I FSK 2176/18

Naczelny Sąd Administracyjny2023-03-31
NSApodatkoweŚredniansa
podatek VATnadpłataodsetkizaliczanie zwrotupostępowanie podatkoweskarga kasacyjnaNSAOrdynacja podatkowa

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty odsetek VAT, uznając, że kwestia ta była już rozstrzygnięta.

Spółka złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty odsetek VAT. Spółka twierdziła, że odsetki zostały naliczone nienależnie z powodu błędnego zaliczenia zwrotu VAT. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że sprawa dotycząca zaliczenia była już prawomocnie rozstrzygnięta, a ponowne rozpatrywanie jej w postępowaniu nadpłatowym byłoby niedopuszczalne.

Spółka K. [...] D. S.A. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił jej skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Postanowieniem tym utrzymano w mocy decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty odsetek od podatku VAT za czerwiec 2006 r. Spółka argumentowała, że odsetki zostały naliczone nienależnie, ponieważ zaliczenie zwrotu VAT nastąpiło z opóźnieniem. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że zarzuty dotyczące naruszenia Ordynacji podatkowej i Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi są niezasadne. NSA podkreślił, że przedmiotem zaskarżonego postanowienia była odmowa wszczęcia postępowania, a nie merytoryczne rozpatrzenie wniosku o nadpłatę. Sąd uznał, że kwestia zaliczenia zwrotu VAT na poczet zaległości i odsetek była już prawomocnie rozstrzygnięta w poprzednim postępowaniu, a ponowne rozpatrywanie tej sprawy w postępowaniu nadpłatowym byłoby niedopuszczalne. Sąd oddalił również zarzuty dotyczące naruszenia zasad postępowania podatkowego, uznając je za chybione w świetle dopuszczalności odmowy wszczęcia postępowania. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona, a Syndykowi masy upadłości Spółki zasądzono zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, odmowa wszczęcia postępowania jest dopuszczalna, ponieważ ponowne rozpatrywanie sprawy, która została już prawomocnie zakończona, jest niedopuszczalne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że sprawa dotycząca zaliczenia zwrotu VAT na poczet zaległości i odsetek była już prawomocnie rozstrzygnięta w poprzednim postępowaniu. Ponowne rozpatrywanie tej kwestii w postępowaniu nadpłatowym byłoby sprzeczne z zasadą powagi rzeczy osądzonej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

O.p. art. 72 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Przepis dotyczy stwierdzenia nadpłaty w podatku.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis dotyczy podstaw uchylenia decyzji lub postanowienia.

O.p. art. 165a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Przepis dotyczy odmowy wszczęcia postępowania.

O.p. art. 79 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Przepis dotyczy stwierdzenia nadpłaty.

O.p. art. 121

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.

O.p. art. 124

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada przekonywania.

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi uzasadnienia wyroku.

P.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

P.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

P.p.s.a. art. 207 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

P.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § § 1 pkt 2 lit. b

Stawki minimalne opłat za czynności radców prawnych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § § 1 pkt 1 lit. c

Stawka minimalna opłat za czynności radców prawnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Kwestia zaliczenia zwrotu VAT na poczet zaległości i odsetek była już prawomocnie rozstrzygnięta w poprzednim postępowaniu. Ponowne rozpatrywanie tej samej sprawy w postępowaniu nadpłatowym jest niedopuszczalne. Odmowa wszczęcia postępowania była uzasadniona brakiem możliwości merytorycznego rozpatrzenia wniosku o nadpłatę, który opierał się na kwestionowaniu prawomocnego postanowienia.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 72 § 1 pkt 1 O.p. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie stwierdzenia nadpłaty. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez brak uchylenia postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Naruszenie art. 121 O.p. i art. 124 O.p. przez uchybienie zasadom postępowania.

Godne uwagi sformułowania

Przedmiotem aktu zaskarżonego skargą Spółki nie była zatem "odmowa stwierdzenia nadpłaty w podatku VAT", jak wadliwie ujął to autor skargi kasacyjnej, lecz rozstrzygnięcie o charakterze stricte formalnym, tj. odmowa wszczęcia postępowania z rzeczonego wniosku Spółki. Wobec powyższego oraz mając na uwadze również charakter sprawy poddanej rozpoznaniu, który nie wymagał stawiennictwa stron do jej dokładniejszego wyjaśnienia, Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby zasadne było skorzystanie z art. 90 § 2 w związku z art. 193 P.p.s.a. i skierowanie sprawy ze skargi kasacyjnej do rozpoznania na posiedzeniu jawnym z wyznaczeniem rozprawy. Innymi słowy, przeszkodą do wszczęcia postępowania o nadpłatę z wniosku Spółki, a to mającej wyrażać się nienależnie - jej zdaniem - pobranymi odsetkami od zaległości w podatku VAT za czerwiec 2006 r. w ramach zarachowania zwrotu podatku VAT za grudzień 2006 r., było to, że istniało w obrocie prawnym ostateczne i prawomocne zarazem (bo poddane kontroli sądowej) postanowienie, które rozstrzygało kwestię wysokości owych odsetek.

Skład orzekający

Hieronim Sęk

przewodniczący sprawozdawca

Sylwester Golec

członek

Maja Chodacka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że kwestie prawomocnie rozstrzygnięte nie mogą być ponownie przedmiotem postępowania, nawet w innym trybie (np. postępowanie nadpłatowe). Podkreślenie formalnego charakteru odmowy wszczęcia postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z zaliczeniem zwrotu podatku na poczet zaległości i odsetek oraz odmową wszczęcia postępowania nadpłatowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie podatkowym – zasady powagi rzeczy osądzonej i dopuszczalności ponownego rozpatrywania spraw. Jest to istotne dla prawników procesualistów i doradców podatkowych.

Czy można odzyskać pieniądze, jeśli sprawa była już prawomocnie rozstrzygnięta? NSA wyjaśnia granice postępowania nadpłatowego.

Dane finansowe

WPS: 317 405 PLN

Sektor

podatkowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 2176/18 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-11-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hieronim Sęk /przewodniczący sprawozdawca/
Maja Chodacka
Sylwester Golec
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Gd 528/18 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2018-07-11
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 201
art. 79 § 1, art. 165a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hieronim Sęk (sprawozdawca), Sędzia NSA Sylwester Golec, Sędzia WSA del. Maja Chodacka, , po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. [...] D. S.A. z siedzibą w G. (obecnie Syndyka masy upadłości [...] w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w G.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 528/18 w sprawie ze skargi K. [...] D. S.A. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 28 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty odsetek w podatku od towarów i usług za czerwiec 2006 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Syndyka masy upadłości [...] w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w G. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Przedmiot skargi kasacyjnej i odpowiedź na skargę kasacyjną
1.1. K. [...[ D. S.A. (dalej: Spółka) pismem z dnia 30 września 2018 r. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 528/18.
Przywołanym wyrokiem Sąd, działając na podstawie art. 151 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.), oddalił skargę Spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 28 marca 2018 r. Postanowieniem tym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. (dalej: Naczelnik US) z dnia 11 stycznia 2018 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku Spółki z dnia 18 grudnia 2017 r. o stwierdzenie nadpłaty w kwocie 317.405 zł z tytułu "nienależnie zapłaconych odsetek" w podatku od towarów i usług (dalej: podatek VAT) za czerwiec 2006 r.
Owa nadpłata wiązała się z zaliczeniem postanowieniem Naczelnika US z dnia 19 marca 2009 r. kwoty zwrotu podatku VAT za grudzień 2006 r. na zaległość w tym podatku za czerwiec 2006 r. i na odsetki od tej zaległości, ale - zdaniem Spółki - naliczone nieprawidłowo, bo z pominięciem daty 6 lipca 2007 r., czyli momentu złożenia korekty deklaracji za grudzień 2006 r. wykazującej zwrot.
1.2. Spółka złożoną skargą kasacyjną zaskarżyła wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
1.3. W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi naruszenie:
1) art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, z późn. zm.; dalej: O.p.) przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie stwierdzenia nadpłaty w podatku VAT, mimo że w stosunku do Spółki nienależnie naliczone zostały odsetki za okres w którym organ podatkowy prowadził postępowanie podatkowe w sprawie określenia zobowiązania podatkowego oraz przyjęciu, że elementem koniecznym dla stwierdzenia nadpłaty w podatku VAT byłoby ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej prawomocną decyzją, o co Spółka w ogóle nie wnioskowała;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez odmowę uchylenia postanowienia, mimo wystąpienia naruszeń przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a) art. 165a w związku z art. 79 § 1 O.p. przez bezpodstawne uznanie, że zachodziły inne okoliczności z których wynikało, że nie może zostać wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku VAT za czerwiec 2006 r.;
b) art. 121 O.p. przez uchybienie zasadzie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa oraz art. 124 O.p. przez uchybienie zasadzie przekonywania, wskutek odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku VAT.
1.4. Dyrektor IAS złożył odpowiedź na skargę kasacyjną. Wnioskował w niej o oddalenie skargi kasacyjnej, rozpoznanie sprawy na rozprawie i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
1.5. Po zarejestrowaniu sprawy ze skargi kasacyjnej Spółki w Naczelnym Sądzie Administracyjnym pod sygn. akt I FSK 2176/18 (wpływ i wpis do repertorium odnotowane w dniu 6 listopada 2018 r.) Dyrektor IAS pismem z dnia 24 kwietnia 2019 r. poinformował ten Sąd o ogłoszeniu upadłości [likwidacyjnej] Spółki. Do wystąpienia organ załączył między innymi wydruki otrzymanych elektronicznie informacji, w tym zawiadomienie o ogłoszeniu upadłości, skierowane przez Syndyka masy upadłości Spółki do Dyrektora IAS, a także wydane w przedmiocie owej upadłości postanowienie Sądu [...], w ramach którego wyznaczony został Syndyk masy upadłości Spółki w osobie M. K.
Powyższe znalazło potwierdzenie we wpisach do Krajowego Rejestru Sądowego (wydruk z KRS dołączono z urzędu do akt sądowych w dniu 21 grudnia 2022 r.), z których wynika, że po wpisie dokonanym w dniu 22 października 2019 r. Spółka działa pod firmą K. [...] D. Spółka Akcyjna w upadłości likwidacyjnej, a Syndykiem jest M. K.
W tym stanie rzeczy zarządzono, aby dalsze prowadzenie sprawy sądowej ze skargi kasacyjnej Spółki miało już miejsce z udziałem Syndyka masy upadłości Spółki w upadłości likwidacyjnej (dalej: Syndyk). W konsekwencji Syndyk, działający w osobie M. K., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Izby Finansowej NSA z dnia 4 stycznia 2023 r. został zawiadomiony pismem sądowym z dnia 31 stycznia 2023 r. o skierowaniu rzeczonej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 marca 2023 r.
2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
2.1. Skarga kasacyjna, odmiennie od zawartego w niej wniosku, została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sprawę do rozpoznania w taki sposób na posiedzeniu niejawnym wyznaczono zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Izby Finansowej NSA z dnia 4 stycznia 2023 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w związku z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, z późn. zm.).
W wyniku realizacji powyższego zarządzenia aktualne strony postępowania sądowego zostały powiadomione (organ do rąk pełnomocnika drogą ePUAP w dniu 1 lutego 2023 r., Syndyk drogą pocztową w dniu 3 lutego 2023 r.) o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne. Prawnie i faktycznie miały zatem możliwość zajęcia pisemnego stanowiska w tym zakresie oraz co do istoty sprawy ze skargi kasacyjnej. W związku z zarządzoną zmianą trybu procedowania strony nie złożyły dodatkowych wniosków i pism procesowych.
Wobec powyższego oraz mając na uwadze również charakter sprawy poddanej rozpoznaniu, który nie wymagał stawiennictwa stron do jej dokładniejszego wyjaśnienia, Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby zasadne było skorzystanie z art. 90 § 2 w związku z art. 193 P.p.s.a. i skierowanie sprawy ze skargi kasacyjnej do rozpoznania na posiedzeniu jawnym z wyznaczeniem rozprawy. W konsekwencji Sąd poprzestał na przeprowadzeniu posiedzenia niejawnego w terminie i składzie nakreślonym zarządzeniem.
2.2. W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takiego rodzaju przesłanek, na podstawie akt niniejszej sprawy, z urzędu nie odnotowano.
Podobnie w tym samym trybie nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani do umorzenia postępowania przed Sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 P.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40).
2.3. Wspomnieć należało i to, że według art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Mając na uwadze tę szczególną regulację w stosunku do art. 141 § 4 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekając o oddaleniu skargi kasacyjnej mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny podstaw kasacyjnych.
2.4. Skarga kasacyjna została zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio P.p.s.a.). Badana w tych ramach okazała się niezasadna i dlatego podlegała oddaleniu.
2.5. Oczywistym nieporozumieniem okazał się zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia wydanym wyrokiem art. 72 § 1 pkt 1 O.p. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie stwierdzenia nadpłaty w podatku VAT (mimo, że w stosunku do Spółki nienależnie naliczone zostały odsetki za okres, w którym organ podatkowy prowadził postępowanie podatkowe w sprawie określenia zobowiązania podatkowego) oraz na przyjęciu, że elementem koniecznym dla stwierdzenia nadpłaty w podatku VAT byłoby ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej prawomocną decyzją (o co Spółka w ogóle nie wnioskowała).
2.5.1. Po pierwsze, Sąd w rozważaniach własnych wyrażonych w zaskarżonym wyroku w ogóle nie przywoływał przepisu art. 72 § 1 pkt 1 O.p. Z tej przyczyny nie sposób było zasadnie twierdzić, że dokonał jego wadliwej wykładni, skoro żadnej wykładni w tej mierze w uzasadnieniu wyroku nie wyraził.
2.5.2. Po drugie, Sąd kontrolował postanowienie Dyrektora IAS, którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika US o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku Spółki z dnia 18 grudnia 2017 r. o stwierdzenie nadpłaty w kwocie 317.405 zł z tytułu "nienależnie zapłaconych odsetek" w podatku VAT za czerwiec 2006 r. Przedmiotem aktu zaskarżonego skargą Spółki nie była zatem "odmowa stwierdzenia nadpłaty w podatku VAT", jak wadliwie ujął to autor skargi kasacyjnej, lecz rozstrzygnięcie o charakterze stricte formalnym, tj. odmowa wszczęcia postępowania z rzeczonego wniosku Spółki.
Tym samym nie mogło być mowy o tym, aby Sąd pierwszej instancji niewłaściwie zastosował odmowę stwierdzenia nadpłaty w podatku VAT w ramach art. 72 § 1 pkt 1 O.p., zwłaszcza jeśli uwzględni się i to, że do wymienionego w tym zarzucie kasacyjnym przepisu Sąd nie nawiązywał w motywach wyrokowania (co zasygnalizowano już powyżej).
2.5.3. Po trzecie, Sąd uzasadniając rozstrzygnięcie o oddaleniu skargi Spółki na postanowienie Dyrektora IAS jedynie w ogólnym i przykładowym ujęciu stwierdził, że inną przyczyną odmowy wszczęcia postępowania, o której mowa w art. 165a O.p., może być funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji ostatecznej ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Sąd ten natomiast nie wywodził, aby w kontrolowanej przez niego sprawie dotyczącej wniosku Spółki z dnia 18 grudnia 2017 r. "elementem koniecznym dla stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług było ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej prawomocną decyzją". Decyzję Naczelnika US z dnia 27 lutego 2009 r., która określała kwotę bezpośredniego zwrotu podatku VAT za grudzień 2006 r., wprawdzie przywołano w zaskarżonym wyroku, ale wyłącznie jako element relacyjny, tj. punkt odniesienia według którego postanowieniem Naczelnika US z dnia 19 marca 2009 r. (wydanym na podstawie art. 76a § 1 i art. 76b O.p.) nastąpiło zaliczenie kwoty zwrotu określonego tą decyzją na poczet zaległości w podatku VAT za czerwiec 2006 r. oraz odsetek za zwłokę z tą zaległością związanych.
W konsekwencji uznać należało, że wywody skargi kasacyjnej w opisanym tu zakresie zasadzały się na nieadekwatnym do stanu sprawy odczytaniu znaczenia wypowiedzi sądowej zawartej w zaskarżonym wyroku.
2.6. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadny był również zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w wyniku braku uchylenia zaskarżonego postanowienia, mimo że uchybiało ono - zdaniem autora skargi kasacyjnej - treści art. 165a w związku z art. 79 § 1 O.p. przez uznanie, że wystąpiły inne okoliczności uniemożliwiające wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku VAT za czerwiec 2006 r. [w odniesieniu do naliczonych odsetek].
2.6.1. Na tym tle wypadało przypomnieć, że Spółka uważała, że odsetki w podanej we wniosku kwocie zostały pobrane nienależnie, gdyż w ramach wydanego przez Naczelnika US postanowienia z dnia 19 marca 2009 r. o zaliczeniu kwoty zwrotu podatku VAT za grudzień 2006 r. na poczet zaległości w podatku VAT za czerwiec 2006 r. oraz odsetek od tej zaległości przyjęto wadliwą datę według której należało dokonać takiego zarachowania. Mianowicie zaliczenie owego zwrotu powinno jej zdaniem nastąpić z datą 6 lipca 2007 r., czyli z dniem złożenia korekty deklaracji za grudzień 2006 r. prowadzącej do zwrotu, a nie dopiero w dniu 19 marca 2009 r., tj. z dwuletnim opóźnieniem, które wygenerowało zawyżoną kwotę odsetek pokrytą zwrotem podatku VAT, stając się w tym zakresie nadpłatą.
Odmawiając wszczęcia postępowania z wniosku nadpłatowego Spółki organy przyjęły natomiast, że: - przedmiot żądania i jego istota podlegały już ocenie tych organów i kontroli sądowej (odpowiednio wyroki wydane pod sygn. akt: z dnia 24 listopada 2009 r., I SA/Gd 572/09 i z dnia 5 sierpnia 2011 r., II FSK 373/10), która obejmowała sprawę zapoczątkowaną postanowieniem z dnia 19 marca 2009 r. o zaliczeniu kwoty zwrotu na zaległość podatkową i odsetki od tej zaległości, utrzymanym w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 22 czerwca 2009 r.; - w sprawie tego zaliczenia rozważano zarzuty Spółki (uznając je za niezasadne) zmierzające do podważenia prawidłowości zarachowania kwoty zwrotu z dniem 27 lutego 2009 r., tj. z dniem wydania decyzji określającej wysokość zwrotu podatku VAT za grudzień 2006 r. (z uwagi na wadliwość składanych korekt deklaracji, w tym również drugiej z dnia 8 sierpnia 2007 r.), zamiast z datą 8 lipca 2007 r., tj. z dniem złożenia pierwszej korekty deklaracji za wspomniany okres rozliczeniowy wykazującej zwrot podatku VAT, ale w nieprawidłowej wysokości; - w opisanej sytuacji wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia na wniosek Spółki z dnia 18 grudnia 2017 r. spowodowałoby zaistnienie w obrocie prawnym dwóch rozstrzygnięć w tej samej sprawie, wydanych przez ten sam organ i skierowanych do tego samego podmiotu, co uzasadniało zastosowanie art. 165a O.p. i odmowę wszczęcia postępowania z tego wniosku o stwierdzenie nadpłaty.
Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów, stwierdzając - w zakresie mającym bezpośredni związek z kontrolowaną sprawą odmowy wszczęcia postępowania, że: - sprawa inicjowana wnioskiem Spółki z dnia 18 grudnia 2017 r. jest tożsama z wcześniejszą sprawą rozstrzygniętą już postanowieniem Naczelnika US z dnia 19 marca 2009 r., utrzymanym w mocy postanowieniem Dyrektora IAS z dnia 22 czerwca 2009 r.; - ta wcześniejsza sprawa dotycząca zaliczenia zwrotu podatku VAT na zaległość i odsetki innego okresu rozliczeniowego była poddana kontroli sądów administracyjnych obu instancji, które potwierdziły zgodność z prawem postanowień wydanych w tym przedmiocie; - skoro zatem postanowienie Naczelnika US z dnia 19 marca 2009 r. o zaliczenia zwrotu podatku VAT na zaległość i odsetki uzyskało atrybut ostateczności, to wystąpiła przeszkoda do ponownego rozpatrywania sprawy nim zakończonej; - istniała więc przyczyna uniemożliwiająca wszczęcie postępowania nadpłatowego, gdyż złożony wniosek z dnia 18 grudnia 2017 r. jawił się jako tożsamy ze sprawą rozpoznaną postanowieniem Naczelnika US z dnia 19 marca 2009 r., to zaś uzasadniało wydanie na podstawie art. 165a O.p. postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z wniosku Spółki.
2.6.2. Kwalifikując przywołany w pkt 2.6 zarzut kasacyjny jako niezasadny należało wyraźnie podkreślić, że w niniejszej sprawie, tj. dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania nadpłatowego, nie było miejsca na jakiekolwiek merytoryczne rozważania na temat prawidłowości albo wadliwości postanowień wydanych w sprawie zaliczenia zwrotu podatku VAT za grudzień 2006 r. na poczet zaległości w podatku VAT za czerwiec 2006 r. oraz odsetek od tych zaległości. Problematyka rzeczonego zarachowania leżała wyłącznie w granicach sprawy objętej tymi postanowieniami, tj. wydanymi w sprawie zaliczenia kwoty zwrotu. Jako taka nie mogła stanowić samodzielnego przedmiotu ponownych rozważań w sprawie z wniosku Spółki o nadpłatę, który zbudowany został na przyjęciu innego sposobu naliczenia odsetek (tzn. według daty złożenia korekty deklaracji za grudzień 2006 r., a nie daty wydania decyzji określającej kwotę zwrotu za ten okres rozliczeniowy).
2.6.3. Powyższa konstatacja nie oznaczała jednak braku jakiejkolwiek zależności między wnioskiem Spółki w sprawie o nadpłatę a sprawą dokonanego wcześniej zaliczenia kwoty zwrotu.
Zależność ta sprowadzała się nie do tożsamości owych spraw, co wadliwie podnosił Sąd pierwszej instancji, lecz do tego, że niedopuszczalne było prowadzenie sprawy o nadpłatę, której istnienie było wywodzone z twierdzeń podważających prawidłowość postanowienia o zaliczeniu zwrotu na zaległość i odsetki.
Innymi słowy, przeszkodą do wszczęcia postępowania o nadpłatę z wniosku Spółki, a to mającej wyrażać się nienależnie - jej zdaniem - pobranymi odsetkami od zaległości w podatku VAT za czerwiec 2006 r. w ramach zarachowania zwrotu podatku VAT za grudzień 2006 r., było to, że istniało w obrocie prawnym ostateczne i prawomocne zarazem (bo poddane kontroli sądowej) postanowienie, które rozstrzygało kwestię wysokości owych odsetek. Próba zatem wykazania w innym trybie postępowania, tzn. w postępowaniu nadpłatowym, że istnieje nadpłata, bez podważenia prawidłowości rzeczonego postanowienia, nie mogła być ani skuteczna, ani prawem dozwolona. Stąd odmowa wszczęcia postępowania jawiła się jako rozwiązanie prawnie dopuszczalne.
2.7. Zarzuty naruszenia art. 121 i art. 124 O.p., czyli zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych i zasady przekonywania, z uwagi na prawną dopuszczalność odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty z wniosku Spółki, musiały w tym stanie rzeczy zostać zakwalifikowane jako chybione.
2.8. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma ona usprawiedliwionych podstaw, albo jeżeli zaskarżone orzeczenie miło błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, o czym stanowi art. 184 P.p.s.a. W myśl tego przepisu orzeczono zatem jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
2.9. Natomiast do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów z punktu drugiego sentencji, Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę, że: - zaskarżony wyrok oddalał skargę Spółki w sprawie, która objęta była wpisem stałym; - skargę kasacyjną wniosła Spółka, w której jednak miejsce procesowe w toku postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, z uwagi na ogłoszoną upadłość, wstąpił Syndyk; - złożoną w imieniu Dyrektora IAS odpowiedź na skargę kasacyjną sporządził radca prawny, który nie prowadził sprawy przed Sądem pierwszej instancji; - sprawę ze skargi kasacyjnej rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, bez stawiennictwa stron, orzekając o oddaleniu tej skargi.
Wobec takiego stanu faktycznego wskazać należało, że zgodnie z art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 w związku z art. 207 § 1 i art. 209 P.p.s.a. w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która ją wniosła, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ - jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę; do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez radcę prawnego zalicza się jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach oraz poniesione wydatki; wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w orzeczeniu oddalającym skargę kasacyjną.
Natomiast według § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam radca prawny - 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł. Stawka minimalna, w myśl § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c tego rozporządzenia, wynosi 480 zł.
Na podstawie wykładni systemowej jego § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a-c przyjęto, że za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną przysługuje wynagrodzenie określone na zasadach wynikających z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b tego aktu prawnego (analogicznie jak przyjmowano to na gruncie poprzedniego stanu prawnego, w ramach uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12).
O wysokości kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono zatem na podstawie wymienionych w tym punkcie przepisów, zasądzając od Syndyka na rzecz Dyrektora IAS kwotę 360 zł (75% z 480 zł).
s. WSA (del.) M. Chodacka s. NSA H. Sęk s. NSA S. Golec

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI