I FSK 2150/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie dotyczącą podatku od towarów i usług za okres od lutego do listopada 2015 r. Sprawa dotyczyła kwestionowania przez organy podatkowe prawa do odliczenia VAT z dwóch faktur dokumentujących nabycie kruszywa (łupków kwarcytowych i rumoszu granitowego) oraz wystawienia przez skarżącego faktury dokumentującej sprzedaż humusu. Organy uznały, że faktury te nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, stosując art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a oraz art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. Skarżący zarzucił w skardze kasacyjnej naruszenie szeregu przepisów Konstytucji RP, Karty Praw Podstawowych UE, dyrektyw unijnych oraz przepisów postępowania podatkowego i sądowoadministracyjnego, kwestionując sposób ustalenia stanu faktycznego i zastosowanie przepisów materialnych. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny, przeprowadzając wyczerpujące postępowanie dowodowe, które wykazało fikcyjność transakcji. Wskazano na brak możliwości nabycia kruszywa przez dostawców, niewystarczające moce transportowe, powiązania osobowe między spółkami uczestniczącymi w transakcjach oraz brak zgody na sprzedaż humusu. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, w tym zasady swobodnej oceny dowodów, ani przepisów materialnych, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty dotyczące naruszenia zasad konstytucyjnych i unijnych również uznano za bezzasadne w kontekście ustalonego stanu faktycznego. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona, a skarżący obciążony kosztami postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej fikcyjnych transakcji VAT, braku prawa do odliczenia VAT z pustych faktur oraz zasad prowadzenia postępowania dowodowego w sprawach VAT.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z obrotem kruszywem i humusem, choć zasady są uniwersalne dla VAT.
Zagadnienia prawne (4)
Czy faktury dokumentujące zakup kruszywa i sprzedaż humusu, które nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, mogą stanowić podstawę do odliczenia podatku VAT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, faktury takie nie mogą stanowić podstawy do odliczenia podatku VAT na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT.
Uzasadnienie
Organy podatkowe i sąd administracyjny ustaliły, że transakcje udokumentowane fakturami nie miały miejsca w rzeczywistości, co potwierdził zebrany materiał dowodowy (np. brak możliwości nabycia towaru, niewystarczające moce transportowe, powiązania między spółkami).
Czy wystawienie 'pustej faktury' (nieodzwierciedlającej rzeczywistej transakcji) może rodzić obowiązek zapłaty podatku VAT przez wystawcę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, puste faktury wystawione przez podatnika mogą stanowić podstawę do określenia podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT.
Uzasadnienie
W przypadku ustalonego stanu faktycznego, gdzie faktura sprzedaży humusu była 'pusta', sąd potwierdził możliwość zastosowania art. 108 ust. 1 ustawy o VAT.
Czy sąd administracyjny jest zobowiązany do uzupełniania materiału dowodowego w postępowaniu kasacyjnym, w tym do przeprowadzania dowodów z zeznań świadków złożonych w innych postępowaniach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy i nie jest jego rolą uzupełnianie materiału dowodowego, z wyjątkiem dowodów uzupełniających z dokumentów.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji nie naruszył przepisów, nie przeprowadzając dowodu z zeznań świadka złożonych w innej sprawie, gdyż nie jest to jego kompetencją w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Czy naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.) przez organ podatkowy wymaga wykazania uchybienia zasadom logiki, wiedzy lub doświadczenia życiowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, aby skutecznie zarzucić naruszenie art. 191 O.p., należy wykazać, że organ uchybił tym zasadom.
Uzasadnienie
Skarżący nie wykazał w sposób skuteczny, aby organ podatkowy naruszył zasady logicznego rozumowania, wiedzy lub doświadczenia życiowego przy ocenie dowodów.
Przepisy (9)
Główne
u.p.t.u. art. 88 § 3a pkt 4 lit. a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Faktury nieudokumentowujące rzeczywistych zdarzeń gospodarczych nie dają prawa do odliczenia VAT.
u.p.t.u. art. 108 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Wystawienie pustej faktury rodzi obowiązek zapłaty podatku.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji.
P.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
P.p.s.a. art. 106 § 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość przeprowadzenia przez sąd dowodu uzupełniającego z dokumentów.
O.p. art. 122
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
O.p. art. 187 § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
O.p. art. 191
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 122, 187, 191 O.p. w zw. z P.p.s.a.) poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i niewyczerpujące postępowanie dowodowe. • Naruszenie przepisów materialnych (art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a i art. 108 ust. 1 u.p.t.u. w zw. z Dyrektywą 112) poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. • Naruszenie Konstytucji RP i Karty Praw Podstawowych UE (zasady państwa prawa, proporcjonalności, sprawiedliwości społecznej, domniemania niewinności, uzasadnionych oczekiwań, zakazu dyskryminacji). • Naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. przez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów skargi, w tym dotyczących zasady proporcjonalności. • Naruszenie art. 134 § 1, 135 i 1 P.p.s.a. przez pominięcie stanowiska skarżącego i jego wniosków dowodowych.
Godne uwagi sformułowania
faktury nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych • pusta faktura • nie nabył kruszywa i rumoszu od podmiotów z zakwestionowanych faktur oraz nie sprzedał humusu • świadomość uczestnictwa w fikcyjnych transakcjach • zasada swobodnej oceny dowodów • nie mogły przewieźć ładunku wykazanego na fakturach
Skład orzekający
Artur Mudrecki
sprawozdawca
Mariusz Golecki
członek
Ryszard Pęk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej fikcyjnych transakcji VAT, braku prawa do odliczenia VAT z pustych faktur oraz zasad prowadzenia postępowania dowodowego w sprawach VAT."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z obrotem kruszywem i humusem, choć zasady są uniwersalne dla VAT.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu fikcyjnych transakcji VAT i pustych faktur, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców. Pokazuje, jak sądy analizują dowody w takich przypadkach.
“Fikcyjne faktury VAT: Jak sądy rozliczają przedsiębiorców z pustych transakcji?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.