I FSK 2196/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę spółki, uznając, że rejestracja samochodu w Polsce po jego wywiezieniu za granicę wyłącza prawo do zwrotu zapłaconego podatku akcyzowego, zgodnie z wykładnią prounijną.
Sprawa dotyczyła odmowy zwrotu podatku akcyzowego od samochodów osobowych, które zostały wewnątrzwspólnotowo dostarczone, a następnie zarejestrowane w Polsce. WSA uznał, że rejestracja po wywozie nie pozbawia prawa do zwrotu. NSA uchylił ten wyrok, powołując się na wyrok TSUE, który potwierdził, że podatek akcyzowy od samochodów zarejestrowanych w kraju nie podlega zwrotowi, nawet jeśli zostały one później wywiezione, a zasady prawa unijnego nie stoją temu na przeszkodzie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiającą zwrotu podatku akcyzowego od siedmiu samochodów osobowych, które zostały wewnątrzwspólnotowo dostarczone, a następnie zarejestrowane w Polsce. Sąd pierwszej instancji uznał, że rejestracja samochodu na terytorium kraju po jego wywiezieniu w ramach dostawy wewnątrzwspólnotowej nie przekreśla prawa do zwrotu akcyzy zapłaconej przy nabyciu. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Dyrektora Izby, uchylił wyrok WSA. NSA oparł swoje rozstrzygnięcie na wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 17 maja 2023 r. (sygn. akt C - 105/22), który stwierdził, że prawo UE, w tym art. 110 TFUE oraz zasady jednokrotności poboru podatku akcyzowego i proporcjonalności, nie sprzeciwiają się uregulowaniu krajowemu, które nie przewiduje zwrotu podatku akcyzowego od samochodu zarejestrowanego w danym państwie członkowskim, nawet jeśli został on później wywieziony. NSA podkreślił, że podatek akcyzowy od samochodów osobowych ma charakter podatku związanego z ich konsumpcją, która materializuje się poprzez rejestrację, a nie z okresem użytkowania. W związku z tym, rejestracja samochodów w Polsce po ich wywiezieniu za granicę wyłącza prawo do zwrotu zapłaconej akcyzy. NSA uznał również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania przez WSA i oddalił skargę spółki, zasądzając koszty postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, rejestracja samochodu na stałe na terytorium kraju po jego wywiezieniu za granicę wyłącza prawo do zwrotu zapłaconego podatku akcyzowego.
Uzasadnienie
NSA, opierając się na orzecznictwie TSUE, uznał, że podatek akcyzowy od samochodów osobowych ma charakter podatku konsumpcyjnego związanego z rejestracją, a nie z okresem użytkowania. Prawo UE nie stoi na przeszkodzie przepisom krajowym, które nie przewidują zwrotu akcyzy od zarejestrowanych pojazdów, nawet jeśli zostały one później wywiezione.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
u.p.a. art. 107 § 1
Ustawa o podatku akcyzowym
Przepis ten nie daje podstaw do zwrotu akcyzy, gdy samochód został zarejestrowany na terytorium kraju po jego wywiezieniu.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonej decyzji przez WSA.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonej decyzji przez WSA z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia wyroku WSA i oddalenia skargi.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzeczenia o kosztach.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzeczenia o kosztach.
p.p.s.a. art. 209
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzeczenia o kosztach.
o.p. art. 122
Ustawa Ordynacja podatkowa
o.p. art. 180
Ustawa Ordynacja podatkowa
o.p. art. 187 § § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
o.p. art. 191
Ustawa Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rejestracja samochodu na stałe na terytorium kraju po jego wywiezieniu za granicę wyłącza prawo do zwrotu zapłaconego podatku akcyzowego. Polskie przepisy dotyczące zwrotu akcyzy od zarejestrowanych samochodów wywożonych za granicę są zgodne z prawem Unii Europejskiej, w tym z art. 110 TFUE i zasadą jednokrotności poboru podatku.
Odrzucone argumenty
Argumentacja WSA, że rejestracja samochodu po jego wywiezieniu nie pozbawia prawa do zwrotu akcyzy. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez organy podatkowe w zakresie oceny dowodów (CEPIK) i zasady konsumpcyjności.
Godne uwagi sformułowania
podatek akcyzowy od samochodów osobowych nie ma charakteru podatku związanego z okresem użytkowania tych samochodów, lecz charakter podatku związanego z ich konsumpcją, która materializuje się poprzez rejestrację danego samochodu osobowego na terytorium kraju
Skład orzekający
Maja Chodacka
sprawozdawca
Małgorzata Niezgódka - Medek
przewodniczący
Marek Kołaczek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu podatku akcyzowego od samochodów osobowych w kontekście ich rejestracji w kraju i późniejszego wywozu, a także zgodność tych przepisów z prawem UE."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy samochód został zarejestrowany na stałe w Polsce po jego wywiezieniu za granicę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego związanego z handlem samochodami i interpretacją prawa UE, co jest istotne dla przedsiębiorców z branży motoryzacyjnej i doradców podatkowych.
“Rejestracja samochodu w Polsce po wywozie za granicę – czy to koniec marzeń o zwrocie akcyzy?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 2196/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-09-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-11-28 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Maja Chodacka /sprawozdawca/ Małgorzata Niezgódka - Medek /przewodniczący/ Marek Kołaczek Symbol z opisem 6111 Podatek akcyzowy Hasła tematyczne Podatek akcyzowy Sygn. powiązane III SA/Gl 856/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-06-22 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 143 art. 107 ust. 1 Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia WSA del. Maja Chodacka (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Nowik, po rozpoznaniu w dniu 17 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 856/22 w sprawie ze skargi B. sp. z o.o. A. sp. k. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 7 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) oddala skargę, 3) zasądza od B. sp. z o.o. A. sp. k. z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 2018 (dwa tysiące osiemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji. 1.1. Wyrokiem z 22 czerwca 2023r., sygn. akt III SA/Gl 856/22 w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. A. Sp. k. w W., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 7 października 2022r. w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego. Wymieniony wyrok oraz pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego: http://orzeczenia.nsa.gov.pl. 1.2. W treści uzasadnienia powyższego wyroku wskazano na ustalenia organów podatkowych, z których wynika, że podatnik wnioskiem z 5 stycznia 2022r. zwrócił się o zwrot akcyzy z tytułu wewnątrzwspólnotowej dostawy siedmiu samochodów osobowych marki Jeep Renegade. Organ podatkowy decyzją z 2 maja 2022r. odmówił skarżącemu zwrotu akcyzy od wspomnianych powyżej pojazdów, twierdząc, że nie został spełniony warunek dotyczący braku wcześniejszej ich rejestracji na terenie kraju. Zaznaczył przy tym, że zwrot podatku akcyzowego przysługuje tylko wtedy, gdy samochód został nabyty bezpośrednio w celu jego wewnątrzwspólnotowej dostawy lub eksportu. Zdaniem organu skarżący nie wykazał takiego zamiaru, ponieważ zarejestrował pojazdy w Polsce (rejestracji dokonano 30 lipca 2021r., natomiast na dzień sprawdzenia w systemie CEPIK, tj. 18 lutego 2022r. samochody nadal pozostawały zarejestrowane), a dopiero później sprzedał je kontrahentowi zagranicznemu i wywiózł z Polski (wywóz został potwierdzony międzynarodowym listem przewozowym z 29 lipca 2021r., a sprzedaż udokumentowano fakturami z 20 sierpnia 2021r.). Stąd wynikać miał brak uprawnienia do żądania zwrotu akcyzy. Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, decyzją z 7 października 2022r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. 1.3. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarga spółki zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ organ wydając zaskarżoną decyzję naruszył przepisy prawa materialnego – art. 107 § 1 ustawy z 6 grudnia 2008r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2022r., poz. 143 ze zm., dalej jako: "ustawa o podatku akcyzowym"). Sąd wskazał, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zarejestrowanie samochodu na terenie kraju, po jego wywiezieniu w ramach wewnątrzwspólnotowej dostawy, przekreśla prawo do zwrotu akcyzy zapłaconej w kraju od tego samochodu. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach art. 107 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym nie daje podstaw do udzielenia twierdzącej odpowiedzi na tak postawione pytanie. Warunkiem ubiegania się o zwrot akcyzy jest, by samochód w chwil dokonywania dostawy wewnątrzwspólnotowej pozostawał niezarejestrowany w kraju. Przyjęcie natomiast przez organ, że odmowa zwrotu akcyzy jest dopuszczalna w sytuacji, gdy zarejestrowanie samochodu w kraju nastąpiło po dokonaniu jego dostawy jest naruszeniem prawa materialnego przez jego wadliwą wykładnię, co w efekcie prowadzi do wadliwego jej zastosowania. Odmowa zwrotu skarżącej spółce akcyzy nie może być uzasadniona niespełnieniem przesłanki z art. 107 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym. Sąd wskazał, że organy podatkowe nie wyjaśniły dostatecznie jasno, gdzie samochody podlegały konsumpcji. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ powinien wyjaśnić, czy samo zarejestrowanie samochodów w Polsce po ich wywiezieniu już oznacza konsumpcję w kraju, czy tylko stwarza ku temu możliwości na przyszłość i czy już na tym etapie należy odmówić zwrotu akcyzy zapłaconej przy ich nabyciu. 1.4. Mając na uwadze zgromadzone powyższe, Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r., poz. 1302 ze zm., dalej: "ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi") uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł w przedmiocie kosztów. 2. Skarga kasacyjna i odpowiedz na skargę kasacyjną. 2.1. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości. Wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 107 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym, poprzez błędną wykładnię polegającą na ograniczaniu wykładni przepisu jedynie do dokonania interpretacji językowej skutkującej uznaniem, że zwrot zapłaconego podatku akcyzowego następuje pod warunkiem dokonania dostawy wewnątrzwspólnotowej samochodu niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju i bez znaczenia pozostaje tu fakt jego późniejszej rejestracji w polskim systemie, podczas gdy przepis ten powinien zostać poddany także wykładni celowościowo-funkcjonalnej, prowadzącej do wniosku, że figurowanie samochodu w polskim systemie rejestracyjnym, nawet jeśli samochód ten został zarejestrowany po dokonaniu jego dostawy wewnątrzwspólnotowej, wyłącza prawo ubiegania się o zwrot zapłaconej akcyzy. 2.2. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzucono zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy, tj. w szczególności naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 187 § 1, art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez błędną ocenę przez Sąd zebranego materiału dowodowego skutkującą: a) uznaniem, że organy obu instancji oparły wydane rozstrzygnięcia na zebranym materiale dowodowym w postaci dokumentu elektronicznego uzyskanego z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (dalej CEPIK), twierdząc, iż dokument ten nie zawiera danych, które mogłyby przemawiać za odmówieniem zwrotu podatku akcyzowego, w sytuacji gdy organy podatkowe w ramach czynności sprawdzających wykorzystują przede wszystkim bazę CEPIK do ustalenia, czy przedmiotowy samochód spełnia warunki określone w ustawie, tj. czy nie został zarejestrowany na terytorium kraju, b) uznaniem, że zebrane dowody w sprawie obalają główną tezę organów dotyczącą zasady konsumpcyjności, podczas gdy to na ich podstawie organ ustalił, że strona przeciwna rejestrując samochody w Polsce już po ich wywiezieniu za granicę rozpoczęła procedurę umożliwiającą ,,skonsumowanie'' przedmiotowych pojazdów na terytorium kraju, c) poprzez uznanie, że fakt domniemania przez organ możliwości konsumowania pojazdu na terytorium Polski jest domniemaniem na wyrost, w sytuacji gdy podatnik rejestrując przedmiotowe pojazdy nie był już ich właścicielem a samochody były już poza granicami kraju, podczas gdy organ powziął poważne wątpliwości wobec powyższego faktu, tym bardziej, że osoba niebędąca już właścicielem pojazdu, dokonywała jego rejestracji oraz odbierała dokumenty rejestracyjne, do czego uprawnień już nie posiadała. 2.3. Powołując się na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi lub o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Wniesiono również o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 2.4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną spółka wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 3.1. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takiego rodzaju przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed Sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia w trybie przewidzianym w art. 189 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, niezależnie od zarzutów skargi kasacyjnej (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40). 3.2. Na wstępie należy podkreślić, iż sądy administracyjne dokonują kontroli legalności decyzji administracyjnych i indywidualnych interpretacji podatkowych, powinny na co dzień stosować wykładnię zgodną z przepisami prawa unijnego. W sytuacji, gdy treść ustawy krajowej budzi pewne wątpliwości, sąd krajowy ma obowiązek interpretować ustawę tak, aby dostosować ją do wymogów dyrektywy. Potwierdza to bogate orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, m.in. w sprawie von Colson i Kamann (orzeczenie w sprawie 14/83, Zb. Orz. 1984, s. 1891), gdzie Trybunał wyraził pogląd, że sąd w procesie stosowania prawa wewnętrznego, w szczególności przepisów wydanych w celu wykonania dyrektywy, jest obowiązany interpretować przepisy w świetle brzmienia i celu dyrektywy, aby zapewnić osiągnięcie rezultatu określonego w art. 249 akapit 3 TWE. Powyższa formuła wyraża obowiązek interpretacji obowiązującego prawa krajowego w świetle tekstu i celów dyrektywy po to, aby osiągnąć wyznaczony przez dyrektywę rezultat, tzw. wykładnia prounijna. Sądy stosując prawo powinny nadawać jego normom krajowym takie znaczenie, jakie zapewni mu zgodność z prawem unijnym. Ponadto sądy są zobowiązane w razie stwierdzenia, że normy prawa krajowego są niezgodne z prawem unijnym, zastosować normy prawa unijnego, jako podstawę swoich rozstrzygnięć, odmawiając jednocześnie zastosowania norm prawa krajowego. Stanowi to konsekwencję zasady prymatu prawa unijnego w stosunku do prawa krajowego. Ważną rolę w kształtowaniu wykładni prounijnej odgrywa dotychczasowy dorobek orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Kompetencja TSUE obejmuje wykładnię traktatów, czyli prawa pierwotnego Unii Europejskiej. Druga z kompetencji Trybunału dotycząca wykładni prawa obejmuje wykładnię aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii. Chodzi tu o akty wszystkich instytucji unijnych. Najczęściej przedmiotem wykładni będą rozporządzenia, dyrektywy i decyzje, łącznie z niewiążącymi opiniami i zaleceniami, gdyż i one mogą mieć znaczenie dla wykładni i stosowania prawa przez organy krajowe. Wykładnia dokonywana przez TSUE ma charakter de facto wiążącej interpretacji przepisów unijnych. Poza tym Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest kompetentny do udzielania odpowiedzi na pytania prejudycjalne sądów krajowych. Sądy, których orzeczenia nie są ostateczne mogą, a sądy ostatniej instancji powinny występować z pytaniami prejudycjalnymi do TSUE jeżeli uznają, że jest to konieczne do wydania wyroku (art. 267 TWE). TSUE przyczynia się do rozstrzygnięcia sporu, ale nie orzeka w konkretnej sprawie. Chodzi tu o swoistą współpracę prawną, poprzez którą sąd krajowy i TSUE przyczynia się bezpośrednio i wzajemnie do opracowania określonego rozstrzygnięcia. Niemal w każdym orzeczeniu TSUE stwierdza, że ostateczna ocena, która prowadzi do rozstrzygnięcia należy do sądu krajowego, który najbardziej orientuje się w stanie faktycznym sprawy i realiach gospodarczych prowadzonej działalności gospodarczej prowadzonej w danym państwie. 3.3. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2021r. zwrócił się z pytaniem prejudycjalnym: "Czy art. 56 [TFUE] i zasadę jednofazowości podatku akcyzowego jako podatku od faktycznej konsumpcji oraz zasadę proporcjonalności należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie zastosowaniu przepisu krajowego takiego jak art. 107 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym, w zakresie, w jakim uniemożliwia on zwrot podatnikowi proporcjonalnie wyliczonej akcyzy z tytułu eksportu zarejestrowanego samochodu osobowego w stosunku do okresu jego użytkowania na terytorium kraju?". Wyrokiem z dnia 17 maja 2023r., sygn. akt C - 105/22 (www.eur-lex.europa.eu.LEX nr 3554224) TSUE stanął na stanowisku, że prawo pierwotne Unii, a w szczególności art. 110 akapit pierwszy TFUE, a także zasady jednokrotności poboru podatku akcyzowego i proporcjonalności należy interpretować w ten sposób, że nie sprzeciwiają się one uregulowaniu krajowemu, które w przypadku wywozu samochodu osobowego zarejestrowanego w danym państwie członkowskim nie przewiduje zwrotu, w wysokości proporcjonalnej do okresu użytkowania owego samochodu na jego terytorium, podatku akcyzowego zapłaconego od tego samochodu w tym państwie członkowskim. W uzasadnieniu orzeczenia Trybunał Sprawiedliwości wskazał, że pojazdy te nie należą do kategorii wyrobów akcyzowych we wszystkich państwach członkowskich na podstawie art. 1 ust. 1 dyrektywy 2008/118 i w związku z tym nie są objęte systemem ujednoliconego podatku akcyzowego (teza 24 uzasadnienia). W odniesieniu do podatku rejestracyjnego pobieranego przez państwo członkowskie przy rejestracji pojazdów samochodowych w celu dopuszczenia ich do ruchu na jego terytorium Trybunał konsekwentnie orzekał, że taki podatek nie stanowi cła ani opłaty o skutku równoważnym z cłem w rozumieniu art. 28 i 30 TFUE. Tego rodzaju podatek stanowi bowiem podatek wewnętrzny i powinien być zatem rozpatrywany w świetle art. 110 TFUE (wyrok z dnia 17 grudnia 2015 r., Viamar, C-402/14, EU:C:2015:830, pkt 33 i przytoczone tam orzecznictwo) - teza 28. W odniesieniu w szczególności do podatku akcyzowego niewchodzącego w zakres ujednoliconego podatku akcyzowego na mocy dyrektywy 2008/118, takiego jak nakładany na wszystkie samochody osobowe zarejestrowane na danym terytorium kraju podatek akcyzowy rozpatrywany w postępowaniu głównym – taki podatek akcyzowy należy uznać za stanowiący część ogólnego systemu opodatkowania wewnętrznego towarów i należy go oceniać w świetle art. 110 akapit pierwszy TFUE (zob. podobnie wyrok z dnia 18 stycznia 2007r., Brzeziński, C-313/05, EU:C:2007:33, pkt 29) - teza 29. TSUE stwierdził, iż w niniejszej sprawie o ile do sądu odsyłającego będzie należało dokonanie niezbędnych ustaleń, o tyle z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że w przypadku wewnątrzwspólnotowej dostawy lub wywozu samochodu osobowego osoba, która nabyła prawo do rozporządzania tym samochodem jak właściciel, ma prawo do zwrotu zapłaconego podatku akcyzowego tylko wtedy, gdy rzeczony samochód nie został zarejestrowany w Polsce. Zgodnie z informacjami, którymi dysponuje Trybunał, warunek ten ma zastosowanie bez rozróżnienia do wszystkich pojazdów, niezależnie od ich pochodzenia (teza 35). W drugiej kolejności, w odniesieniu do zasady jednokrotności poboru podatku akcyzowego, należy podkreślić, że w braku harmonizacji na poziomie Unii Trybunał orzekł, iż niekorzystne skutki, jakie mogą wynikać z równoległego wykonywania kompetencji podatkowych przysługujących różnym państwom członkowskim, o ile wykonywanie tych kompetencji nie ma charakteru dyskryminującego, nie stanowią ograniczeń swobód przepływu. Państwa członkowskie nie mają bowiem obowiązku dostosowywania własnego systemu podatkowego do różnych systemów podatkowych innych państw członkowskich, w szczególności w celu wyeliminowania podwójnego opodatkowania (zob. podobnie wyrok z dnia 21 listopada 2013 r., C-302/12, EU:C:2013:756, pkt 28, 29 i przytoczone tam orzecznictwo) - teza 36. Trybunał orzekł także, że w świetle art. 110 TFUE nie ma również znaczenia, że pojazd samochodowy - wskutek odmowy przy jego wywozie zwrotu podatku od pojazdów, w odniesieniu do którego zdarzeniem powodującym powstanie obowiązku podatkowego jest rejestracja i dopuszczenie do ruchu takiego pojazdu - podlega podczas jego definitywnego wywozu z jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego kilku podatkom związanym z pojazdami mechanicznymi w różnym czasie i w różnych państwach członkowskich [zob. podobnie wyrok z dnia 2 lutego 2023r., Veronsaajien oikeudenvalvontayksikkö (Podatek od pojazdów), C-676/21, EU:C:2023:63, pkt 36, 37] - teza 37. Wniosek ten nasuwa się również w kontekście wywozu samochodu osobowego poza Unię, takiego jak wywóz rozpatrywany w postępowaniu głównym. Tym samym niedogodności, jakie mogą wynikać w danym przypadku ze zwielokrotniającego efektu jednoczesnego braku zwrotu, w wysokości proporcjonalnej do okresu użytkowania tego samochodu na danym terytorium, podatku akcyzowego zapłaconego w przypadku wywozu samochodu osobowego uprzednio zarejestrowanego w danym państwie członkowskim oraz okoliczności, że ów samochód podlega podobnym podatkom lub opłatom w państwie przeznaczenia, nie mogą zostać uznane za sprzeczne ani z art. 110 TFUE, ani z zasadą jednokrotności poboru podatku akcyzowego (teza 38). W trzeciej kolejności, w odniesieniu do zasady proporcjonalności, Trybunał orzekł, w ramach postanowień traktatu FUE dotyczących swobody świadczenia usług, że taki podatek rejestracyjny jest sprzeczny z tą zasadą, jeśli osiągnięcie celu, któremu ona służy, byłoby możliwe poprzez wprowadzenie podatku w wysokości proporcjonalnej do okresu, w jakim pojazd ten był zarejestrowany w państwie, w którym był on użytkowany, co pozwoliłoby na uniknięcie w zakresie amortyzacji podatku dyskryminacji krzywdzącej przedsiębiorstwa prowadzące działalność w zakresie leasingu samochodów, których siedziba znajduje się w innych państwach członkowskich (wyrok z dnia 21 marca 2002r., Cura Anlagen, C-451/99, EU:C:2002:195, pkt 69) - teza 39. Idąc tym samym tokiem rozumowania, Trybunał wskazał w postanowieniu z dnia 27 czerwca 2006r., van de Coevering (C-242/05, EU:C:2006:430, pkt 29), na które powołuje się sąd odsyłający, że przepisy krajowe zobowiązujące do zapłaty podatku, którego wysokość jest nieproporcjonalna do okresu użytkowania tego pojazdu w danym państwie członkowskim, nawet jeżeli realizują one odpowiedni cel zgodny z tym traktatem, są sprzeczne z postanowieniami rzeczonego traktatu dotyczącymi swobody świadczenia usług, jeżeli są one stosowane do pojazdów, które zostały wynajęte i zarejestrowane w innym państwie członkowskim, a które nie są w zasadzie przeznaczone do stałego używania w tym pierwszym państwie członkowskim ani też nie są głównie w ten sposób używane, chyba że celu tego nie można by osiągnąć poprzez wprowadzenie podatku w wysokości proporcjonalnej do okresu używania owego pojazdu w tym pierwszym państwie członkowskim (teza 40). Należy podkreślić, że orzecznictwo to dotyczy stosowania swobody świadczenia usług w ramach umów najmu lub leasingu. Nie można go zastosować do sytuacji będącej przedmiotem postępowania głównego, która dotyczy nie transgranicznego świadczenia usług, lecz wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego, który został obciążony podatkiem akcyzowym w związku z jego rejestracją w Polsce, a następnie późniejszej sprzedaży i wywozu tego samochodu do Norwegii (teza 41). W tym względzie zgodnie z informacjami, którymi dysponuje Trybunał, podatek akcyzowy od samochodów osobowych, o którym mowa w ustawie o podatku akcyzowym, nie ma charakteru podatku związanego z okresem użytkowania tych samochodów, lecz charakter podatku związanego z ich konsumpcją, która materializuje się poprzez rejestrację danego samochodu osobowego na terytorium kraju (teza 42). 3.4. Z cytowanej sentencji wyroku TSUE i jego uzasadnienia wynika, że państwo członkowskie miało prawo wprowadzić regulację z art. 107 ustawy o podatku akcyzowym zwłaszcza, że samochód osobowy jest wyrobem akcyzowym podlegającym podatkowi akcyzowemu i podatnikowi nie przysługuje prawo do zwrotu podatku. A zatem zarzut skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w przedmiocie naruszenia art. 107 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym należy uznać za uzasadniony. Należy podkreślić, że brak jest ww. przepisie zastrzeżenia o wysokości podatku akcyzowego w zależności od okresu rejestracji samochodu osobowego. Istotne jest także to, że samochody osobowe były rejestrowane na stałe, a nie czasowo jak to miało miejsce ww. cytowanym wyroku TSUE. W świetle wykładni prounijnej regulacja przepisu art. 107 ust. 1 ustawy podatku akcyzowym nie narusza prawa. Sąd pierwszej instancji zatem naruszył przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż dokonał błędnej wykładni przepisów prawa materialnego. 3.5. Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej również zasługują na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach. W okolicznościach sprawy brak było bowiem podstaw do uznania, że organy podatkowe odmawiając zwrotu akcyzy naruszyły art. 122, art. 180, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe mogły jako dowód dopuścić dokumenty elektroniczne uzyskane z Centralnej Ewidencji Pojazdów Kierowców w celu ustalenia faktu rejestracji pojazdów w Polsce. 3.6. Z tych względów skargę kasacyjną jako uzasadnioną należało uwzględnić i na podstawie art. 188 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i uchylić zaskarżony wyrok w całości, a na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalić skargę. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 w związku z art. 205 § 2 oraz art. 209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zasądzając kwotę 2.018,00 zł, tytułem uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej oraz 75 % stawki minimalnej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należnej pełnomocnikowi w drugiej instancji. Małgorzata Niezgódka – Medek Marek Kołaczek Maja Chodacka Sędzia NSA Sędzia NSA Sędzia WSA (del.) | |
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI