naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 133 § 1 P.p.s.a. (wydanie orzeczenia na podstawie okoliczności sprzecznych z aktami sprawy), art. 141 § 4 P.p.s.a. (wadliwe uzasadnienie), art. 127 O.p. (naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania) oraz przepisów dotyczących gromadzenia i oceny dowodów (art. 122, 187 § 1, 188, 191 O.p.). Sąd kasacyjny podkreślił, że WSA błędnie przyjął, iż organy nie kwestionowały istnienia towarów, a także nieprawdziwie stwierdził, że spółce nie udało się pozyskać kontrahenta nieuczestniczącego w łańcuchu dostaw. Ponadto, NSA uznał, że organ odwoławczy nie przeprowadził należytego postępowania dowodowego, powtarzając jedynie ustalenia organu pierwszej instancji i nie odnosząc się wnikliwie do zarzutów odwołania. Sąd kasacyjny wskazał, że spółka mogła nie mieć pełnej świadomości udziału w karuzeli podatkowej, a organy nie wykazały w sposób wystarczający fikcyjnego charakteru transakcji. W związku z tym, sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez organ odwoławczy.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie, że organy podatkowe i sądy niższej instancji mają obowiązek rzetelnego zebrania materiału dowodowego, przeprowadzenia postępowania dowodowego na istotne okoliczności, prawidłowego uzasadnienia swoich rozstrzygnięć oraz zapewnienia zasady dwuinstancyjności. Podkreślenie, że sama okoliczność uczestniczenia w karuzeli podatkowej nie przesądza o świadomości podatnika i jego odpowiedzialności, jeśli nie wiedział o oszustwie.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podatnika 'bufora' w karuzeli podatkowej. Konieczność indywidualnej analizy każdego przypadku i zebranego materiału dowodowego.

Zagadnienia prawne (7)

Czy sąd pierwszej instancji naruszył art. 3 § 1 P.p.s.a. przyjmując a priori, że podatnik bufor, poza sytuacjami nadzwyczajnymi, ma świadomość uczestniczenia w karuzeli podatkowej?

Odpowiedź sądu

Nie, zarzut naruszenia art. 3 § 1 P.p.s.a. był bezpodstawny, gdyż przepis ten ma charakter ustrojowy i nie reguluje bezpośrednio postępowania, a sąd nie wyszedł poza zakres kognicji sądowoadministracyjnej.

Uzasadnienie

Art. 3 § 1 P.p.s.a. dotyczy ustroju sądów administracyjnych i ich kontroli nad administracją, a nie konkretnych zasad postępowania. Sąd nie naruszył tego przepisu, rozpoznając sprawę w ramach swojej właściwości.

Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny zignorował orzecznictwo TSUE dotyczące wykładni Szóstej Dyrektywy i dyrektywy 2006/112/WE w zakresie zwalczania oszustw karuzelowych?

Odpowiedź sądu

Nie, zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 120 O.p. był nieuzasadniony, ponieważ WSA nie wykluczył możliwości braku świadomości podatnika bufora i uwzględnił, że podatnik nie ponosi odpowiedzialności za oszustwa, o których nie wiedział.

Uzasadnienie

Sąd pierwszej instancji użył sformułowania 'na ogół' w odniesieniu do świadomości podatnika bufora, co nie wyklucza sytuacji braku świadomości. Ponadto, WSA podkreślił, że podatnik nie ponosi odpowiedzialności za oszustwa, o których nie wiedział, co jest zgodne z zasadami prawa.

Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny wydał orzeczenie na podstawie okoliczności niewynikających z akt sprawy lub z nimi sprzecznych, naruszając art. 133 § 1 P.p.s.a.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, zarzut naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. był uzasadniony.

Uzasadnienie

WSA błędnie przedstawił stan faktyczny, twierdząc, że organy podatkowe nie kwestionowały istnienia towarów, podczas gdy organy jednoznacznie negowały ich istnienie, uznając obrót za wyłącznie papierowy. Ponadto, WSA błędnie stwierdził, że spółce nie udało się pozyskać kontrahenta nieuczestniczącego w łańcuchu dostaw, podczas gdy część transakcji została uznana za prawidłową.

Czy uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego było wadliwe i nie zawierało podstawy prawnej oraz faktycznej rozstrzygnięcia, naruszając art. 141 § 4 P.p.s.a.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. był uzasadniony.

Uzasadnienie

Uzasadnienie WSA było wadliwe, ponieważ przedstawiło stan faktyczny oderwany od materiału dowodowego i ustaleń organów. Sąd nie odniósł się należycie do zarzutów skargi, w tym do naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego.

Czy organ drugiej instancji naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 127 O.p.) poprzez powtórzenie ustaleń organu pierwszej instancji i brak przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 127 O.p. był uzasadniony.

Uzasadnienie

Organ odwoławczy nie poczynił własnych ustaleń faktycznych ani oceny prawnej, jedynie powtórzył ustalenia organu pierwszej instancji. Nie przeprowadził też własnego postępowania dowodowego, mimo wniosków strony, i nie odniósł się wnikliwie do zarzutów odwołania.

Czy organy podatkowe naruszyły przepisy dotyczące gromadzenia i oceny dowodów (art. 122, 187 § 1, 188, 191 O.p.) poprzez bezzasadne oddalenie wniosków dowodowych strony?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania w zakresie gromadzenia materiału dowodowego i jego oceny były uzasadnione.

Uzasadnienie

Organy podatkowe bezzasadnie oddaliły wnioski dowodowe strony dotyczące istnienia towarów i zachowania dobrej wiary, które miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Odmowa przeprowadzenia dowodów na okoliczności istotne dla wyniku sprawy, które zmierzały do podważenia tez organu, była nieuzasadniona.

Czy doszło do naruszenia prawa materialnego, w szczególności art. 86 ust. 1 w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u. oraz art. 108 ust. 1 u.p.t.u. poprzez niewłaściwe zastosowanie?

Odpowiedź sądu

Ocena zarzutów naruszenia prawa materialnego jest przedwczesna na obecnym etapie.

Uzasadnienie

Ze względu na konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy i przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, ocena zastosowania przepisów prawa materialnego będzie możliwa po tych czynnościach.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Zaskarżony wyrok WSA w Warszawie oraz decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie zostały uchylone.

Przepisy (21)

Główne

O.p. art. 127

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 3 § 1