I FSK 2182/19

Naczelny Sąd Administracyjny2022-11-23
NSApodatkoweWysokansa
VATodliczenie podatku naliczonegoproporcja odliczeniastwierdzenie nieważności decyzjirażące naruszenie prawaOrdynacja podatkowapostępowanie podatkoweskarga kasacyjnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji podatkowej dotyczącej VAT za lata 2007-2008, uznając brak rażącego naruszenia prawa.

Spółka złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA, domagając się stwierdzenia nieważności decyzji podatkowej dotyczącej VAT za lata 2007-2008. Zarzucała rażące naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o VAT przez organ pierwszej instancji. NSA oddalił skargę, stwierdzając, że w sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa, a podnoszone kwestie dotyczyły rozbieżności interpretacyjnych, które nie kwalifikują się jako podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki M. sp. z o.o. (obecnie A. sp. z o.o.) od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu. Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z 2012 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2007 r. do grudnia 2008 r. Spółka zarzucała Sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, twierdząc, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z rażącym naruszeniem przepisów dotyczących VAT i Ordynacji podatkowej. W szczególności wskazywano na nieprawidłowe ustalenie proporcji odliczenia VAT, naruszenie przepisów o postępowaniu z uwagi na pominięcie pełnomocnika oraz wydanie decyzji nieznajdującej oparcia w prawie. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że podnoszone przez spółkę kwestie dotyczące odliczenia podatku naliczonego i proporcji stanowiły przedmiot rozbieżności interpretacyjnych, co wyklucza stwierdzenie rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Sąd podkreślił, że tryb stwierdzenia nieważności decyzji jest trybem nadzwyczajnym i wymaga wykazania oczywistych wad prawnych, a nie sporów interpretacyjnych. NSA odniósł się również do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów proceduralnych, wskazując na brak ustanowienia pełnomocnictwa w postępowaniu zakończonym decyzją z 2012 r. oraz zarzutów naruszenia zasad pogłębiania zaufania i przekonywania, uznając je za bezzasadne. W konsekwencji skarga kasacyjna została oddalona, a spółka obciążona kosztami postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, o rażącym naruszeniu prawa można mówić jedynie w sytuacji, gdy treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z przepisem, a nie w przypadku sporów interpretacyjnych.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że tryb stwierdzenia nieważności decyzji jest trybem nadzwyczajnym i wymaga wykazania oczywistych wad prawnych. Rozbieżności interpretacyjne przepisów, nawet między organami, nie stanowią rażącego naruszenia prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

Ordynacja podatkowa art. 247 § 1 pkt 3

Ordynacja podatkowa

Rażące naruszenie prawa, jako podstawa stwierdzenia nieważności decyzji, ma miejsce tylko wtedy, gdy treść decyzji jest w oczywistej sprzeczności z przepisem, a nie w przypadku sporów interpretacyjnych.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

ustawa o VAT art. 90 § 2 i 3

Ustawa o podatku od towarów i usług

Przepisy dotyczące proporcji odliczenia podatku naliczonego, których interpretacja była przedmiotem sporu.

ustawa o VAT art. 86 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Przepis dotyczący odliczenia podatku naliczonego.

Ordynacja podatkowa art. 169 § 1

Ordynacja podatkowa

Przepis dotyczący powiadamiania o wszczęciu postępowania podatkowego.

Ordynacja podatkowa art. 79 § 1

Ordynacja podatkowa

Przepis dotyczący wszczęcia postępowania podatkowego.

Ordynacja podatkowa art. 145 § 2

Ordynacja podatkowa

Przepis dotyczący doręczania pism w toku postępowania.

Ordynacja podatkowa art. 120 § 1

Ordynacja podatkowa

Zasada, że organy działają na podstawie przepisów prawa.

Ordynacja podatkowa art. 121 § 1

Ordynacja podatkowa

Zasada pogłębiania zaufania do organów podatkowych.

Ordynacja podatkowa art. 124

Ordynacja podatkowa

Zasada przekonywania.

Ordynacja podatkowa art. 2a

Ordynacja podatkowa

Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika.

p.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o kosztach.

p.p.s.a. art. 204 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o kosztach.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o kosztach.

p.p.s.a. art. 207 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o kosztach.

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 3 w zw. z ust. 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Rażące naruszenie prawa materialnego (art. 90 ust. 2 i 3 w zw. z art. 6 pkt 3 i art. 86 ust. 1 ustawy o VAT) przez organ pierwszej instancji. Naruszenie przepisów proceduralnych (art. 169 § 1 w zw. z art. 79 § 1 oraz art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej) poprzez pominięcie pełnomocnika strony. Naruszenie art. 120 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji nieznajdującej oparcia w przepisach prawa. Naruszenie art. 121 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie sprzecznych rozstrzygnięć i prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania. Naruszenie art. 124 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie odniesienia się do argumentacji strony. Rażące naruszenie art. 2a Ordynacji podatkowej poprzez rozstrzyganie wątpliwości na korzyść organu.

Godne uwagi sformułowania

O rażącym naruszeniu prawa nie może być mowy w sytuacji, gdy możliwe jest dokonanie różnych interpretacji przepisu prawa, z których każda jest uzasadniona. Rażące naruszenie prawa będzie miało miejsce, gdy w stanie prawnym, który nie budzi wątpliwości co do jego rozumienia, zostanie wydana decyzja, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów. Formułując swoją ocenę zarówno Sąd pierwszej instancji, jak i organ podatkowy, prawidłowo odwołały się do rozbieżności w wykładni przepisów, których rażące naruszenie zarzuca organowi podatkowemu autor skargi kasacyjnej.

Skład orzekający

Elżbieta Olechniewicz

sprawozdawca

Jan Rudowski

przewodniczący

Zbigniew Łoboda

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście stwierdzenia nieważności decyzji podatkowej, zwłaszcza w sprawach VAT i rozliczeń podatku naliczonego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z rozliczeniami VAT za lata 2007-2008 oraz trybem nadzwyczajnym wzruszenia decyzji ostatecznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji 'rażącego naruszenia prawa' w postępowaniu podatkowym, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej. Pokazuje, jak trudno jest wzruszyć ostateczne decyzje podatkowe w trybie nadzwyczajnym.

Kiedy 'rażące naruszenie prawa' nie jest rażące? NSA wyjaśnia granice wzruszania decyzji podatkowych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 2182/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-11-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-11-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Elżbieta Olechniewicz /sprawozdawca/
Jan Rudowski /przewodniczący/
Zbigniew Łoboda
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Po 373/19 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2019-08-14
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 201
art. 247 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Zbigniew Łoboda, Sędzia del. WSA Elżbieta Olechniewicz (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. sp. z o.o. z siedzibą w Z. (obecnie A. sp. z o.o. z siedzibą w Z.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 sierpnia 2019 r. sygn. akt I SA/Po 373/19 w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w Z. (obecnie A. sp. z o.o. z siedzibą w Z.) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 25 lutego 2019 r. nr 3001-IOV1.613.2.2017 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2007 r. do grudnia 2008 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. sp. z o.o. z siedzibą w Z. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 360 zł (słownie: trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.
1.1. Wyrokiem z dnia 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SA/Po 373/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi M. [...] (dalej: Strona lub Skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w P. (dalej: organ drugiej instancji lub DIAS) z dnia 25 lutego 2019 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm., dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę (opisany wyrok i powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
1.2. Sąd pierwszej instancji przyznał rację organowi odwoławczemu, który stwierdził, że w sprawie nie zaistniała pozytywna przesłanka stwierdzenia nieważności wymieniona w art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa), tj. wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Sąd nie podzielił stanowiska Strony co do wydania decyzji Naczelnika P. [...] (dalej: NUS) z dnia 2 lutego 2012 r. z rażącym naruszeniem art. 86 oraz 90 ust. 2 i 3 w związku z art. 6 pkt 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm., dalej: ustawa o VAT), a także art. 2a, art. 121, art. 137 § 3 oraz art. 169 § 1 i art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej. Sąd zaznaczył, że przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest kontrola i weryfikacja poszczególnych czynności i prawnie znaczących ustaleń organów podatkowych. Jeżeli podatnik decyduje się na próbę wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji, to formułując określone zarzuty, musi liczyć się z faktem, że ich znaczenie będzie oceniane inaczej, niż gdyby zostały podniesione w postępowaniu zwykłym (instancyjnym) właśnie z uwagi na szczególny charakter przesłanek zastosowania trybu nadzwyczajnego wzruszenia decyzji ostatecznej.
2. Skarga kasacyjna.
2.1. Skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi pierwszej instancji stosownie do treści art. 174 p.p.s.a.:
1) naruszenie prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 248 § 1 w zw. z art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, polegającą na przyjęciu, że w niniejszej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa, w sytuacji gdy decyzja NUS z dnia 2 lutego 2012 r. w przedmiocie podatku o towarów i usług za miesiące od stycznia 2007 r. do grudnia 2008 r. została wydana z rażącym naruszeniem przepisów, a DIAS również z naruszeniem powołanego wyżej przepisu Ordynacji podatkowej, odmówił stwierdzenia nieważności tak wydanej decyzji. Decyzja NUS z dnia 2 lutego 2012 r. została wydana z rażącym naruszeniem następujących przepisów:
- art. 90 ust. 2 i 3 w związku z art. 6 pkt 3 ustawy o VAT poprzez ustalenie proporcji, o której mowa w przepisach ustawy o VAT z uwzględnieniem obrotu z tytułu sprzedaży niepodlegającej ustawie o VAT;
- art. 86 ust. 1 ustawy o VAT poprzez zastosowanie tego przepisu bez uwzględnienia regulacji szczególnej zawartej w art. 90 ust 2 i 3 ustawy o VAT;
- art. 169 § 1 w zw. z art. 79 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez zaniechanie powiadomienia pełnomocnika Strony o wszczęciu z urzędu postępowania podatkowego, w sytuacji gdy wcześniej zostało wszczęte na wniosek pełnomocnika Strony postępowanie o zwrot nadpłaty podatku, a żądanie zawarte we wniosku o stwierdzenie nadpłaty podlega rozpatrzeniu w tym postępowaniu podatkowym, co skutkowało prowadzeniem postępowania z pominięciem pełnomocnika Spółki;
- art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez doręczenie Stronie pism w toku postępowania znak: [...], w sytuacji gdy Strona ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy, w ramach której wydano decyzję;
- art. 120 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji nieznajdującej oparcia w przepisach prawa;
- art. 121 Ordynacji podatkowej poprzez:
i) wydanie sprzecznego z prawem rozstrzygnięcia co do zwrotu na rzecz Strony podatku VAT za okres od stycznia 2007 r. do grudnia 2008 r., które jest całkowicie sprzeczne z wydanym przez ten sam organ, zgodnie z przepisami prawa, rozstrzygnięciem co do zwrotu na rzecz Strony podatku VAT za okres od stycznia do grudnia 2006 r.;
ii) kierowanie pism w toku postępowania do Strony, z pominięciem pełnomocnika, co w konsekwencji spowodowało, że postępowanie podatkowe o zwrot podatku za okres od stycznia 2007 r. do grudnia 2008 r. było prowadzone w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych;
- art. 124 Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie odniesienia się przez organ do argumentacji przedstawionej przez Stronę we wniosku z 2011 r. (zdefiniowanym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej) dotyczącej zasadności zwrotu podatku VAT za okres od stycznia 2007 r. do grudnia 2008 r.,
- rażące naruszenie art. 2a Ordynacji podatkowej, poprzez rozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości co do powołanych wyżej treści przepisów prawa podatkowego na korzyść organu podatkowego, w sytuacji gdy w takim przypadku organ był zobowiązany dokonać rozstrzygnięcia na korzyść Strony.
W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie zaskarżonej decyzji DIAS z dnia 25 lutego 2019 r., decyzji DIAS z dnia 31 marca 2017 r. oraz stwierdzenie nieważności decyzji NUS z dnia 2 lutego 2012 r. w przedmiocie podatku o towarów i usług za miesiące od stycznia 2007 r. do grudnia 2008 r., ewentualnie przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, a także o zasądzenie od organu administracyjnego na rzecz Skarżącej kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną w podwójnej wysokości stawki minimalnej wg norm przepisanych. Ponadto Strona wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
2.2. DIAS w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a także o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
2.3. Przedmiotowa skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z regulacjami zawartymi w art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842, ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
3.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
3.2. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego, wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takiego rodzaju przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi, ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a.
3.3. Naczelny Sąd Administracyjny za zgodne z prawem uznaje stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wyrażone w zaskarżonym wyroku, zgodnie z którym organ podatkowy zasadnie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji podatkowej NUS z dnia 2 lutego 2012 r.
Niniejsza sprawa rozpoznawana była w trybie stwierdzenia nieważności decyzji, czyli w trybie nadzwyczajnym. W związku z tym należy wskazać, że zasada trwałości decyzji wskazuje, iż rozstrzygnięcia, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym stają się ostateczne (art. 128 Ordynacji podatkowej). Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej oraz w ustawach podatkowych. Zasada ta ma służyć pewności obrotu prawnego, ponieważ chodzi o zapewnienie podmiotom stosunku prawnopodatkowego ochrony praw nabytych. Możliwość podważenia decyzji ostatecznej narusza ład systemu prawnego, gdyż stanowi odstępstwo od zasady dwuinstancyjności postępowania oraz stabilności decyzji ostatecznych (art. 127 i 128 Ordynacji podatkowej). Z powyższego założenia ogólnego, odnoszącego się do rodzaju decyzji poddanej sądowej kontroli legalności oraz z treści art. 128 Ordynacji podatkowej wynika, iż tylko wyraźnie określone przyczyny, stanowiące o najdalej idących wadliwościach decyzji lub poprzedzającego ją postępowania, mogą prowadzić do wzruszenia decyzji ostatecznej (por. S. Presnarowicz (w:) System prawa finansowego, t. III, Prawo daninowe, red. L. Etel, Warszawa 2010, s. 797 i n.).
Wady stanowiące przyczynę nieważności decyzji w postępowaniu podatkowym określone zostały w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. Jedną z tych wad jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa (art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej). Rażące naruszenie może mieć odniesienie zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i postępowania, czy też norm konstytucyjnych. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej można mówić wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie, a więc gdy na pierwszy rzut oka można stwierdzić, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 21 maja 2021 r., I FSK 1070/19). O rażącym naruszeniu prawa nie może być mowy w sytuacji, gdy możliwe jest dokonanie różnych interpretacji przepisu prawa, z których każda jest uzasadniona. Jak zasadnie zauważył Sąd pierwszej instancji rażące naruszenie prawa będzie miało miejsce, gdy w stanie prawnym, który nie budzi wątpliwości co do jego rozumienia, zostanie wydana decyzja, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów (wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 1998 r., II SA 1379/97). Z tego względu nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa w sytuacji, gdy w przedmiocie oceny możliwości stosowania lub wykładni określonej regulacji prawnej mają miejsce kontrowersje, spory i wątpliwości interpretacyjne (wyrok NSA z dnia 11 marca 2020 r., I FSK 1713/17).
Kontrola sądu w przypadku tego typu spraw ogranicza się jedynie do zbadania czy zaistniały przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone w przepisach prawa.
3.4. Strona w skardze kasacyjnej wskazała na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego poprzez błędną ich wykładnię, tj. art. 248 § 1 w zw. z art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, polegającą na przyjęciu, że w niniejszej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa, w sytuacji gdy decyzja NUS z dnia 2 lutego 2012 r. została wydana z rażącym naruszeniem przepisów: art. 90 ust. 2 i 3 w związku z art. 6 pkt 3 i art. 86 ust. 1 ustawy o VAT.
Przenosząc powyższe rozważania dotyczące przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji podatkowej na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że zarzut ten nie mógł odnieść zamierzonego przez Skarżącą skutku. Jak wskazano powyżej, nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, gdy przepisy prawa dopuszczają możliwość rozbieżnej interpretacji. Formułując swoją ocenę zarówno Sąd pierwszej instancji, jak i organ podatkowy, prawidłowo odwołały się do rozbieżności w wykładni przepisów, których rażące naruszenie zarzuca organowi podatkowemu autor skargi kasacyjnej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w odniesieniu do stosowania ww. przepisów prawa w okolicznościach jakie miały miejsce także w sprawie zakończonej decyzją NUS z dnia 2 lutego 2012 r. występowały rozbieżności interpretacyjne dotyczące odliczenia podatku naliczonego od wydatków wiązanych z czynnościami podlegającymi opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług i nie podlegającym opodatkowaniu tym podatkiem. W odniesieniu do tego zagadnienia została podjęta bowiem uchwała NSA z dnia 24 października 2011 r., I FPS 9/10, a następnie w wyroku z dnia 8 maja 2019r., C-566/17 wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Powyższe wskazuje na istniejącą rozbieżność interpretacyjną w odniesieniu do art. 90 ust. 2 i 3 w związku z art. 6 pkt 3 i art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, co wyklucza uznanie, że decyzja NUS została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
W konsekwencji zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji ww. przepisów prawa materialnego wskazanych w skardze kasacyjnej należało uznać za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw.
3.5. Nie można się także zgodzić z autorem skargi kasacyjnej, który twierdzi, że wobec istnienia niedających się usunąć wątpliwości co do zastosowania art. 86 ust. 1 w związku z art. 90 ust. 2 i 3 ustawy o VAT zastosowanie powinna mieć zasada z art. 2a Ordynacji podatkowej.
Zgodnie z tą normą prawną niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika. Jednakże jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, odwołując się do wyroku NSA z dnia 27 listopada 2018 r., II FSK 375/18, sporne w niniejszej sprawie przepisy prawa materialnego, przy zastosowaniu reguł wykładni prawa, można było zinterpretować, a same różnice w interpretacji treści normy prawnej prezentowane przez podatników obecne w piśmiennictwie, czy nawet obserwowane pomiędzy organami podatkowymi wydającymi odmienne interpretacje podatkowe, nie świadczą o istnieniu niedających się usunąć wątpliwości, co do treści przepisów.
Niezależnie od tego zagadnienie zastosowania reguły określonej w art. 2a Ordynacji podatkowej nie stanowi rażącego naruszenia prawa ze względów opisanych powyżej, dotyczących przesłanek uznania, że w danej sprawie zachodzi naruszenie prawa w formie kwalifikowanej, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.
3.6. Nie zasługiwał na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 169 § 1 w zw. z art. 79 § 1 oraz powiązany z nim zarzut naruszenia art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez pominięcie ustanowionego przez Stronę pełnomocnika.
Autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenia tych przepisów w tym, że pomimo, iż Strona ustanowiła pełnomocnika, decyzja NUS z dnia 2 lutego 2012 r., a także poprzedzające ją wszczęcie postępowania podatkowego, a także prowadzenie tego postępowania - odbywało się bez udziału pełnomocnika. Kasator pomija przy tym okoliczności tej sprawy precyzyjnie wyjaśnione także w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, z którego wynika, że w sprawie dotyczącej zwrotu Stronie podatku VAT za miesiące od stycznia 2007 r. do grudnia 2008 r. oraz za miesiące od stycznia do grudnia 2006 r. zostały wydane dwie decyzje: z dnia 22 listopada 2011 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2006 r., doręczona pełnomocnikowi Strony w dniu 24 stycznia 2013 r. oraz z dnia 2 lutego 2012 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2007 r. do grudnia 2008 r., doręczona Stronie w dniu 7 lutego 2012 r. O ile w sprawie zakończonej pierwszą z wymienionych decyzji pełnomocnik złożył pełnomocnictwo, to w sprawie zakończonej drugą z wymienionych decyzji - takiego pełnomocnictwa nie złożono. Brak więc było podstaw do tego, aby organ prowadził postępowanie zakończone decyzją z dnia 2 lutego 2012 r. z udziałem pełnomocnika, podczas gdy takie pełnomocnictwo – w przeciwieństwie do sprawy zakończonej decyzją z dnia 22 listopada 2011 r. - nie zostało złożone. Nie mogło tym samym dojść do naruszenia art. 169 § 1 w zw. z art. 79 § 1 oraz art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez pominięcie ustanowionego pełnomocnika, gdyż pełnomocnik taki w tej sprawie nie został ustanowiony.
Z powyższych względów zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji ww. przepisów postępowania nie zasługiwał na uwzględnienie.
3.7. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się z zarzutem opartym o art. 120 § 1 Ordynacji podatkowej. Autor skargi kasacyjnej upatruje bowiem rażącego naruszenia tego przepisu w wydaniu przez NUS decyzji z dnia 2 lutego 2012 r. z rażącym naruszeniem wskazanych powyżej przepisów prawa materialnego. Wobec stwierdzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, że w ww. decyzji nie doszło do rażącego naruszenia prawa materialnego zarzut ten należało uznać za bezzasadny.
3.8. Podobnie cechy rażącego nie ma podniesione w skardze kasacyjnej naruszenie art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej nakazującego organom podejmowanie działań mających na celu pogłębianie zaufania do organów podatkowych.
Zdaniem Strony do takiego naruszenia art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej doszło wobec faktu wydania przez ten sam organ podatkowy dwóch różnych rozstrzygnięć dotyczących zwrotu podatku VAT.
Jak już była o tym mowa powyżej NUS w stosunku do Strony wydał decyzję z dnia 22 listopada 2011 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2006 r. (doręczoną pełnomocnikowi Strony) oraz decyzję z dnia 2 lutego 2012 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2007 r. do grudnia 2008 r. (doręczoną Stronie). Wobec nie złożenia odwołania od decyzji z dnia 2 lutego 2012 r. – stała się ona ostateczna. Natomiast wniesienie odwołania od decyzji z dnia 22 listopada 2011 r. wywołało skutek w postaci jej uchylenia przez organ drugiej instancji (decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 4 lipca 2012 r.) i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy NUS wydał decyzję z dnia 24 stycznia 2013 r., zawierającą odmienne rozstrzygnięcie w stosunku do poprzedniej decyzji tego organu. Nowa decyzja dotyczyła zwrotu podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2006 r.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności nie sposób zgodzić się z kasatorem, że doszło do rażącego naruszenia art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Istnienie w obrocie dwóch różnych decyzji było wynikiem braku wniesienia przez Stronę odwołania od decyzji NUS z dnia 2 lutego 2012 r., a nie działaniem organów naruszającym (i to w sposób rażący) zasadę wyrażoną w ww. przepisie prawa. Jak zasadnie zauważył Sąd pierwszej instancji, pierwotnie oba rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji dotyczące zwrotu podatku VAT Skarżącej, były tożsame.
3.9. Natomiast formułując zarzut rażącego naruszenia art. 124 Ordynacji podatkowej i wyrażonej w nim zasady przekonywania autor kasacji oczekuje de facto ponownego rozpoznania wniosku Strony z 2011 r., dotyczącego zwrotu podatku VAT za miesiące od stycznia 2007 r. do grudnia 2008 r., co miało miejsce w decyzji NUS z dnia 2 lutego 2012 r. i jest wykluczone w ramach trybu stwierdzenia nieważności tej decyzji, czego domaga się Skarżąca.
3.10. W tym stanie rzeczy, wobec braku usprawiedliwionych podstaw, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono natomiast na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 w zw. z art. 207 § 1 p.p.s.a.
Elżbieta Olechniewicz Jan Rudowski Zbigniew Łoboda
Sędzia WSA (del.) Sędzia NSA Sędzia NSA

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI