I FSK 2182/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA wyłączył sędziego Mariusza Goleckiego od rozpoznania sprawy ze względu na uzasadnione wątpliwości co do jego niezawisłości i bezstronności, wynikające z okoliczności powołania i późniejszego postępowania.
Wniosek o wyłączenie sędziego Mariusza Goleckiego od rozpoznania sprawy I FSK 2182/21 został złożony przez stronę skarżącą, która podniosła zarzuty dotyczące wadliwości procedury powołania sędziego oraz jego wcześniejszej aktywności zawodowej związanej z władzą wykonawczą. Sąd uznał, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego oraz jego postępowanie po nominacji budzą uzasadnione wątpliwości co do jego niezawisłości i bezstronności, co skutkowało wyłączeniem go od rozpoznania sprawy.
Wniosek o wyłączenie sędziego Mariusza Goleckiego od rozpoznania sprawy I FSK 2182/21 został złożony przez stronę skarżącą, która podniosła zarzuty dotyczące wadliwości procedury powołania sędziego przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą z 2017 r. oraz jego wcześniejszej aktywności zawodowej, w tym pracy w Ministerstwie Finansów i na stanowisku wiceministra. Skarżący argumentował, że te okoliczności mogą naruszać standardy niezawisłości i bezstronności sędziego. Sędzia Golecki zaprzeczył istnieniu takich wątpliwości. Naczelny Sąd Administracyjny, analizując przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz orzecznictwo ETPCz i TSUE, uznał, że okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego, w tym sposób ukształtowania KRS oraz późniejsze pełnienie funkcji w organach władzy wykonawczej, budzą uzasadnione wątpliwości co do jego niezawisłości i bezstronności. W konsekwencji, sąd postanowił wyłączyć sędziego Mariusza Goleckiego od rozpoznania sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego oraz jego postępowanie po powołaniu, w tym sposób ukształtowania organów powołujących oraz wcześniejsza aktywność w organach władzy wykonawczej, mogą stanowić podstawę do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy, jeśli budzą uzasadnione wątpliwości co do jego niezawisłości i bezstronności.
Uzasadnienie
Sąd analizuje przepis art. 5a § 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, podkreślając konieczność uwzględnienia zarówno okoliczności powołania, jak i postępowania po powołaniu. Odwołuje się do orzecznictwa ETPCz i TSUE, które kwestionują niezawisłość i bezstronność sędziów powołanych przy udziale KRS ukształtowanej ustawą z 2017 r. oraz podkreślają znaczenie braku wpływu czynników zewnętrznych na sędziego. Wskazuje, że aktywność sędziego w organach władzy wykonawczej przed objęciem stanowiska sędziowskiego może budzić wątpliwości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
inne
Przepisy (14)
Główne
p.u.s.a. art. 5a § § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy.
p.u.s.a. art. 5a § § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Wniosek o stwierdzenie przesłanek wyłączenia sędziego może być złożony wobec sędziego wyznaczonego do składu sądu rozpoznającego sprawę co do istoty lub skargę kasacyjną.
p.u.s.a. art. 5a § § 13
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Uwzględniając wniosek, sąd wyłącza sędziego od rozpoznania sprawy.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 178
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy.
p.u.s.a. art. 49
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
W sprawach nieuregulowanych w ustawie, do NSA oraz do sędziów, urzędników i pracowników tego sądu stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące Sądu Najwyższego.
ustawa o Sądzie Najwyższym art. 33 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Stosunek służbowy sędziego Sądu Najwyższego nawiązuje się z chwilą doręczenia mu aktu powołania. Odmowa odebrania aktu powołania jest równoznaczna ze zrzeczeniem się pełnienia urzędu.
ustawa o Sądzie Najwyższym art. 33 § § 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Sędzia zgłasza się w celu objęcia stanowiska w terminie 14 dni od dnia odebrania aktu powołania.
ustawa o Sądzie Najwyższym art. 33 § § 3
Ustawa o Sądzie Najwyższym
W przypadku nieusprawiedliwionego nieobjęcia stanowiska w terminie, powołanie traci moc.
ustawa zmieniająca z 2017 r.
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa wprowadzająca zmiany w sposobie kształtowania składu KRS, kwestionowana w orzecznictwie ETPCz i TSUE.
Konstytucja RP art. 187 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa sposób wyboru członków KRS przez Sejm i Senat.
Konstytucja RP art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziowie są powoływani przez Prezydenta Rzeczypospolitej, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, na czas nieoznaczony.
Konstytucja RP art. 10 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada podziału władzy na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą.
Konstytucja RP art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Mariusza Goleckiego, w tym sposób ukształtowania KRS ustawą z 2017 r., budzą uzasadnione wątpliwości co do jego niezawisłości i bezstronności. Postępowanie sędziego Mariusza Goleckiego po powołaniu, w tym pełnienie funkcji w organach władzy wykonawczej, narusza standardy niezawisłości i bezstronności. Orzecznictwo TSUE i ETPCz potwierdza wadliwość procedury nominacyjnej sędziów przy udziale KRS ukształtowanej ustawą z 2017 r.
Odrzucone argumenty
Sędzia Mariusz Golecki wskazał, że względem jego osoby nie istnieją żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w postępowaniu.
Godne uwagi sformułowania
istnieją poważne obawy co do przyszłej mocy prawnej wydanego w sprawie wyroku (możliwa nieważność postępowania z uwagi na sprzeczność składu orzekającego z przepisami prawa) nie został powołany w trybie, o którym mowa w art. 179 Konstytucji RP Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana w składzie wadliwym i nieznanym Konstytucji RP brak jest jednocześnie symetrycznej aktywności sędziego w organizacjach społecznych, reprezentujących podatników lub ich problemy przed organami państwa, co prowadzi do wniosku, że sędzia w sporze między podatnikiem a państwem nie zachowa równowagi przy orzekaniu nie można uznać za niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony uprzednio na mocy ustawy, jeżeli z całokształtu warunków i okoliczności, w jakich został przeprowadzony proces powołania sędziego, wynika, że owo powołanie nastąpiło z rażącym naruszeniem podstawowych norm stanowiących integralną część ustroju i funkcjonowania rozpatrywanego systemu sądownictwa
Skład orzekający
Maciej Dybowski
przewodniczący
Henryk Wach
sprawozdawca
Małgorzata Niezgódka - Medek
członek
Dariusz Dudra
członek
Dorota Dąbek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego ze względu na wątpliwości co do jego niezawisłości i bezstronności, wynikające z okoliczności powołania i późniejszego postępowania, w kontekście orzecznictwa TSUE i ETPCz dotyczącego statusu KRS."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powoływaniem sędziów w Polsce po zmianach w ustawie o KRS z 2017 r. oraz pełnieniem funkcji w organach władzy wykonawczej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezawisłości i bezstronności sędziowskiej, powiązanych z aktualną debatą o stanie praworządności w Polsce i orzecznictwem trybunałów europejskich. Ma duży potencjał edukacyjny i informacyjny.
“Sędzia NSA wyłączony z orzekania. Kluczowe wątpliwości co do jego niezawisłości i bezstronności.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 2182/21 - Postanowienie S NSA Data orzeczenia 2025-03-24 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-10-27 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Maciej Dybowski /przewodniczący/ Dariusz Dudra Dorota Dąbek Henryk Wach /sprawozdawca/ Małgorzata Niezgódka - Medek Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane III SA/Wa 1943/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-05-11 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Wyłączono sędziego Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku [...] o zbadanie spełnienia przez sędziego NSA Mariusza Goleckiego wymogów niezawisłości i bezstronności w trybie art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w sprawie ze skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 1943/20 w sprawie ze skargi [....] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania postanowienia o pozostawieniu bez rozpatrzenia odwołania od decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2013 r. postanawia: wyłączyć sędziego NSA Mariusza Goleckiego od rozpoznania sprawy I FSK 2182/21 Uzasadnienie [...] (dalej: skarżący) wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 1943/20 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania postanowienia o pozostawieniu bez rozpatrzenia odwołania od decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług. Zarządzeniem z 13 lutego 2025 r. Przewodniczący Wydziału I Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczył termin rozprawy w powyższej sprawie na 27 marca 2025 r. w składzie: sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek, Sędzia NSA Ryszard Pęk (sprawozdawca) oraz Sędzia NSA Mariusz Golecki. Skarżący reprezentowany przez radcę prawnego w terminie 7 dni od doręczenia zawiadomienia dokonanego 19 lutego 2025 r., na podstawie art. 5a § 4 zdanie trzecie ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267; dalej: p.u.s.a.) złożył wniosek z 28 lutego 2025 r. o wyłączenie sędziego Marusza Goleckiego od rozpoznania sprawy o sygnaturze akt I FSK 2182/21 przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że istnieją poważne obawy co do przyszłej mocy prawnej wydanego w sprawie wyroku (możliwa nieważność postępowania z uwagi na sprzeczność składu orzekającego z przepisami prawa). Chodzi tu o niespełnianie wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących powołaniu Sędziego i jego postępowania po powołaniu, co w okolicznościach danej sprawy może doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy. Skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu "ze wszystkich kart akt postępowania prowadzonego przed tutejszym sądem w postępowaniu o sygnaturze akt I FSK 846/20" na fakty postępowania Mariusza Goleckiego po powołaniu wobec strony, co może doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy. W ocenie skarżącego, Mariusz Golecki nie został powołany w trybie, o którym mowa w art. 179 Konstytucji RP. Jego "powołanie" na stanowisko sędziego NSA przez Prezydenta RP w dniu 7 czerwca 2022 r. nastąpiło bez wniosku organu konstytucyjnego tj. na żądanie "Krajowej Rady Sądownictwa" ukształtowanej w składzie wadliwym i nieznanym Konstytucji RP (jej członków-sędziów wybrał Sejm, podczas gdy Konstytucja RP stanowi, że Sejm może wybrać do KRS tylko swoich czterech przedstawicieli, podobnie jak Senat, który wybiera do KRS dwóch swoich przedstawicieli). W związku z tym Mariusz Golecki miał świadomość brania udziału w wadliwej procedurze konkursowej (obarczonej immanentną niekonstytucyjnością), a mimo to z niej nie zrezygnował. Brał on udział w procedurze powołania, która była konstytucyjnie nielegalna, co wyklucza przyjęcie, że kandydat na sędziego dawał gwarancje bezstronności i niezawisłości, które warunkowane są przestrzeganiem prawa. Wątpliwości co do bezstronności i niezawisłości sędziowskiej budzi nadto współpraca sędziego z władzą wykonawczą. Od 23 lutego 2016 r. do 16 stycznia 2017 r. był on zatrudniony w Ministerstwie Finansów na stanowisku Dyrektora Departamentu Prawnego. W dniu 15 września 2016 r. Mariusz Golecki został powołany na członka Rady do Spraw Przeciwdziałania Unikaniu Opodatkowania, gdzie pełnił funkcję Przewodniczącego tej Rady. Od maja do czerwca 2018 r. był ekspertem w Ministerstwie Finansów, gdzie koordynował prace nad projektami Nowej Ordynacji Podatkowej oraz ustawy o Rzeczniku Praw Podatnika. W okresie od września 2018 r. do września 2019 r. pełnił funkcję stałego eksperta sejmowej Komisji Śledczej SK VAT. W dniu 7 grudnia 2021 r. został powołany na stanowisko wiceministra rozwoju i technologii, z którego to stanowiska ustąpił w momencie nominacji na stanowisko sędziego w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Brak jest jednocześnie symetrycznej aktywności sędziego w organizacjach społecznych, reprezentujących podatników lub ich problemy przed organami państwa, co prowadzi do wniosku, że sędzia w sporze między podatnikiem a państwem nie zachowa równowagi przy orzekaniu. Również zachowanie Mariusza Goleckiego po powołaniu budzi poważne zastrzeżenia. W postępowaniu prowadzonym przed NSA pod sygnaturą akt I FSK 846/20, w którym sędzią sprawozdawcą był Mariusz Golecki - nie odniósł się on w ustnych motywach rozstrzygnięcia m.in. do kluczowych zarzutów strony, a mianowicie do tego, że skoro wobec kontrahenta skarżącego umorzono postępowanie brak jest jakichkolwiek przesłanek zabezpieczenia. Sędzia NSA Mariusz Golecki pismem z 19 marca 2025 r., wskazał, że względem jego osoby nie istnieją żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 5a § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r., poz. 1267; dalej: p.u.s.a.), dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na wniosek uprawnionego, o którym mowa w § 3, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy. Z kolei, zgodnie z art. 5a § 2 p.u.s.a., wniosek o stwierdzenie przesłanek, o których mowa w § 1, może być złożony wobec sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wyznaczonego do składu sądu rozpoznającego sprawę co do istoty lub skargę kasacyjną. Wniosek [...] o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Mariusza Goleckiego od rozpoznania spraw o sygnaturach akt I FSK 2182/21 i I FSK 72/22 ze względu na uzasadnione wątpliwości co do posiadania legitymacji do orzekania na stanowisku sędziego w Naczelnym Sądzie Administracyjnym spełnia wymogi formalne określone w art. 5a § 5 p.u.s.a., zawiera bowiem żądanie stwierdzenia, że w sprawie skarżącego zachodzą wobec sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Mariusza Goleckiego przesłanki wskazane w art. 5a § 1 p.u.s.a. oraz przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. Okoliczności te, wskazane przez wnioskodawcę dotyczą powołania sędziego Mariusza Goleckiego na urząd sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3; dalej: ustawa zmieniająca z 2017 r.). Wniosek K. K. nie podlega zatem odrzuceniu. Sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego Mariusz Golecki 4 marca 2015 r. został zawiadomiony o możliwości wysłuchania na piśmie w terminie 3 dni (art. 5a § 11 p.u.s.a.) oraz doręczono mu odpis wniosku [...]. Dnia 6 marca 2025 r. sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego Mariusz Golecki potwierdził odbiór wniosku wraz z zawiadomieniem o możliwości wysłuchania na piśmie w terminie 3 dni. Dnia 17 marca 2025 r. sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego Mariusz Golecki ponownie został zawiadomiony o możliwości wysłuchania na piśmie w terminie 3 dni. Pismem z 19 marca 2025 r. sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego Mariusz Golecki zaprezentował stanowisko (dalej Stanowisko) w trybie art. 5a § 11 p.u.s.a., w którym oświadczył, po zapoznaniu się przedstawionym uzasadnieniem [wniosku złożonego 3 marca 2025 r.], że "[...] w moim przekonaniu nie istnieją żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do mojej bezstronności w przedmiotowym postępowaniu. Ponadto w sprawie brak jest moim zdaniem również podstaw do wyłączenia mnie z mocy samej ustawy, w sprawie nie zachodzą bowiem przesłanki wymienione w art. 18 p.p.s.a. [...]". W uzasadnieniu Stanowiska sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego Mariusz Golecki wskazał, że kandydował do Naczelnego Sądu Administracyjnego jako osoba posiadająca stopień doktora habilitowanego nauk prawnych, a zatem inne doświadczenia zawodowe miały jedynie charakter uzupełniający (praca przy stosowaniu i tworzeniu prawa w administracji publicznej, w tym w charakterze Rzecznika Finansowego, członka Komisji Kodyfikacyjnej Ogólnego Prawa Podatkowego oraz przewodniczącego Rady ds. Przeciwdziałania Unikaniu Opodatkowania czy GKO w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych). Sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego Mariusz Golecki szczegółowo przedstawił etapy kariery naukowej w Polsce i za granicą; szereg publikacji naukowych w Polsce i poza Polską. Podniósł, że wykazał spełnienie przesłanki ustawowej z art. 7 § 2 w związku z art. 6 § 2 p.u.s.a. Dokonując oceny doświadczenia zawodowego i dorobku naukowego Sędzia Wizytator wskazany przez Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego wystawił Kandydatowi ocenę wyróżniającą (s. 2-6 Stanowiska). Podniósł, że: "[...] przebieg mojej kariery zawodowej nie może stanowić czynnika negatywnego w odniesieniu do pełnienia funkcji sędziego, ale wręcz odwrotnie, jest czynnikiem pozytywnym i wymaganym jako kryterium umożliwiające powołanie do funkcji sędziego [...]", powołując szereg przykładów osób, także sędziów i rzeczników generalnych Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, którzy przed powołaniem na stanowisko w TSUE pełnili funcje w ramach władzy wykonawczej, czy ustawodawczej (s. 9-11 Stanowiska). Z przepisu art. 5a § 1 p.u.s.a. wynika, że badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności powinno zostać przeprowadzone: "z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu", a koniunkcja ta oznacza konieczność brania pod uwagę (uwzględniania) obydwu wymienionych w tym przepisie okoliczności, przy czym pełna dyrektywalna wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, zgodnie z którym dla wyłączenia sędziego w trybie art. 5a § 1-13 p.u.s.a. nie jest konieczne spełnienie łącznie obydwu przesłanek. Powyższa regulacja literalnie wprowadza obowiązek "uwzględnienia" wskazanych w niej okoliczności, co oznacza obowiązek ich rozważenia, wzięcia pod uwagę, przeanalizowania. W kontekście celu tej regulacji, jakim jest zagwarantowanie obiektywnego rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej przez bezstronnych i niezawisłych sędziów oraz mając na uwadze konstytucyjnie gwarantowane standardy niezawisłości sędziego (art. 178 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. nr 78 poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28 poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200 poz. 1471; z 2009 r. nr 114 poz. 946; dalej Konstytucja RP), brak byłoby podstaw do przyjęcia, że sędzia spełnia wymóg niezawisłości i bezstronności, w sytuacji, gdy przeczą temu - choćby tylko niektóre - okoliczności spośród wymienionych w art. 5a § 1 p.u.s.a. Należy podzielić stanowisko prezentowane w piśmiennictwie: "przesłankami wyłączenia są zarówno okoliczności związane z powołaniem sędziego, jak i jego postępowaniem po tym powołaniu (...) trzeba odczytywać więc te przesłanki wyłączenia sędziego tak, jakby każda z nich mogła oddzielnie uzasadniać wyłączenie sędziego" (zob. J. Chlebny, W. Chróścielewski, Test niezawisłości i bezstronności sędziego - forma przeciwdziałania kryzysowi w sądownictwie administracyjnym, "Państwo i Prawo" z 2024 r., nr 6, s. 12). Druga przesłanka (art. 5a § 1 p.u.s.a.) wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy: "jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy" stanowi przesłankę negatywną uwzględnienia wniosku tylko wtedy, kiedy nie został on złożony w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej albo w stosunku do sędziego, który nie został wyznaczony do składu sądu rozpoznającego sprawę co do istoty lub skargę kasacyjną" (art. 5a § 2 p.u.s.a.). Pojęcie "okoliczności danej sprawy" należy odczytać z uwzględnieniem pojęcia "w granicach danej sprawy", o jakim mowa w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zm. poz. 1685; dalej: p.p.s.a.). Na sprawę sądowoadministracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. "Okoliczności danej sprawy" z art. 5a § 1 p.u.s.a. to okoliczności dotyczące sprawy, w której sędzia sądu administracyjnego lub sędzia delegowany do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym został wyznaczony do składu sądu rozpoznającego sprawę co do istoty lub skargę kasacyjną. Rozpoznaje sprawy co do istoty wojewódzki sąd administracyjny, który rozstrzyga w granicach danej sprawy, w której wniesiono skargę na rozstrzygnięcia administracyjne wskazane w art. 3 § 2, § 2a, § 3 p.p.s.a. oraz na bezczynność. Natomiast, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków [...] przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 173 § 1 p.p.s.a.). Wniosek o stwierdzenie przesłanek, o których mowa w § 1 art. 5a p.u.s.a. został złożony wobec sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczonego do składu sądu rozpoznającego skargi kasacyjne w sprawach I FSK 2182/21 i I FSK 72/22. Naczelny Sąd Administracyjny prawomocnym postanowieniem z 4 lutego 2025 r. I FSK 2391/21 (LEX nr 3831760) wyłączył sędziego Mariusza Goleckiego od rozpoznania sprawy I FSK 2391/21. Według art. 5a § 13 p.u.s.a., uwzględniając wniosek sąd wyłącza sędziego od rozpoznania sprawy. Wyłączenie sędziego od udziału w danej sprawie nie może stanowić podstawy do wyłączenia tego sędziego w innych sprawach rozpoznawanych z jego udziałem. Na gruncie konkretnej sprawy dotyczącej tego samego sędziego Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany rozstrzygnięciem "wyłącza sędziego X od rozpoznania sprawy Y". Rozstrzygnięcie to nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego w innej sprawie rozpoznawanej z jego udziałem. Kiedy sąd uwzględnia wniosek o wyłączenie sędziego od rozpoznania innej sprawy, podstawą prawną rozstrzygnięcia jest art. 5a § 13 zdanie pierwsze p.u.s.a., które zapada po uwzględnieniu (rozważeniu, wzięciu pod uwagę, po analizie) okoliczności danej sprawy (jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy). Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Mariusza Goleckiego do pełnienia funkcji sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego i okoliczności jego postępowania po powołaniu, przemawiają za uznaniem, że orzekanie przez sędziego Mariusza Goleckiego w sprawach o sygnaturach akt I FSK 2182/21 i I FSK 72/22 naruszałoby standardy niezawisłości i bezstronności. Sędzia Mariusz Golecki został powołany na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 15 lutego 2021 r., na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa (uchwała z 22 lipca 2020 r. nr 579/2020) ukształtowanej przepisami ustawy zmieniającej z 2017 r. Kwestionowanie legalności powoływania sędziów na wniosek KRS ukształtowanej przepisami ustawy zmieniającej z 2017 r. nie jest wyłącznie subiektywnym zapatrywaniem wnioskodawcy. W orzecznictwie EPTCz i TSUE proces nominacyjny sędziów przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany ustawą zmieniającą z 2017 r., oceniono jako wadliwy, gdyż zasadniczo nie spełnia on warunków niezależności i bezstronności (zob. np. wyroki ETPCz z dnia: 22 lipca 2021 r., Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19); 8 listopada 2021 r. Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, (skarga nr 49868/19 i 57511/19); 15 marca 2022 r. Grzęda przeciwko Polsce (skarga nr 43572/18); 3 lutego 2022 r. Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce (skarga nr 1469/20); wyrok TSUE z dnia 15 lipca 2021 r. w sprawie C-791/19, Komisja przeciwko Polsce). TSUE w wyroku z dnia 21 grudnia 2023 r. w sprawie C 718/21 wskazał, że wymagane na mocy prawa Unii w odniesieniu do sądów, do których należy dokonywanie wykładni i stosowanie prawa Unii, gwarancje niezawisłości i bezstronności oznaczają, iż muszą istnieć zasady, w szczególności co do składu organu, powoływania jego członków, okresu trwania ich kadencji oraz powodów ich wyłączania lub odwołania, pozwalające wykluczyć, w przekonaniu jednostek, wszelką uzasadnioną wątpliwość, co do niepodatności tego organu na czynniki zewnętrzne oraz jego neutralności względem ścierających się przed nim interesów. Zdaniem TSUE, wymóg niezawisłości sędziowskiej, stanowiącej integralny element sądzenia wchodzi w zakres istoty prawa do skutecznej ochrony sądowej oraz prawa podstawowego do rzetelnego procesu sądowego, które to prawo ma fundamentalne znaczenie jako gwarancja ochrony wszystkich praw, jakie podmioty prawa wywodzą z prawa Unii, oraz zachowania wartości wspólnych państwom członkowskim określonych w art. 2 TUE, w szczególności wartości państwa prawnego. W ocenie TSUE, nie można uznać za niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony uprzednio na mocy ustawy, jeżeli z całokształtu warunków i okoliczności, w jakich został przeprowadzony proces powołania sędziego, wynika, że owo powołanie nastąpiło z rażącym naruszeniem podstawowych norm stanowiących integralną część ustroju i funkcjonowania rozpatrywanego systemu sądownictwa, oraz że zagrożona jest prawidłowość skutku, do którego doprowadził wspomniany proces, przez co w przekonaniu jednostek mogły powstać uzasadnione wątpliwości, co do niezawisłości i bezstronności takiego sędziego (por. pkt 62). Z utrwalonego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wynika, że wymagane na mocy prawa Unii w odniesieniu do sądów, do których należy dokonywanie wykładni i stosowanie prawa Unii, gwarancje niezawisłości i bezstronności oznaczają, że muszą istnieć zasady, w szczególności co do składu organu, powoływania jego członków, okresu trwania ich kadencji oraz powodów ich wyłączania lub odwołania, pozwalające wykluczyć, w przekonaniu jednostek, wszelką uzasadnioną wątpliwość co do niepodatności tego organu na czynniki zewnętrzne oraz jego neutralności względem ścierających się przed nim interesów. Wymóg niezawisłości sędziowskiej, stanowiącej integralny element sądzenia, wchodzi w zakres istoty prawa do skutecznej ochrony sądowej oraz prawa podstawowego do rzetelnego procesu sądowego, które to prawo ma fundamentalne znaczenie jako gwarancja ochrony wszystkich praw, jakie podmioty prawa wywodzą z prawa Unii, oraz zachowania wartości wspólnych państwom członkowskim określonych w art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej, w szczególności wartości państwa prawnego (por. wyrok z dnia 15 lipca 2021 r., Komisja/Polska, C-791/19, EU:C:2021:596, punkt 58 i przytoczone tam orzecznictwo). Ukształtowanie podmiotowe Krajowej Rady Sądownictwa przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. stanowi jeden z koniecznych do wzięcia pod uwagę elementów kontekstu systemowo-celowościowego w ocenie, czy sędziowie powołani przy udziale tej Krajowej Rady Sądownictwa dają - mimo to - gwarancję niezawisłości i bezstronności. Jak podkreślono w wyroku Wielkiej Izby Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 21 grudnia 2023 r. w sprawie C-718/21 przeciwko Krajowej Radzie Sądownictwa, KRS w nowym składzie wynikającym z wprowadzenia art. 9a ustawy o KRS został ukształtowany w realiach, w których trwająca wówczas kadencja niektórych członków wchodzących wcześniej w skład KRS, która zgodnie z art. 187 ust. 3 Konstytucji RP powinna trwać cztery lata, została skrócona, a na mocy tego art. 9a piętnastu członków KRS, którzy są sędziami i byli wcześniej wyłaniani przez środowisko sędziowskie, zostało w wypadku nowej KRS wybranych przez Sejm z tym skutkiem, że 23 z 25 członków wchodzących w skład tego organu zostało wskazanych przez polską władzę wykonawczą i ustawodawczą lub jest członkami organów tych władz (punkt 63 wyroku). Trybunał uznał właśnie tę okoliczność jako jeden z istotnych elementów systemowo-celowościowych wskazujący na to, że sędziowie powołani przy udziale tej Krajowej Rady Sądownictwa nie dają gwarancji niezawisłości i bezstronności (punkt 77 wyroku). Okoliczność ta w żadnym wypadku nie może być bagatelizowana i pomijana również w niniejszym postępowaniu, zwłaszcza, że orzeczenia te dotyczą konkretnie tej właśnie Krajowej Rady Sądownictwa (dalej KRS) w jej kształcie podmiotowym wynikającym z ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Z tych przyczyn przywołany wyrok TSUE z 20 kwietnia 2021 r. w sprawie Prim, Awla tal-Qorti Civili-Gurrisdizzionali/ Repubblika, C-896/19 (s. 7-8 Stanowiska sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Mariusza Goleckiego z 19 marca 2025 r.), nie prowadzi do odmiennych wniosków. Niewątpliwie powołanie sędziego Mariusza Goleckiego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy zmieniającej z 2017 r. wchodzi w zakres okoliczności towarzyszących powołaniu KRS, których nie można pomijać. W uchwale z 22 lipca 2020 r. nr 579/2020 KRS wskazała: "Na posiedzeniach 20 i 21 lipca 2020 r. zespół członków Krajowej Rady Sądownictwa wysłuchał wezwanych osobiście do siedziby Rady kandydatów, szczegółowo omówił ich kandydatury i postanowił bezwzględną większością głosów rekomendować Krajowej Radzie Sądownictwa przedstawienie Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o powołanie Pana Pawła Władysława Borszowskiego (3 głosy "za", 0 głosów "przeciw", 0 głosów "wstrzymujących się"), Pana Dominika Jana Gajewskiego (2 głosy "za", 0 głosów "przeciw", 1 głos "wstrzymujący się"), Pana Zbigniewa Zenona Łobody (2 głosy "za", 0 głosów "przeciw", 1 głos "wstrzymujący się"), Pana P. M. P. (2 głosy za", 0 głosów "przeciw", 1 głos "wstrzymujący się"), Pana B. A. W. (2 głosy "za", 0 głosów "przeciw", 1 głos "wstrzymujący się") na cztery stanowiska sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego - w Izbie Finansowej (M. P. z 2018 r. poz. 832). Pozostali kandydaci otrzymali odpowiednio: Pani M. M. C. (0 głosów "za", 0 głosów "przeciw", 3 głosy "wstrzymujące się"), Pan Mariusza Jerzego Goleckiego (0 głosów "za", 0 głosów "przeciw", 3 głosy "wstrzymujące się") [...]. W uzasadnieniu stanowiska zespół członków Krajowej Rady Sądownictwa wskazał, że w jego ocenie Pan Paweł Władysław Borszowski, Pan Dominik Jan Gajewski, Pan Zbigniew Zenon Łoboda, Pan P. M. P. oraz Pan B. A. W. spełniają wszystkie kryteria powołania na urząd sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego - w Izbie Finansowej w stopniu najwyższym spośród uczestniczących w niniejszej procedurze konkursowej." Natomiast na posiedzeniu 22 lipca 2020 r. "Po wszechstronnym rozważeniu całokształtu okoliczności sprawy Krajowa Rada Sądownictwa uznała, że z wnioskiem o powołanie do pełnienia urzędu na cztery stanowiska sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego w Izbie Finansowej zostaną przedstawione kandydatury: Pana Pawła Władysława Borszowskiego, Pana Dominika Jana Gajewskiego, Pana Mariusza Jerzego Goleckiego oraz Pana Zbigniewa Zenona Łobody. Rada podzieliła stanowisko zespołu członków odnośnie kandydatur Pana Pawła Władysława Borszowskiego, Pana Dominika Jana Gajewskiego i Pana Zbigniewa Zenona Łobody oraz uznała, że z wnioskiem o powołanie zostanie przedstawiona także kandydatura Pana Mariusza Jerzego Goleckiego." (...) Sędzia Mariusz Golecki od 23 lutego 2016 r. do 16 stycznia 2017 r. był zatrudniony w Ministerstwie Finansów w Warszawie na stanowisku Dyrektora Departamentu Prawnego. Z dniem 15 września 2016 r. został powołany na członka Rady do Spraw Przeciwdziałania Unikaniu Opodatkowania, na okres czteroletniej kadencji; pełni funkcję Przewodniczącego tej Rady. Od grudnia 2016 r. do czerwca 2017 r. był członkiem Zespołu Ewaluacji do spraw Nauk Humanistycznych i Prawnych HS1-SZ Komitetu Ewaluacji Jednostek Naukowych przy Ministrze Nauki i Szkolnictwa Wyższego. W latach 2016-2017 był członkiem Rady Nadzorczej Y S. A., a w latach 2016-2020 był członkiem Rady Nadzorczej Z S. A. IX i X kadencji. Od 17 stycznia 2017 r. do 31 października 2017 r. pracował na stanowisku radcy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej i w tym samym okresie pełnił funkcję Dyrektora Departamentu Prawa Międzynarodowego i Europejskiego Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. Z dniem 7 września 2017 r. został powołany do pełnienia funkcji Przewodniczącego Głównej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych. Od maja 2018 r. do czerwca 2018 r. był ekspertem w Ministerstwie Finansów (koordynacja prac nad projektami Nowej Ordynacji Podatkowej oraz ustawy o Rzeczniku Praw Podatnika). Z dniem 1 sierpnia 2018 r. został powołany na członka Komisji Kodyfikacyjnej Ogólnego Prawa Podatkowego, na okres kadencji do 10 listopada 2019 r. Od września 2018 r. do września 2019 r. pełnił funkcję stałego eksperta sejmowej Komisji Śledczej SK VAT. Od kwietnia 2019 r. do grudnia 2019 r. zajmował stanowisko Kierownika Zakładu Podatków i Ceł w Instytucie Ekspertyz Ekonomicznych i Finansowych w Łodzi. Z dniem 12 października 2019 r. został powołany na stanowisko Rzecznika Finansowego na okres czteroletniej kadencji. Przywołane okoliczności budzą uzasadnione wątpliwości co do niezależności oraz bezstronności sędziego Mariusza Goleckiego, albowiem był on osobą, która ściśle współpracowała z władzą wykonawczą. Niniejsze postępowania bezpośrednio dotyczą działań i decyzji podejmowanych przez organy Krajowej Administracji Skarbowej także w okresie, w którym sędzia Mariusz Golecki pełnił funkcję przewodniczącego Rady do spraw Przeciwdziałania Unikaniu Opodatkowania przy Ministrze Finansów, której członkowie są powoływani przez Ministra Finansów. Prezydent RP wydał postanowienie o powołaniu Mariusza Goleckiego na stanowisko sędziego w Naczelnym Sądzie Administracyjnym 15 lutego 2021 r. Następnie 7 grudnia 2021 r. Mariusz Golecki został Wiceministrem Rozwoju i Technologii i piastował to stanowisko do 14 czerwca 2022 r. (punkt 1 i 2 świadectwa pracy z 17 czerwca 2022 r. Ministerstwa Rozwoju i Technologii - k. 20A akt osobowych sędziego NSA Mariusza Goleckiego). Sędzia Mariusz Golecki omyłkowo w swym Stanowisku wskazuje - s. 2 " [...] zostałem bowiem z niej odwołany w dniu 6 maja 2022 r. [...]." Zatem Mariusz Golecki, pomimo, że formalnie został wskazany do pełnienia urzędu sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego w Izbie Finansowej, nie objął urzędu, lecz przyjął nominację w organie władzy wykonawczej na stanowisko podsekretarza stanu w ministerstwie Rozwoju i Technologii. Powyższe rodzi uzasadnione wątpliwości co do bezstronności i niezależności Mariusza Goleckiego. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 28 listopada 2007 r., sygnatura K 39/07 zwrócił uwagę, że: "Sądy zależne (od egzekutywy) i pozbawieni niezawisłości (choćby tylko wewnętrznej) sędziowie - nie mogą tworzyć skutecznie działającego mechanizmu, o którym mowa w art. 10 Konstytucji. Zależne sądy nie dysponują własnym marginesem oceny i legitymizują decyzje w rzeczywistości podejmowane gdzie indziej, a dyspozycyjni, (albo tylko pozbawieni odwagi cywilnej sędziowie) powodują, że mechanizm, któremu ma służyć zasada podziału władzy, staje się fasadowy" (wyrok TK z dnia 28 listopada 2007 r., sygn. K 39/07, OTK-A 2007, Nr 10, poz. 129). W glosie do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2023 r. I FPS 3/22 W. Chróścielewski zwraca uwagę, że: "stan faktyczny sprawy, w której skład orzekający NSA postanowieniem z 7 grudnia 2022 r., I FSK 922/19, zwrócił się o podjęcie komentowanej uchwały, rzeczywiście mógł wywoływać wątpliwości co do tego, czy nie występują przesłanki do wyłączenia sędziego, skoro 10 miesięcy po wydaniu przez Prezydenta RP postanowienia o powołaniu M.G. na stanowisko sędziego NSA został on podsekretarzem stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii, a dopiero po upływie następnych 6 miesięcy Prezydent RP wręczył mu nominację sędziowską i z tą chwilą przestał być owym wiceministrem. Sytuacja taka w demokratycznym państwie prawnym, w którym obowiązuje zasada trójpodziału władz, nigdy nie powinna mieć miejsca" (Glosa do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2023 r. I FPS 3/22, "Orzecznictwo Sądów Polskich" 2024 r., Nr 1, poz. 8, s. 180). Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych nie zawiera unormowań dotyczących nawiązania stosunku służbowego sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z art. 49 p.u.s.a. w sprawach nieuregulowanych w ustawie, do Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz do sędziów, urzędników pracowników tego sądu stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące Sądu Najwyższego. Przepis ten ma charakter przepisu odsyłającego systemowo. Wynika z niego, że przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym stosuje się pomocniczo wtedy, gdy Prawo o ustroju sądów administracyjnych nie reguluje danej kwestii. Odesłanie w art. 49 p.u.s.a. do przepisów ustawy o Sądzie Najwyższym ma charakter odesłania dorozumianego; nie powołuje ono konkretnych przepisów prawnych, a jedynie poprzestaje na ogólnym sformułowaniu stanowiącym, że w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym. "Korzystanie z tak ramowo i syntetycznie sformułowanej reguły odsyłającej może być źródłem wielu trudności interpretacyjnych", zwłaszcza jeżeli zważy się, że w większości wypadków przepisy p.u.s.a. są przepisami niesamodzielnymi, tzn. wymagającymi dla skonstruowania kompletnej normy postępowania odesłania do innych norm systemowych zawartych w przepisach samodzielnych. Powyższe wymaga zatem każdorazowego ustalenia, czy określona kwestia nie jest regulowana w p.u.s.a. oraz nie pozostających z nią w sprzeczności i nie wykraczających poza upoważnienie do ich wydania przepisach wykonawczych do tej ustawy. Na tym tle, w związku z brakiem jednoznacznych reguł, mogą powstać wątpliwości związane przede wszystkim z ustaleniem, czy dana instytucja została uregulowana w p.u.s.a. kompletnie, wobec czego brak jest podstaw do pomocniczego stosowania w tym przedmiocie przepisów ustawy o Sądzie Najwyższym, czy też stosowana regulacja ma fragmentaryczny, cząstkowy charakter, co celem jej uzupełnienia wymaga sięgnięcia do przepisów odesłania. Należy przy tym pamiętać, że dla uznania, że określona sprawa nie została uregulowana w rozumieniu art. 49 p.u.s.a. niewystarczający jest sam fakt braku przepisu w tej ustawie, odpowiadającego konkretnemu przepisowi ustawy o Sądzie Najwyższym, lecz należy jeszcze ustalić, czy brzmienie szczególnego uregulowania ustawy ustrojowej sądownictwa administracyjnego zastępuje, choćby w najogólniejszy sposób, instytucje ustawy o Sądzie Najwyższym (por. Komentarz do art. 29 i art. 49 (w:) T. Kuczyński, M. Masternak-Kubiak, Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Komentarz, LEX 2009). Zgodnie z art. 33 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 622; dalej ustawa o Sądzie Najwyższym): § 1. Stosunek służbowy sędziego Sądu Najwyższego nawiązuje się z chwilą doręczenia mu aktu powołania. Odmowa odebrania aktu powołania jest równoznaczna ze zrzeczeniem się pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego. § 2. Sędzia zgłasza się w celu objęcia stanowiska w terminie 14 dni od dnia odebrania aktu powołania. § 3. W przypadku nieusprawiedliwionego nieobjęcia stanowiska w terminie określonym w § 2, powołanie traci moc. Okoliczność tę stwierdza Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego. Stosując te przepisy wprost trzeba stwierdzić, że sędzia w ciągu 14 dni po odebraniu powołania ma obowiązek zgłosić się do Sądu Najwyższego w celu objęcia stanowiska. Jeżeli w tym terminie, w sposób nieusprawiedliwiony, nie obejmie stanowiska, powołanie straci moc. Okoliczność utracenia mocy przez powołanie stwierdza Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego. Przepisy art. 33 ustawy o Sądzie Najwyższym, na podstawie art. 49 p.u.s.a., mają zastosowanie wprost do sędziów NSA. Wynika z nich jasno, że sędzia w ciągu 14 dni po odebraniu powołania ma obowiązek zgłosić się do Naczelnego Sądu Administracyjnego w celu objęcia stanowiska. Jeżeli w tym terminie, w sposób nieusprawiedliwiony, nie obejmie stanowiska, powołanie straci moc. Okoliczność utracenia mocy przez powołanie stwierdza Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. K. Szczucki, Ustawa o Sądzie Najwyższym. Komentarz, wyd. II WKP 2021, LEX/el). W związku z tym unormowaniem należy wskazać na okoliczności faktyczne i prawne związane z samym objęciem przez Mariusza Goleckiego stanowiska sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowieniem Prezydenta RP z 15 lutego 2021 r. nr 1130.18.2021 na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego zostali powołani wszyscy sędziowie wskazani w uchwale Krajowej Rady Sądownictwa z 22 lipca 2020 r. Nr 579/2020: Paweł Borszowski, Dominik Gajewski, Mariusz Golecki, Zbigniew Łoboda. W dniu 23 lutego 2021 r. Prezydent RP wręczył akty powołania do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in.: Pawłowi Borszowskiemu, Dominikowi Gajewskiemu i Zbigniewowi Łobodzie. Nominacji tej nie odebrał w tym dniu Mariusz Golecki. Pełnił wówczas (nadal od 12 października 2019 r.) kadencyjną funkcję Rzecznika Finansowego. Jednakże przerwał ją 7 grudnia 2021 r. i przyjął z rąk Prezesa Rady Ministrów powołanie na stanowisko podsekretarza stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii. Stanowisko to pełnił do 14 czerwca 2022 r. W okresie zatrudnienia na stanowisku podsekretarza stanu, 6 czerwca 2022 r. odebrał z rąk Prezydenta RP akt powołania. Stosunek służbowy sędziego - w rozumieniu p.u.s.p – to szczególny stosunek łączący sędziego z państwem i pracodawcą, obejmujący elementy o charakterze publicznoprawnym (np. moc wydawania wyroków w imieniu państwa) [...] Stosunek ten, w aspekcie pracowniczym łączącym sędziego z konkretnym sądem (pracodawcą), wskazanym w akcie powołania, a w aspekcie publicznoprawnym - z państwem, nawiązuje się po doręczeniu aktu powołania. Przedstawiony tutaj pogląd aprobował A. Kijowski (Odrębność statusu prawnego sędziów Sądu Najwyższego, PS 2004, nr 1, s. 7 i nast.) [...] (T. Ereciński, J. Gudowski, J. Iwulski w: red. J. Gudowski, Prawo o ustroju sądów powszechnych. Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa. Komentarz, LexisNexis 2010, s. 228, uw. 1). Sędzia Mariusz Golecki złożył oświadczenie o objęciu stanowiska sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego z dniem 15 czerwca 2022 r. Art. 33 § 1 zdanie drugie ustawy o Sądzie Najwyższym stanowi, że "Odmowa odebrania aktu powołania jest równoznaczna ze zrzeczeniem się pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego". Wątpliwości budzi, czy brak odbioru aktu powołania na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego przez okres blisko jednego roku i czterech miesięcy można uznać za usprawiedliwiony, skoro wówczas Mariusz Golecki pełnił nadal kadencyjną funkcję Rzecznika Finansowego, którą przerwał, lecz nie aby pełnić urząd sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego lecz aby przyjąć nominację na stanowisko wiceministra. Potęguje to wątpliwości, co do okoliczności towarzyszących powołaniu na stanowisko sędziego sądu administracyjnego, o których mowa w art. 5a § 1 p.u.s.a. Jak wskazano w literaturze w odniesieniu do analogicznej do art. 33 ustawy o Sądzie Najwyższym regulacji, zamieszczone w art. 65 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 2072 z późn. zm.), termin do objęcia stanowiska sędziego jest nieprzywracany, a utrata mocy powołania następuje ex tunc. Sędzia powinien zgłosić się w celu objęcia pierwszego stanowiska w ciągu 14 dni od dnia otrzymania aktu powołania. Wprawdzie w przepisie nie określono miejsca (osoby), gdzie sędzia powinien się zgłosić, wydaje się jednak oczywiste, że chodzi o zgłoszenie się u prezesa właściwego sądu [...]. Jest także jasne, że zgłoszenie się u prezesa sądu musi mieć, aby osiągnąć skutek, na celu objęcie stanowiska (T. Ereciński, J. Gudowski, J. Iwulski w: red. J. Gudowski - tamże, s. 229, uw. 5, 4). Ustawa nie określa, jakie przeszkody usprawiedliwiają nieobjęcie stanowiska w terminie, a jako przykłady wskazano chorobę, czy wypadek (por. A. Górski (red.), Prawo o ustroju sądów powszechnych. Komentarz, LEX 2013). Należy podkreślić, że 7 grudnia 2021 r. Mariusz Golecki został Wiceministrem Rozwoju i Technologii i piastował to stanowisko do 14 czerwca 2022 r. (punkt 1 i 2 świadectwa pracy z 17 czerwca 2022 r. Ministerstwa Rozwoju i Technologii - k. 20A akt osobowych sędziego NSA Mariusza Goleckiego); w okresie zatrudnienia na stanowisku podsekretarza stanu, 6 czerwca 2022 r. Mariusz Golecki odebrał z rąk Prezydenta RP akt powołania na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego; 15 czerwca 2022 r. Mariusz Golecki złożył oświadczenie o objęciu stanowiska sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z tych faktów wynika, że od 6 czerwca 2022 r. do 14 czerwca 2022 r. Mariusz Golecki był jednocześnie podsekretarzem stanu i powołanym sędzią Naczelnego Sądu Administracyjnego, był zatem funkcjonariuszem publicznym władzy wykonawczej i władzy sądowniczej (art. 10 ust. 1 i 2 Konstytucji RP). Powołany w trybie art. 179 Konstytucji RP (Sędziowie są powoływani przez Prezydenta Rzeczypospolitej, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, na czas nieoznaczony) sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego w okresie od 6 czerwca 2022 r. do 14 czerwca 2022 r. sprawował zatem kontrolę (o jakiej mowa w art. 184 Konstytucji RP) działalności administracji publicznej, w tym kontrolę działalności podsekretarza stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii. Słuszne jest stanowisko wnioskodawcy, że nie tylko okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Mariusza Goleckiego na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego, a zwłaszcza okoliczności postępowania sędziego Mariusza Goleckiego po jego nominowaniu do pełnienia funkcji sędziego NSA, wzbudzają uzasadnione przekonanie, że nie spełnia on standardów niezawisłości i bezstronności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego wniosek o wyłączenie sędziego Mariusza Goleckiego, okoliczności towarzyszące jego wyborowi na stanowisko sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego, a zwłaszcza działania podejmowane po powołaniu na to stanowisko, mogą zarówno w odczuciu skarżącego, jak i społecznym budzić obiektywnie uzasadnione wątpliwości, co do jego niezawisłości i bezstronności. W tej sytuacji stwierdzić należało, że w sprawie objętej wnioskiem spełnione zostały przesłanki określone w art. 5a § 1 p.u.s.a. do wyłączenia sędziego Mariusza Goleckiego od udziału w postępowaniu w sprawie o sygnaturze I FSK 2182/21. W sprawie objętej skargą kasacyjną zostały one zbadane pod kątem wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu oraz postępowaniu sędziego po powołaniu, a także ich możliwego wpływu na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie obecnym, mając na uwadze przepisy artykułu 5a § 13 p.u.s.a orzekł o wyłączeniu sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Mariusza Goleckiego od rozpoznania sprawy o sygnaturze akt I FSK 2182/21.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI