I FSK 2189/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-01-21
NSApodatkoweWysokansa
VATwstrzymanie wykonaniaegzekucjaznaczna szkodatrudne do odwrócenia skutkisytuacja majątkowaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiNSA

NSA wstrzymał wykonanie decyzji podatkowej na kwotę ponad 12 mln zł, uznając, że jej egzekucja doprowadziłaby do trwałego niedostatku skarżącej.

NSA rozpoznał wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora IAS w Gdańsku, dotyczącej podatku VAT za okres od sierpnia 2013 r. do czerwca 2014 r. Skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji, wskazując na ryzyko znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków, w tym utraty całego majątku z powodu egzekucji należności w wysokości ponad 12,7 mln zł. Sąd uznał, że ze względu na wysokość zobowiązania i trudną sytuację materialną skarżącej, egzekucja doprowadziłaby do trwałego niedostatku, a sprzedaż nieruchomości uniemożliwiłaby ich odzyskanie w przypadku korzystnego rozstrzygnięcia.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał wniosek skarżącej B.S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 29 września 2023 r., dotyczącej podatku od towarów i usług za okres od sierpnia 2013 r. do czerwca 2014 r. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił jej skargę na decyzję organu. We wniosku o wstrzymanie wykonania, skarżąca argumentowała, że egzekucja należności w wysokości ponad 12,7 mln zł spowoduje znaczne szkody i trudne do odwrócenia skutki, w tym pozbawienie jej całego majątku. Podkreśliła, że jej obecna sytuacja materialna (świadczenie rehabilitacyjne, brak innych dochodów i majątku poza nieruchomościami obciążonymi hipotekami i zajęciem egzekucyjnym) uniemożliwia spłatę tak wysokiej kwoty. NSA, analizując sprawę, uznał wniosek za zasadny. Sąd odwołał się do art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który pozwala na wstrzymanie wykonania aktu, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Mimo że zobowiązania pieniężne z natury są odwracalne, NSA stwierdził, że w tym przypadku, ze względu na ogromną wysokość należności i trudną sytuację majątkową skarżącej, egzekucja doprowadziłaby do trwałego niedostatku. Sprzedaż nieruchomości w drodze licytacji uniemożliwiłaby ich odzyskanie w przypadku korzystnego dla skarżącej rozstrzygnięcia. Sąd wziął również pod uwagę fakt przyznania skarżącej prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W konsekwencji, NSA postanowił wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, wstrzymanie wykonania jest uzasadnione.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ze względu na bardzo wysoką kwotę zobowiązania podatkowego (ponad 12,7 mln zł) oraz trudną sytuację majątkową skarżącej (świadczenie rehabilitacyjne, brak majątku poza nieruchomościami obciążonymi hipotekami i zajęciem egzekucyjnym), egzekucja doprowadziłaby do trwałego niedostatku i uniemożliwiłaby odzyskanie nieruchomości w przypadku korzystnego rozstrzygnięcia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (3)

Główne

p.p.s.a. art. 61 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Po przekazaniu skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 61 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Egzekucja należności w wysokości ponad 12,7 mln zł doprowadzi do trwałego niedostatku skarżącej. Sprzedaż nieruchomości w drodze licytacji uniemożliwi ich odzyskanie w przypadku korzystnego rozstrzygnięcia. Skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, otrzymując świadczenie rehabilitacyjne i nie posiadając majątku poza nieruchomościami obciążonymi hipotekami i zajęciem egzekucyjnym.

Godne uwagi sformułowania

niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków skutków zapłaty należności pieniężnej nie można rozpatrywać w oderwaniu od jej wysokości kwota wymiaru wskazanych zobowiązań podatkowych jest na tyle wysoka, że realna i bardzo prawdopodobna staje się możliwość popadnięcia przez skarżącą w stan stałego niedostatku Egzekucja należności wynikającej z decyzji organu wraz z kosztami egzekucyjnymi i odsetkami wynoszącej obecnie około 13.000.000 zł, doprowadziłaby skarżącą do stanu stałego niedostatku.

Skład orzekający

Danuta Oleś

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wstrzymania wykonania decyzji podatkowych w przypadku znacznej wysokości zobowiązania i trudnej sytuacji materialnej strony, gdzie egzekucja może prowadzić do nieodwracalnych skutków."

Ograniczenia: Dotyczy wniosku o wstrzymanie wykonania w postępowaniu przed NSA, wymaga wykazania przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sąd może interweniować, aby chronić obywatela przed egzekucją ogromnej należności podatkowej, która mogłaby doprowadzić do jego całkowitego zubożenia.

Sąd Najwyższy wstrzymał egzekucję 12,7 mln zł podatku. Czy to koniec zrujnowania dłużników?

Dane finansowe

WPS: 12 740 302 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 2189/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-01-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Danuta Oleś /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Sygn. powiązane
I SA/Gd 1064/23 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2024-09-24
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Wstrzymano wykonanie zaskarżonego aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku B.S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej B.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 września 2024 r. sygn. akt I SA/Gd 1064/23 w sprawie ze skargi B.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 29 września 2023 r. nr [...]) w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od sierpnia 2013 r. do czerwca 2014 r. postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 24 września 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 1064/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę B.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 29 września 2023 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od sierpnia 2013 r. do czerwca 2014 r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła B.S. (dalej: "skarżąca"). Następnie, pismem z 16 grudnia 2024 r. złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z 29 września 2023 r.
Przedmiotowy wniosek skarżąca uzasadniła wskazując na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków. Podkreśliła, że wystarczającym powodem wstrzymania może być już samo uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody w związku z wykonaniem aktu, który następnie może być przez Sąd wzruszony. Mając na uwadze wysokość ustalonej przez organy podatkowe należności do zwrotu - 12.740.302 zł (należność główna), jak również biorąc pod uwagę opisaną jej aktualną sytuację rodzinną i majątkową wyegzekwowanie przedmiotowej należności spowoduje pozbawienie skarżącej całości majątku. Skarżąca obecnie otrzymuje świadczenie rehabilitacyjne w wysokości 3.294,38 zł. Dla skarżącej ustalona przez organy kwota należności jest niemożliwa do jednorazowego uiszczenia, gdyż nie posiada takich zasobów majątkowych. Zaspokojenie wskazanej kwoty będzie musiało nastąpić na drodze postępowania egzekucyjnego poprzez licytacyjną sprzedaż nieruchomości. W przypadku uzyskania korzystnego dla skarżącej rozstrzygnięcia niemożliwe będzie odzyskanie nieruchomości sprzedanych w drodze licytacji. W związku ze sprzedażą po cenie wymuszonej, ewentualny zwrot ceny nie zrekompensuje utraty nieruchomości bowiem skarżąca nie będzie mogła za uzyskaną kwotę nabyć nieruchomości o tych samych parametrach.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast zgodnie z § 3 powołanego przepisu po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że co do zasady wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu w całości lub w części stanowi zatem odstępstwo od tej generalnej reguły i jest dopuszczalne jedynie po spełnieniu określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek, których istnienie musi wykazać wnioskodawca.
Nałożony na skarżącą w ramach kwestionowanej decyzji obowiązek ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki wykonania takiego świadczenia, co do zasady są odwracalne. Niemniej jednak skutków zapłaty należności pieniężnej nie można rozpatrywać w oderwaniu od jej wysokości, zwłaszcza, gdy wysokość tejże należności pieniężnej jest znaczna. Naczelny Sąd Administracyjny dokonując oceny zasadności przedmiotowego wniosku wziął pod uwagę przede wszystkim wysokość zobowiązania podatkowego, którego decyzja ta dotyczy, w kontekście przedstawionej sytuacji majątkowej skarżącej. Z decyzji z 29 września 2023 r. określającej wnioskodawczyni przybliżoną wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do sierpnia 2013 do czerwca 2014 r. wynika wysokość zobowiązania podatkowego w łącznej kwocie 13.349.592 zł.
Analizując przedstawiony wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że kwota wymiaru wskazanych zobowiązań podatkowych jest na tyle wysoka, że realna i bardzo prawdopodobna staje się możliwość popadnięcia przez skarżącą w stan stałego niedostatku. Jak podała skarżąca we wniosku obecnie otrzymuje świadczenie rehabilitacyjne, a także nie posiada majątku w postaci rzeczy ruchomych, rachunków bankowych. Nie osiąga żadnych przychodów z papierów wartościowych ani zysków z kapitału, nie pełni żadnych funkcji zarządczych w spółkach ani nie posiada żadnych praw udziałowych. Natomiast wszystkie posiadane przez nią nieruchomości zostały zajęte przez organy podatkowe na podstawie tytułów wykonawczych.
Ponadto z akt sprawy wynika, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Majątek stanowi dom o powierzchni 120 m2 o wartości około 300.000 zł (na nieruchomości ustanowiona została hipoteka kaucyjna na rzecz banku oraz hipoteka przymusowa) oraz mieszkanie o powierzchni 43 m2 i wartości około 250.000 zł, z którego prowadzona jest egzekucja i obciążone jest hipoteką umowną. Skarżąca posiada też kredyt mieszkaniowy, który spłaca terminowo; saldo zadłużenia z tego tytułu na dzień 31 października 2023 r. wynosiło 260.608,88 zł, zaś średnia miesięczna spłata w okresie od października 2023 r. wyniosła 2.074,33 zł.
Egzekucja należności wynikającej z decyzji organu wraz z kosztami egzekucyjnymi i odsetkami wynoszącej obecnie około 13.000.000 zł, doprowadziłaby skarżącą do stanu stałego niedostatku. Sprzedaż nieruchomości w drodze licytacji egzekucyjnej uniemożliwi ich odzyskanie w sytuacji ewentualnego uzyskania przez skarżącą korzystnego dla niej rozstrzygnięcia sprawy. Na podkreślenie zasługuje również fakt, iż zbliżona do przedstawionej sytuacja materialna i finansowa skarżącej została też poddana analizie, w wyniku której przyznane jej zostało prawo pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (sygn. akt I SPP/Gd 244/23).
W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że ewentualne niekorzystne dla skarżącej skutki zapłaty podatku wynikającego z zaskarżonej decyzji (przede wszystkim w drodze egzekucyjnej licytacji nieruchomości), w razie uzyskania korzystnego dla niej rozstrzygnięcia, nie dadzą się odwrócić.
Mając powyższe na uwadze stosownie do treści art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI